Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza

9 września 2019

Znasz to uczucie, kiedy świat nagle wiruje ci przed oczami? Jeśli tak, to najpewniej doświadczyłeś zawrotów głowy. Czy wiesz, że mogą one świadczyć o problemach zdrowotnych, np. chorobie błędnika?

Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza

Znasz to uczucie, kiedy świat nagle wiruje ci przed oczami? Jeśli tak, to najpewniej doświadczyłeś zawrotów głowy. Oczywiście nie zawsze mają one związek z chorobą. Zawroty głowy i zaburzenia równowagi równie dobrze mogą być efektem zmęczenia, osłabienia czy przegrzania organizmu. Niemniej jednak czasem świadczą o problemach zdrowotnych, np. chorobie błędnika.

Błędnik – mały narząd o wielkim znaczeniu!

Błędnik, choć niewielki, pełni bardzo ważną rolę w naszym organizmie. To dzięki niemu utrzymujemy równowagę i orientujemy się w przestrzeni. Błędnik stanowi część ucha wewnętrznego i jest położony w części skalistej kości skroniowej.

Możemy go podzielić na błędnik kostny oraz znajdujący się w jego wnętrzu błędnik błoniasty.

Błędniki zawiera w sobie struktury odpowiedzialne nie tylko za utrzymanie równowagi (przedsionek i kanały półkoliste), ale również za prawidłowy odbiór bodźców słuchowych (ślimak).

Jak właściwie działa błędnik?

Poszczególne części błędnika wypełnione są płynem, który przemieszcza się pod wpływem ruchu. W ten sposób podrażnione zostają mieszczące się w błędniku komórki zmysłowe.

W momencie ich podrażnienia do mózgu zostaje wysłany impuls nerwowy, który przez mózg interpretowany jest jako ruch.

I to właśnie dzięki ścisłej współpracy błędnika z ośrodkowym układem nerwowym potrafimy utrzymać równowagę, a nasze ruchy są skoordynowane.

Zaburzenia równowagi i zawroty głowy – objawy chorób błędnika

Pierwszym objawem świadczącym o kłopotach z błędnikiem są przeważnie dość intensywne, ale szybko ustępujące zawroty głowy. Chory ma wrażenie, że przestrzeń wokół niego wiruje albo że ziemia zapada mu się pod nogami.

Takie nagłe zawroty głowy mogą pojawić się w zasadzie w każdej pozycji ciała – leżącej, stojącej, jak i podczas siedzenia. Ponadto występują przy zamkniętych jak i przy otwartych oczach.

Zawroty głowy nie są jednak jedynym objawem problemów z błędnikiem.

Wskazywać na nie będą również szumy oraz dzwonienie w uszach, częściowy niedosłuch, oczopląs, czyli mimowolny ruch gałek ocznych, nudności i wymioty. W jakich chorobach błędnika możemy spodziewać się tego typu dolegliwości?

Choroba Méniére’a

Choroba Méniére’a jest chyba jedną z najbardziej uciążliwych chorób błędnika, jakie znamy. W jej przebiegu występują napadowe zawroty głowy i zaburzenia równowagi, połączone z nudnościami i wymiotami oraz szumy uszne.

Z każdym kolejnym atakiem dochodzi również do stopniowej utraty słuchu i w końcu do głuchoty. Pojedynczy napad trwa od kilku minut do nawet kilku godzin, zwykle nie przekracza jednak doby. Choroba dotyczy w takim samym stopniu kobiet i mężczyzn, a przeciętny wiek chorych to 40-60 lat.

W ok. 10-20% przypadków schorzenie występuje rodzinnie.

Do tej pory nie udało się do końca ustalić, co jest przyczyną choroby Méniére’a. Przypuszcza się jednak, że ma ona związek z wodniakiem błędnika, czyli poszerzeniem przestrzeni endolimfatyczych, na skutek gromadzącego się w nich płynu (endolimfy). No dobrze, a skąd właściwie bierze się wodniak błędnika?

Przyczyny choroby Méniére’a – istnieje na ten temat kilka teorii…

Jedna mówi o zaburzeniach mechanicznych. Na skutek pęknięcie jednej z błon oddzielających przestrzeń endolimfatyczną od perilimfatycznej dochodzi do wymieszania różnych pod względem składu jonowego płynów, które je wypełniają.

Druga teoria mówi natomiast o zaburzeniach czynnościowych. Na skutek skurczu naczyń w prążku naczyniowym dochodzi do niedotlenienia. W endolimfie wzrasta natomiast stężenie toksycznych metabolitów oraz zwiększa się przepuszczalność naczyń włosowatych. U ok.

6-30% pacjentów choroba Méniére’a ma podłoże autoimmunologiczne.

Chorobę Méniére’a wykrywa się przy pomocy kilku badań

Chorobę Méniére’a rozpoznaje się na podstawie wywiadu lekarskiego, wyników badań audiologicznych (stwierdzających niedosłuch typu odbiorczego) oraz wyników badań przedsionkowych (stwierdzających oczopląs). W celach diagnostycznych pacjentom podaje się również preparaty odwadniające.

Leczenie choroby Méniére’a nie jest łatwe…

…i opiera się głównie na farmakoterapii. W czasie napadu chory przyjmuje neuroleptyki, cholinolityki, anksjolityki oraz leki przeciwhistaminowe. Między napadami chory powinien natomiast stosować dietę niskosodową oraz przyjmować leki rozszerzające naczynia centralnego układu nerwowego. Jeśli farmakoterapia nie przynosi rezultatu, rozważa się leczenie chirurgiczne.

Zapalenie błędnika

Zapalenie błędnika może być efektem powikłań po zapaleniu ucha środkowego. Istnieje również cały szereg patogenów mogących je wywołać: wirusy odry, świnki, różyczki, cytomegalii oraz bakterie Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis, Haemophilus influenzae czy pasożyty takie jak toksoplazmoza oraz grzyby.

Pierwsze objawy zapalenia błędnika są przeważnie dość gwałtowne. Pojawiają się zawroty głowy, kłopoty z utrzymaniem równowagi, oczopląs, nudności i wymioty.

Jeśli wystąpi gorączka, to można podejrzewać, że zapalenie objęło już jamę czaszki. Zapalenie błędnika wymaga szybkiej interwencji medycznej, dlatego ww. objawów nie wolno bagatelizować.

W przeciwny razie może dojść do bardzo poważnych powikłań – głuchoty, zapalenia opon mózgowych czy ropnia mózgu.

Podejrzenie zapalenia błędnika wymaga konsultacji otolaryngologicznej…

Zapalenie błędnika diagnozowane jest na podstawie wywiadu z pacjentem, badania otolaryngologicznego, neurologicznego oraz badania słuchu (próby stroikowe). W razie potrzeby wykonuje się również rezonans magnetyczny.

Zapalenie błędnika leczy się w warunkach szpitalnych

Sposób leczenia zależy od czynnika, który je wywołał. Jeśli ma ono podłoże bakteryjne, choremu podawane są antybiotyki. Bywa, że lekarze decydują się oczyścić ucho środkowe z ziarniny zapalnej drogą chirurgiczną.

Zaburzenia błędnika związane z wiekiem

Zaburzenia równowagi, zawroty głowy, niepewny chód, a co za tym idzie liczne upadki, są częstym problemem osób starszych. W efekcie senior narażony jest nie tylko na groźne złamania, ale również trudniej funkcjonować mu w życiu codziennym.

Z wiekiem cały układ równowagi, w tym błędnik, narząd wzroku i czucie głębokie, zaczynają szwankować. Jest to proces naturalny, którego tak naprawdę nie da się zatrzymać.

Na pogarszającą się równowagę seniora dodatkowo mogą wpłynąć choroby współwystępujące (niedociśnienie, neuropatia, odwodnienie, osteoporoza, zwyrodnienie stawów, stan poudarowy, demencja) oraz zażywane leki.

Leczenie zaburzeń równowagi u osób starszych polega głównie na wykonywaniu odpowiednich ćwiczeń. W cięższych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne, które ma usprawnić metabolizm komórkowy.

Tomografia głowy i VSG – ważne badania w diagnostyce schorzeń błędnika

W diagnostyce chorób błędnika bardzo pomocnym badaniem obrazowym jest tomografia komputerowa głowy (TK). Wykorzystywane w niej promienie rentgenowskie pozwalają dokładnie przyjrzeć się wszystkim strukturom organizmu.

Po tomografię komputerową najczęściej sięga się przy zaburzeniach ośrodkowego układu nerwowego oraz głowy, w tym chorobach uszu i zatok. Dzięki temu badaniu możemy dowiedzieć się, czy przyczyną zawrotów głowy są patologie w obrębie błędnika czy może np.

w obrębie móżdżku lub nerwów przedsionkowych.

Leia também:  Afta na dziąśle, języku, podniebieniu – jak leczyć afty i jak im zapobiegać?

Badanie videonystagmograficzne (VNG) jest odmianą badania elektonystagmograficznego (ENG). Za jego pomocą możliwe jest zbadanie oczopląsu spowodowanego właśnie uszkodzeniem błędnika. Ruch gałek ocznych oceniany jest za pomocą specjalnej kamerki zamocowanej na głowie pacjenta.

Dokuczają Ci zawroty głowy? Koniecznie skonsultuj się z neurologiem

Częste zawroty głowy nie zawsze mają swoje źródło w chorobach błędnika. Mogą mieć też podłoże neurologiczne w związku z czym, gdy występują, warto udać się na konsultację neurologiczną. Przyczyną tzw.

ośrodkowych zawrotów głowy, bo to nimi najczęściej zajmują się właśnie lekarze neurolodzy, mogą być m.in.

przebyte urazy (wstrząśnienie mózgu, uraz kręgosłupa w odcinku szyjnym), guzy mózgu, stwardnienie rozsiane, migrena czy epilepsja.

Masz zawroty głowy?
Skorzystaj  z pomocy specjalistów holsäMED

Zadzwoń: 32 506 50 85
Napisz: [email protected]

Konsultacja merytoryczna

Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza lek. med. Jakub Kwiatkowski 
otolaryngolog
Zawodowo związany z Centrum Medycznym holsäMED, gdzie  prowadzi konsultacje laryngologiczne dzieci i dorosłych. Zajmuje się diagnostyką  oraz leczeniem schorzeń górnych dróg oddechowych, narządu słuchu oraz równowagi.

Zapalenie błędnika – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza

Zapalenie błędnika jest potocznie nazywane zapaleniem ucha wewnętrznego, do którego dochodzi najczęściej w wyniku powikłań przewlekłego zapalenia ucha środkowego, dając przy tym objawy bardzo podobne do symptomów choroby lokomocyjnej. Wytworzony w błędniku stan zapalny może prowadzić do bardzo wielu poważnych schorzeń (np. zapalenia opon mózgowych, móżdżku), dlatego w żadnym wypadku nie powinien być lekceważony. Warto więc poznać przyczyny, objawy oraz możliwości leczenia zapalenia uch środkowego, by uniknąć w przyszłości przykrych konsekwencji wynikających z przebiegu choroby.

Zapalenie ucha wewnętrznego, inaczej zwane zapalenie błędnika, jak już zostało na wstępie zaznaczone, powstaje najczęściej w wyniku przewlekłego zapalenia ucha środkowego. Krótko mówiąc, wywołują je bakterie obecne w uchu środkowym, które pojawiły się tam po przejściu procesu zapalnego oraz rozprzestrzeniły na wszystkie części ucha środkowego:

  •  przedsionek (błędnik przedsionkowy);
  •  ślimaka (błędnik ślimakowy);
  •  trzy kanały półkoliste.

Ponadto wśród przyczyn zapalenia błędnika wymienia się również:

  •  toksoplazmozę;
  •  zakażenie wirusem świnki, różyczki, ospy wietrznej, półpaśca;
  •  zakażenie wirusem opryszczki i HIV;
  •  choroby autoimmunologiczne;
  •  choroby układowe;
  •  urazy (np. złamanie kości słoniowej).

Zapalenie błędnika objawy

Do najbardziej charakterystycznych objawów zapalenia błędnika trzeba zaliczyć:

  •  zaburzenia równowagi;
  •  szum w uszach o niejednostajnym natężeniu;
  •  nudności i wymioty;
  •  zawroty głowy;
  •  pogorszenie słuchu lub jego częściowa utrata;
  •  oczopląs (drganie gałek ocznych);
  •  uczucie zmęczenia.

Jak widać objawy zapalenia błędnika mogą być mylone z symptomami choroby lokomocyjnej, dlatego ważne jest aby wszystkie niepokojące objawy konsultować z lekarzem.

W przypadku pojawienia się gorączki i bólu ucha będzie niezbędna konsultacja otolaryngologiczna, by odpowiednio szybko zatrzymać szerzący się stan zapalny i ustrzec się przed powikłaniami groźnymi dla zdrowia – trwałego uszkodzenia narządu równowagi czy głuchoty, ropnia móżdżku bądź zapalenia opon mózgowych (do którego częściej doprowadza niż jest jej wynikiem).

Diagnostyka zapalenia ucha wewnętrznego

Kiedy pojawią się niepokojące objawy, warto udać się na konsultację lekarską do otolaryngologa, który w celu zdiagnozowania stanu zapalnego w uchu wewnętrznego wykona otoskopię, a więc wziernikowanie ucha.

Badanie to ma na celu wykrycie wszelkich nieprawidłowości w funkcjonowaniu aparatu słuchowego. Ponadto badanie to pozwala sprawdzić jaka część ucha została objęta stanem zapalnym.

Lekarz może dodatkowo wykonać badanie słuchu za pomocą prób audiometrii.

Niemniej jednak do postawienia pełnej diagnozy będzie konieczne wykonanie:

  •  RTG kości skroniowej;
  •  tomografii komputerowej głowy (w razie potrzeby).

W wyniku stanu zapalnego w uchu wewnętrznym może dojść do uszkodzenia móżdżku. Aby to wykluczyć, lekarz otolaryngolog może zlecić konsultację neurologiczną w celu przeprowadzenia badania zborności ruchów (próby Romberga).

Zapalenie błędnika leczenie

Niestety, ale leczenie zapalenia błędnika odbywa się najczęściej w szpitalu na oddziale otolaryngologicznym. Niezbędne jest zastosowanie antybiotykoterapii dożylnej.

Poza tym w razie potrzeby może zostać wykonany drenaż ucha środkowego w celu ułatwienia odpływu zainfekowanej wydzieliny.

Zdarzają się również sytuację, kiedy aby usunąć stan zapalny w obrębie błędnika, będzie musiał interweniować chirurg, który za pomocą mastoidektomii bądź labirynthektomii usunie ognisko zapalne.

UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ

Zawroty głowy i równowagi | Centrum Słuchu i Mowy MEDINCUS

Zawroty głowy to różnorodne odczucia obejmujące zarówno złudzenie ruchu otaczającego świata, jak i wrażenie poruszania się własnego ciała, mimo pozostawania w bezruchu lub wykonywania normalnych ruchów. Jest to często zgłaszana dolegliwość, a odsetek chorych zwiększa się z wiekiem powyżej 65. roku życia.

Przyczyny

Do przyczyn zawrotów głowy i zaburzeń równowagi należeć mogą:

  • uraz ucha wewnętrznego, np. złamanie piramidy kości skroniowej, wstrząśnienie błędnika,
  • choroby ucha:
    • zewnętrznego: ciało obce, woszczyzna,
    • środkowego: perlak oraz zapalenie trąbki słuchowej,
    • wewnętrznego: wszelkiego rodzaju urazy, hałas, zapalenie błędnika, wpływ toksycznych leków, wodniak błędnika (choroba Meniere’a),
  • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego,
  • zapalenie części przedsionkowej nerwu VIII,
  • nowotwór w obrębie ucha wewnętrznego lub nerwu przedsionkowego,
  • niedokrwienie błędnika,
  • choroba Meniere’a,
  • otoskleroza błędnikowa,
  • starcze zanikowe zmiany w błędniku,
  • przetoki, czyli patologiczne połączenia między błędnikiem a światem zewnętrznym,
  • zaburzenia otolitów, a więc kryształów węglanu wapnia umiejscowionych w błędniku.

Do zapalenia błędnika może doprowadzić infekcja ucha środkowego, jak również choroby wirusowe, takie jak: półpasiec, odra, ospa wietrzna, różyczka, grypa, świnka, a także choroby pasożytnicze takie jak toksoplazmoza, wywołana przez zakażenie pierwotniakiem Toxoplazma gondii.

Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza

Objawy

Pacjenci cierpiący na zaburzenia zawrotów głowy mogą zgłaszać wrażenie wirowania, przesuwania, przechylania, drgania obrazu lub mieć odczucie wirowania, kołysania, bujania, zapadania własnego ciała. Mogą też odczuwać subiektywnie niestabilność, ściąganie, popychanie w trakcie chodzenia, stania albo siedzenia.

Zaburzenia równowagi z kolei mogą być widoczne jako zbaczanie, potykanie się, niepewny chód, konieczność przytrzymania się stabilnych przedmiotów z lęku przed utratą równowagi lub wręcz upadki.

Zawroty głowy i zaburzenia równowagi mogą być objawami stałymi lub występować napadowo w formie ataków. Długość ich trwania jest bardzo zróżnicowana, od kilku sekund do wielu miesięcy lub nawet lat.

U części pacjentów zawrotom głowy towarzyszy także uczucie lęku oraz nudności, wymioty, potliwość, bladość, bóle głowy, pogorszenie słuchu, zatykanie uszu, szumy uszne, itp.

Mogą współistnieć objawy oczne takie jak: mroczki lub błyskawice przed oczami, podwójne widzenie, zaburzenia ostrości widzenia. W badaniu przedmiotowym lekarz może zauważyć także oczopląs, a więc nieprawidłowe mimowolne ruchy gałek ocznych. Możliwy jest także oczopląs jednooczny, jednak występuje on tylko przy patologiach ośrodkowych albo ocznych, jest bardzo rzadki.

Zawroty głowy mogą być prowokowane albo nasilane różnymi sytuacjami np.: ruchy głową, zmiany pozycji ciała jak kładzenie się, przekręcanie w łóżku, wstawanie; patrzenie na szybko ruszające się przedmioty, chodzenie.

Do rzadszych ‘prowokatorów’ należą też takie sytuacje jak: wydmuchiwanie nosa, dźwiganie ciężkich przedmiotów, konkretne pokarmy, długie podróże środkami lokomocji, sytuacje budzące lęk, miesiączka.

U niektórych osób zawroty głowy pojawiają się w przypadku szybkiej zmiany pozycji ciała, np. przy szybkim wstaniu z łóżka rano.

Leia também:  Como calcular a massa percentual: 13 passos (com imagens)

Diagnoza

W Centrum Słuchu i Mowy MEDINCUS przeprowadzamy badania, które pozwalają określić przyczyny zawrotów głowy i zaburzeń równowagi. Wnikliwy wywiad lekarski pozwala rozróżnić typ/rodzaj dolegliwości. Zawroty głowy dzielimy na układowe i nieukładowe, a dobór dalszych metod diagnostycznych i terapeutycznych jest indywidualny. 

W trakcie diagnostyki wykonywany jest szereg badań, sprawdzających prawidłową funkcję błędnika i narządu słuchu, m.in.:

  • Badanie audiometryczne – subiektywne badanie słuchu, które wymaga współpracy ze strony pacjenta (w odróżnieniu od innych, obiektywnych badań, takich jak badanie ABR). Bada ono słyszenie częstotliwości między 125 a 10000 Hz. Pozwala wykryć niedosłuch, a także jego stopień.
  • ENG i VNG, czyli elektro- i videonystagmografię – badanie błędnika, które ma na celu zarejestrowanie ruchu gałek ocznych w spoczynku i różnych położeniach ciała, zbadanie tzw. funkcji okulomotorycznych, a więc umiejętności śledzenia przedmiotu w polu widzenia, sakad – przenoszenia wzroku z przedmiotu na przedmiot i optokinezy – obserwacji szybko poruszających się obiektów w polu widzenia. Dodatkowo badanie obejmuje wywoływanie zawrotów głowy poprzez stymulację obu uszu ciepłą lub zimną wodą lub powietrzem oraz zapis ruchu gałek ocznych w trakcie oczopląsu. Badanie to wykonywane jest z użyciem videogogli z wmontowaną kamerą do rejestracji ruchu gałek ocznych.
  • vHIT – video Head Impulse Test (test pchnięcia głową).
  • cVEMP i oVEMP – badanie miogennych przedsionkowych potencjałów wywołanych.
  • SHIFT OAE – badanie przesunięcia w fazie odpowiedzi z otoemisji pozwalające na wiarygodną i nieinwazyjną ocenę występowania wodniaka śródchłonki endolimfatycznej (np. przy chorobie Meniere’a).

Leczenie

Podstawą w leczeniu zawrotów głowy jest dopasowanie terapii do przyczyn występujących objawów. W leczeniu stosuje się następujące schematy:

  • Leczenie objawowe, doraźne, mające na celu złagodzić lub usunąć odczuwane objawy (leki o działaniu przeciwzawrotowym, przeciwwymiotnym oraz leki uspokajające);
  • Leczenie farmakologiczne lub chirurgiczne przyczynowe (leki naczyniowe, podawanie leków do jamy bębenkowej, operacje ucha środkowego);
  • Rehabilitację następstw uszkodzenia narządu przedsionkowego lub manewry uwalniające w przypadku łagodnych położeniowych zawrotów głowy;
  • W razie stwierdzenia choroby Meniere’a do dyspozycji mamy również leczenie chirurgiczne; zakładanie drenażu wentylacyjnego, wstrzyknięcia leków np. steroidów do jamy bębenkowej.

Leczenie objawowe stosowane jest możliwie krótko i połączone jest jednocześnie z diagnozowaniem przyczyn zawrotów głowy. Ustalenie przyczyny występowania zawrotów jest kluczowe, gdyż pozwala włączyć farmakoterapię ukierunkowaną, która ma zmniejszyć lub całkowicie wyeliminować występowanie zawrotów głowy.

Z uwagi na uczucie lęku zwykle towarzyszące zawrotom głowy w doraźnej farmakoterapii wykorzystuje się leki o działaniu ośrodkowym – przeciwlękowe (uspokajające, sedatywne).

Leki przeciwhistaminowe (tzw. leki I generacji) i neuroleptyczne działają silnie hamująco na ośrodek wymiotny w rdzeniu przedłużonym i odruchy błędnikowe, a ponadto hamują aktywność ośrodków podkorowych OUN, co również ma zastosowanie w leczeniu objawowym zawrotów głowy.

Leki naczynioaktywne stosowane są w przewlekłej terapii zawrotów głowy głównie w skojarzaniu z innymi lekami. Efekt terapeutyczny wpływa na poprawę krążenia mózgowego i lepszego natlenowania komórek.

Techniki pomocne w łagodzeniu objawów zawrotów głowy i zaburzeń równowagi:

  • Unikaj szybkich zmian pozycji i gwałtownych ruchów. Po przebudzeniu nie wstawaj raptownie z łóżka. Zanim wstaniesz, przeciągnij się i poleż chwilę, żeby organizm przestawił się na „tryb dzienny”.
  • Unikaj nagłych skłonów. Lepiej kucnąć, zamiast się schylać.
  • Wstawaj powoli, z pozycji leżącej najpierw przejdź do siedzącej.
  • Podczas ataku zawrotów głowy siedź nieruchomo.
  • Podczas ataku zawrotów głowy unikaj jasnego i migającego światła oraz zrezygnuj z oglądania telewizji czy korzystania z komputera.
  • Unikaj braku oświetlenia i silnego światła. Przy zawrotach głowy zalecane jest słabe oświetlenie.
  • Opanuj techniki poprawiające równowagę.
  • Pij dużo płynów. Zalecane są napoje z elektrolitami przeznaczone dla sportowców.
  • Jedz pięć niewielkich posiłków dziennie. Nie doprowadzaj do odczucia głodu. Zapobiega to wahaniom poziomu cukru we krwi oraz obniżeniu ciśnienia.

Jeżeli obserwujesz u siebie wymienione objawy, poszukaj pomocy u lekarza: www.medincus.pl

Choroba Meniere – Centrum Laryngologii Mille Medica

Choroba Meniere’a, zwana też wodniakiem błędnika lub wodniakiem endolimfatycznym, to rzadkie schorzenie objawiające się silnymi, niespodziewanymi zawrotami głowy, często z towarzyszącymi wymiotami i nudnościami. Diagnoza nie jest prosta i wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań. Jednak jest niezbędna w celu rozpoczęcia leczenia.

Choroba Meniere’a – czym jest?

Choroba Meniere’a jest schorzeniem ucha wewnętrznego. Występujące w niej zaburzenia dotyczą zarówno narządu równowagi (błędnika), jak i narządu słuchu.

Najbardziej typowe dla choroby jest epizodyczne, napadowe występowanie objawów, zwłaszcza zaburzeń równowagi i zawrotów głowy. Niestety, jeśli choroba trwa odpowiednio długo, doprowadza do nieodwracalnego uszkodzenia struktur ucha wewnętrznego.

Skutkuje to nieodwracalnym upośledzeniem słuchu, jak również uszkodzeniem narządu równowagi.

Zapalenie błędnika – objawy, leczenie, przyczyny i diagnoza

Choroba Meniere’a jest rzadka, niemniej jednak stanowi jedną z przyczyn zawrotów głowy pochodzących z ucha wewnętrznego. Zazwyczaj zajęte chorobą jest tylko jedno ucho.

Według różnych opracowań od 10 do ponad 40% pacjentów choroba dotyczy obu uszu, ale prawie zawsze postępuje nierównomiernie w obu uszach.

Choroba ujawnia się zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, zazwyczaj między 20 a 50 rokiem życia.

Choć choroba ta nie jest śmiertelna, powoduje w życiu pacjenta prawdziwe spustoszenie. Nagłe ataki znacznie ograniczają jego normalne funkcjonowanie. Nawracające objawy i strach przed nimi potrafią doprowadzić chorego do stanu silnego lęku, a nawet ataków paniki.

Jakie czynniki wpływają na powstanie choroby Meniere’a?

Ucho wewnętrzne (część odpowiedzialna za słyszenie i za równowagę) jest wypełnione płynami. Jednym z tych płynów jest endolimfa. Przyczyną zaburzeń w chorobie Meniere’a jest nadmierne ciśnienie endolimfy.

Jest wiele teorii, które tłumaczą przyczynę takiego stanu, począwszy od nieprawidłowej (zbyt dużej) produkcji endolimfy, a skończywszy na zaburzonym jej odpływie.

W chwili, gdy rośnie ciśnienie płynu w uchu wewnętrznym, pacjent odczuwa objawy choroby ? zawroty głowy, zaburzenia równowagi, upośledzenie słuchu, uczucie pełności w uchu.

Przyczyn występowania choroby Meniere’a laryngolodzy upatrują w czynnikach genetycznych bądź zewnętrznych ? urazowych, infekcyjnych, metabolicznych, naczyniowych, alergicznych, polekowych czy reumatoidalnych. To rzadkie schorzenie ucha wewnętrznego może też rozwinąć się jako powikłanie niektórych chorób kości skroniowej. 

Czynniki infekcyjne mogą mieć etiologię wirusową lub bakteryjną. U pacjentów ze stwierdzonym wodniakiem endolimfatycznym diagnozowano m.in. zakażenie wirusem opryszczki, cytomegalii czy wirusem Epsteina i Barr. Wśród chorób bakteryjnych będących potencjalnym podłożem schorzenia Meniere’a wyróżnia się boreliozę z Lyme, a także kiłę wrodzoną i nabytą.

Czynniki genetyczne to przede wszystkim zaburzone mechanizmy regulacji autoimmunologicznej. Tak naprawdę jednak podstawową przyczynę choroby Meniere’a udaje się ustalić zaledwie w 25% przypadków. Podczas leczenia tego schorzenia laryngolog skupia się przede wszystkim na niwelowaniu objawów.

Leia também:  Glista ludzka – objawy, badania, leczenie lekami i domowymi sposobami

Jakie są objawy choroby Meniere’a?

Dla choroby Meniere’a charakterystyczne są następujące po sobie okresy zaostrzeń objawów i remisji. W zależności od jej zaawansowania, mogą następować 2-3 razy w roku, a mogą nawet kilka razy dziennie.

Typowymi objawami choroby Meniere’a są:

  • epizodyczne, napadowe zawroty głowy,
  • towarzyszące im zaburzenia słyszenia ? pogorszenie słuchu, który po napadzie ulega poprawie,
  • szumy uszne (ryczące, brzęczące, dzwoniące dźwięki),
  • uczucie pełności (wypełnienia) objętego chorobą ucha.

Napadowym zawrotom głowy mogą też towarzyszyć inne niepokojące objawy, takie jak nudności i wymioty. Stanowią jednak skutek zaburzeń występujących w błędniku, a nie objaw samej choroby Meniere’a. Atakuje ona bowiem wyłącznie narząd słuchu. Nie wpływa bezpośrednio na układ pokarmowy.

Szumy oraz uczucie wypełnienia ucha mogą występować razem z zaburzeniami słuchu, przed atakami, lub po nich. Mogą też występować w sposób ciągły.

W początkowym stadium choroby zaburzenia słuchu mogą występować przejściowo. Bardzo charakterystyczne jest, iż niedosłuch dotyczy tylko niskich dźwięków.

W miarę postępów choroby dolegliwości te nasilają się, niedosłuch występuje w sposób ciągły i jest dla wszystkich częstotliwości.

Najbardziej uciążliwą dolegliwością są z pewnością zawroty głowy. Ich przyczyna leży w schorzeniach ucha wewnętrznego, ale czasem także w schorzeniach centralnego układu nerwowego. Zawroty głowy mogą trwać od 20 min do kilku godzin.

W trakcie ataku pacjent nie jest w stanie wykonywać codziennych czynności, może odczuwać po jego ustaniu silną senność, zaburzenia równowagi mogą utrzymywać się przez następne dni.

W zależności od nasilenia objawów choroby może stanowić ona dla pacjenta drobną dolegliwość lub powodować znaczące zaburzenia normalnego funkcjonowania, zwłaszcza jeżeli występujące ataki zawrotów głowy są silne, częste i pojawiają się bez ostrzeżenia.

Charakterystyczne dla napadu zawrotów głowy jest zachowanie przytomności pacjenta oraz brak występowania bólu głowy. W bardzo zaawansowanym stadium choroba Meniere’a może objawiać się ciągłymi, nieprzerwanymi napadami przez kilka godzin, a nawet dni lub mogą między nimi występować krótkie przerwy. Mówimy wtedy o tzw. status meniericus.

Choroba ma charakter postępujący i stopniowo doprowadza do głębokiego uszkodzenia zarówno części ucha wewnętrznego odpowiedzialnego za słyszenie, jak i za równowagę.

Objawy choroby Meniere’a wymagają jak najszybszego zgłoszenia się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Jeśli ciężkie zawroty głowy uniemożliwiają choremu funkcjonowanie, należy jak najszybciej zgłosić się na SOR lub zadzwonić po pogotowie ratunkowe. Aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji, pacjent powinien położyć się i odpocząć.

Rozpoznanie choroby Meniere’a

Zawroty głowy są objawem niespecyficznym, występującym przy wielu różnych problemach zdrowotnych. Rozpoznanie choroby Meniere’a wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań diagnostycznych. Specjalistą, do którego należy się zwrócić, jest laryngolog.

W pierwszej kolejności przeprowadzi on wnikliwy wywiad z pacjentem i skieruje go na badania ogólne, dzięki którym możliwe będzie wykluczenie innego podłoża dolegliwości. Wymaga to często konsultacji z lekarzami innych specjalizacji, m.in. okulistą czy neurologiem.

W celu zdiagnozowania choroby Meniere’a wykonuje się badania narządów słuchu i układu równowagi, takie jak:

  •       Audiometria tonalna
  •       Audiometria słowna
  •       Audiometria impedencyjna
  •       Audiometria odpowiedzi wywołanych z pnia mózgu
  •       Próby nadprogowe
  •       Kliniczne badanie otoneurologiczne
  •       Badanie dynamicznej ostrości widzenia
  •       Videonystagmografia
  •       Badanie miogennych przedsionkowych potencjałów wywołanych
  •       Komputerowa posturografia dynamiczna

Diagnostyka choroby Meniere’a zwykle wymaga też wykonania badań obrazowych ? przede wszystkim tomografii komputerowej, rzadziej ? rezonansu magnetycznego. Rozpoznanie tego rzadkiego schorzenia nie jest łatwe i nieraz wymaga długiego okresu badań, gdy jednak zostanie zdiagnozowane, wymaga jak najszybszego leczenia.

Leczenie choroby Meniere’a

W leczeniu choroby Meniera’a wykorzystuje się zarówno farmakoterapię, jak i zabiegi chirurgiczne. Jedną z najczęściej stosowanych metod są glikokorytykosteroidy ? wykazują skuteczność na wczesnym etapie schorzenia, szczególnie przy podejrzeniu autoimmunologicznego podłoża objawów. W dalszych stadiach mogą przynosić pacjentowi ulgę, jednak ich skuteczność nie przekracza 50%.

Glikokorytykosteroidy wstrzykuje się bezpośrednio do jamy bębenkowej, skąd drogą dyfuzji przenikają one do wnętrza błędnika. Leki te wyciszają objawy (w tym szumy uszne i uczucie pełności w uchu), poprawiają słuch, a przy tym nie wykazują praktycznie żadnych efektów ubocznych. Glikokortykosteroidy stosowane są także po zabiegach operacyjnych.

Antybiotyki to kolejna grupa leków podawanych bezpośrednio do jamy bębenkowej. Gentamecyna stosowana jest przede wszystkim u pacjentów ze znacznym niedosłuchem. Lek ten zmniejsza objawy związane z napadami zawrotów głowy.

Antybiotykoterapia niesie ze sobą ryzyko wystąpienia efektów ubocznych ? przede wszystkim zaburzeń równowagi, które potrafią utrzymywać się nawet przez kilka tygodni.

Niestety, nie jest to jedyny efekt uboczny – gentamecyna uszkadza błędnik, co wprawdzie zapobiega atakom nawrotów głowy, ale niesie ze sobą wysokie ryzyko dalszego pogorszenia słuchu.

Zabiegi chirurgiczne wykonuje się, gdy leczenie farmakologiczne nie przyniosło oczekiwanego efektu. Jednocześnie przynoszą one najlepsze rezultaty. Najczęściej laryngolog decyduje o konieczności przecięcia nerwu przedsionkowego. Nerw ten odpowiada za przekazywanie do mózgu informacji o zawrotach głowy. Sygnały te wysyłane są z błędnika.

Niestety, trzeba podkreślić, iż nawet operacja jedynie usuwa objawy choroby Meniere’a, ale nie likwiduje jej przyczyny. W błędniku dalej bowiem występują zaburzenia, jednak nie wpływają one na funkcjonowanie pacjenta.

Z drugiej strony przecięcie nerwu przedsionkowego jest jedynym tego typu zabiegiem operacyjnym, który nie niesie ze sobą ryzyka powikłań w postaci uszkodzenia słuchu.

Rzadziej wykonuje się zabiegi na worku endolimfatycznym oraz zabieg wytworzenia przetoki środchłonki.

Leczenie zachowawcze natomiast polega na podawaniu środków łagodzących objawy, takich jak:

  •       leki przeciwhistaminowe
  •       leki poprawiające krążenie krwi w uchu wewnętrznym, np. betahistynę
  •       leki przeciw zawrotom głowy – tietylperazynę, prometazynę itp.
  •       leki moczopędne – furosemid, acetazolamid, hydrochlorotiazyd

Leczenie choroby Meniere’a ma na celu poprawę jakości życia pacjenta i złagodzenie nagłych, bardzo uciążliwych objawów. Niestety, jest to schorzenie nieuleczalne.

Odpowiednio leczeni pacjenci miewają nawet wieloletnie okresy remisji, podczas których mogą normalnie funkcjonować.

Duże znaczenie w tym wypadku ma zapobieganie nawrotom ? zdrowa dieta wysokobiałkowa z ograniczeniem podaży płynów i soli, ograniczenie stresu i używek ? papierosów, alkoholu, kawy itp. Wprowadzenie takich zmian znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu tej choroby.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*