Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy

Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy

Okres klimakterium będzie stanowić problem cywilizacyjny XXI wieku, gdyż ok. 1/3 kobiet zamieszkujących kraje wysoko rozwinięte jest w wieku pomenopauzalnym, a każda kobieta ponad 1/3 swojego życia przeżywa po okresie menopauzy. Okres menopauzy jest szczególnym momentem w życiu każdej kobiety. Owe ostatnie krwawienie miesięczne stanowi granicę oddzielającą od siebie dwa okresy – okres premenopauzalny, związany z występowaniem nieregularnych miesiączek i okres pomenopauzalny (klimakterium), w którym w warunkach fizjologicznych nie obserwuje się krwawień z macicy. Zakończenie okresu prokreacyjnego jest wynikiem wygaśnięcia czynności generatywnej i nieodłącznie z nią związanej czynności hormonalnej jajnika (niedobór estrogenów, spadek stężenia progesteronu, obniżenie poziomu inhibin, wzrost stężenia gonadotropin). Wynikający z tego faktu stan hormonalny kobiety w okresie klimakterium jest odpowiedzialny za szereg wypadowych objawów klinicznych.

Zaburzenia klimakteryczne możemy zaklasyfikować do kilku grup: zaburzenia somatyczne, wazomotoryczne, seksualne i psychologiczne. Do wczesnych manifestacji zaliczane są:

  • objawy naczynioruchowe,
  • wynikające z zaburzeń neuroendokrynnych
  • zmiany psychiczne.

Obserwuje się również:

  • labilność emocjonalną,
  • wzmożoną drażliwość,
  • osłabienie pamięci,
  • zaburzenia koncentracji,
  • zmiany nastroju
  • i depresję.

W okresie tym występują także zmiany atroficzne (zanikowe) w obrębie układu moczowo-płciowego:

  • suchość pochwy,
  • dyspareunia,
  • zanikowe zapalenie pochwy,
  • częstomocz,
  • dysuria,
  • wysiłkowe nietrzymanie moczu
  • zaburzenia statyki narządu rodnego.
  • obniżenie zainteresowania życiem płciowym i spadek libido.

Skóra, jako narząd estrogenozależny także reaguje na obniżenie stężenia hormonów płciowych: staje się wiotka, cienka i sucha (zmniejszona produkcja kolagenu typu III), pojawia się dokuczliwy świąd, włosy stają się słabsze, wypadają, występuje skłonność do pękania skórnych naczyń krwionośnych.

W okresie pomenopauzalnym zauważalne są także zmiany w gruczołach piersiowych. Ulegają one zmianom zanikowym, zmniejsza się ilość tkanki gruczołowej i tłuszczowej, a zwiększa się ilość tkanki łącznej.

Do późnych zmian wynikających z niedoboru estrogenów należą osteoporoza pomenopauzalna (inwolucyjna typu I) oraz zaburzenia w układzie sercowo-naczyniowym.

Kobieta, wkraczając w okres klimakterium, nie tylko zaczyna borykać się dolegliwościami somatycznymi, ale musi stawić czoło problemom natury psychologicznej. Nadejście menopauzy najczęściej odzwierciedla się w pogorszeniu samopoczucia. Coraz częściej pojawiają się wahania nastroju.

Kobieta staje się drażliwa, jest w stanie stałego napięcia psychicznego, obniża się jej próg wrażliwości na bodźce, często reaguje gniewem lub płaczem. Z jednej strony kobieta w tym okresie może czuć się nazbyt rozdrażniona, pobudzona, z drugiej zaś często popada w stany depresyjne.

Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy

W ostatnich latach coraz częściej zwraca się uwagę na ważny aspekt, jakim jest jakość życia pacjenta – w tym jakość życia seksualnego. Zainteresowanie to wynika z potrzeby kompleksowej oceny stanu zdrowia i proponowanej pacjentowi formy leczenia.

Z licznych definicji jakości życia w obrębie nauk medycznych współcześnie używa się głównie pojęcia „jakości życia związanej ze zdrowiem” (Health Related Quality of Life – HRQL).

Jakość życia jest subiektywnym parametrem opartym na bezpośrednim dostępie do informacji: jak pacjent się czuje, jak funkcjonuje.

Zgodnie z powyższym, jakość życia związaną ze zdrowiem można rozpatrywać jako koncepcję wielopoziomową, reprezentującą rezultat wspólnego działania wszystkich fizjologicznych, psychologicznych i społecznych czynników wpływających na zdrowie.

Oceniając jakość życia seksualnego kobiet w okresie klimakterium, należy przybliżyć definicję zdrowia seksualnego. WHO definiuje je jako połączenie fizycznych, emocjonalnych, intelektualnych i społecznych aspektów danej osoby poprzez pozytywne wzmacnianie zachowań, które rozwijają osobowość, porozumienie i miłość.

Zaburzenia seksualne mogą być zdefiniowane jako utrzymujące się niedostosowanie prawidłowych i typowych wzorców zachowań lub reakcji seksualnych (4).

W organizmie dojrzałej – starzejącej się kobiety obserwuje się fizjologiczne zmiany ogólnoustrojowe, które mogą wywierać negatywny wpływ na seksualność i zmieniać jakość dotychczasowych doznań natury intymnej.

Ujawnia się zmniejszenie przekrwienia piersi i skóry w czasie podniecenia jak i zmniejszenie nabrzmienia łechtaczki i zdolności podnoszenia warg sromowych.

Wymiar podłużny i poprzeczny pochwy ulega redukcji, opóźnia się lubricatio, trzon i szyjka macicy kurczą się oraz następuje obniżenie czucia w strefach erogennych i skrócenie fazy orgazmu.

Starzejąca się kobieta przeżywa kryzys egzystencjalny, a wiele czynników natury psychospołecznej jak poczucie starzenia się, negatywny wizerunek własnego ciała, utrata atrakcyjności mogą wpływać na zachowania seksualne. Pojawiające się problemy powodują ucieczkę w świat wspomnień, romansowych lektur, pracoholizm lub wyłania się obraz depresji inwolucyjnej. Kobieta dokonuje idealizacji obecnego związku lub poszukuje idealnego partnera, by realizować nowe potrzeby. W praktyce klinicznej spotykamy „zespół wdowy”, który dotyczy kobiet z dłuższą przerwą w aktywności seksualnej i głównie objawia się jako dyspareunia lub zaburzenia czucia (4).

Za etiopatogenezę zaburzeń seksualnych w okresie okołomenopauzalnym uznaje się spadek poziomu hormonów, głównie estrogenów i androgenów. Spadek estrogenów powoduje zmniejszenie częstości współżycia, a brak testosteronu zmniejsza zainteresowanie seksem.

Obniżenie stężenia testosteronu powoduje spadek NO, oksytocyny i dopaminy, brak progesteronu redukuje przekaźnictwo w układzie GABA-ergicznym. W konsekwencji obniża się motywacja seksualna i odpowiedź seksualna ulega zaburzeniu.

Maleje przepływ krwi w pochwie i sromie, co jest przyczyną ograniczenia dopływu estrogenów, które podnoszą poziom stymulacji seksualnej oraz wilgotności pochwy i sromu. Jest to, w połączeniu z suchością pochwy i zanikiem organów płciowych, przyczyną dyskomfortu odczuwanego podczas stosunku.

Hipoestrogenizm powoduje wzrost pH w pochwie, co z kolei sprzyja infekcjom bakteryjnym i grzybiczym (3). Zanikowe zapalenie pochwy powoduje m.in. podrażnienia, krwawienia z organów płciowych i bolesne owrzodzenia.

Pomimo, iż estrogenowa terapia hormonalna przywraca prawidłową czynność błony śluzowej pochwy, poprawia ukrwienie, to jednak zupełnie nie gwarantuje prawidłowego funkcjonowania płciowego po menopauzie. Wiąże się to z niższą aktywnością seksualną, lękiem przed seksualnością oraz wiązaniem erotyzmu z negatywnymi odczuciami, co sprzyja pojawianiu się zaburzeń seksualnych. Ponadto, kobiety w okresie klimakterium chorują na schorzenia ogólnoustrojowe jak i narażone są na inne czynniki, które niejednokrotnie wywołują lub nasilają pojawiające się dysfunkcje seksualne.

Nie bez znaczenia pozostaje:

  • styl życia pacjentki,
  • zażywane leki,
  • relacje partnerskie (zaburzenia seksualne partnera)
  • czynniki natury psychologicznej
    • zmęczenie,
    • niedobór snu,
    • stres,
    • brak edukacji seksualnej,
    • negatywny obraz ciała,
    • rygoryzm religijny i obyczajowy.

Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy

Uważa się, iż w okresie okołomenopauzalnym aktywności seksualnej sprzyjają:

  • udany związek małżeński,
  • atrakcyjność partnera,
  • wysoki poziom uświadomienia seksualnego,
  • dobra wyobraźnia seksualna
  • niski poziom lęku.

Warto zwrócić uwagę na grupę pacjentek po operacjach ginekologicznych. Obserwuje się u nich wybitne nasilenie zaburzeń sfery seksualnej. Wynika to nie tylko z niedomogi hormonalnej spowodowanej chirurgiczną menopauzą, ale również zaburzeń statyki narządu rodnego (6).

Zgodnie z klasyfikacją Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-IV), do typowych zaburzeń seksualnych u kobiet w okresie perimenopauzalnym zaliczamy:

  • zaburzenia lub brak pożądania seksualnego,
  • zaburzenia podniecenia seksualnego,
  • zaburzenia orgazmu
  • zaburzenia seksualne związane z bólem (dyspareunia) (5).

Okazuje się, iż w wieku pomenopauzalnym:

  • obniżenie libido dotyczy 94%,
  • aktywności seksualnej 88%,
  • dyspareunia 39%,
  • utrata satysfakcji z kontaktów intymnych aż 100% badanych kobiet.

Przedstawione wyżej problemy seksuologiczne okresu przekwitania skłaniają kobiety do poszukiwania pomocy medycznej u lekarzy ginekologów. Lekarz ginekolog odgrywa niezmiernie ważną rolę w zakresie trafnej i wczesnej diagnostyki zaburzeń seksualnych pacjentek, oceny dynamiki ich przebiegu oraz profilaktyki.

W zakres prawidłowo przeprowadzonej diagnostyki wchodzi badanie podmiotowe, przedmiotowe pacjentki oraz badania dodatkowe. Precyzyjnie zebrany wywiad ginekologiczny powinien być poszerzony o aspekty psychologiczne (wykorzystywanie seksualne, kazirodztwo, gwałt, przymuszanie do współżycia, depresja, lęk).

Pomocniczymi narzędziami badawczymi są specyficzne inwentarze samooceny, które pomagają w rozpoznaniu patologii seksualnej (7):

  • Skala Patologii Seksualnej Kobiet (Lew Starowicz),
  • Sexual Function Inventory for Women (SFIW),
  • Sexual Function Scale (SFS),
  • Index of Sexual Satisfaction (ISS),
  • Female Sex Functioning Index (FSFI),
  • Body Satisfaction Scale (BSS),
  • Impact of Female Sexual Dysfunction.

Wybór metody leczenia zaburzeń seksualnych u kobiet w okresie okołomenopauzalnym powinien uwzględniać etiopatogenezę i stopień nasilenia dysfunkcji, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych wynikających ze stosowanej terapii nigdy nie powinno przewyższać jej korzyści. W leczeniu zaburzeń seksualnych stosuje się metody hormonalne i niehormonalne.

Do farmakoterapii hormonalnej zaliczamy

  • estrogenowo-progestagenową terapię hormonalną
  • terapię hormonalną ze wstawką androgenną (7).
Leia também:  Objawy Covid Co Robić?

Spośród metod niehormonalnych w leczeniu dysfunkcji seksualnych stosuje się:

  • małe dawki leków p/depresyjnych,
  • selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI) (7),
  • utrzymywanie regularnej aktywności seksualnej,
  • metody treningowe
  • psychoterapię indywidualną, partnerską, grupową.

Ponadto, zaleca się odpowiednią dietę, różne formy aktywności fizycznej, zmianę rytmu aktywności seksualnej jak i niepalenie papierosów (1).

Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy

W wielu społeczeństwach dominują mity i stereotypy wiążące się z erotyzmem w okresie klimakterium:

  • kobiety są wtedy mniej zmysłowe,
  • kobieta chce wypocząć od seksu,
  • starzejąca się kobieta zaczyna mieć męskie cechy.

Utarł się pewien kanon, według którego „wszystko, co związane z seksem, jest nie na miejscu u kobiety w okresie klimakterium”. Uważa się powszechnie, że kobiety w tym czasie „najlepsze lata mają za sobą”.

Te trudne do odwrócenia atawistyczne poglądy spowodowały, że kobieta po 40 lub 50 roku życia, która pragnie się cieszyć swoją seksualnością, spotyka się z potępieniem. Do lat 60-tych XX wieku nie zajmowano się seksualnością kobiet w wieku menopauzalnym.

Nie sprzyjała temu atmosfera społeczna wobec seksu, postrzeganie kobiet w tym wieku jako matron, a pozaprokreacyjne znaczenie seksualności nie było traktowane jako wartość w jakości życia.

Zmiana obyczajowości, emancypacja, wydłużenie średniego czasu trwania życia, promocja zdrowia i poziom lecznictwa przyczyniły się do wzrostu badań i publikacji poświęconych seksualności w wieku okołomenopauzalnym.

Należy dążyć do tego, aby dla kobiety XXI wieku klimakterium stało się okresem niewiele zmieniającym jakość jej życia, zarówno w sferze psychicznej jak i w zakresie aktywności seksualnej.

Piśmiennictwo:
1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of mental Disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association; 2000.
2. Basson R, Berman J, Burnett A, et al.

Report of the International Consensus Development Conference on Female Sexual Dysfunction: definitions and classification. Journal of Urology 2000; 163: 888–893.
3. Bernhard LA. Sexuality and Sexual health care for women. Clinical Obstetrics and Gynecology 2002; 45: 1089-1098.
4.

Clinical challenges of perimenopause: consensus opinion of The North American Menopause Society. Menopause 2000; 1: 5-13.
5. Mazer NA, Leiblum SR, Rosen RC. The brief index of sexual functioning for women (BISF-W): a new scoring algorithm and comparison of normative and surgically menopausal populations.

Menopause 2000; 7 (5): 350-363.
6. Rosen R, Brown C, Heinman J, et al. The female sexual function index (FSFI): a multidimensional selfreport instrument for the assessment of female sexual function. Journal of Sex & Marital Therapy 2000; 26: 191-208.
7.

The Canadian Consensus Conference on Menopause and Osteoporosis. Menopause and sexual function. Canada: The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada; 2002.

Autorka: Prof. Agnieszka Drosdzol-Cop – lekarz specjalista ginekolog i seksuolog.

  • Centrum Zdrowia Psychicznego Feniks
  • Rejestracja i infolinia:
  • tel. 32 375 02 12

Rejestracja czynna w dni powszednie w godz. 8.00-20.00

Infolinia czynna w dni powszednie w godz. 8.00 – 18.00

  • Zanikowe zapalenie pochwy i sromu – częsty problem w okresie menopauzy specjalista chorób wewnętrznych, endokrynolog i seksuolog Tychy

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Akceptuję

Atrofia pochwy – powikłania, leczenie i ćwiczenia na zanikowe zapalenie błony śluzowej pochwy

Atrofia pochwy najczęściej występuje u kobiet po menopauzie. W jej wyniku dochodzi do zaniku nabłonka błony śluzowej pochwy. U młodszych kobiet pojawia się na skutek zaburzeń hormonalnych. Bez względu na wiek, w którym atrofia wystąpi, przypadłość ta jest uciążliwa i pogarsza jakość życia.

Przyczyny atroficznego zapalenia pochwy

Zanikowe zapalenie pochwy dotyka około 30% kobiet w wieku okołomenopauzalnym i aż 50% w wieku pomenopauzalnym. Choroba ta w większości przypadków spowodowana jest niedoborem estrogenu.

Panie w okresie menopauzalnym doświadczają fizjologicznego zmniejszenia stężenia tego hormonu, którego prawidłowe stężenie konieczne jest do utrzymania elastyczności ścian pochwy i pobudzania wytwarzania wydzieliny pochwowej. Estrogen pomaga też w prawidłowym ukrwieniu i chroni przed stanami zapalnymi. Gdy jego poziom maleje, zmniejsza się grubość nabłonka pochwy i ilość śluzu.

Ścianki są słabiej nawilżone, a pochwa skraca się i zwęża. Wówczas bakterie chorobotwórcze mają ułatwione warunki do rozmnażania się.

U młodych kobiet choroba może wystąpić w wyniku zaburzeń hormonalnych, po usunięciu jajników, uszkodzeniu ich w wyniku chemio- lub czy radioterapii. Winne mogą być trucizny środowiskowe, takie jak dym nikotynowy oraz leki anty-estrogenowe, stosowane w leczeniu niektórych chorób, np. depresji.

Objawy atrofii

Zanikowe zapalenie pochwy objawia się swędzeniem i pieczeniem sromu. Mogą pojawić się także niepokojące upławy. Kobietom dokucza suchość pochwy. Uciążliwy ból może występować w czasie poruszania się.

Najmniejszy uraz w okolicach intymnych powoduje wybroczyny i nadżerki nabłonka. W czasie seksu może dać znać o sobie dyspareunia, czyli ból pochwy i plamienia lub krwawienia. Obserwuje się ponadto spadek libido. Fałdy pochwy mogą ulec wygładzeniu, a owłosienie łonowe wypaść.

Problemy pojawiają się również ze strony układu moczowego. Częstomocz, silne i częste parcie, nietrzymanie moczu, ból, a nawet krwiomocz. Dochodzi do wzrostu pH pochwy, a to skutkuje często nawracającymi stanami zapalnymi.

Objawy nasilają się u kobiet z niską masą ciała i chorujących na cukrzycę. Zanik pochwy częściej dotyka osób nieaktywnych seksualnie.

Leczenie

Atrofia z zapaleniem, zwłaszcza gdy występują krwawienia i plamienia, wymaga szybkiej wizyty u ginekologa. Konieczne są przede wszystkim badania wykluczające inne schorzenia (w tym infekcje intymne różnego pochodzenia). Lekarz przeprowadzi badanie cytologiczne warstw nabłonka pochwy.

Oceni grubość nabłonka, kolor ścian pochwy, wydzielinę pochwową. Podstawowe leczenie polega na uzupełnieniu niedoborów estrogenów. Hormonalna terapia zastępcza zawierająca niewielkie dawki, może być stosowana w różnych formach. Nie mogą jej stosować kobiety po leczeniu raka piersi.

Przy mało uciążliwych objawach i niewielkich zmianach lekarz może zalecić miejscowe stosowanie hormonów. Leki na atrofię pochwy można wybrać w formie żeli, maści oraz lubrykantów. Wzmacniają one elastyczność pochwy i nawilżają ją, usuwając swędzenie. Inną formą leczenia są krążki dopochwowe z estrogenami.

Wskazane jest odstawienie papierosów, alkoholu i zmiana diety. Produkty takie, jak czekolada i ostre przyprawy nasilają objawy.

Czy choroby należy się obawiać i czym grozi jej zlekceważenie?

Chociaż nazwa schorzenia brzmi groźnie, nie oznacza ona, że narządy płciowe zanikną. Nie należy jednak lekceważyć problemu. W czasie choroby zwiększa się podatność na infekcje narządów płciowych oraz zakażenia dróg moczowych. Bakterie i wirusy mogą spowodować zapalenie pochwy i sromu.

Osłabione mięśnie utrzymujące układ rozrodczy mogą być przyczyną przesunięcia się narządów wewnętrznych. Macica, pęcherz, cewka moczowa i odbytnica przesuwają się wówczas do kanału pochwy. Odczuwany dyskomfort utrudnia, a czasami wręcz uniemożliwia współżycie seksualne.

Prowadzi to do problemów w związku, zrujnowania życia seksualnego, pogorszenia samopoczucia i nawarstwiania stresu. Atrofia pochwy niesie za sobą nie tylko następstwa fizyczne, ale również psychiczne i emocjonalne. Leczenie pozwala na wyeliminowanie najbardziej nieprzyjemnych objawów, takich jak suchość pochwy i swędzenie.

Terapia przywraca pełną sprawność seksualną. Chorobę można skutecznie leczyć i nie wolno czekać, aż objawy przejdą same, ponieważ nie dość, że tak się nie stanie, ale będą z czasem coraz bardziej dokuczliwe.

Czy atrofii pochwy można zapobiec?

Zanik pochwy można powstrzymać, jednak konieczna jest do tego zmiana trybu życia. Takie zachowania jak unikanie stresu i rzucenie palenia mają wpływ na kobiece zdrowie. Dużą rolę odgrywa także zmiana diety. Spożywanie produktów zawierających fitoestrogeny zmniejsza ryzyko wystąpienia atrofii.

Kobiety, bez względu na wiek powinny systematycznie ćwiczyć mięśnie Kegla. Dzięki nim można utrzymać elastyczność pochwy i zapobiec nietrzymaniu moczu. Bardzo ważna jest również prawidłowa higiena okolic intymnych.

Stosowanie delikatnych środków myjących, przeznaczonych do higieny intymnej i prawidłowe osuszanie okolic krocza może uchronić przed infekcjami. Zmiana bielizny na przewiewną i wykonaną z naturalnych materiałów także pomoże uniknąć nieprzyjemnych dolegliwości.

Co więcej, ważne jest również stosowanie probiotyków, które zapewniają prawidłową florę bakteryjną pochwy. W czasie stosunków wskazane jest stosowanie lubrykantów na bazie wody.

Cieszenie się życiem bez względu na wiek i częste uprawianie seksu sprawia, że kobiety nie cierpią na atrofię pochwy, a jeżeli się ona pojawia, objawy są znacznie mniej nasilone, niż u pozostałych pań. Aktywność seksualna sprawia, ze ścianki pochwy są bardziej ukrwione i nawilżone. A gruczoły pobudzone są do wydzielania. Poprawia to samopoczucie i zmniejsza poziom stresu.

Leia também:  Zapalenie Tęczówki Jak Długo Trwa Leczenie?

Serwis invag.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Czas po menopauzie okiem ginekologa. Jakie zmiany zachodzą w ciele kobiety po 60 r. ż.?

Problem stanowi leczenie w tym okresie, gerohigiena i rehabilitacja. Należy więc zwrócić szczególną uwagę na opiekę ginekologiczną, co jest zadaniem geriatrii ginekologicznej – nauki o chorobach wieku starczego i ich leczeniu.

Prof. Ewa Dmoch-Gajzlerska Zakład Dydaktyki Ginekologiczno-Położniczej WUM

Proces starzenia

W okresie postmenopauzalnym w organizmie kobiety dochodzi do szeregu zmian zanikowych związanych z wygaśnięciem czynności hormonalnej jajników. Dotyczą one przede wszystkim narządu płciowego i gruczołów sutkowych.

Zasadniczymi cechami starzenia jest zmniejszenie się masy czynnych metabolicznie tkanek oraz zmiany strukturalne i czynnościowe pozostałej masy tkankowej.

Procesy te przebiegają odmiennie, w zależności od indywidualnych cech oraz od różnej charakterystyki tkankowej, którą pod tym względem można podzielić na tkanki bradytroficzne o wolniejszym procesie starzenia i tachytroficzne o szybszym procesie starzenia.

Zależne jest to również od oddziaływania czynników neurohormonalnych i środowiska otaczającego.

Proces starzenia się jest związany głównie z tkanką mezenchymalną na skutek utraty wody, elastyczności, transmineralizacji oraz zmiany komponenty białkowej struktur włóknistych – kolagenu i elastyny.

Dochodzi także do zmian strukturalnych elementów komórkowych tej tkanki, a szczególnie zmian w naczyniach krwionośnych, polegających na odkładaniu się w ich warstwie wewnętrznej lipo- i glikoproteidów oraz gromadzeniu się złogów wapnia.

Na skutek obrzmienia śródbłonka naczyniowego dochodzi do utrudnienia przepływu krwi i odżywiania tkanek. We włóknach nerwowych opatrzonych otoczką dochodzi do zmian degeneracyjnych osłonki rdzennej.

Czynność gruczołów dokrewnych jest szczególnie związana z układem nerwowym, a zwłaszcza podwzgórzem, które poprzez szereg hormonów uwalniania (releasing hormones) dostających się do układu wrotnego przysadki uwalnia z jej części gruczołowej odpowiednie hormony tropowe.

Dlatego też prawidłowy stan i działanie podwzgórza w wieku pomenopauzalnym ma duże znaczenie dla całego układu hormonalnego i sprzężenia zwrotnego.

Podobnie podwzgórze jest jednym z ośrodków układu autonomicznego regulującego ciepłotę ciała, popęd płciowy, łaknienie i pragnienie, a także bierze udział w regulacji snu i powstawaniu stanów emocjonalnych.

Menopauza: zmiany w układzie rozrodczym kobiety

Jajniki

W jajniku dochodzi w okresie pomenopauzalnym do całkowitego zaniku wszystkich specyficznych struktur gruczołu. Ciężar obu jajników powyżej 60. roku życia wynosi około 4,0 g w porównaniu do 11,3 g u kobiety młodej.

Warstwa korowa ulega przerośnięciu tkanką łączną i ścieńczeniu. W naczyniach występują zmiany zwyrodnieniowe, równocześnie obserwuje się rozrost zrębu jajnika, który wytwarza głównie androgeny.

W późnej starości jajniki ulegają całkowitej inwolucji, stanowiąc małe, twarde, listeczkowate twory z głębokimi rowkami. Poziom estrogenów w moczu obniża się poniżej 10 mikrogramów na 24 godziny wobec 30-50 mikrogramów/24 godz.

w okresie dojrzałości płciowej.

Srom, pochwa i macica

Na sromie na skutek zmian zanikowych kurczą się i zmniejszają wargi sromowe mniejsze, spłaszcza się wzgórek łonowy, tracą swoje napięcie wargi sromowe większe.

Wejście do pochwy staje się coraz węższe, a błona śluzowa przedsionka jest sucha, cienka i blada. Zmiany te utrudniają utrzymywanie stosunków płciowych.

Również nabłonek pochwy na skutek braku estrogenów cieńczeje, ściany pochwy ulegają wygładzeniu, zanikają sklepienia i często dochodzi do zwężenia w 1/3 górnej pochwy (kraurosis vaginae), co również przyczynia się do utrudnienia współżycia płciowego.

Zmienia się pH wydzieliny z pochwy – z kwaśnego na obojętny lub zasadowy. Na skutek zniknięcia z nabłonka glikogenu zmienia się mikroflora pochwy. Zanikają pałeczki kwasu mlekowego, a pojawia się flora bakteryjna mieszana, z pałeczką okrężnicy na czele.

Część pochwowa ulega znacznemu skróceniu, kanał szyjki zaś zwężeniu, a jego ujście staje się punkcikowate, niekiedy całkowicie zarośnięte, co wobec istnienia innych stanów patologicznych macicy prowadzić może do szeregu poważnych powikłań.

Macica również ulega zanikowi. Jej ciężar z około 58 g w wieku 40 lat zmniejsza się do 37,8 g około 70. roku życia. Błona śluzowa macicy w tym okresie cieńczeje, zanika warstwa podstawowa, nabłonek staje się niski, sześcienny, a gruczoły śluzowe wąskie i krótkie, z małą ilością wydzieliny. Zanika również podścielisko błony śluzowej.

Przymacicza boczne i więzadła krzyżowo-maciczne ulegają skróceniu i zwiotczeniu, co daje w następstwie spłycenie sklepień pochwy.

W jajowodach po obniżeniu estrogenów następuje spłaszczenie nabłonka, zanik rzęsek i często zarośnięcie ich światła.

Opieka ginekologiczna

Zbieranie wywiadów i badanie w okresie pomenopauzalnym wymaga wiele cierpliwości, taktu, życzliwości i szacunku dla kobiety, która bardzo często jest już osamotniona i pozbawiona właściwej i należytej opieki ze strony dzieci i rodziny.

Przy badaniu ginekologicznym należy pamiętać, że pochwa w tym okresie ulega zwężeniu, sklepienia są zanikłe, a ściany tak ścieńczałe i nieelastyczne, że mogą ulec rozerwaniu nawet przez nieco tylko silniejszy ucisk badających palców.

Przy oględzinach zewnętrznych należy zwrócić uwagę na stan ujścia cewki moczowej.

Przy badaniu wewnętrznym należy pamiętać, że macica w tym okresie jest zanikła, podobnie jak jajniki. W przypadku stwierdzenia zmian podejrzanych o proces nowotworowy obowiązuje pobranie wycinka.

Jeżeli przeprowadza się test hormonalny (próba Meigsa) mający wykazać stopień reaktywności ściany pochwy na podawanie estrogenów, to zarówno przed, jak i po teście należy pobrać wymaz cytohormonalny.

Najczęstsze dolegliwości i schorzenia

  • Do najczęstszych dolegliwości i schorzeń okresu pomenopauzalnego należą:
  • 1)         zmiany na sromie (marskość i rogowacenie białe);
  • 2)         starcze zapalenie błony śluzowej macicy;
  • 3)         cukrzycowe zapalenie sromu;
  • 4)         idiopatyczny świąd sromu (neurodermatitis);
  • 5)         zanikowe zapalenie pochwy;
  • 6)         wypadanie macicy i pochwy;
  • 7)         nietrzymanie moczu;
  • 8)         osteoporoza.
  • Podsumowanie
  • Badania wśród kobiet po menopauzie przeprowadzone przez Zakład Dydaktyki Ginekologiczno-Położniczej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (Ewa Dmoch-Gajzlerska, Maria Rabiej), a dotyczące badań profilaktycznych, wykazały, że:
  • 1)         Wszystkie kobiety w okresie postmenopauzalnym uznają zasadność badań profilaktycznych.
  • 2)         25% kobiet nie zna zasad wykonywania samobadania piersi.
  • 3)         Krwawienie po menopauzie jest objawem zawsze zmuszającym do konsultacji z lekarzem ginekologiem.
  • 4)         Nietrzymanie moczu jest objawem ukrywanym przez kobiety.
  • Na podstawie posiadanych danych i obecnej wiedzy możemy stwierdzić, że istnieje potrzeba głębszego holistycznego podejścia do całej populacji kobiet w okresie pomenopauzalnym.
  • Podziel się

Zanikowe zapalenie pochwy (atrofia pochwy) – problem przekwitania. Przyczyny, objawy i leczenie atrofii pochwy

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Słowo “atrofia” brzmi groźnie i nic dziwnego, bo oznacza “zanik”. Nie wpadaj w panikę – atrofia pochwy nie sprawi, że pewnego dnia obudzisz się bez narządów płciowych. Prawidłowa, rozbudowana nazwa tej dolegliwości to zanikowe zapalenie pochwy, atroficzne zapalenie pochwy lub starcze zapalenie pochwy.

Atrofia pochwy to zespół dolegliwości, który wynika ze zmniejszonego poziomu estrogenów. Niedobór estrogenów to hipoestrogenizm. Najczęściej zdarza się w okresie okołomenopauzalnym lub już po menopauzie. Zanikowe zapalenie pochwy występuje bardzo często (na atrofię cierpi połowa kobiet po menopauzie!), nie znaczy to jednak, że można je lekceważyć.

W wyniku obniżenia poziomu estrogenu zmniejsza się grubość nabłonka wyściełającego pochwę.

Najpowszechniejszym objawem zanikowego zapalenia jest suchość pochwy, swędzenie okolic intymnych, większa podatność na infekcje narządów płciowych.

To wszystko wpływa na znaczne obniżenie jakości współżycia i ogólny dyskomfort (często niezwykle dokuczliwy). Atrofię pochwy da się – i powinno! – leczyć, można jej też przeciwdziałać.

Leia também:  Jak Dlugo Trwa I Na Czym Polega Leczenie Wirusa Rsv?

> Przeczytaj: Suchość pochwy: wstydliwy problem, który czasem rujnuje życie seksualne

Uwaga! Spadek stężenia estragonów może dopaść nie tylko panie w wieku menopauzalnym. Zachować czujność powinny również młode kobiety, które przeszły operację narządów płciowych (np.

usunięcie jajników; to między innymi przez nie produkowane są estrogeny), w wyniku której wydzielanie estrogenów mogło się zmniejszyć lub wręcz zahamować. Na poziom estrogenów wpływa również karmienie piersią.

Ogólnie rzecz biorąc, za atrofię pochwy odpowiedzialne są zaburzenia hormonalne.

Jak już wspomnieliśmy, większość zachorowań dotyczy kobiet po menopauzie. Jednak nie tylko one są zagrożone atrofią pochwy. Przyczyną zanikowego zapalenia pochwy jest spadek wydzielania estrogenu, który może zajść przede wszystkim w następujących okolicznościach:

  • menopauza (zarówno okres przed, jak i po menopauzie),
  • karmienie piersią,
  • usunięcie jajników,
  • chemioterapia,
  • radioterapia,
  • terapia hormonalna stosowana w leczeniu raka piersi.

Objawy atrofii pochwy to:

  • suchość pochwy (główny objaw u 30% kobiet),
  • podrażnienie i swędzenie pochwy oraz sromu,
  • obniżenie elastyczności i napięcia ścian pochwy,
  • nieprawidłowe upławy,
  • ból w trakcie współżycia (dyspareunia),
  • krwawienie lub plamienie po stosunku płciowym (może oznaczać też inne schorzenia – więcej o krwawieniu po stosunku tutaj).

Oprócz tego atrofii często towarzyszy nietrzymanie moczu, częstomocz, parcie na pęcherz, ból podczas oddawania moczu. Objawy zanikowego zapalenia pochwy mogą być bardziej dokuczliwe u kobiet z cukrzycą oraz tych, które mają bardzo małą masę ciała.

Główną metodą leczenia zanikowego zapalenia pochwy jest estrogenoterapia. Estrogeny stosuje się miejscowo lub ogólnoustrojowo. Leczenie miejscowe polega na stosowaniu pierścieni dopochwowych, globulek, kremów, maści itp.

Te produkty zmniejszają dokuczliwe dolegliwości związane z atrofią pochwy.

Ogólnoustrojowe (systemowe) leczenie polega na zastosowaniu hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), a więc na podaniu leków z hormonami w odpowiednio dobranych dawkach.

> Przeczytaj: O HTZ już bez euforii, ale i bez histerii. Szkodzi czy pomaga? Nie wiemy na pewno! [WYWIAD]

Estrogeny poprawiają ukrwienie nabłonka pochwy. Mają niwelować jej suchość, pieczenie i swędzenie. Dzięki nim pochwa jest bardziej elastyczna. Estrogeny zmniejszają ryzyko wystąpienia infekcji okolic intymnych.

Przede wszystkim nie należy łudzić się, że zanikowe zapalenie pochwy “samo przejdzie”. Im dalej w las, tym więcej drzew – w miarę upływu czasu objawy będą coraz bardziej dokuczliwe. Konieczna jest zatem wizyta u ginekologa i ustalenie odpowiedniego leczenia. Hormonalnemu leczeniu można jednak nieco dopomóc, a nawet zadbać o profilaktykę atrofii pochwy.

Częste uprawianie seksu zapobiega atrofii! Dzięki regularnemu współżyciu pochwa jest lepiej ukrwiona i nawilżona.

W dodatku przyjemny seks pomaga nam w utrzymaniu dobrego samopoczucia i działa odstresowująco, a spokojny tryb życia obniża ryzyko dokuczliwych dolegliwości związanych z atrofią.

Nie od dziś wiadomo, że papierosy szkodzą – dotyczy to również okolic intymnych. Rzuć palenie, jeśli chcesz uniknąć atrofii lub złagodzić jej objawy.

Najzdrowiej nosić przewiewną, luźną bieliznę z tworzywa naturalnego. Należy dbać o rodzaj środka do mycia okolic intymnych – powinien to być specjalny, delikatny płyn do higieny intymnej. Zalecane jest używanie środków nawilżających – najlepsze będą lubrykanty na bazie wody.

> Zobacz: Serce już nie sługa, w biodrze łupie, ale ciągle się chce… Pozycje seksualne dla seniorów

  • > Kobieta 60+ – jak żyć?
  • > Napady gorąca z powodu menopauzy? Pomogą ćwiczenia fizyczne
  • > Fitoestrogeny – czy zahamują objawy przekwitania?

[16+] Menopauza? Nie starzej się “godnie”. Przedłuż młodość!

Zanikowe/atroficzne zapalenie pochwy (atrofia pochwy) – przyczyny, objawy i leczenie

Estrogeny a atrofia pochwy

Atrofia pochwy związana jest z obniżeniem poziomu estrogenów w organizmie w okresie menopauzalnym. Estrogeny to hormony odpowiedzialne za prawidłowe ukrwienie nabłonka pochwy i za zapewnienie jej odpowiedniego nawilżenia. Dzięki nim wagina jest bardziej elastyczna. Stąd też cierpiące z powodu atrofii panie odczuwają suchość, swędzenie i pieczenie miejsc intymnych.

Objawy zanikowego zapalenia pochwy

Pacjentki, u których rozpoznaje się zanikowe zapalenie pochwy, skarżą się zwykle na szereg nieprzyjemnych dolegliwości.

Najczęstsze to: uczucie suchości pochwy (występuje u 30% pacjentek), pieczenie lub swędzenie okolic intymnych, nieprawidłowe upławy, ból w trakcie współżycia, obniżenie elastyczności i ścian napięcia pochwy, krwawienie lub plamienie po stosunku, podrażnienie pochwy oraz sromu.

Niektórzy specjaliści twierdzą, że objawów atrofii doświadcza aż połowa wszystkich kobiet po menopauzie! Niestety, wiele z nich nie podejmuje leczenia, przez co trudno jest uzyskać dokładne dane.

Przyczyny atrofii pochwy

Atrofia pochwy najczęściej dotyka kobiet po menopauzie, dlatego nazywa się ją również starczym zapaleniem pochwy. Obejmuje szereg dolegliwości i wbrew swej nazwie nie oznacza nagłego zaniknięcia pochwy. Najczęściej dochodzi do niej wskutek obniżenia poziomu estrogenu.

Zmniejsza się wówczas grubość nabłonka wyściełającego pochwę, a w efekcie występują przykre objawy: świąd, pieczenie czy ból podczas stosunku. Zmiany w pochwie zachodzą jednak nie tylko wskutek menopauzy. Czynników, które mogą je wywoływać jest więcej. Należą do nich m.in.

karmienie piersią, chemioterapia, radioterapia, terapia hormonalna stosowana w leczeniu raka piersi czy usunięcie jajników. Na zanik pochwy narażone są więc wszystkie panie, w których organizmie zaszły zmiany znaczne zmiany hormonalne – doszło do obniżenia poziomu estrogenu.

Leczenie zanikowego zapalenia pochwy

Najczęściej stosowaną metodą leczenia zanikowego zapalenia pochwy jest estrogenoterpia, a więc uzupełnienie brakujących w organizmie hormonów. Estrogeny stosuje się ogólnoustrojowo bądź miejscowo.

W tym drugim przypadku lekarz zaleca pacjentce stosowanie pierścieni dopochwowych, maści, kremów i globulek dopochwowych. Ich zadaniem jest zmniejszenie odczuwania nieprzyjemnych dolegliwości i umożliwienie pacjentce normalnego funkcjonowania.

Terapia ogólnoustrojowa polega natomiast na hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), a więc na przyjmowaniu odpowiednio dobranych hormonów.

Zalecenia

Oprócz zaleconego przez lekarza sposobu leczenia, warto wspomóc terapię naturalnymi sposobami! Najlepszym jest seks, dzięki któremu pochwa jest lepiej nawilżona i ukrwiona.

To oczywiście nie koniec jego zalet – seks doskonale relaksuje, uwalnia stres, poprawia samopoczucie i minimalizuje ryzyko wystąpienia innych objawów atrofii. Chcąc ich uniknąć należy również zrezygnować z palenia papierosów i nosić przewiewną, luźną bieliznę z naturalnych tkanin.

Jeśli z powodu nadmiernej suchości pochwy, seks staje bolesny, warto sięgnąć po dostępne bez recepty lubrykanty, które nie tylko wyeliminują dyskomfort, ale także urozmaicą życie erotyczne i spotęgują doznania.

Dystrofia pochwy

Dystrofia pochwy polega na stopniowym zmniejszaniu się objętości tkanek okolic intymnych. Schorzenie to dotyka zwykle kobiet po okresie menopauzy i prowadzi do atroficznego zapalenia pochwy. Dystrofia polega na zaburzeniach odżywiania tkanek, które w konsekwencji prowadzą do zmian zwyrodnieniowych.

Podobnie jak atrofia, związana jest ze zmniejszona syntezą estrogenów w organizmie. Dystrofia uznawana jest za poważną zmianę histopatologiczną. Wyróżniamy dystrofię hiperplastyczną, atroficzną i mieszaną. Ta pierwsza wiąże się przede wszystkim z pogrubieniem i zrogowaceniem skóry sromu.

Niekiedy występuje obrzęk sromu, a pacjentka odczuwa uporczywy świąd. Atroficzna dystrofia nazywana jest również marskością sromu. Charakteryzuje się zanikiem skóry sromu oraz jej pergaminową, pękającą powierzchnią. Dystrofie pochwy, choć nie są stanami przedrakowymi, wymagają leczenia.

Mogą bowiem predestynować do wystąpienia raka sromu.

Czynniki ryzyka

Choć wystąpienie zanikowego zapalenia pochwy oraz jej dystrofii wiąże się przede wszystkim z wiekiem i czynnością jajników, istnieją czynniki, które mogą zwiększać ryzyko choroby.

Przede wszystkim narażone są na nią kobiety, które palą papierosy – palenie upośledzenia krążenie krwi, uniemożliwiając dostarczenie do tkanek odpowiedniej ilości tlenu. Co więcej, kobiety palące w mniejszym stopniu reagują na terapię estrogenową.

Badania wykazały również, że z powodu atrofii częściej cierpią kobiety, które nigdy nie rodziły dzieci.

Zanikowe zapalenie pochwy to dolegliwość, której nie wolno lekceważyć! W przypadku wystąpienia jej objawów należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem ginekologiem. Dzięki wdrożeniu odpowiedniego leczenia, ryzyko ewentualnych, groźnych powikłań jest znacznie mniejsze, a pacjentka cieszyć się może zdrowiem i dobrym samopoczuciem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*