Zapalenie zatok przynosowych – leczenie

Zapalenie zatok przynosowych – leczenie

Zapalenie zatok przynosowych określane jest jako stan zapalny błony śluzowej, zlokalizowany w przestrzeniach kości twarzoczaszki, połączonych z jamą nosową. Tego typu dolegliwości spowodowane są zaburzeniami drenażu oraz wentylacji, następującymi najczęściej wskutek zakażenia, alergii lub nieprawidłowej budowy anatomicznej.

Objawy przewlekłego zapalenia zatok to najczęściej objawia się niedrożnością nosa, katarem oraz promieniującym bólem zatok, głowy i ucha, a także powtarzającym się kichaniem. Dodatkowo, wraz z tymi objawami może pojawić się gorączka, ból gardła, zawroty głowy i utrata zmysłu węchu.

Operacje i leczenie zatok – znajdź klinikę

Przewlekłe zapalenie zatok – przyczyny

Wśród głównych przyczyn stanu zapalnego zatok przynosowych wymienia się wirusy, które wywołują łagodny przebieg choroby. Jednak w stanach przewlekłych może dojść do zakażenia bakteryjnego, wywołanego przez gronkowce, paciorkowce i moraxellę. Do rozwoju przewlekłego zapalenia zatok przynosowych przyczyniają się także:

  • alergia
  • astma
  • nieprawidłowa budowa przegrody nosowej

Podstawą rozpoznania stanu zapalnego w obrębie zatok jest wywiad lekarski, a także badanie laryngologiczne. W celach diagnostycznych lekarz może również zlecić badanie mikrobiologiczne wydzieliny z nosa oraz tomografię komputerową.

Jak leczyć zatoki?

W leczeniu przewlekłego zapalenia zatok przynosowych wykorzystuje się przede wszystkim farmakologię oraz leczenie zabiegowe. Podstawą leczenia zachowawczego są preparaty obkurczające śluzówkę nosa oraz działające przeciwzapalnie.

W przypadku zakażenia bakteryjnego podaje się natomiast antybiotyki. Dodatkowo można zastosować krople do nosa, jak również leki o działaniu mukolitycznym.

 Leczenie zabiegowe przewlekłego zapalenia zatok może być przeprowadzane operacyjnie lub metodami mniej inwazyjnymi, które wykorzystują dostęp do nosa i zatok przez naturalne otwory ciała.

Zabiegowe metody leczenia zatok

Zabiegi endoskopowe w leczeniu przewlekłego zapalenia zatok umożliwiają bardzo precyzyjne operowanie narzędziami, dzięki obserwacji wykonywanych czynności na monitorze. Dodatkowo, metoda ta ułatwia dokładne zlokalizowanie przyczyny dolegliwości, a w konsekwencji pozwala na ograniczenie pola zabiegowego tylko do tkanek zmienionych chorobowo.

 Jedną z technik leczenia przewlekłych stanów zapalnych w obrębie zatok jest balonikowanie. To zabieg charakteryzujący się niewielkim stopniem inwazyjności. Jego celem jest delikatne odblokowanie zainfekowanych zatok.

Podczas balonikowania nie są usuwane żadne tkanki, w związku z tym jest to zabieg bezkrwawy i nie wymaga zakładania szwów ani opatrunku.

Operacje i leczenie zatok

– sprawdź ceny w 32 klinikach!

  • Bożydar Latkowski, Zbigniew Kozłowski, Piotr Kurnatowski, “Choroby zatok przynosowych”, Warszawa, 2018, 978-83-200-5602-0

Oceń artykuł: 4.4/5 (opinie 17)

Zapalenie zatok przynosowych, jakie objawy, leczenie zatok

Zatkany nos, gęsta wydzielina w kolorze żółtym lub zielonym, gorączka, osłabienie – to niektóre objawy ostrego zapalenia zatok. Choroba ta w początkowym etapie może być leczona domowymi sposobami. Jednak w większości przypadków wymaga pomocy specjalisty – ukierunkowanego leczenia laryngologicznego.

Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne, położone obustronnie w bezpośrednim sąsiedztwie jam nosa. Wyróżnia się cztery parzyste zatoki przynosowe. Są to:

  • zatoka szczękowa,
  • zatoka czołowa,
  • zatoka linowa,
  • zatoka sitowa

W rozwoju embrionalnym powstają one jako wpuklenia błony śluzowej jam nosa w kierunku sąsiadujących kości. Od tych kości przyjmują także swoje nazwy.

Wnętrze zatok przynosowych wysłane jest błoną śluzową, która stanowi przedłużenie błony śluzowej jamy nosa. W związku z tym proces zapalny obejmujący błonę śluzową zatok nie może być traktowany odrębnie od infekcji toczącej się w jamach nosa i odwrotnie. Jest to proces zawsze, choć z różnym nasileniem, obejmujący zarówno jamy nosa, jak i zatoki przynosowe.

Zapalenie zatok jest bardzo częstym rozpoznaniem w praktyce zarówno lekarzy rodzinnych, jak i otolaryngologów. Ocenia się, że rocznie ostre ropne zapalenie zatok dotyka 10-15% społeczeństw Europy. W Niemczech stwierdza się ponad 6 milionów przypadków ostrego ropnego zapalenia zatok każdego roku. W USA liczba ta sięga 20 milionów.

Jest to także jedna z częstszych dolegliwości wymagających stosowania antybiotykoterapii. We Francji około 7% wszystkich antybiotyków jest przepisywana w celu leczenia zapalenia zatok. W USA na leczenie zapalenia zatok wypisywane jest 7-12% wszystkich leków przeciwbakteryjnych. Poza tym ostre i przewlekłe zapalenie zatok znajduje się pośród 10.

stanów chorobowych, które wpływają na wzrost kosztów pracy w USA.

W społecznościach europejskich około 80% przypadków ostrego zapalenia zatok (o.z.z.) spowodowanych jest infekcją S. pneumoniae, H. influenzae, M. catarrhalis, S. aureus.

Zapalenie obejmuje błonę śluzową widocznych na poniższej grafice zatok czołowych i szczękowych. Stąd charakterystyczny dla tego schorzenia ból głowy nasilający się przy pochylaniu, a często też ból zębów niewywołany przez obecność ubytków.

Zapalenie zatok przynosowych – leczenie

Rodzaje zapalenia zatok:

  • ostre zapalenie zatok – jest to nagle rozpoczynająca się infekcja trwająca nie dłużej niż 4 tygodnie, która przy zastosowaniu prawidłowego leczenia nie pozostawia żadnych przetrwałych następstw,
  • nawracające ostre zapalenie zatok – można je rozpoznać, jeśli występują co najmniej 4 epizody zapalenia zatok w ciągu roku, każdy z nich trwa 7-10 dni. Bez cech świadczących o przewlekłym zapaleniu zatok,
  • zapalenie podostre – określa się jako trwające od 4 do 12 tygodni. Uważa się, że regeneracja błony śluzowej zatok po takim okresie choroby jest możliwa i nie dochodzi do zmian przetrwałych,
  • przewlekłe zapalenie zatok – to proces, który trwa dłużej niż 12 tygodni. Zwykle jest on efektem nieprawidłowo leczonego ostrego (często nawracającego) lub podostrego zapalenia zatok,
  • zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok – występuje wówczas, gdy stan stacjonarny, charakterystyczny dla obrazu przewlekłego zapalenia zatok, nagle ulega pogorszeniu, z zaostrzeniem objawów, gorączką, nasileniem dolegliwości bólowych. Po odpowiednim leczeniu następuje powrót do stanu wyjściowego (lecz nie do pełnego zdrowia).

Powierzchnię błony śluzowej zatok wyścieła nabłonek wielorzędowy, urzęsiony (migawkowy, oddechowy). Znajdują się tu także liczne komórki kubkowe, produkujące wydzielinę śluzową. W warunkach fizjologicznych wydzielina śluzowa stale produkowana w zatokach jest z nich usuwana dzięki transportowi śluzowo-rzęskowemu i poprzez naturalne ujścia zatok przemieszczana do jam nosa. Z punktu widzenia anatomii bocznej ściany nosa najważniejszym miejscem jest tzw. kompleks ujściowo-przewodowy (ostiomeatal complex), w którym pod małżowiną nosową środkową znajduje się ujście zatoki czołowej, szczękowej i komórek sitowych przednich. W warunkach fizjologicznych środowisko zatok przynosowych jest jałowe. Sytuacja zmienia się, jeśli dochodzi do upośledzenia mechanizmu transportu wydzieliny.

Praprzyczyną nieomal każdego ostrego zapalenia zatok jest zaleganie wydzieliny spowodowane utrudnieniem jej odpływu do jamy nosa. Postuluje się, iż najczęściej pierwotnie dochodzi do upośledzenia ruchomości rzęsek, jak również do zmniejszenia ogólnej liczby komórek urzęsionych w nabłonku.

Objawy zapalenia zatok

Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych przebiega z licznymi ogólnoustrojowymi i miejscowymi objawami. Do objawów ogólnoustrojowych zaliczyć można gorączkę, złe samopoczucie, zmęczenie i osłabienie. Miejscowo wyróżnia się objawy główne, najbardziej charakterystyczne dla zapalenia zatok przynosowych i objawy dodatkowe.

Objawy główne:

  • zatkany nos
  • gęsta wydzielina z nosa o kolorze żółtym lub zielonym
  • ból lub tkliwość (bolesność uciskowa) twarzy
  • nasilenie bólu przy pochylaniu
  • ból zębów

 Objawy dodatkowe:

  • gorączka (>38 st. C)
  • kaszel spowodowany spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła
  • pogorszenie węchu
  • obrzęk tkanek miękkich w okolicy oczu
  • nieprzyjemny zapach z ust

Do rozpoznania o.z.z. należy stwierdzić co najmniej 2 spośród objawów głównych lub 1 objaw główny i co najmniej 2 dodatkowe albo potwierdzić obecność ropnej wydzieliny w jamie nosa.

Domowe sposoby na zapalenie zatok

W początkowym etapie zapalenia zatok możliwe jest leczenie objawowe. Najczęściej bowiem mamy wtedy do czynienia z infekcją o podłożu wirusowym. Domowe sposoby na zatoki to m.in.

inhalacje, które ułatwiają odpływanie zalegającej wydzieliny. Wystarczy nalać do miski gorącą wodę i wdychać powstają parę przez kilka minut, 3-4 razy dziennie.

Podobny efekt dają okłady z gorącego ręcznika.

Bardzo ważne jest też nawilżanie błony śluzowej, np. roztworem soli fizjologicznej, a także przyjmowanie dużej ilości płynów. Ból zatok złagodzi też płukanie dostępnymi w aptece preparatami do samodzielnych irygacji.

Lekarz pierwszego kontaktu może zalecić pacjentowi przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które złagodzą ból zatok, a także kropli obkurczających błonę śluzową nosa i zatok. Nie należy ich jednak stosować dłużej niż 7 dni.

Leczenie zapalenia zatok

Zapalenie zatok jest bardzo częstym rozpoznaniem w praktyce zarówno lekarzy rodzinnych, jak i otolaryngologów. Ocenia się, że rocznie ostre ropne zapalenie zatok dotyka 10-15% społeczeństw Europy. W Niemczech stwierdza się ponad 6 milionów przypadków ostrego ropnego zapalenia zatok każdego roku. W USA liczba ta sięga 20 milionów.

Jest to także jedna z częstszych dolegliwości wymagających stosowania antybiotykoterapii. We Francji około 7% wszystkich antybiotyków jest przepisywana w celu leczenia zapalenia zatok. W USA na leczenie zapalenia zatok wypisywane jest 7-12% wszystkich leków przeciwbakteryjnych. Poza tym ostre i przewlekłe zapalenie zatok znajduje się pośród 10.

stanów chorobowych, które wpływają na wzrost kosztów pracy w USA.

Antybiotyki na zatoki stosuje się w przypadku nieskuteczności domowej terapii. Jeśli objawy infekcji utrzymują się powyżej 14 dni lub wystąpiła wysoka gorączka (powyżej 39°C) bądź znaczny obrzęk tkanek oczodołowych, laryngolog może zadecydować o podaniu antybiotyku. Kuracja trwa od 10 do 14 dni – nie należy jej przerywać wcześniej, nawet jeśli objawy zapalenia zatok całkowicie ustąpią.

W przypadku braku poprawy po upływie 7 dni należy powiedzieć o tym lekarzowi – być może konieczna okaże się zmiana antybiotyku.

Ostre zapalenie zatok nie zawsze ma podłoże wirusowe lub bakteryjne. Jeśli istnieje podejrzenie tła alergicznego, lekarz może zadecydować o zastosowaniu glikokortykosteroidów w formie kropli do nosa. Znacznie rzadziej ostre zapalenie zatok ma etiologię grzybiczną – w takim wypadku podaje się pacjentowi leki przeciwgrzybiczne lub podejmuje decyzję o leczeniu operacyjnym.

Leia também:  Guz nerki – przyczyny, objawy, leczenie guza na nerce

Leczenie zapalenia zatok, szczególnie występującego w formie nawracającej lub przewlekłej, może wymagać dokładniej diagnozy przy użyciu endoskopu. Często bowiem przyczyną choroby są nieprawidłowości w obrębie nosa i zatok, np.

skrzywiona przegroda nosowa, obecność polipów czy przerost małżowin nosowych. Endoskopowa mikrochirurgia wewnętrznosowa to nowoczesna, zaawansowana forma leczenia, w której wykorzystuje się kamery, źródła światło i mikronarzędzia chirurgiczne.

Taka forma terapii jest najmniej inwazyjna i pozwala pacjentowi szybko powrócić do formy.

Przewlekłe zapalenie zatok – przyczyny, objawy | Synexus

Zapalenie zatok przynosowych – leczenie

Zatoki przynosowe to wypełnione powietrzem jamy, zlokalizowane wewnątrz kości czaszki. Niestety zdrowotne problemy z zatokami skutecznie utrudniają codzienne funkcjonowanie, zwłaszcza jeśli mają chroniczny charakter. Jedynym ratunkiem dla chorego jest skorzystanie z pomocy laryngologa. Jakie są przyczyny przewlekłego zapalenia zatok (PZZP)? Jak w skuteczny sposób pozbyć się dokuczliwych symptomów tej przypadłości i wrócić do pełni zdrowia? Czy można zapobiec przewlekłemu zapaleniu zatok?

Co to jest przewlekłe zapalenie zatok?

Zatoki pełnią szereg istotnych ról – m.in. ogrzewają powietrze, które dostaje się do płuc i oskrzeli, oraz ochładzają mózgowie. Pełnią funkcję węchową, mają też wpływ na barwę głosu i jego dźwięczność.

Gdy w obrębie jam powietrznych dochodzi do stanu zapalnego, ich praca zostaje zaburzona. Zapalenie zatok jest więc zapaleniem błony śluzowej wyściełającej zatoki przynosowe oraz nos.

W zależności od czasu trwania wyróżniamy:

  • ostre zapalenie zatok – może mieć łagodny albo ciężki przebieg, charakteryzuje się gwałtownym początkiem, trwa do 4 tygodni,  
  • podostre zapalenie zatok – trwa od 4 tygodni do 3 miesięcy,
  • przewlekłe zapalenie zatok – za przewlekłe zapalenie zatok uznaje się stan, w którym dolegliwości charakterystyczne dla tego rodzaju przypadłości utrzymują się co najmniej 12 tygodni.

Przyczyny przewlekłego zapalenia zatok

Według statystyk z przewlekłym zapaleniem zatok zmaga się blisko 15% populacji. Jakie są główne czynniki sprawcze przewlekłego zapalenia zatok (PZZ)? Choroba może być spowodowana różnego rodzaju alergiami, obecnością polipów, wadami pourazowymi lub nieprawidłowościami w budowie anatomicznej (np.

 skrzywienie przegrody nosowej), a także infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi górnych oraz dolnych dróg oddechowych.

Na przewlekłe zapalenie zatok częściej chorują osoby narażone na wdychanie dymu tytoniowego (zarówno bierni, jak i czynni palacze) oraz innych substancji drażniących, cierpiące na astmę oskrzelową, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP), zakażone HIV.

Czynnikiem wyzwalającym przewlekłe zapalenie zatok mogą być też zaburzenia hormonalne (np. ciąża), zmiany temperatury powietrza oraz nadużywanie kropli do nosa, które prowadzi do polekowego nieżytu nosa. Przewlekłe zapalenie zatok może też mieć etiologię grzybiczą. Skłonności do problemów z zatokami mają również chorzy na mukowiscydozę.

Jak rozpoznać chore zatoki? Przewlekłe zapalenie zatok – objawy

Typowymi symptomami przewlekłego zapalenia zatok są:

  • niedrożny nos (co utrudnia oddychanie),
  • żółta lub zielonkawa, ropna wydzielina z nosa,
  • dolegliwości bólowe w obrębie twarzy,
  • stan podgorączkowy lub gorączka,
  • zaburzenia węchu (osłabienie lub utrata powonienia).

Gdy przynajmniej 2 z powyższych symptomów utrzymują się dłużej niż 12 tygodni, prawdopodobieństwo chronicznego stanu zapalnego zatok jest bardzo wysokie i warto udać się do lekarza pierwszego kontaktu lub odwiedzić gabinet laryngologiczny.

Inne objawy, na które skarży się część pacjentów ze zdiagnozowanym przewlekłym zapaleniem zatok, to uporczywy kaszel nasilający się zwłaszcza w nocy (wyzwala go wydzielina z nosa, która spływa po tylnej ścianie gardła), bolesność gardła, zaburzenia snu, uczucie mdłości, nieświeży oddech, ogólne zmęczenie i rozbicie. 

Jak leczyć przewlekłe zapalenie zatok?

Na czym polega leczenie przewlekłego zapalenia zatok? Metoda leczenia zależy od przyczyny choroby (terapia jest dosyć złożona). Tak więc podstawę stanowi odpowiednia diagnostyka i rozpoznanie tła schorzenia.

W przypadku podłoża alergicznego stosuje się glikokortykosteroidy donosowe. Ulgę pacjentom przynosi płukanie nosa fizjologicznym roztworem soli.

Nawracający stan zapalny jest wskazaniem do leczenia chirurgicznego, podobnie jak grzybica zatok (najczęściej lekarze wykonują pacjentom małoinwazyjne zabiegi endoskopowej mikrochirurgii).

Zabieg chirurgiczny jest rekomendowany osobom, u których przyczyną dolegliwości są polipy czy krzywa przegroda nosowa. Radykalną (obecnie coraz rzadziej stosowaną) metodą jest drenaż chorej zatoki do nosa i całkowite usunięcie błony śluzowej z wnętrza zmienionej chorobowo zatoki.

Przewlekłe zapalenie zatok a możliwe powikłania

Nie wolno bagatelizować przewlekłego zapalenia zatok – nieleczone nie tylko powoduje trudności z oddychaniem, lecz także może doprowadzić do poważnych dla zdrowia powikłań, takich jak:

  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • ropień oczodołu,
  • ropień mózgu,
  • zakrzep zatoki jamistej,
  • zaburzenia ostrości wzroku.

Leczenie powikłań przewlekłego zapalenia zatok zwykle wymaga hospitalizacji i antybiotykoterapii dożylnej. Pierwsze niepokojące symptomy powikłań to obrzęk powiek, dreszcze, gorączka.

Profilaktyka zapalenia zatok. Jak zapobiec wystąpieniu przewlekłego zapalenia zatok?

Jak wiadomo, lepiej zapobiegać stanom chorobowym niż je leczyć. Jakie działania profilaktyczne warto podjąć, aby nie doszło do nawrotu choroby? Należy unikać przebywania w zadymionych pomieszczeniach lub miejscach, gdzie jest bardzo zanieczyszczone powietrze.

Osoby, które są nałogowymi palaczami, powinny rzucić ten szkodliwy nałóg. W przypadku stwierdzenia alergii konieczne jest unikanie alergenów i podjęcie leczenia (zwłaszcza alergii wziewnych).

Chcąc uniknąć przewlekłych procesów zapalnych toczących się w zatokach, warto też dbać o odpowiedni poziom nawilżenia powietrza i nawadnianie organizmu oraz starać się nie przebywać w klimatyzowanych wnętrzach.

Bardzo ważnym środkiem zapobiegawczym jest dbałość o higienę osobistą, częste mycie rąk, zwłaszcza w okresie infekcji sezonowych. Zimą warto zrezygnować z uczęszczania na basen (pływanie i nurkowanie stanowi czynnik ryzyka) i unikać kontaktu z osobami przeziębionymi.

Podsumowując, przewlekłe zapalenie zatok jest dokuczliwym schorzeniem o zróżnicowanej etiologii, które nie jest łatwe w leczeniu, wymaga od pacjenta dużej cierpliwości oraz pełnej współpracy z lekarzem prowadzącym. Gdy farmakoterapia nie przynosi pożądanych rezultatów, jedyną szansą na poprawę jakości życia chorego jest operacja. Dbając o zatoki na co dzień, możemy uniknąć infekcji i problemów z ich funkcjonowaniem. 

Centrum Medyczne Synexus prowadzi badania kliniczne, których celem jest udoskonalenie metod leczenia m.in. przewlekłego zapalenia zatok. Oferujemy bezpłatne konsultacje lekarskie dla pacjentów, którzy dysponują udokumentowaną historią choroby i szukają nowych dróg poprawy swojego stanu zdrowia.

lek. Michał Dąbrowski

Diagnostyka i leczenie ostrego zapalenia zatok przynosowych: aktualne wytyczne AAP

Diagnostyka i leczenie ostrego zapalenia zatok przynosowych: aktualne wytyczne AAP

Autor: Jędrzej Sarnecki

Opracowanie na podstawie: Wald ER, Applegate KE, Bordley C i wsp. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Management of Acute Bacterial Sinusitis in Children Aged 1 to 18 Years. Pediatrics 2013;132:e262-80.

Wstęp

Wytyczne AAP (American Academy of Pediatrics) dotyczące ostrego zapalenia zatok przynosowych (OZZP) pochodzą z 2013 r. i są uaktualnieniem i uzupełnieniem rekomendacji z 2001 roku.

Skierowane są do lekarzy przyjmujących pacjentów pediatrycznych zarówno w podstawowych zakładach opieki zdrowotnej, jak i w szpitalach.

Wytyczne dotyczą dzieci w wieku od 1 do 18 lat, nie uwzględniają jednak pacjentów z zaburzeniami odporności, mukowiscydozą, pierwotną dyskinezą rzęsek oraz z zaburzeniami budowy anatomicznej zatok.

Do najważniejszych zmian w porównaniu z poprzednią wersją wytycznych należą wprowadzenie rozpoznania stanu klinicznego określonego jako „choroba o pogarszającym się przebiegu”, rekomendacja o braku konieczności wykonywania badań obrazowych w celu identyfikacji dzieci, u których korzystne będzie zastosowanie antybiotykoterapii, oraz uwzględnienie nowych danych o skuteczności poszczególnych antybiotyków w leczeniu bakteryjnego OZZP.

Diagnostyka

Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia zatok przynosowych jest wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych. Wirusowa choroba przeziębieniowa charakteryzuje się objawami ze strony nosa (zatkanie lub wyciek wydzieliny) i/lub obecnością kaszlu.

Trwa ona zazwyczaj 5-7 dni, jednak u części dzieci objawy mogą się utrzymywać dłużej niż 10 dni. Na początku choroby mogą występować gorączka, ból głowy i mialgia, które zazwyczaj ustępują w ciągu pierwszych dwóch dób.

Objawy ze strony układu oddechowego utrzymują się dłużej i są najintensywniejsze między 3 a 6 dniem infekcji. Początkowo wydzielina z nosa jest wodnista i przejrzysta, następnie na kilka dni może stać się ropna (gęstsza, nieprzejrzysta, o zmienionym kolorze).

W końcowym okresie choroby wydzielina na nowo staje się przejrzysta i wodnista, a następnie wszystkie dolegliwości samoistnie ustępują.

Obraz kliniczny ostrego bakteryjnego zapalenia zatok przynosowych jest bardzo zbliżony do opisanego powyżej przebiegu infekcji wirusowej, a główną różnicą jest dłuższe utrzymywanie się objawów, bez widocznej poprawy stanu klinicznego.

Bakteryjnemu OZZP często towarzyszą bóle głowy, zmniejszenie apetytu, męczliwość i fetor ex ore, jednak nie są to objawy specyficzne dla tej jednostki chorobowej.

Również na podstawie badania klinicznego nie jest możliwe jednoznaczne rozpoznanie OZZP – występujące zaczerwienienie i obrzęk śluzówki nie są patognomoniczne, a opukiwanie i transiluminacja zatok oraz wykonywanie posiewu z wydzieliny nie są wiarygodnymi metodami diagnostyki.

Rozpoznanie bakteryjnego OZZP jest natomiast uzasadnione u dziecka z objawami ostrej infekcji górnych dróg oddechowych, u którego objawy, tj. wyciek z nosa (niezależnie od charakteru wydzieliny) lub kaszel w ciągu dnia, utrzymują się dłużej niż 10 dni i nie następuje poprawa.

Leia também:  Poliglobulia – co to jest?

Jest to określane w wytycznych AAP jako OZZP o uporczywym przebiegu. Należy różnicować taki przebieg bakteryjnego OZZP z następującymi po sobie wirusowymi infekcjami oraz potwierdzić, że objawy nie ulegają poprawie.

Diagnozę bakteryjnego OZZP trzeba również postawić w przypadku pogarszającego się przebiegu choroby, gdy po początkowej poprawie wyciek z nosa, kaszel w ciągu dnia lub gorączka staną się intensywniejsze lub wystąpią na nowo.

Zazwyczaj w przypadku OZZP o pogarszającym się przebiegu u dzieci zaostrzenie objawów występuje w 6 lub 7 dniu trwania choroby. Bakteryjne ostre zapalenie zatok przynosowych może się również cechować ciężkim początkiem i przebiegiem zakażenia – w tej sytuacji występuje gorączka ≥ 39oC i ropny wyciek wydzieliny z nosa, które trwają przez co najmniej 3 kolejne dni. Jest to charakterystyczne dla bakteryjnej etiologii zakażenia, ponieważ w przypadku wirusowych infekcji gorączka, ból głowy i mialgia ustępują zazwyczaj przed zmianą charakteru wydzieliny na ropny.

W celu zróżnicowania bakteryjnego ostrego zapalenia zatok przynosowych z wirusową infekcją górnych dróg oddechowych nie należy wykonywać badań obrazowych.

W obydwu przypadkach obrazy uzyskane zarówno przy wykorzystaniu RTG, jak i TK czy RM demonstrują podobne cechy i nie umożliwiają ustalenia etiologii objawów.

Wyjątek stanowią sytuacje, w których podejrzewa się występowanie zatokopochodnych powikłań oczodołowych lub wewnątrzczaszkowych – należy wtedy wykonać badanie TK z kontrastem lub RM z kontrastem.

Około 90% zatokopochodnych powikłań dotyczy oczodołów – występują one najczęściej u dzieci poniżej 5 roku życia z zapaleniem komórek sitowych. Objawami powikłań oczodołowych są obrzęk powiek, przemieszczenie gałki ocznej, podwójne widzenie lub upośledzenie funkcjonowania mięśni zewnętrznych gałki ocznej.

Zatokopochodne powikłania wewnątrzczaszkowe występują znacznie rzadziej, najczęściej u nastolatków z zapaleniem zatok czołowych, częściej u dzieci płci męskiej.

Powikłania wewnątrzczaszkowe należy podejrzewać w przypadku obecności bardzo silnych bólów głowy, jedno- lub dwustronnych, obrzęku w okolicy czołowej, światłowstrętu, napadów padaczkowych, objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub ogniskowych objawów neurologicznych. Obydwa badania, TK z kontrastem i RM z kontrastem, są rekomendowane w przypadku podejrzeń występowania powyższych powikłań, jednak gdy podejrzewane są powikłania wewnątrzczaszkowe u starszych dzieci i nastolatków, u których czas wykonywania badania nie powoduje konieczności sedacji pacjenta, preferowane jest wykorzystanie rezonansu magnetycznego.

Leczenie

Antybiotykoterapię należy rozpocząć w przypadku stwierdzenia bakteryjnego ostrego zapalenia zatok przynosowych o ciężkim lub pogarszającym się przebiegu. U dzieci z OZZP o uporczywym przebiegu (objawy infekcji górnych dróg oddechowych utrzymujące się bez poprawy przez >10 dni) należy przedłużyć obserwację o kolejne 3 dni lub rozpocząć leczenie antybiotykami.

Lekiem z wyboru w leczeniu niepowikłanego bakteryjnego OZZP jest amoksycylina w monoterapii lub z klawulonianem. Rekomendowana dobowa dawka w środowiskach, w których odsetek szczepów Streptococcus pneumoniae niewrażliwych na penicyliny przekracza 10% (w Polsce 32%, dane z 2013 r.[1]), wynosi 80-90 mg/kg m.c.

, maksymalnie 2 g, w dwóch dawkach podzielonych. U dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola, leczonych w ciągu 4 tygodni antybiotykami lub w wieku poniżej 2 lat zalecane jest dołączenie do amoksycyliny klawulonianu. W przypadku występowania wymiotów lub przy braku możliwości podania leków doustnie zalecane jest jednorazowe podanie 50 mg/kg m.c.

ceftriaksonu i.v. lub i.m., a następnie, w miarę możliwości, kontynuowanie leczenia doustnie. U pacjentów z historią występowania reakcji alergicznych na amoksycylinę należy stosować cefuroksym lub cefpodoksym. U dzieci poniżej 1 r.ż.

z reakcją nadwrażliwości typu 1 umiarkowanie ciężkie lub ciężkie OZZP można leczyć stosując klindamycynę lub linezolid razem z cefiksymem.

Ze względu na brak wystarczających danych nie przedstawiono jednoznacznych rekomendacji dotyczących czasu trwania leczenia. Zaleca się antybiotykoterapię trwającą od 10 do 28 dni lub przyjmowanie antybiotyku w czasie występowania objawów oraz przez kolejne 7 dni po ich ustąpieniu.

Należy rozważyć zmianę strategii leczenia w przypadku zaostrzenia się objawów OZZP lub braku poprawy w ciągu 72 godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii. U dzieci, co do których podjęto decyzję o prowadzeniu dalszej obserwacji, należy rozpocząć leczenie stosownym antybiotykiem.

W przypadku dzieci już leczonych, u których występują jedynie niewielkie objawy i nie zaobserwowano poprawy, można podjąć decyzję o kontynuacji leczenia bez zmian i ponownym badaniu po kolejnych 3 dniach.

Gdy stwierdzono pogorszenie stanu klinicznego pacjenta, w zależności od typu początkowego leczenia, należy zastosować wysokie dawki amoksycyliny z klawulonianem lub zmienić antybiotyk na klindamycynę w połączeniu z cefiksymem, linezolid z cefiksymem lub lewofloksacynę w monoterapii.

AAP nie przedstawiła rekomendacji dotyczących innych metod leczenia i łagodzenia objawów OZZP, które mogą być stosowane łącznie z antybiotykami, ze względu na niewystarczającą ilość zebranych dotychczas danych.

Część przeprowadzonych badań klinicznych z randomizacją z udziałem nastolatków i dorosłych wskazuje na korzystny wpływ stosowania sterydów donosowych na przebieg bakteryjnego OZZP.

Brakuje również wystarczających danych dotyczących płukania jamy nosowej wodnymi roztworami solnymi, istnieją jednak pojedyncze doniesienia o ich pozytywnym wpływie na drożność nosa oraz na jakość życia. Autorzy publikacji wyrazili niekorzystną opinię o stosowaniu preparatów antyhistaminowych w OZZP u dzieci, u których nie występują objawy alergii.

 Zatokopochodne przedprzegrodowe powikłania oczodołowe o łagodnym przebiegu mogą być leczone ambulatoryjnie amoksycyliną z klawulonianem, o ile istnieje możliwość prowadzenia codziennych wizyt kontrolnych do czasu odnotowania wyraźnej poprawy. W pozostałych przypadkach powikłań zatokopochodnych oraz jeśli nie stwierdzono poprawy powikłań oczodołowych przedprzegrodowych, pacjent powinien zostać skierowany do szpitala, gdzie należy wykonać stosowne badania obrazowe.

Podsumowanie

Kluczowe punkty zaleceń AAP dotyczących ostrego zapalenia zatok przynosowych przedstawiono w Tabelach 1 i 2. Jak podkreślają autorzy publikacji, konieczne jest dalsze prowadzenie badań dotyczących omawianego zagadnienia.

Korzystne byłoby opracowanie lepszych metod diagnostyki OZZP, precyzyjne ustalenie właściwej długości leczenia oraz wykonanie badań klinicznych poświęconych efektywności stosowania dodatkowych metod leczenia i łagodzenia objawów choroby.

Tabela 1. Diagnostyka bakteryjnego OZZP

Bakteryjne OZZP należy rozpoznać, gdy występuje:

  • utrzymywanie się przez >10 dni, bez poprawy, objawów infekcji górnych dróg oddechowych (kaszel w ciągu dnia lub wyciek wydzieliny z nosa, niezależnie od jej charakteru);
  • pogarszający się przebieg infekcji – zaostrzenie lub wystąpienie na nowo, po początkowej poprawie, gorączki, wycieku wydzieliny z nosa lub kaszlu w ciągu dnia;
  • ciężki początek choroby – gorączka ≥ 39oC, której towarzyszy występowanie ropna wydzielina przez co najmniej 3 następujące po sobie dni.
Nie należy rutynowo wykonywać badań obrazowych w diagnostyce OZZP.
Wykonanie badania TK z kontrastem lub RM z kontrastem jest zalecane w przypadku podejrzenia zatokopochodnych powikłań oczodołowych lub wewnątrzczaszkowych.
Należy podejrzewać wystąpienie zatokopochodnych powikłań oczodołowych w przypadku stwierdzenia:

  • obrzęku powiek,
  • przemieszczenia gałki ocznej,
  • podwójnego widzenia,
  • upośledzenia funkcjonowania mięśni zewnętrznych gałki ocznej.
Należy podejrzewać wystąpienie zatokopochodnych powikłań wewnątrzczaszkowych w przypadku stwierdzenia:

  • bardzo silnych jedno- lub dwustronnych bólów głowy,
  • obrzęku w okolicy czołowej,
  • światłowstrętu,
  • napadów padaczkowych,
  • objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • ogniskowych objawów neurologicznych.

Tabela 2. Leczenie bakteryjnego OZZP

Należy rozpocząć antybiotykoterapię w przypadku stwierdzenia OZZP o pogarszającym się lub ciężkim przebiegu.
W przypadku infekcji o uporczywym przebiegu (> 10 dni) należy rozpocząć leczenie antybiotykiem lub przedłużyć obserwację o kolejne 3 dni.
Lekiem z wyboru jest amoksycylina w monoterapii lub w połączeniu z klawulonianem.
Dobowa dawka amoksycyliny w OZZP to 80-90 mg/kg m.c., maks. 2 g, w dwóch dawkach podzielonych.
W przypadku braku możliwości rozpoczęcia leczenia doustnie należy jednorazowo podać 50 mg/kg m.c. ceftriaksonu i.m. lub i.v., a następnie, w miarę możliwości, kontynuować leczenie doustnie.
Antybiotyk powinien być przyjmowany przez 10 do 28 dni lub w czasie trwania objawów i przez 7 dni po ich ustąpieniu.

Zapalenie zatok przynosowych – objawy, leczenie

Zanim zaczniemy mówić o zapaleniu zatok, wyjaśnijmy sobie, co to właściwie są zatoki. To przestrzenie powietrzne zlokalizowane w obrębie twarzoczaszki, które są wyścielone nabłonkiem rzęskowatym. Tym samym nabłonkiem, który jest w nosie.

Nabłonek rzęskowaty jest takim jakby dywanem rozścielonym w przestrzeniach powietrznych. Dlatego, jeżeli zapaleniu ulegnie „dywan”, który mamy w nosie, to siłą rzeczy zapalenie przenosi się na zatoki.

Bo to jest ten sam „dywan” – wszystko jest wyścielone tym samym.

Zapalenie zatok

Natomiast samo zapalenie zatok to po prostu choroba, która w większości przypadków jest pochodzenia wirusowego, a dotyczy właśnie błony śluzowej zatok i nosa.

Najczęstszymi objawami zapalenia zatok są:

  • •             blokada nosa,
  • •             wydzielina,
  • •             ból głowy,
  • •             upośledzenie węchu,
  • •             stany podgorączkowe,
  • •             nieprzyjemny zapach z ust,
  • •             kaszel.

Kaszel zwykle pojawia się w dzień, ale znacznie nasila się w nocy. Natomiast ból głowy najczęściej zlokalizowany jest u nasady nosa, ewentualnie w rzucie zatok przynosowych (czoło i okolice policzków).

Jeżeli zaś mamy do czynienia z zapaleniem zatoki klinowej, to ból pojawia się głęboko w głowie za oczami.

Leia também:  Złamanie szyjki kości udowej - przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

Jeżeli ktoś ma odczucie, iż powyżej wymienione objawy przypominają przeziębienie, to ma całkowitą rację – bo to jest właśnie to samo! Przeziębienie to zapalenie śluzówki nosa, a śluzówka nosa to dokładnie ta sama śluzówka, która jest w zatokach (to właśnie ten „dywan”, o którym pisałem na początku). Dlatego zapalenie błony śluzowej nosa przenosi się na śluzówkę zatok.

Leczenie zapalenia zatok

Leczenie zapalenia zatok, jak w każdej innej chorobie, uzależnione jest od przyczyny. W większości przypadków tej dolegliwości przyczyna jest wirusowa. Dlatego podstawą postępowania jest wyczekiwanie i leczenie objawowe. Przede wszystkim dbamy o:

  1. •             zmniejszenie obrzęku śluzówki,
  2. •             poprawienie drożność nosa,
  3. •             zmniejszenie gęstość wydzieliny śluzówki.

                Około piątego dnia infekcji objawy powinny zacząć się zmniejszać. Jeżeli się tak nie dzieje, to jest to dla nas pierwszy sygnał, że dołączyły się bakterie.

Kiedy antybiotyk przy zapaleniu zatok?

Jeżeli choroba przedłuża się powyżej dziesięciu dni, to jest to następny sygnał, że dołączyły się bakterie. A pojawienie się bakterii zmienia sposób postępowania, gdyż trzeba włączyć do leczenia antybiotyk. Pamiętajmy jednak, że z antybiotykiem się nie spieszymy.

Leczenie objawowe zapalenia zatok

Około 80% zapalenia zatok to infekcje wirusowe i one w ciągu 7 – 10 dni powinny same ustąpić. Ten czas odczekujemy i skupiamy się na leczeniu objawowym, czyli po prostu maksymalnie poprawiamy drożność nosa. Możemy i powinniśmy działać dwojako: miejscowo i ogólnie.

Takie podwójne działanie daje nam największe możliwości zmniejszenia obrzęku śluzówki. A zmniejszając obrzęk śluzówki, zwiększamy dostęp powietrza do przestrzeni powietrznych, czyli zatok – a o to nam głównie chodzi. Jeśli bowiem nie udrożnimy tych ujść, jeżeli nie będzie właściwej wentylacji, to dojdzie do namnażania się bakterii.

Poza tym brak połączenia przestrzeni powietrznych zatok z nosem skutkuje różnicą ciśnienia, a to staje się przyczyną bólu głowy. Owszem, możemy wtedy wziąć po prostu tabletkę przeciwbólową i ona nam nawet pomoże. Jednak nie zniesie ona przyczyny bólu.

A wystarczy udrożnić połączenie zatok z nosem, aby do zatok dotarło powietrze, dzięki któremu wyrówna się ciśnienie – i ból cudownie zniknie.

Leczenie miejscowe zapalenia zatok

Leczenie miejscowe polega na stosowaniu różnego rodzaju kropli do nosa, sztyftów, inhalacji itp.

Innym sposobem jest wykorzystanie soli fizjologicznej – bierzemy roztwór fizjologiczny soli na rękę, wciągamy to do nosa i wysiąkujemy.

W aptekach dostępna jest też sól fizjologiczna w aerozolu, z tym że preparaty te mogą być izotoniczne, hipotoniczne i hipertoniczne. Stosujemy raczej hipertoniczne, dlatego że one obkurczają śluzówkę i zmniejszają obrzęk.

Kiedy do lekarza z zapaleniem zatok?

Do lekarza warto pójść około piątego dnia infekcji, jeżeli następuje pogorszenie. Natomiast, jeżeli nam się stopniowo polepsza, a objawy zaczynają ustępować, to czekamy do dziewiątego dnia. Na pewno też powinniśmy się pokazać u lekarza, jeżeli dziesiątego dnia choroby nadal nam się nie poprawiło.

Profilaktyka zapalenia zatok

Trudno natomiast mówić o profilaktyce zapalenia zatok, bo jest to infekcja wirusowa. Najważniejsze jest unikanie osób chorych, co nie zawsze jest możliwe. Powinniśmy też po prostu zachowywać podstawowe zasady higieny, czyli na przykład myć ręce. Innym wyjściem są  szczepienia, nawet szczepionka przeciw grypie zapewni nam pewną ochronę.

A jeśli już nas dotknie infekcja, to pamiętajmy przede wszystkim o dbaniu o udrożnienie nosa. To jest najważniejsze.

  Autor: lek. med. Artur Łukasiewicz, specjalista otolaryngolog

Zapalenie zatok przynosowych — jak z nim walczyć? Leczenie i profilaktyka

Zatoki przynosowe to niewielkie przestrzenie powietrzne, zlokalizowane wewnątrz kości czaszki. Laryngolodzy wyróżniają zatoki czołowe, szczękowe, sitowe oraz klinowe, które połączone są z jamą nosową. Taki układ zapewnia ich odpowiednią wentylację oraz ujście dla wydzieliny śluzowej przez nozdrza. 

Do czego potrzebne są nam zatoki przynosowe? Nawilżają i ogrzewają wdychane przez nos powietrze, dzięki czemu zachowana jest prawidłowa termoizolacja.

Ponadto pomagają wyrównywać różnicę ciśnień oraz są swego rodzaju amortyzatorem dla organów znajdujących się wewnątrz czaszki.

Dodatkowo dzięki zatokom czaszka jest lżejsza, dzięki czemu ludzie mogą poruszać się, zachowując wyprostowaną postawę.

ZOBACZ TEŻ: Płukanie zatok w walce z infekcjami – czy jest skuteczne?

Przyczyny zapalenia zatok przynosowych

Dominującą przyczyną zapalenia zatok przynosowych są infekcje o etiologii wirusowej (m.in. zakażenie rynowirusami, koronawirusami, adenowirusami, wirusami grypy i paragrypy), czyli typowe przeziębienia.

Dochodzi wówczas do znacznego obrzęku błony śluzowej nosa, który utrudnia usuwanie wydzieliny śluzowej z zatok i zaburza cyrkulację powietrza. Infekcja może mieć również podłoże bakteryjne i zazwyczaj jest to skutek nadkażenia wcześniejszej infekcji wirusowej.

Ponadto zapaleniu zatok sprzyjają alergie przebiegające z alergicznym nieżytem nosa.

Niekiedy przyczyną nawracających infekcji zatok są wady anatomiczne, które utrudniają wypływanie wydzieliny śluzowej (np. zwężenie ujścia zatok). Czynnikiem ryzyka są także nagłe zmiany temperatur (np. wychodzenie z ogrzewanego pomieszczenia na mróz i odwrotnie), przebywanie w zadymionych pomieszczeniach oraz kontakt z zanieczyszczonym powietrzem lub oparami chemicznymi.

ZOBACZ TEŻ: Ból zatok – objawy i leczenie

Jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Na początku choroby zapalenie zatok przebiega jak typowy katar przy przeziębieniu – lejący, obfity i uciążliwy. Z czasem inne objawy ustępują, a dolegliwości w obrębie nosa nie tylko nie przemijają, a wręcz przybierają na sile.

Lejący katar przeobraża się w gęstą, ropną wydzielinę o żółto-zielonym zabarwieniu, która spływa po tylnej ścianie gardła, drażniąc ją i wywołując kaszel.

Dodatkowo przez niedrożny nos chory może mieć problemy z oddychaniem.

Charakterystycznym objawem zapalenia zatok przynosowych jest ból twarzy w miejscach, gdzie usytuowane są zatoki – u nasady nosa i po obu jego stronach, w okolicy skroni oraz oczu.

Ból nasila się zwłaszcza podczas schylania. Opisanym objawom towarzyszy także podwyższona temperatura, zaburzenia węchu, czasem również widoczny obrzęk tkanek miękkich wokół oczu.

Jeżeli infekcja dotrze do zatok szczękowych, może objawiać się bólem zębów i nieświeżym oddechem.

Jeżeli infekcja ma nagły i gwałtowny przebieg i trwa około 4 tygodnie, mówimy o ostrym zapaleniu zatok. Forma podostra zapalenia zatok utrzymuje się do 8 tygodni, natomiast o przewlekłym zapaleniu zatok można mówić, gdy objawy utrzymują się dłużej niż 8 tygodni.

ZOBACZ TEŻ: Czy klimatyzacja jest zdrowa?

Jak leczyć zapalenie zatok przynosowych?

W sytuacji, gdy opisane wcześnie objawy utrzymują się przez dłuższy czas, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym, który przeprowadzi wywiad medyczny i wykona podstawowe badania, a w razie wątpliwości skieruje pacjenta do laryngologa w celu przeprowadzenia dokładniejszej diagnostyki.

Większość przypadków zapalenia zatok to efekt infekcji wirusowej, więc ich leczenie ma charakter objawowy.

Aby złagodzić ból i stan zapalny, chory może stosować niesteroidowe leku przeciwzapalne zawierające ibuprofen.

Na obrzęk błony śluzowej nosa i zatok pomogą preparaty o działaniu obkurczającym w formie kropli lub tabletek. Należy jednak pamiętać, by środków tych nie używać dłużej niż 3-5 dni.

Pomocna w łagodzeniu nieprzyjemnych dolegliwości jest irygacja zatok. Zabieg ten pozwala usunąć zalegającą wydzieliną, zmniejsza obrzęk i dodatkowo nawilża śluzówkę. W aptekach można nabyć gotowe zestawy do płukania zatok (np.

Respimer Netiflow, Zatoxin Rinse, Irigasin, Fixsin, Gargarin Zatoki, HydroNasin Ksylitol, ZatoClear Med Irygacja) lub wykonać irygację z użyciem soli fizjologicznej(Gilbert Physiodose NaCl 0.9% Roztw.soli fizjolog. , Sól fizjologiczna RinoFlux) lubroztworu wody utlenionej.

Ulgę przyniosą również inhalacje i ciepłe okłady. 

Jeśli posiadamy inhalator lub nebulizator, możemy wykonać inhalację z użyciem roztworów chlorku sodu (np. Nebu-Dose Hipertonic, Isonasin Septo) lub bez użycia inhalatora gorącą inhalację parową z dodatkiem olejków eterycznych.

ZOBACZ TEŻ: Co oznacza zielony katar?

Zapalenie zatok przynosowych – lepiej go nie lekceważyć

Jeżeli mimo leczenia objawy nie ustępują, konieczna może się okazać pomoc lekarza laryngologa. Wykonanie wymazu z nosa i posiewu umożliwia wykrycie patogenu, który jest przyczyną utrzymujących się objawów.

Na podstawie uzyskanych wyników lekarz może zaordynować antybiotykoterapię oraz leczenie sterydami.

Jeżeli podczas badań laryngolog wykryje patologiczne zmiany w świetle zatok lub wady anatomiczne, które przyczyniają się do nawracania infekcji, konieczne może się okazać leczenie operacyjne.

Niezależnie od przyczyny problemu, zapalenia zatok przynosowych nie powinno się lekceważyć. Infekcja może bowiem przerodzić się w stan przewlekły i szerzyć się do okolicznych tkanek.

ZOBACZ TEŻ: Czym różni się grypa od przeziębienia?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*