Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

fot. Fotolia

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

fot. Fotolia

Appendektomia to medyczna nazwa zbiegu chirurgicznego, który wykonuje się, gdy dochodzi do ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Sprawdź, kiedy i w jaki sposób jest on wykonywany.

Spis treści:

Appendektomia – jak przebiega?

Zapalenie wyrostka robaczkowego – objawy Blizna po appendektomii. Jak o nią dbać? Blizna po appendektomii. Jak się jej pozbyć? Appendetomia a ciąża. Czy można poddać się operacji?

Appendektomia – jak przebiega?

Appendektomię, czyli zabieg usunięcia wyrostka robaczkowego, można wykonać na trzy różne sposoby.

  • Pierwszy sposób to wykonanie klasycznego cięcia na brzuchu.
  • Drugi to laparoskopowe usunięcie wyrostka robaczkowego, czyli wprowadzenie trokara (lub kilku) w celu wytworzenia kanału do jamy brzusznej.
  • Trzeci sposób polega na wyłonieniu wyrostka przez pępek.

Pierwsza metoda zostawia największą bliznę na ciele, natomiast trzecia jest pod tym względem najlepsza, nie zostawia żadnej blizny.

Operacja usunięcia wyrostka robaczkowego trwa zwykle od kilkunastu minut do 1,5 godziny, w zależności od:

  • metody, jaką się wybierze,
  • wagi chorego,
  • wielkości i położenia wyrostka,
  • kompetencji lekarza przeprowadzającego zabieg.

Po operacji wyrostka robaczkowego należy przebywać w szpitalu jeszcze przez ok. 4 dni, a pierwsze kilka, kilkanaście godzin tuż po zabiegu pacjent musi spędzić w pozycji leżącej.   

Zapalenie wyrostka robaczkowego – objawy

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest bardzo charakterystyczne, objawów nie da się przeoczyć. Pierwszym, najbardziej typowym objawem jest ostry, przeszywający ból w boku, dokładnie w prawej dolnej części brzucha.

Towarzyszy temu pogorszenie samopoczucia.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, kwalifikujące się do niezwłocznej operacji, charakteryzuje się dodatkowo pojawieniem się: 

  • nudności,
  • wymiotów,
  • przyspieszonego tętna,
  • gorączki,
  • zaparć,
  • biegunki.

Z ostrym zapaleniem wyrostka należy pojawić się jak najszybciej na ostrym dyżurze w szpitalu, żeby nie dopuścić do zapalenia otrzewnej. W przeciwnym razie istnieje nawet bezpośrednie zagrożenie życia chorego. Nieusunięcie wyrostka robaczkowego może skutkować śmiercią. 

Blizna po appendektomii – jak o nią dbać?

Jeśli brzuch był nacinany, chory musi szczególnie uważać, by nie doszło do zakażenia gojącej się rany pooperacyjnej. Kiedy rana się zagoi, pozostanie po niej ślad w postaci blizny. Na początku będzie ona czerwona, ale z czasem zacznie blednąć.

Z reguły nie ma potrzeby jakoś szczególnie dbać o bliznę. Jeśli jest ona płaska, nic nie trzeba z nią robić. Jeśli natomiast wystaje ponad poziom skóry, jest zgrubiała, można smarować ją żelem silikonowym. Takie żele dostępne są w aptekach.

Może się też zdarzyć, że z blizny zacznie wyciekać ropa. Wówczas należy skontaktować się z chirurgiem wykonującym zabieg appendektomii i zastosować do jego zaleceń. Prawdopodobnie trzeba będzie wykonać kontrolne badanie USG. Być może lekarz przepisze też antybiotyk.

Blizna po appendektomii – jak się jej pozbyć?

Ślad po operacji wyrostka jest pewnym defektem kosmetycznym, ale można sobie z nim poradzić. W celu usunięcia blizny po zabiegu appendektomii należy zgłosić się do chirurga plastycznego. W zależności od stanu blizny, lekarz wybierze najwłaściwszą metodę jej usunięcia – chirurgicznie lub laserowo.

Czy można usunąć wyrostek robaczkowy w ciąży?

Ponieważ ostre zapalenie wyrostka robaczkowego koniecznie należy usunąć jak najszybciej, może też się zdarzyć sytuacja, że będzie to akurat podczas ciąży kobiety.

W zależności od tego, w którym tygodniu ciąży jest kobieta, wyrostek robaczkowy wycina się laparoskopowo (maksymalnie do ok. 26 tygodnia ciąży) lub tradycyjnie przez otwarcie jamy brzusznej w znieczuleniu ogólnym.

Zobacz też:

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Usunięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia) – kiedy trzeba wyciąć?

Wyrostek robaczkowy

Wyrostek robaczkowy jeszcze niedawno uważany był za narząd szczątkowy, czyli nie pełniący żadnej funkcji w organizmie. Obecnie wiadomo, że jest on odpowiedzialny za mechanizmy odpornościowe.

Jest to podłużne uwypuklenie początkowej części jelita grubego – jelita ślepego. Najczęściej układa się między pętlami jelitowymi w prawym dole biodrowym, chociaż istnieją jeszcze inne warianty lokalizacji.

Jego długość waha się od 8 do 10 cm.

Wyrostek robaczkowy bywa nazywany migdałkiem jelitowym ze względu na liczne skupiska tkanki limfatycznej. Tkanka ta jest odpowiedzialna za brzuszne mechanizmy odpornościowe, pełniąc rolę filtru bakteryjnego. Choroby wyrostka robaczkowego, które wymagają interwencji chirurgicznej

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Ostre zapalenie wyrostka objawia się silnym bólem w prawym dole biodrowym, szczególnie nasilającym się po uniesieniu nogi lub zwolnieniu ucisku, brakiem łaknienia, nudnościami, wymiotami, gorączką, przyśpieszonym tętnem, zaparciami, zatrzymaniem gazów i obroną mięśniową występującą w czasie dotknięcia brzucha. Jak najszybciej od wystąpienia pierwszych objawów należy wykonać operacyjne wycięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia). Zwlekanie z przeprowadzeniem operacji nie jest wskazane ze względu na możliwość wystąpienia zgorzeli, przedziurawienia wyrostka i rozwój rozlanego zapalenia otrzewnej.

Operację można przeprowadzić metodą klasyczną lub metodą laparoskopową.

Metoda klasyczna polega na poprowadzeniu cięcia przez powłoki brzuszne na wysokości talerza biodrowego, wycięciu wyrostka z zaopatrzeniem kikuta oraz poszukiwaniu uchyłku Meckela wzdłuż jelita krętego. W przypadku, gdy uchyłek Meckela występuje, to należy go również wyciąć.

Obecnie przeprowadza się także appendektomię laparoskopową, w której wykonuje się trzy niewielkie nacięcia w powłokach jamy brzusznej, celem wprowadzenia narzędzi pod powłoki.

Zastosowanie metody laparoskopowej skraca czas pobytu w szpitalu, okres pooperacyjny ma lżejszy przebieg oraz rzadziej stwierdza się ropienie rany pooperacyjnej.

Jednakże metoda ta nie zmniejsza występowania powikłań wewnątrzbrzusznych.

Po usunięciu wyrostka stosuje się antybiotyki przez kilka dni, aby nie doszło do zakażenia rany. Są skuteczne w walce z bakteriami Gram-ujemnymi i beztlenowymi.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiet w ciąży

U kobiety ciężarnej należy pamiętać o przesunięciu wyrostka robaczkowego przez powiększoną macicę nawet pod prawe podżebrze. Dlatego ostre zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiety w ciąży może być mylone z zapaleniem pęcherzyka żółciowego.

Ciężarne z rozpoznaniem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego trzeba operować doraźnie. Nie wolno zwlekać z operacją, ponieważ mogą rozwinąć się powikłania, które stanowią zagrożenie porodem przedwczesnym, a w gorszym przypadku poronieniem.

Powikłania ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego

Naciek okołowyrostkowy

Jest powikłaniem ostrego zapalenia wyrostka, które pozostało nierozpoznane lub nie podjęto leczenia w odpowiednim czasie. Polega on na zlepieniu się pętli jelitowych ze zmienionym zapalnie wyrostkiem.

W przypadku takiego stanu chirurg wstrzymuje się od szybkiej interwencji operacyjnej, ponieważ istnieje wówczas duże ryzyko rozszerzenia się zakażenia w jamie brzusznej w czasie operacji.

Dlatego taki stan należy leczyć zachowawczo, stosując antybiotykoterapię, a następnie po 6–12 tyg. można wyrostek wyciąć.

Ropień okołowyrostkowy

Powstaje po wytworzeniu się nacieku okołowyrostkowego. Ropień należy opróżnić pod kontrolą USG przez nakłucie śródskórne z pozostawieniem drenu na kilka dni. Jeżeli ropień powróci, należy wykonać operację polegającą na otwarciu brzucha, opróżnieniu ropnia i zastosowaniu drenażu. Dodatkowo stosuje się leczenie antybiotykami.

Nowotwór wyrostka robaczkowego – Rakowiak

Ze względu na potencjalną złośliwość rakowiaka leczeniem z wyboru jest jego radykalne wycięcie. Rakowiak ograniczony wyłącznie do wyrostka robaczkowego, który nie przekracza 1 cm, należy leczyć poprzez appendektomię.

Można wykorzystać klasyczną metodę operacji jak i metodę laparoskopową. Natomiast guzy większe, naciekające otrzewną należy leczyć poprzez wykonanie hemokolektomii prawostronnej wraz z wycięciem regionalnych węzłów chłonnych.

Stan pacjenta po operacji usunięcia wyrostka robaczkowego

Po appendektomii mogą rozwinąć się powikłania pooperacyjne:

  • krwawienie z rany lub do jamy otrzewnej,
  • zakażenie rany,
  • ropień wewnątrzbrzuszny,
  • niedrożność mechaniczna jelit,
  • zrosty w jamie brzusznej.

Po appendektomii pacjent pozostaje na diecie ścisłej do momentu ruszenia perystaltyki jelit. Najczęściej w 1-2 dobie po operacji otrzymuje początkowo płyny, następnie zwykłą dietę.

Leia também:  Tężec – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka, powikłania zakażenia

W przypadkach niepowikłanych pacjenci są wypisywani do domu w 3-4 dobie po operacji, a szwy usuwa się po 7-10 dniach.

Przez około 3 miesiące po operacji należy unikać znacznych wysiłków fizycznych, w celu uniknięcia rozwoju przepukliny pooperacyjnej.

Dominik Siutka

Zapalenie wyrostka robaczkowego i jego leczenie

Informacje dla Pacjenta: Appendectomia Laparoskopowa – Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons

Find a SAGES Surgeon
Return to Patient Information

Wyrostek robaczkowy jest to narząd który produkuje bakterie rozkładające proteiny zwane immunoglobulinami. Immunolobuliny pomagają oganizmowi zwalczać infekcje. Nie jest to organ niezbędny do życia. Ludzie którzy przebyli usunięcie wyrostka robaczkowego nie są bardziej podatni na infekcje, gdyż inne organy przejmują funkcję wyrostka robaczkowego.

CO TO JEST LAPAROSKOPOWA APPENDECTOMIA?

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest jedną z najczęstszych chorób chirurgicznych. Jedna osoba na 2000 ma appendectomie podczas życia. Leczenie tej choroby wymaga usunięcia wyrostka robaczkowego. Tradycyjnie wyrostek usuwa się przrz nacięcie w prawej dolnej części brzucha.

W przypadku większości appendetomii LAPAROSKOPOWYCH operacje wykonuje się przez 3 małe nacięcia wielkości od 0,5 do 1,5 cm, obserwując obraz jamy brzusznej na ekranie monitora. W rzadkich przypadkach gdy jest to niezbędne jedno z cięć jest poszerzane do 3-5cm.

ZALETY LAPAROSKOPOWEJ APPENDEKTOMII

Zalety różnią się w zależności od stanu zdrowia pacjenta. Do głównych zalet laparoskopowej appendektomii nalezą:

  • Mniejszy ból pooperacyjny
  • Krótszy pobyt w szpitalu.
  • Szybszy powrót funkcji jelita
  • Szybszy powrót do normalnej aktywności życiowej
  • Lepsze rezultaty kosmetyczne

CZY MOŻESZ BYĆ KANDYDATEM DO LAPAROSKOPOWEJ APPENDECTOMII?

Chociaż appendetomia laparoskopowa ma wiele zalet nie jest to metoda odpowiednia dla wszystkich pacjentów. Wczesne postacie zapalenia wyrostka robaczkowego mogą być leczone tą metodą.

Laparoskopowa appendectomia jest znacznie trudniejsza jeżeli stan zapalny jest bardzo nasilony lub gdy doszło do perforacji wyrostka robaczkowego.

W takich przypadkach stosuje się metodę tradycyjną “otwatą” dla bezpiecznego usunięcia wyrostka robaczkowego.

JAK WYKONUJE SIĘ APPENDECTOMIĘ LAPAROSKOPOWĄ?

Określenie “laparoskopowa” i “ otwarta” metoda są to terminy opisujące techniki operacyjne.

Większość laparoskopowych appendetomii zaczyna się w podobny sposób. Do jamy brzusznej wprowadza się kaniulę (instrument chirurgicny wylądem przypominający wąską rurkę).

Laparoskop (urządzenie z kamerą na końcu) jest następnie wprowadzany do jamy brzusznej przez tą kaniulę i przekazuje w powiększeniu obraz narządow wewnętrznych na ekran monitora. Przez kilka innych kaniul wprowadza się instrumenty chirurgiczne które służą do usunięcia wyrostka robaczkowego.

Wyrostek jest usuwany przez małe nacięcie, czasami jedno z nich poszerza się w celu wyjęcia wyrostka. Niekiedy po zabiegu zostawia się dren który jest usuwany przed opuszczeniem szpitala.

CO SIE DZIEJE W PRZYPADKU JEŻELI OPERACJA NIE MOŻE BYĆ WYKONANA METODĄ LAPAROSKOPOWĄ?

W niewielkiej grupie pacjentów operacja laparoskopowa nie może być przeprowadzona ze względu na kłopoty z uwidocznieniem narządów wewętrznych lub problemy z wypreparowaniem operowaanego narządu. Chirurg podejmując decyzję o konwersji do zabiegu otwartego kieruje się bezpieczeństwem pacjenta. Nie jest to powikłanie a jedynie zamiana metody operacji.

Do czynników które zwiększają prawdopodobieńswo konwersji zalicza się:

  • Nasilony proces zapalny lub ropień
  • Perforaja wyrostka robaczkowego
  • Otyłość
  • Zabiegi operacyjne jamy brzusznej w przeszłości które powodują zrosty w jamie brzusznej
  • Trudności z uwidocznieniem dokładnej anatomii narządów jamy brzusznej
  • Nasilone krwawienie śródoperacyjne

Decyzja o zmianie techniki operacyjnej podejmowana jest przez chirurga przed operacją lub w czasie zabiegu operacyjnego. Chirurg kieruje się dobrem pacjenta.

CZEGO MOŻESZ OCZEKIWAĆ PO ZABIEGU OPERACYJNYM?

Po zabiegu należy stosoać się ściśle do zaleceń chirurga. Chociaż już w kilka dni po zabiegu pacjenci czują się dobrze należy pamiętać że oranizm wymaga więcej czasu do odzyskania pełni sił.

  • Zaleca się wstawanie z łóżka już w pierwszej dobie po zabiegu operacyjnym i chodzenie, zmniejsza to ryzyko choroby zatorowao-zakrzepowej.
  • Zwykle pacjenci powracają do normalnej aktywności życiowej w przeciągu 1-2 tygodni tj. mogą brać prysznic wchodzić po schodach, pracować, powrócić do normalnej aktywności seksualnej..
  • Jeżeli pacjent odczuwa przedłużający się ból lub leki przeciwbólowe nie wystarczją do uśmierzenia bólu wówczas należy skontaktowć się z chirurgiem.
  • Zaleca się odbycie wizyty konrolnej u chirurga 1-2 tygodnie po operacji.

JAKIE MOGĄ BYĆ KOMPLIKACJE ZABIEGU OPERACYJNEGO

Jak po każdym zabiegu operacyjnym po laparoskopowej appendektomii mogą wystąpić komplikacje. Ryzyko komplikacji po zabiegu laparoskopowym jest takie same jak po zabiegu tradycyjnym. Należa do nich:

  • Krawawienie
  • Infekcje
  • Usunięcie zdrowego wyrostka robaczkowego
  • Wyciek z jelita grubego w miejscu gdzie usunięto wyrostek robaczkowy
  • Uszkodzenie narządów sąsiadujących takich jak: jelito cienkie, moczowód lub pęcherz moczowy
  • Choroba zatorowo-zakrzepowa

Bardzo wazne jest rozpoznanie wczesnych objawów możliwych komplikacji. Powiadom swojego chirurga jeżeli odczuwasz nasilony ból brzucha, gorączkę, dreszcze lub wstąpiło krwawienie z odbytu.

KIEDY SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z LEKARZEM

  • Skontaktuj się z lekarzem jeżeli zauważyłeś któryś z poniższych objawów:
  • Przedłużająca się temperatura powyżej 39 C
  • Krwawienie
  • Nasilające się wzdęcie brzucha
  • Ból który nie ustępuje po lekach przeciwbólowych
  • Przewlekłe nudności lub wymioty
  • Dreszcze
  • Przewlekły kaszel lub brak tchu
  • Ropna wydzielina z miejsc cięć pooperacyjnych
  • Zaczerwienie wokól cięć pooperacyjnych które powiększa się
  • Jeżeli nie jesteś w stanie pić i jeść

Uchroń wyrostek robaczkowy przed wycięciem

Zaczyna się od przypominającego kolkę kłucia w okolicach pępka. Z czasem ból narasta, uniemożliwiając siedzenie i poruszanie się, pojawiają się brak apetytu, gorączka i nudności1. Chory trafia do lekarza. Ten naciska wielokrotnie brzuch w różnych miejscach, obserwując reakcję pacjenta, aż wreszcie orzeka: “To wyrostek robaczkowy. Trzeba będzie go usunąć”.

Wyrostek robaczkowy, zwany popularnie ślepą kiszką, to uwypuklenie jelita ślepego (znajdującego się na granicy jelita cienkiego i grubego). Nie występuje u wszystkich przedstawicieli królestwa zwierząt, a u ssaków roślinożernych jest zdecydowanie większy niż u mięsożernych.

Do niedawna panowało przekonanie, że wyrostek, tak przecież mały u ludzi, jest narządem szczątkowym i w toku ewolucji zanika. Bardzo często dochodzi do jego ostrych stanów zapalnych (w Wielkiej Brytanii jest to ponad 40 tys.

przypadków rocznie2), a przyczyny szuka się w zastoju treści pokarmowej w jelicie ślepym.

Ponieważ treść ta fermentuje, opuchnięty i pełen toksycznych substancji wyrostek może w końcu pęknąć, zalewając trucizną pobliskie organy i doprowadzając do zapalenia otrzewnej.

Jak medycyna szkodzi pacjentom?

Co roku 60-100 na 100 tys. Polaków trafia do szpitala z podejrzeniem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Jak się jednak okazuje, diagnoza tej choroby nie jest wcale łatwa. Aż 40% przypadków rozpoznania tradycyjnymi metodami (obdukcja, USG) prowadzi do wycięcia…

w pełni zdrowego organu1. Konsekwencje? Możliwość wystąpienia ropni, upośledzony układ odpornościowy, problemy z perystaltyką jelit. Dla szpitala oprócz tzw.

“błędu w sztuce lekarskiej” oznacza to dodatkowe koszty związane z hospitalizacją osób, które nigdy nie powinny mieć przeprowadzonej appendektomii.

Skąd zatem tak wysokie statystyki błędnej diagnozy? Ostry ból brzucha może wynikać z innych schorzeń, jak chociażby guza kątnicy, zapalenia przydatków (u kobiet błędna diagnoza jest wystawiana 4 razy częściej niż u mężczyzn!) lub zapalenia krezkowych węzłów chłonnych.

Można zatem śmiało stwierdzić, że źle zdiagnozowane zapalenie i związana z nim operacja prowadzą do trwałego uszczerbku na zdrowiu pacjenta, czyli okaleczenia go.

Dlatego kiedy zachodzi podejrzenie zapalenia ślepej kiszki, chory powinien zostać skierowany na obserwację oraz poddany kilku badaniom (USG, TK, leukocytoza, CRP itp.)1.

W ten sposób można zmniejszyć ryzyko przeprowadzenia zbędnej operacji i uchronić pacjenta przed borykaniem się z problemami zdrowotnymi przez całe życie.

Leia também:  Nietrzymanie moczu – przyczyny i rodzaje – u kobiet, mężczyzn i dzieci

Aby tego uniknąć, w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego zaleca się wycięcie go. Według obliczeń Kliniki w Cleveland, 4 na 1000 dzieci poniżej 14 r.ż.

zostanie poddanych appendektomii, czyli operacji usunięcia wyrostka robaczkowego.

Problem zapalenia dotyczy jednak najczęściej młodzieży i dorosłych w wieku 15-30 lat, przy czym mężczyźni chorują częściej niż kobiety3.

Ponieważ człowiek jest w stanie funkcjonować bez wyrostka, tak samo jak bez migdałków, jednej nerki czy płuca, lekarze nie zwlekają i kierują pacjenta na operację. Przecież za kilkadziesiąt pokoleń i tak nie będziemy mieć tego kawałka jelita, którego jedyną funkcją jest najwyraźniej próba sabotażu całego organizmu.

Ale czy na pewno? Przeprowadzone w tym roku badanie na ponad 500 gatunkach zwierząt ukazało nieznaną dotąd funkcję wyrostka robaczkowego. Okazuje się, że zwierzęta, które z natury posiadają wyrostek robaczkowy, mają silniejszy układ odpornościowy.

Prawdopodobnie wynika to z faktu, że pełni on funkcję “bezpiecznej przystani” dla dobroczynnych szczepów bakterii4. Znajdują się tam bowiem skupiska tkanki limfatycznej (w postaci grudek chłonnych), która – jak zademonstrowano w ostatnim dziesięcioleciu – sprzyja ich wzrostowi.

To sprawia, że appendix vermiformis jest rezerwuarem bakterii jelitowych, koniecznych dla odtworzenia mikroflory przewodu pokarmowego po gwałtownych zaburzeniach, takich jak biegunka czy antybiotykoterapia.

Wycięcie ślepej kiszki powinno zatem wiązać się z większą zapadalnością na różne choroby. I tak właśnie jest: badania wskazują na wyższe ryzyko zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów5 czy zapalenie okrężnicy wywołane przez bakterie Clostridium difficile6.

Mimo to od dekad stosuje się appendektomię. Tego, jak rutynową formą leczenia zapalenia wyrostka jest jego usunięcie, dowodzi historia rosyjskiego lekarza Leonida Rogozowa, który w 1961 r. na stacji polarnej przeprowadził taką operację na samym sobie.

– Opierałem się głównie na zmyśle dotyku. Było bardzo dużo krwi, ale zachowałem spokój. Stawałem się coraz słabszy, kręciło mi się w głowie… Wreszcie dorwałem ten przeklęty wyrostek – wspominał Rogozow7.

Kiedy jednak następuje perforacja wyrostka i pacjentowi grozi zapalenie otrzewnej, appendektomia to jedyne rozwiązanie. Na szczęście tak ostre stany dotykają ledwie 15-25% osób cierpiących z powodu zapalenia. W pozostałych przypadkach choroba ustępuje samoistnie7.

Jak wygląda chirurgiczne leczenie zapalenia wyrostka? Może się ono odbyć poprzez otwarcie jamy brzusznej i wycięcie wyrostka lub poprzez zabieg laparoskopii. Średni czas przebywania w szpitalu to ok. 4 dni po operacji wycięcia wyrostka i ok. 2 dni po laparoskopii.

Jak każda operacja, appendektomia może wiązać się z pewnymi komplikacjami, które w tym wypadku obejmują ropnie jamy brzusznej, zakażenie w okolicy rany lub infekcje wewnętrzne, zablokowanie jelit (treść nie może się przesuwać), przepuklinę płuc, a nawet śmierć.

Kobiety w ciąży, które zostają skierowane na zabieg appendektomii, powinny mieć na uwadze, że operacja może wywołać u nich przedwczesną akcję porodową1.

Mogłoby się wydawać, że chory wyrostek robaczkowy wiąże się z większym zagrożeniem niż zabieg jego usunięcia, tymczasem badanie na 175 pacjentach z ostrym zapaleniem wyrostka robaczkowego (u kilkorga z nich doszło do pęknięcia organu) oraz z przewlekłym zapaleniem wykazało, że ropnie wewnątrz jamy brzusznej rozwijają się częściej po laparoskopii8.

Skoro więc wyrostek robaczkowy pełni ważną funkcję, a jego brak osłabia układ odpornościowy, może jednak warto rozważyć terapię oszczędzającą?

Do tego samego wniosku zaczęli już dochodzić naukowcy. Jako pole campingowe dla bakterii wyrostek robaczkowy pełen jest ich dobroczynnych szczepów i to właśnie o nie należy zadbać. Jak? Wspomagając organizm antybiotykami w walce z infekcją, której bezpośrednią przyczyną są szkodliwe bakterie kumulujące się razem z treścią pokarmową w jelicie.

Tak, właśnie antybiotykami! Może się to wydawać dziwne, tym bardziej, że na łamach OCLCNP często ostrzegamy przed nadmierną antybiotykoterapią i zwiększającą się rzeszą drobnoustrojów opornych na działanie tych leków.

Jednak czym innym jest przyjmowanie antybiotyków podczas zwykłego przeziębienia, a czym innym w sytuacji, gdy pacjentowi grozi utrata bardzo ważnego organu.

Są dowody na skuteczność tej terapii.

Metaanaliza 5 niewielkich badań przeprowadzonych na łącznej liczbie 1430 pacjentów (727 leczonych antybiotykami i 703 poddanych appendektomii) udowodniła, że antybiotyki pomagają uniknąć operacji wyrostka robaczkowego.

U leczonych farmakologicznie odnotowano 39-procentowy spadek ryzyka powikłań wynikających z terapii względem pacjentów poddanych operacji. Ponadto jedynie 123 pacjentów leczonych antybiotykami musiało zmagać się z nawrotem choroby9.

Inne badanie wykazało 78-procentową skuteczność leczenia farmakologicznego i poprawę stanu zdrowia pacjentów w ciągu miesiąca od rozpoczęcia terapii. Rok po leczeniu 63% z nich nadal cieszyło się zdrowiem10.

Skoro więc antybiotykoterapia jest tak skuteczna, dlaczego nie wdraża się jej na masową skalę? Z przyzwyczajenia. Operacje na wyrostku robaczkowym prowadzone są od lat 80. XIX w., kiedy to chirurgia tak naprawdę dopiero raczkowała.

Lekarze co prawda na początku starali się nie kierować pacjentów od razu pod nóż (z powodu licznych możliwych powikłań), jednak im lepiej rozwijały się chirurgia i anestezjologia, tym częściej cierpiącym z powodu zapalenia wyrostka wystawiano skierowanie na appendektomię.

Jednak w latach 40. XX w. pojawił się pomysł leczenia zapalenia wyrostka antybiotykami. Idea zyskała uznanie w czasie zimnej wojny, kiedy cierpiących z powodu zapalenia marynarzy amerykańskich łodzi podwodnych łatwiej było leczyć antybiotykami niż zoperować. Mimo to do dziś zabieg chirurgiczny pozostaje najczęściej zalecaną formą terapii.

Co więcej, lekarze zdają się nie chcieć, aby ich pacjenci wiedzieli o leczeniu wyrostka antybiotykami. Dr Giana Davidson, główny chirurg Uniwersytetu Waszyngtońskiego, przyznaje, że jeśli pytają ją o antybiotykoterapię, wtedy omawia z nimi tę kwestię.

Ma jednak wątpliwości co do słuszności jej stosowania. Jej zdaniem lepiej jest skierować pacjenta na półgodzinną operację, która już na zawsze rozwiąże problem zapalenia wyrostka robaczkowego7.

Pozostaje cieszyć się, że podobnego stanowiska nie zajmują specjaliści z zakresu okulistyki czy nefrologii.

Julia Cember-Ogorzałek

tagi:

  • odporność
  • infekcje
  • mikrobiom
  • więcej tagów

Centra Medyczne Medycyna Grabieniec :: Zapalenie wyrostka robaczkowego

Zgłaszający się niejednokrotnie do lekarza pacjenci z bólem brzucha obawiają się czy ich dolegliwości nie są wywołane przez „wyrostek” czyli fachowo nazywając ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Obawa ta nie jest bezpodstawna, ponieważ ostre zapalenie wyrostka jest najczęstszą ostrą chorobą w obrębie jamy brzusznej, z powodu której można błyskawicznie trafić na stół operacyjny.     

  •      Co to jest wyrostek robaczkowy?
  •      Nieco historii
  • Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

     Jak sama nazwa wskazuje jest to podobne do robaczka, podłużne uwypuklenie jelita grubego wyrastające z jego początkowej części zwanej kątnicą lub jelitem ślepym, poniżej ujścia jelita cienkiego do jelita grubego. Wyrostek robaczkowy jest dość długi (mierzy zwykle około 8-9 cm), wąski i zazwyczaj zwisa swobodnie w obrębie prawego dołu biodrowego w kierunku miednicy mniejszej. U części z nas wyrostek może być położony nietypowo, co może rzutować na „nietypowość” objawów, jeśli dojdzie do ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego.      W ścianie wyrostka robaczkowego znajdują się liczne grudki chłonne, które pełnią rolę filtra bakteryjnego, a w jego świetle – resztki pokarmowe lub śluz. Zdarza się też, że u niektórych ludzi wyrostek robaczkowy może być zarośnięty. Dla ludzi wyrostek robaczkowy nie jest narządem niezbędnym do życia, ponieważ ma postać szczątkową i jest ewolucyjną pozostałością po roślinożernych przodkach.           Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego opisane zostało po raz pierwszy na świecie w 1886 r. przez amerykańskiego chirurga Reginalda Hebera Fitza, który wprowadził również dla tej choroby łacińską nazwę appendicitis. Natomiast inny, również amerykański, chirurg Charles McBumey opisał trzy lata później punkt największej bolesności jamy brzusznej w przebiegu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego nazywany do tej pory punktem McBurneya.          Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej dotyczy osób młodych 20-30 letnich. Bardzo rzadko zdarza się u małych dzieci poniżej 3 roku życia. Przyczynami ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego mogą być:     – zamknięcie jego światła przez kamień kałowy     – obecność pasożytów     – ucisk     – infekcja bakteryjna.           U około 70 procent chorych ostre zapalenie wyrostka robaczkowego przebiega typowo, toteż lekarz już na podstawie wywiadu i badania chorego trafnie stawia diagnozę. Typowo przebiegające ostre zapalenie wyrostka robaczkowego zaczyna się od nieokreślonego bólu w nadbrzuszu, który po kilku godzinach lokalizuje się w obrębie prawego dołu biodrowego. Charakterystyczne jest, że ból ten nasila się podczas ruchów i kaszlu, toteż chory zazwyczaj leży nieruchomo w jednej, dogodnej dla niego pozycji z podkurczonymi nogami. Następnie dołączają się wymioty, a później gorączka do 38oC z przyspieszonym tętnem. Lekarz badając chorego stwierdza zazwyczaj bolesność uciskową w okolicy prawego dołu biodrowego z największym nasileniem w punkcie McBurneya oraz tzw. obronę mięśniową czyli odruchowe napinanie się mięśni powłok brzucha podczas uciskania powłok jamy brzusznej nad zapalnie zmienionym wyrostkiem.      Z innych objawów pomocnych przy rozpoznaniu ostrego zapalenia wyrostka są: nasilenie się bólu przy podniesieniu prawej kończyny dolnej do pionu oraz nasilenie się bólu w prawym dole biodrowym przy ucisku okolicy lewego dołu biodrowego. Fakt istnienia ostrego stanu zapalnego w jamie brzusznej potwierdza wynik morfologii krwi, w której stwierdza się tzw. leukocytozę czyli zwiększenie liczby białych ciałek krwi powyżej normy.           – Do innych badań dodatkowych, które zlecamy przy podejrzeniu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego należy przeglądowe zdjęcie radiologiczne jamy brzusznej –mówi dr n. med. Dariusz Pakuła z Kliniki Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – przy czym badanie to ma jedynie na celu wykluczenie innych ostrych chorób w obrębie jamy brzusznej, a szczególnie perforacji wrzodu żołądka. Można również pokusić się o badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, gdyż według amerykańskich źródeł doświadczony ultrasonografista jest w stanie odróżnić wyrostek robaczkowy zapalnie zmieniony od zdrowego.           Nietypowe postacie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego dotyczą sytuacji, kiedy:     – wyrostek ułożony jest zakątniczo czyli schowany jest za kątnicą. Wówczas objawy miejscowe ze strony powłok jamy brzusznej są bardzo słabo wyrażone i najczęściej jest to niewielka bolesność uciskowa w prawym dole biodrowym.      – jeśli wyrostek zlokalizowany jest w okolicy pęcherza moczowego, to w objawach choroby mogą dominować dolegliwości ze strony układ moczowego: częstomocz, bolesne parcie na mocz, obecność leukocytów i erytrocytów w moczu.      – choroba występuje u dzieci lub osób starszych. U dzieci ostre zapalenie wyrostka robaczkowego ma bardzo silnie wyrażone objawy i szybko może dojść do perforacji, a u osób starszych przebiega znów odwrotnie: objawy są słabo wyrażone, co wiąże się z mniejszą reakcją organizmu na ostre procesy chorobowe.      – w czasie ciąży wraz z powiększająca się macicą, jelito grube łącznie z wyrostkiem robaczkowym ulega uniesieniu do góry i wówczas objawy bólowe mogą występować nawet w okolicy prawego podżebrza, co może sugerować ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, który właśnie znajduje się w tej okolicy jamy brzusznej.     

Leia também:  Nowotwory głowy i szyi

     Nieleczone ostre zapalenie wyrostka prowadzi do perforacji czyli przedziurawienia wyrostka, co objawia się dużym nasileniem bólów brzucha i objawów miejscowych, ponieważ rozwija się wówczas rozlane lub ograniczone zapalenie otrzewnej.

Rozlane zapalenie otrzewnej jest bardzo ciężką i poważną chorobą, która bez interwencji chirurgicznej powoduje śmierć chorego w ciągu kilku dni.

Ograniczone zapalenie otrzewnej ogniskuje się w obrębie prawego dołu biodrowego jako wyczuwalny bolesny guz utworzony przez:

     – naciek okołowyrostkowy (tzw. plastron) lub     – ropień, który może w dalszej kolejności pęknąć i wywołać rozlane zapalenie otrzewnej.          – Warto w tym miejscu uświadomić naszym pacjentom – mówi dr Dariusz Pakuła – że od lat pokutujące ciągle w medycynie pojęcie tzw. przewlekłego zapalenia wyrostka, nie istnieje. Po prostu nie ma takiej choroby! Wobec czego lekarz opierający się na rzetelnej wiedzy o przyczynach bólów w prawym dole biodrowym, nigdy takie rozpoznania nie postawi. Albo u chorego jest ostre zapalenie wyrostka albo objawy u niego występujące nie są związane z wyrostkiem. A my – chirurdzy – wciąż widujemy na skierowaniach wystawianych do oddziału chirurgicznego przez niektórych internistów i ginekologów rozpoznanie „Przewlekłe (zaostrzone) zapalenie wyrostka”.          

     Jeśli badający lekarz podejrzewa nawet nieśmiało, że u chorego być może rozwija się zapalenie wyrostka robaczkowego, to zobowiązany jest natychmiast skierować go do szpitala na oddział chirurgiczny, ponieważ choroba ta wymaga szybkiej operacji z tzw. wskazań pilnych.

Pośpiech jest jak najbardziej uzasadniony, ponieważ w krótkim czasie może wystąpić powikłanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jakim jest rozlane zapalenie otrzewnej, które grozi nawet śmiercią chorego.

Jedynym wyjątkiem kiedy chirurg wstrzymuje się od szybkiej interwencji operacyjnej jest naciek okołowyrostkowy, ponieważ istnieje wówczas duże ryzyko rozszerzenia się zakażenia w jamie brzusznej w czasie operacji.

Chorego z naciekiem okołowyrostkowym leczy się zachowawczo antybiotykami i najczęściej po kilku tygodniach guz zapalny ulega wchłonięciu.

          – W przypadku ropnia okołowyrostkowego – kontynuuje dr D. Pakuła – jest on operowany albo drenowany doraźnie – operacyjnie lub pod kontrolą USG. Nigdy nie wolno ropnia pozostawić w jamie brzusznej samego sobie, bez interwencji. Samą operację wycięcia wyrostka robaczkowego po przebytym nacieku okołowyrostkowym – odraczamy i albo w przypadku całkowitego „rozejścia się” nacieku – rezygnujemy z niej zupełnie, albo przy utrzymujących się dolegliwościach przeprowadzamy kilka miesięcy później.           Operacja wycięcia wyrostka robaczkowego nazywa się appendektomią. Do niedawna wykonanie jej łączyło się z kilku – lub kilkunastocentymetrowym nacięciem powłok brzusznych celem dostępu do wyrostka. Obecnie coraz częściej przeprowadza się appendektomią laparoskopową, w której wykonuje się 3 niewielkie nacięcia w powłokach jamy brzusznej celem wprowadzenia narzędzi – końcówek laparoskopu do jamy brzusznej. Jedna z tych końcówek posiada kamerę, która przekazuje obraz pola operacyjnego w obrębie jamy brzusznej na monitor. Umożliwia to operującemu chirurgowi zdalne manipulowanie końcówkami laparoskopu zaopatrzonymi w narzędzia chirurgiczne, za pomocą których wycinany jest wyrostek. Po operacji laporoskowej czas zdrowienia jest krótszy i chory szybciej może wrocić do pełnej aktywności życiowej i zawodowej.      Każda operacja jest ingerencją naruszającą ciągłość tkanek i narządów naszego organizmu i jako taka może powodować różnorodne powikłania. Powikłaniami jakie mogą zdarzyć się po      – zakażenie rany pooperacyjnej     – krwawienie     – niedrożność jelit      – zapalenie otrzewnej      – ropień wewnątrzbrzuszny     – przepuklina w bliźnie pooperacyjnej.           Ryzyko powikłań zwiększa się u osób obciążonych poważnymi, przewlekłymi schorzeniami ogólnoustrojowymi np. choroby układu sercowo-naczyniowego, ukladu oddechowego wraz z niewydolnością oddechową, niewydolność nerek lub wątroby, cukrzyca. Ponieważ jednak operacja ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest zabiegiem ratującym życie, wykonuje się ją niezależnie od stanu ogólnego chorego. Do operacji wycięcia wyrostka robaczkowego nie ma przeciwwskazań bezwzględnych i błędem w sztuce lekarskiej byłoby zaniechanie takiego leczenia (oprócz przypadku nacieku okołowyrostkowego).     Rokowanie w niepowikłanym ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego jest dobre, a śmiertelność pooperacyjna wynosi 0,1 procent.           Przeczytaj również:

     Uchyłek Meckela

lek. med. Ewa Pakuła “Dbam o zdrowie” marzec 2005 #11982#

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*