Uczulenie na nikiel – objawy i leczenie alergii na nikiel

15 stycznia 2021

Z niklem jest jeden podstawowy problem. Występuje wszędzie.

Znajdziemy go w glebie, w wodzie z kranu, w powietrzu, jedzeniu, w biżuterii, jak i w wielu przedmiotach codziennego użytku, a nawet w naszym własnym ciele! Niestety nikiel jest też pierwiastkiem bardzo uczulającym. Alergię na ten metal stwierdza się u ok. 17% dorosłych i 8% dzieci.

Tym sposobem zajmuje on szczytowe miejsce na liście najpopularniejszych alergenów. Skuteczną metodą walki z objawami alergii na nikiel jest dieta niskoniklowa. I właśnie tematem diety zajmiemy się w tym artykule.

Uczulenie na nikiel – objawy i leczenie alergii na nikiel

Nikiel – dlaczego aż tyle osób jest na niego uczulonych?

Główny powód to wysoka ekspozycja na ten metal. Im częściej mamy kontakt z niklem, tym bardziej się na niego uczulamy. Wbrew powszechnej opinii alergia na nikiel nie dotyczy jednak wyłącznie pań od dzieciństwa noszących kolczyki czy obwieszających się biżuterią.

Choć rzeczywiście 4-krotnie częściej występuje ona u kobiet niż u mężczyzn. Każdego dnia używamy jednak całej masy innych przedmiotów zawierających w sobie ten pierwiastek: garnki, sztućce, oprawki okularów, guziki, sprzączki, klamry, ćwieki, klamki, nożyczki, klucze czy monety.

To tylko niektóre spośród wielu przedmiotów codziennego użytku z niklem w składzie.

Nikiel jest metalem przejściowym o dużej aktywności chemicznej, występującym powszechnie w otoczeniu człowieka. Znajdziemy go w glebie, wodzie pitnej, w powietrzu, atmosferycznym oraz w biosferze.

Co ciekawe, w ludzkim ciele także obecne są śladowe ilości tego pierwiastka.

Jaką pełni on tam rolę? Przede wszystkim uczestniczy w aktywacji niektórych enzymów, zwiększa także aktywność hormonalną oraz bierze udział w stabilizacji struktur kwasów nukleinowych i w metabolizmie lipidów.

Mechanizmy zapoczątkowujące reakcję alergiczną

Nikiel przedostaje się do organizmu kilkoma drogami, poprzez skórę, układ pokarmowy i oddechowy. Dzięki swoim fizycznym i chemicznym właściwościom, potrafi wywołać silną reakcję układu odpornościowego, która będzie prowadziła do wystąpienia alergii. Do reakcji alergicznej przyczyniają się 3 mechanizmy.

  1. Nikiel może związać się z białkami, powodując zmianę w ich układzie przestrzennym, przez co układ odpornościowy będzie je postrzegał jako obce. Komórki prezentujące antygen przejmują, metabolizują i prezentują fragmenty tych białek na kompleksach zgodności tkankowej klasy II (MCH II) w formie zdolnej do rozpoznania przez receptor limfocytów T CD4+.
  2. Nikiel może związać się z białkami wewnątrzkomórkowymi, które ulegają degradacji w lizosomach, po czym produkty rozkładu zostają zaprezentowane na kompleksach zgodności tkankowej klasy I (MCH I) w formie umożliwiającej rozpoznanie ich przez receptor limfocytów T CD8+.
  3. Nikiel może tworzyć wiązania pomiędzy kompleksem MHC a receptorem limfocytu, niezależnie od metabolizmu w procesie podobnym do efektu superantygenów.

Alergia na nikiel niejedno ma imię…

Alergia na nikiel może przybierać różne formy, w zależności od mechanizmu zapoczątkowującego reakcję alergiczną.

Mało tego! Może zmieniać swój charakter na przestrzeni lat! W jaki sposób? Zacznijmy od tego, że podstawowym objawem alergii na nikiel są zmiany skórne o różnym charakterze – od swędzących, sączących się krostek, po pęknięcia i przesuszenie naskórka.

Najczęściej pojawiają się one na dłoniach, ale mogą także na innych częściach ciała, np. twarzy, nogach czy brzuchu. Kontakt z niklem może ponadto wywołać zapalenie spojówek, nieżyt nosa, astmę oskrzelową, a nawet objawy brzuszne, w postaci biegunki, wzdęć czy bólu brzucha.

Zobacz też: Nieżyt nosa – przyczyny, sposoby leczenia

Alergia na nikiel – kontaktowa a pokarmowa

Mówiąc o niklu, musimy rozróżnić dwa rodzaje uczulenia na ten pierwiastek – kontaktowe oraz pokarmowe. W pierwszym przypadku objawy alergii, w postaci swędzącej wysypki, pojawiają się w miejscu zetknięcia przedmiotu zawierającego nikiel (np. guzika od spodni, kolczyków) ze skórą.

W drugim przypadku objawy alergii, w postaci zmian na skórze, dolegliwości brzusznych czy oddechowych, pojawiają się po zjedzeniu produktu zawierającego szkodliwy metal. Bywa, że chory najpierw ma alergię kontaktową, a dopiero później zaczyna reagować także na pokarmy.

W takim przypadku mówimy o trzecim rodzaju alergii na nikiel, tzw. alergii uogólnionej.

Alergia na nikiel – czynniki ryzyka

Czasem alergia na nikiel może dać o sobie zapomnieć na wiele lat i ujawnić się dopiero pod wpływem jakiegoś czynnika, np. silnego stresu. Zwiększać ryzyko alergii na nikiel będzie także płeć żeńska. I wynika to nie tylko z faktu, że panie częściej noszą biżuterię.

Jak donoszą niektóre badania naukowe, wpływ na nasilenie lub złagodzenie objawów mogą mieć również wahania hormonalne związane z cyklem menstruacyjnym. Objawy alergii wydają się być łagodniejsze w trakcie jajeczkowania, a silniejsze podczas miesiączki.

Niektóre pacjentki zgłaszają także nasilenie dolegliwości podczas ciąży czy stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Alergia na nikiel – co jeść, czego unikać?

Zapewne zastanawiasz się, czy alergii można się tak po prostu pozbyć? Odpowiedź brzmi NIE. A już na pewno nie do tego stopnia, by choroba nigdy nie dała o sobie przypomnieć. Nie istnieje bowiem żadna metoda odczulania.

Jeśli chory chce, aby alergia na nikiel przestała uprzykrzać mu życie, musi ograniczyć do minimum swoją ekspozycję na ten pierwiastek.

Ponieważ nikiel znajduje się w wielu produktach spożywczych, to poza rezygnacją z noszenia biżuterii, niezbędna może okazać się zmiana nawyków żywieniowych.

Oczywiście niemożliwie jest całkowite wykluczenie niklu z diety, produktów z jego zawartością jest bowiem zbyt wiele. Próbując zupełnie wyeliminować szkodzący metal z jadłospisu, nabawilibyśmy się tylko poważnych niedoborów pokarmowych. Dlatego mówimy o diecie „niskoniklowej”, a nie „bezniklowej”.

To, ile niklu znajduje się w danym produkcie spożywczym zależy od kilku czynników, m.in. od tego, czy jest to produkt pochodzenia zwierzęcego czy roślinnego.

Ogromne znacznie ma również rodzaj gleby oraz stopień przetworzenia tego produktu. Żywność pochodzenia roślinnego ma w sobie więcej niklu niż ta pochodzenia zwierzęcego.

Więcej szkodliwego pierwiastka znajdziemy również w produktach wysokoprzetworzonych.

Dieta niskoniklowa – produkty dozwolone i niedozwolone

Dieta niskoniklowa polega na eliminacji z codziennego jadłospisu produktów spożywczych, które zawierają najwięcej szkodliwego pierwiastka. Osoba z alergią na nikiel powinna unikać:

  • owsa i produktów pełnoziarnistych
  • roślin strączkowych (fasola czerwona, fasola szparagowa, soja, soczewica, ciecierzyca, groch)
  • kukurydzy
  • pomidorów
  • koncentratów pomidorowych i ketchupu
  • sera topionego
  • margaryny
  • ryb: śledzia, makreli, tuńczyka, konserw rybnych
  • owoców morza
  • kwaśnych zup gotowanych w metalowych naczyniach
  • niektórych owoców: wiśni, gruszek, malin, owoców z puszki (np. ananas, brzoskwinia), owoców suszonych
  • czekolady i kakao
  • marcepanu
  • migdałów
  • fig
  • orzechów: laskowych, nerkowca, pistacji, ziemnych
  • nasion słonecznika
  • mocnej kawy
  • mocnej herbaty
  • herbaty zielonej!!!
  • piwa
  • wina (zwłaszcza czerwonego)
  • suplementów diety

Względnie bezpieczne dla osób z alergią na nikiel są natomiast takie produkty spożywcze, jak:

  • mięso (czerwone i drób)
  • mleko
  • jaja
  • ziemniaki
  • pieczarki
  • ogórki zielone i kiszone
  • papryka
  • sałata zielona (w ograniczonych ilościach)
  • kapusta pekińska (w ograniczonych ilościach)
  • cebula
  • jabłka i cytrusy

Warto pamiętać, że alergia na nikiel przebiega w sposób bardzo indywidualny. Każdy chory ma nieco inną wrażliwość na określone grupy produktów. Sam na sobie musi więc poeksperymentować, by sprawdzić, jak reaguje jak konkretne artykuły spożywcze.

Warto przeczytać: Kaloryczność diety – kaloria kalorii nierówna

Na co uważać w kuchni przy alergii na nikiel?

Bogatym źródłem niklu jest woda wodociągowa. Stężenie szkodliwego pierwiastka rośnie w niej w ciągu nocy, gdy stoi w rurach. Dlatego też osoba z alergią na nikiel nie powinna pić ani gotować na porannej porcji wody. Najlepiej, aby naczynia, w których gotowane są posiłki również nie zawierały niklu. W tym przypadku warto wrócić do tradycyjnych, emaliowanych garnków.

Alergia na nikiel – wykrywa ją proste badanie

Podstawowym narzędziem diagnostycznym w alergii na nikiel, poza wywiadem medycznym, są tzw. testy płatkowe. Naskórkowy test płatkowy to badanie, które wykrywa uczulenie na alergeny kontaktowe. Jest ono bardzo proste.

Na skórę pleców pacjenta przykleja się plaster z zestawem najczęstszych alergenów kontaktowych. Poza niklem może to być np. kobalt lub chrom. Po upływie 48 godzin plastry są ściągane, a dermatolog ocenia ewentualną reakcję alergiczną.

U osoby uczulonej w miejscu kontaktu z alergenem mogą pojawić się pęcherzyki, grudki bądź rumień o różnej wielkości. Ich obecność potwierdza uczulenie na dany alergen.

Alergia na nikiel – dlaczego warto skorzystać z pomocy dietetyka?

Dieta niskoniklowa nie jest dietą łatwą. Wymaga wyeliminowania bardzo wielu produktów spożywczych, niestety także tych uważanych za zdrowe. Każda dieta eliminacyjna wiąże się z ryzykiem wystąpienia niedoborów pokarmowych.

Leia também:  Como aplicar revestimento em pedra (com imagens)

Dlatego najlepiej nie wprowadzać jej samemu, a pod okiem dietetyka, który ma w tym doświadczenie.

Tylko dietetyk będzie potrafił skomponować tak plan żywieniowy, aby z jednej strony dostarczał wszystkich niezbędnych składników odżywczych, a jednocześnie nie wzmagał reakcji alergicznej.

Podsumowując, alergia na nikiel jest jedną z najczęstszych alergii występujących u człowieka. Może przybrać postać alergii kontaktowej lub uogólnionej. Wówczas do reakcji alergicznej dochodzi również po spożyciu żywności zawierającej ten pierwiastek.

Podstawowym objawem alergii na nikiel są zmiany skórne o różnym charakterze. Może wystąpić również nieżyt nosa, zapalenie spojówek czy astma oskrzelowa.

Pokarmową alergię na nikiel leczy się za pomocą diety eliminacyjnej, najlepiej przygotowanej przez dietetyka.

Testy płatkowe potwierdziły u Ciebie alergię na nikiel? Nie wiesz, co jeść, aby zmiany skórne ustąpiły? Nie czekaj! Już teraz skorzystaj z pomocy poradni dietetycznej holsäMED. Nasz dietetyk kliniczny przygotuje dla Ciebie plan żywieniowy, dzięki któremu objawy alergii na nikiel nie będą tak dokuczliwe

Zadzwoń: 32 506 50 85
Napisz: [email protected]

Uczulenie na nikiel – czy dotyczy też Ciebie? Sprawdź!

Alergia kontaktowa jest reakcją alergiczną typu opóźnionego i może wystąpić w każdym wieku. Częściej jednak dotyczy osób dorosłych niż dzieci.

Jej przyczyną jest kontakt z czynnikiem zewnętrznym, który w połączeniu ze skórą wywołuje reakcję zapalną. Uczulenie na metale występuje powszechnie w krajach rozwiniętych. Najczęściej można zaobserwować uczulenie na nikiel.

Jest ono wynikiem noszenia sztucznej biżuterii, głównie kolczyków lub kontaktu z innymi przedmiotami zawierającymi ten metal.

Uczulenie na nikiel – objawy i leczenie alergii na nikiel

Czym jest uczulenie na nikiel?

Nikiel jest powszechnym alergenem kontaktowym. Występuje w biżuterii (kolczykach, bransoletkach, łańcuszkach, naszyjnikach), ale i innych przedmiotach codziennego użytku takich jak: guziki, klamry pasków, klamki, klucze czy inne metalowe elementy. Nikiel może znajdować się także w detergentach i farbach oraz zanieczyszczać kosmetyki.

U niektórych osób reakcje mogą wywoływać nawet niewielkie ilości niklu spożywane doustnie np. wraz w wodą z kranu czy posiłkami – występuje bowiem w warzywach, orzechach, produktach konserwowych czy zbożach. Nikiel może też uwalniać się z metalowych naczyń kuchennych podczas gotowania. Taka forma manifestacji uczulenia na nikiel jest jednak rzadka.

Alergia na nikiel znacznie częściej dotyka kobiety niż mężczyzn i może pojawić się nawet u małych dzieci.

Uczulenie na nikiel – objawy

Alergia kontaktowa na nikiel objawia się zmianami na skórze. W miejscu kontaktu z metalowym przedmiotem (czyli najczęściej na dłoniach, nadgarstkach, płatkach uszu, ale i w okolicy pępka w przypadku guzików spodni, klamerek pasków czy zamków błyskawicznych) pojawiają się uporczywe wypryskowe ogniska.

Zmiany swędzą, skóra jest zaczerwieniona, mogą wystąpić też łuszczące się grudki, krostki i pęcherzyki. Czasem występuje także pieczenie. Typowo osutka pojawia się w miejscu kontaktu z alergenem, ale rozsiane zmiany mogą pojawić się też w obszarach skóry, które nie miały bezpośredniej styczności z metalem (śladowe ilości niklu mogą zostać przeniesione przez dotyk).

Warto wiedzieć, że na nasilenie wyprysku może wpływać pot.

Uogólnione kontaktowe zapalenie skóry w postaci osutki plamisto-grudkowej, wyprysku pęcherzykowego czy reakcji pokrzywkowych może pojawić się po doustnym spożyciu niklu. Uczulenie na nikiel może również prowadzić do odrzucania implantów stomatologicznych, protez dentystycznych czy płytek ortopedycznych.

Uczulenie na nikiel – badanie

Jeśli zaobserwujesz u siebie odczyny skórne po kontakcie z metalowymi przedmiotami udaj się do swojego lekarza (pamiętaj, że reakcja na skórze może pojawić się dopiero po kilkunastu- kilkudziesięciu godzinach od ekspozycji na nikiel). Uczulenie na nikiel występuje najpowszechniej, ale alergizować mogą też inne metale np. kobalt czy chrom. Koniecznie poinformuj lekarza o początku pojawienia się objawów i podejrzewanej przyczynie.

Aby rozpoznać alergię na nikiel, wykonuje się tzw. testy płatkowe. Naskórkowe testy płatkowe umożliwiają ocenę reaktywności skóry na różne związki chemiczne.

Takie testy na alergię wykonuje się na niezmienionej skórze pleców, gdzie zostają przyklejone specjalne krążki nasączone substancjami odpowiedzialnymi za wyprysk kontaktowy.

Po 2 dobie następuje zdjęcie płatków i wtedy (oraz po kolejnych 24 i 48 godzinach), lekarz dokonuje oceny skóry w miejscu nałożenia plastra: poszukuje rumienia, grudek i pęcherzyków, obrzęku czy nadżerek oraz ocenia nasilenie reakcji zapalnej.

Kontaktowa reakcja immunologiczna nie zachodzi natychmiastowo po kontakcie z alergenem, ale dopiero po kilkunastu-kilkudziesięciu godzinach, stąd konieczność odczekania 48-72 godzin. Pamiętaj, że ocena wyniku wymaga doświadczenia i wiedzy, a niektóre zmiany skórne mogą wynikać jedynie z podrażnienia. Nie próbuj więc interpretować odczynów samodzielnie i bez porozumienia z lekarzem.

Uczulenie na nikiel – jak leczyć?

Jeśli okaże się, że alergia na nikiel dotyczy właśnie Ciebie, przede wszystkim unikaj przedmiotów, które go zawierają. Warto zrezygnować z noszenia sztucznej biżuterii, zegarków i unikać korzystania z innych metalowych produktów.

Jeśli zaobserwujesz pojawienie się wyprysku kontaktowego, natychmiast przerwij kontakt z rzeczą, która mogła wywołać te zmiany. Koniecznie zadbaj o odpowiednią pielęgnację, nawilżanie i natłuszczanie skóry. Pomocne mogą okazać się miejscowo stosowane leki immunosupresyjne (np. takrolimus) czy glikokortykosteroidy.

Leki przeciwhistaminowe mogą pomóc złagodzić uczucie swędzenia. Bakteryjne lub grzybicze nadkażenie zmian może wymagać zastosowania dodatkowego leczenia.

U osób, u których objawy pojawiają się po doustnym spożyciu niklu, poprawę może przynieść stosowanie diety z małą zawartością tego metalu (produkty żywnościowe z upraw ekologicznych, żywność nieprzetworzona, utrudniające absorbcję niklu z pożywienia składniki diety, np.: mleko, taniny, witamina C), używanie teflonowych, emaliowanych lub aluminiowych naczyń kuchennych czy unikanie stosowania odstanej w rurach wody pitnej.

Jeśli podejrzewasz u siebie uczulenie na nikiel, skontaktuj się z lekarzem, który w oparciu o wywiad i badanie przedmiotowe, pokieruje dalszą diagnostyką. Być może skieruje Cię do alergologa lub dermatologa, który wykona naskórkowe testy płatkowe.

Bibliografia:

  • „Alergia na nikiel” – E. Rudzki
  • „Alergia kontaktowa na metale (chrom, kobalt i nikiel) u dzieci” – mp.pl
  • „Wyprysk kontaktowy” – M. Świerczyńska-Krępa

Uczulenie na nikiel – objawy alergii na nikiel, odczulanie

Uczulenie na nikiel – objawy i leczenie alergii na nikiel
fot. Adobe Stock

Uczulenie na nikiel to jedna z najczęściej występujących alergii kontaktowych. Szacuje się, że dotyczy nawet kilkunastu procent ludzi dorosłych. Alergia na nikiel jest uciążliwa, bo nikiel jest powszechnie występującym pierwiastkiem.

Spis treści:

Uczulenie na nikiel – co wywołuje alergię?

Nikiel to pierwiastek chemiczny, którymożesz znaleźć w:

  • biżuterii,
  • metalowych guzikach,
  • monetach,
  • kluczach,
  • sztućcach,
  • naczyniach do gotowania,
  • oprawkach okularów,
  • sprzączkach od pasków,
  • tuszach do tatuażu,
  • kosmetykach – szminkach i tuszach do rzęs,
  • jedzeniu – źródłem jest soczewica, owiec, orzechy.

Do reakcji alergicznej dochodzi po trwającym pewien czas kontakcie niklu ze skórą.

Uczulenie na nikiel – objawy

Najbardziej znanym (co wcale nie znaczy, że najczęstszym) objawem alergii na nikiel jest tzw. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.

Oznacza to, że w miejscu kontaktu skóry z przedmiotem zawierającym nikiel rozwija się stan zapalny o podłożu alergicznym. Zmiany mogą przypominać wysypkę, często towarzyszy im zaczerwienienie i swędzenie skóry.

Tego typu objawy rozwijają się na przykład w miejscu zetknięcia skóry z guzikiem spodni, zapięciem zegarka, a nawet w kącikach ust pod postacią… zajadów.

Nikiel może uczulać też na drodze pokarmowej, czyli po spożyciu pokarmów go zawierający. Wśród objawów, które mogą świadczyć o alergii na nikiel o takim podłoży należy wymienić:

  • podrażnienie spojówek,
  • zapalenie spojówek,
  • zapalenie śluzówki nosa,
  • astmę.

W skrajnych przypadkach alergii, kontakt z produktami zawierającymi nikiel u osób uczulonych może doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.

Alergia na nikiel – diagnoza i leczenie

Aby wykryć uczulenie na nikiel, należy przeprowadzić próby kontaktowe (jak się robi testy alergiczne). Jeśli podejrzewasz o siebie alergię na nikiel, zgłoś się do dermatologa lub alergologa.

Leczenie polega na łagodzeniu objawów – używając zaleconych przez lekarza maści ze sterydami lub kremów. W ciężkich przypadkach stosowane są doustne leki sterydowe.

Jedynym skutecznym sposobem walki z uczuleniem na nikiel jest unikanie rzeczy i pokarmów, które go zawierają. Pamiętaj też, aby o swojej alergii zawsze informować lekarzy i stomatologów: alergia na nikiel może powodować odrzucanie implantów stomatologicznych i ortopedycznych.

Leia também:  Powiększone serce – co oznacza powiększona sylwetka serca?

Uczulenie na nikiel – odczulanie

Niestety osoby uczulone na nikiel, nie mają możliwości przejść odczulania. Zabieg taki jest możliwy w przypadku alergii na roztocza kurzu domowego, drzewa, krzewy, zarodniki grzybów. Alergicy z uczuleniem na nikiel muszą po prostu unikać kontaktu z alergenem.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 22.09.2015.

Więcej o alergiach:Alergia pokarmowa może zaatakować cię w każdym wieku. Znamy przyczynę!Rodzaje uczuleń – 4 podstawowe typy alergiiCzy katar alergiczny trzeba leczyć? [POWIKŁANIA]

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Coraz więcej uczulonych na metale. Groźna może być biżuteria, a nawet monety

Gwałtowne reakcje naszego organizmu mogą wywołać nikiel chrom i pallad, ale też metale rzadkie, jak niob czy molibden. Wciąż nie ma dobrego sposobu na leczenie takiej nadwrażliwości, a osób nią dotkniętych przybywa.

Związki, które mogą wywołać reakcję kontaktową mogą być tysiące, ale metale wiodą wśród nich prym. Z roku na rok przybywa ludzi, którzy są nadwrażliwi na kontakt z nimi, choć źródeł uczulenia doszukują się zwykle gdzie indziej. Alergizują tzw.

metale przejściowe, które są szczególnie reaktywne chemicznie, a jednocześnie najbardziej biologicznie aktywne.

Dwaj najwięksi winowajcy to nikiel i chrom – pierwiastki na tyle niebezpieczne, że ich dopuszczalne stężenie w wielu wyrobach regulują przepisy Unii Europejskiej.

Ale uczulają też inne, w tym bardzo rzadkie, które do niedawna stosowane były tylko w przemyśle zbrojeniowym czy kosmicznym. „Mam już pacjentów z alergią na tantal czy niob.

To metale, o których jeszcze niedawno nie mieliśmy pojęcia. Są w materiałach stomatologicznych, koronkach, sztucznych stawach” – mówi prof.

Radosław Śpiewak, specjalista alergolog, kierownik Zakładu Dermatologii Doświadczalnej i Kosmetologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

PODSTĘPNE PIERWIASTKI

„Gdy robiłam demakijaż oczu, czułam straszne pieczenie powiek. Jedyną ulgę przynosiła woda. Nie pomogła zmiana mleczka do demakijażu. Na powiekach, za uszami i poniżej dekoltu skóra zaczęła mnie swędzić.

Zauważyłam w tych miejscach zaczerwienienie, lekką opuchliznę, suchy, łuszczący się naskórek. Wkrótce potem powieki zaczęły mi puchnąć” – tak relacjonuje początki swoich problemów z niklem Dorota, która prowadzi blog poświęcony życiu z alergią na ten pierwiastek.

Osób „niklopozytywnych” jak ona jest wiele i wciąż przybywa.

Odczyn alergiczny wywołuje najczęściej kontakt z metalowymi elementami biżuterii wykonanej ze stopów niklu (zegarki, kolczyki, łańcuszki), z metalowymi guzikami i nitami dżinsów, metalowymi oprawkami okularów, sprzączkami pasków, a także sztućcami, klamkami, nawet monetami – zdarza się nierzadko alergia zawodowa u kasjerów.

Narażone są też osoby, które nie rozstają się z telefonem i maniacy gier komputerowych. Obudowy laptopów, tabletów i telefonów komórkowych też mogą zawierać nikiel. Szacuje się, że w latach 90. w większości krajów Europy Zachodniej na nikiel było uczulonych 8–10 proc. pacjentów, a dziś problem dotyczy niemal 20 proc.

dorosłych i 8 proc. dzieci. W Polsce jeszcze w latach 90. u stosunkowo niewielu osób diagnozowano nadwrażliwość na nikiel, ale już 10 lat później liczba uczulonych gwałtownie wzrosła i dziś pod tym względem doganiamy Europę. „Gdybyśmy sto Polek poddali testom, okazałoby się, że 15 z nich jest uczulonych na nikiel.

To bardzo poważny problem społeczny” – podkreśla alergolog dr Artur Kwaśniewski ze Specjalistycznej Przychodni CDT Medicus w Lublinie.

Problem tym większy, że nikiel jest bardzo powszechny – to piąty najczęściej występujący pierwiastek chemiczny, zaraz po żelazie, tlenie, krzemie i magnezie.

Znajduje się w glebie, wodzie, powietrzu, a także w naszym organizmie – dorosły człowiek ma go przeciętnie ok. 0,5 mg. Nikiel pełni ważną rolę biologiczną, aktywując niektóre enzymy i biorąc udział w metabolizmie lipidów.

Nikiel, kobalt, pallad czy chrom nie są alergenami. Z punktu widzenia immunologii to hapteny – substancje, które w kontakcie ze skórą stają się alergenami i wywołują miejscową lub odległą zmianę zapalną.

Ma to ogromne znaczenie dla przebiegu reakcji, objawów i możliwości leczenia. „Mówienie »alergen« na hapten to tak, jakbyśmy mówili »bakterie« na wirusy.

Dlatego proponuję używać poprawnego naukowo terminu »hapten« albo neutralnego i zrozumiałego dla wszystkich słówka »uczulacz«” – mówi alergolog, prof. UJ, dr hab. n. med. Radosław Śpiewak.

Zaczerwienienie skóry to często pierwszy objaw reakcji kontaktowej na metal. W tym przypadku znajdował się on prawdopodobnie w pasku. Dlaczego zatem uczula? Wyjaśniło się to dopiero w 2010 r. dzięki naukowcom z niemieckiego uniwersytetu w Giessen.

Ich badania wykazały, że nikiel wywołuje reakcję uczuleniową organizmu, ponieważ wiąże się z receptorem TLR4, który normalnie służy układowi odpornościowemu do wykrywania patogenów. A to wywołuje odpowiedź zapalną, której skutkiem są objawy alergii.

U osób nadwrażliwych na skórze pojawiają się: zaczerwienienie, wysypka i swędzące wypryski w miejscu kontaktu z metalem lub w okolicach węzłów chłonnych.

Klinicznie alergia na nikiel może objawiać się jako zapalenie skóry, pokrzywka, zapalenie spojówek, zapalenie śluzówki nosa, nawet astma oskrzelowa.

KOBIECY NIKIEL, MĘSKI CHROM

Nikiel najczęściej powoduje uczulenia u kobiet, zwłaszcza młodych (w niektórych krajach aż 13-krotnie częściej).

Alergolodzy są skłonni przypuszczać że pierwotną przyczyną uczulenia jest przekłuwanie uszu i noszenie metalowych kolczyków, czyli odpowiednio wczesna i intensywna ekspozycja na uczulacz. Argumentują też, że mężczyźni rzadziej noszą biżuterię.

Ale sposób ubierania się i tryb życia kobiet i mężczyzn bardzo się upodabniają, a jednak różnica w częstości występowania uczulenia na ten pierwiastek nie maleje, a przeciwnie – pogłębia się. Próbowano to wyjaśniać zależnościami hormonalnymi.

Znane są badania wykazujące, że wahania poziomu hormonów wynikające z cyklu miesiączkowego mogą powodować obniżenie lub nasilenie alergii kontaktowej na ten pierwiastek.  Ale jednoznacznie związku nadwrażliwości na nikiel z hormonami kobiecymi nie udało się potwierdzić.

Tak czy owak, kobiety są bardziej narażone, a powinny szczególnie uważać, bo pewne ilości niklu znajdują się też w kosmetykach (zwłaszcza siarczek niklu w produktach zawierających pigmenty). Mężczyznom natomiast bardziej zagraża nadwrażliwość na chrom. To drugi, obok niklu, najczęściej uczulajacy metal.

Egzema spowodowana kontaktem z nim nęka głównie osoby wykonujące typowo męskie zawody. Zwłaszcza pracowników budowlanych, bo szczególnie uczulający jest chrom zawarty w cemencie.

Co ciekawe, alergia na ten metal w Polsce jest bardziej powszechna niż w innych rozwiniętych krajach Europy, a przez wiele lat była stwierdzana nawet dwa razy częściej niż np. w Anglii czy Skandynawii.

Niektórzy badacze tłumaczą to faktem, że Polska (zwłaszcza Warszawa) aż do lat 70. stanowiła wielki plac budowy, na którym pracowały setki uczulonych na chrom murarzy.

Wyprysk chromowy pojawia się również u ślusarzy, hydraulików, spawaczy, kierowców i operatorów maszyn, ponieważ metal ten znajduje się w olejach przemysłowych czy gazach spawalniczych. Uczulać może także chrom w garbowanej skórze używanej do produkcji pasków, butów i rękawiczek.

Egzemy, które zdarzają się w wyniku kontaktu z tym metalem, przebiegają bardzo ciężko i zwykle trwają długo – kilka, nawet kilkanaście lat.

Chrom przenika do organizmu także drogą doustną i u osób uczulonych może powodować dość poważne powikłania, takie jak układowy wyprysk kontaktowy z licznymi ogniskami zapalnymi lub okresowe wysiewy potnicy, głównie na rękach i stopach.

ZDIAGNOZOWAĆ I ZAPOBIEGAĆ 

Najważniejszym elementem dobrego leczenia jest szczegółowa diagnostyka: ustalenie przyczyny, a następnie jej unikanie. Pacjent, który skutecznie unika uczulacza, jest zdrowy! „Każdy przewlekły lub nawracający wyprysk skóry stanowi wskazanie do wykonania testów płatkowych, które są tzw. złotym standardem w diagnostyce alergii kontaktowej” – mówi prof. Radosław Śpiewak.

ONE TAKŻE UCZULAJĄ

Pallad Uczula coraz częściej, bo jest coraz częściej używany: znajduje się w białym złocie, telefonach komórkowych, komputerach, telewizorach, wchodzi w skład stopów dentystycznych. Zwykle nadwrażliwość na pallad towarzyszy alergii na inne metale zwłaszcza na nikiel.

Kobalt Rzadko uczula sam – najczęściej występuje wraz z chromem albo niklem. W Europie szacuje się, że ok. 8 proc. populacji ma uczulenie na kobalt. Głównym źródłem kontaktu z tym metalem są środki czyszczące, występuje on także w niektórych farbach używanych do tatuażu.

Minimum diagnostyczne to Polska Seria Podstawowa, czyli zestaw 30 najczęściej uczulających substancji, w tym czterech najczęściej uczulających metali: niklu, chromu, kobaltu i palladu.

„Taki zestaw powinien być w gabinecie każdego lekarza dermatologa, alergologa, ale także pediatry zajmującego się alergicznymi chorobami skóry” – dodaje prof. Śpiewak. Test płatkowy polega na naklejeniu przez alergologa na plecy pacjenta plasterka nasączonego potencjalnie uczulającą substancją.

Leia também:  Jak dbać o wzrok? Co robić by mieć zdrowe oczy?

Po kilkunastu godzinach u osób nadwrażliwych pojawiają się zmiany na skórze. Jeżeli już wiadomo, co jest przyczyną reakcji kontaktowej, należy to wyeliminować z otoczenia.

Po dobrej diagnostyce pacjent z pomocą lekarza jest w stanie tak przeprogramować otoczenie i nawyki, że może funkcjonować w miarę normalnie. „Muszę unikać kontaktu z przedmiotami metalowymi.

Przede wszystkim zmienić okulary, zrezygnować z ozdób metalowych, wymienić sztućce, garnki i inne rzeczy codziennego użytku, a także zrezygnować z niektórych produktów spożywczych – pisze na swoim blogu Dorota. Najwięcej problemów miałam z powiekami, które często były napuchnięte, czerwone.

Lekarz twierdził, że przyczyną są oprawki okularów. Chcąc przekonać mnie do ich zmiany, wewnętrzną stronę okularów polał dimetyloglioksymem (odczynnikiem Czugajewa).

Po chwili pojawił się różowoczerwony osad, szczególnie widoczny w miejscach, gdzie były ubytki farby. To był niepodważalny dowód, że moje oprawki metalowe zawierają nikiel” – relacjonuje blogerka. Odczynnik Czugajewa (inaczej Chemo Nickel Test) jest bardzo pomocny w wykrywaniu wielu metali i szczególnie czuły na sole niklu.

Dostępne są podobne testy na kobalt. W przypadku chromu nie jest tak łatwo, bo odczynniki stosowane do jego wykrycia są żrące i pacjenci nie mogą stosować ich we własnym zakresie. „Jeszcze trudniej jest z innymi metalami. Nie znamy metod ich wykrywania, czasami nie można nawet ustalić, jaki metal mamy w stopach.

Problem największy jest wtedy, kiedy skóra jest już uszkodzona i występuje w niej stan zapalny. Wtedy łatwiej się uczula na kosmetyki.

Jeżeli nie da się całkowicie pozostaje leczenie objawowe, które jest takie samo niezależnie od tego, co powoduje alergię kontaktową: leczymy tu mechanizmy i objawy, a nie określone przyczyny” – mówi prof. Śpiewak.

UCZULENIE OD ŚRODKA

Powodujący wysypkę metalowy guzik można zamienić na plastikowy, na iPada z niklowaną obudową założyć pokrowiec, buty z garbowanej skóry powodujące chromowe wypryski zdjąć.

Gorzej, jeśli uczulacz trafi tam, gdzie unikać go jest bardzo trudno – do protezy dentystycznej, plomby, endoprotezy czy stymulatora serca. Stopy dentystyczne są bardzo częstą przyczyną alergii kontaktowej.

Stwierdzono tez, że nadwrażliwość kontaktowa na metale bywa przyczyną wielu powikłań po wszczepieniu rozrusznika serca.

„Tradycyjnym materiałem endoprotezy cementowej stawu biodrowego jest stal nierdzewna chromowo-niklowa, w endoprotezie bezcementowej najczęściej używa się stopu tytanu, aluminium i wanadu” – mówi dr Artur Kwaśniewski. I dzieli swoich pacjentów a dwie grupy. Pierwsza to chorzy, u których już przed zabiegiem występowały objawy alergii kontaktowej, ale nie zostało to uwzględnione w wywiadzie i nie wykonano odpowiednich testów.

Druga to osoby, u których objawy nadwrażliwości pojawiły się po raz pierwszy dopiero po wszczepieniu jakiegoś metalu. U osób z implantami stawowymi i uczuleniem na metale mogą wystąpić objawy alergiczne widoczne na skórze: zmiany wypryskowe, pokrzywka, zapalenie naczyń, przetoki skórne.

Może też dojść do obluzowania endoprotezy, obrzęków i stanów zapalnych tkanek znajdujących się wokół implantu. A w końcu mogą wystąpić ogólne objawy związane z zatruciem jonami metali ciężkich: niewydolność serca, refluks, gorączka, powiększone węzły chłonne.

„Dlatego tak ważne jest, żeby w przypadku pacjentów z powikłaniami po endoprotezowaniu lub implantach dentystycznych wykonać testy w znacznie szerszym zakresie, także z bardziej  egzotycznymi metalami” – mówi prof. Śpiewak.

NADZIEJA DLA PACJENTÓW

W odróżnieniu od alergii na pyłki czy kurz, w przypadku reakcji kontaktowej na metale nie ma metody skutecznego odczulania. Homeopaci i lekarze zajmujący się tzw. medycyną komplementarną oferują wprawdzie „leczenie” alergii na nikiel, ale nie znajduje to potwierdzenia w rzetelnych badaniach.

Osoby nadwrażliwe na nikiel próbowano też leczyć disulfiramem – preparatem stosowanym w terapii przewlekłego alkoholizmu. Lek ten powoduje obniżenie poziomu niklu we krwi, ale – jak się okazało – nie przekłada się to na poprawę stanu pacjentów.

Badania nie potwierdzają również rygorystyczne pozwalają zredukować dzienną dawkę metalu w najlepszym przypadku o 50 proc. Jednak nawet ci pacjenci, którym się to udaje, nie odczuwają poprawy stanu skóry.

„W mojej praktyce niejednokrotnie stykałem się z pacjentami, którzy z polecenia lekarzy przez długie lata utrzymywali taką dietę, nie odnosząc przy tym zauważalnych korzyści” – mówi prof. Śpiewak.

Nadzieja dla osób nadwrażliwych na metale są jednak coraz nowocześniejsze kremy barierowe – tzw. niewidzialne rękawice, które ograniczają kontakt z uczulaczem. W Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN opatentowano ciekawy wynalazek.

Niespełna 30-letnia dr Izabela Zawisza, biochemiczka i biofizyczka opracowała model cząsteczki, która skuteczniej niż dotąd dostępne kosmetyki wyłapuje nikiel i zatrzymuje go na powierzchni skóry.

„Do tej pory dobierano cząsteczki o zbyt małych masach molowych, które zamiast tworzyć barierę ochronną, raczej transportowały nikiel do wnętrza organizmu. Preparaty stosowane w łagodzeniu objawów niejednokrotnie wykazywały też skutki uboczne” – mówi dr Zawisza.

Preparat bazujący na jej odkryciu ma niedługo trafić do produkcji. Być może złagodzi on dolegliwości uczulonych na ten metal.

NIKIEL W UNII EUROPEJSKIEJ

W 2000 r. w Europie została wprowadzona tzw. dyrektywa niklowa, która miała ograniczyć uwalnianie niklu z przedmiotów codziennego użytku. Mówi m.in., że przedmioty pozostające w przedłużonym kontakcie ze skórą (np.

ubrania) nie powinny uwalniać więcej niż 0,5 mikrograma niklu z centymetra kwadratowego w ciągu tygodnia użytkowania. Te, które mogą mieć kontakt z uszkodzonym naskórkiem (np.

środki odkażające), nie powinny zawierać więcej niż 0,05 proc. niklu.

Alergia na metal

O alergii na metal najczęściej mówi się w kontekście alergii na nikiel.

Jest to najbardziej powszechna przyczyna alergicznego kontaktowego zapalenia skóry – schorzenia objawiającego się swędzącą wysypką po kontakcie z konkretnym alergenem.

Uczulenie na nikiel zwykle kojarzy się ze zmianami skórnymi wywołanymi noszeniem biżuterii, ale metal ten znajduje się w wielu przedmiotach codziennego użytku – od monet po oprawki okularów.

Reakcja alergiczna na metal to wynik błędnego rozpoznania tej substancji przez układ odpornościowy jako zagrożenie dla organizmu.

Układ immunologiczny osoby uczulonej na nikiel wykazuje nadwrażliwość przy każdej styczności z tym metalem. Reakcja uczuleniowa może pojawić się po pierwszym kontakcie z niklem lub po długotrwałej styczności z nim.

U wielu alergików przy każdym kolejnym kontakcie z alergenem objawy alergii pojawiają się coraz szybciej.

Konkretne przyczyny alergii na nikiel są nieznane, jednak wiele wskazuje na to, że nadwrażliwość na metal może być w pewnym stopniu dziedziczna.

Jeśli ty lub twoje dziecko macie alergię na nikiel i doszło do kontaktu z przedmiotem zawierającym ten metal, reakcja alergiczna w postaci kontaktowego zapalenia skóry pojawia się zwykle w ciągu 12-48 godzin od styczności skóry z niklem. Symptomy uczulenia mogą utrzymywać się nawet przez 2-4 tygodnie. Objawy kontaktowego zapalenia skóry są zwykle obecne tylko na tych partiach skóry, które miały styczność z metalem, ale mogą pojawić się na całym ciele.

Typowe objawy alergii na nikiel:

  • wysypka lub guzki na skórze,
  • świąd skóry (może być dotkliwy),
  • zaczerwienienie skóry lub zmiana jej kolorytu,
  • przesuszone plamy na skórze, wyglądem przypominające oparzenie,
  • pęcherze i sączące się zmiany skórne (w ciężkich postaciach alergii).

Symptomy uczulenia mogą nasilać się, gdy partie skóry mające styczność z metalem nadmiernie się pocą.

3. Gdzie znajduje się nikiel?

Nikiel występuje nie tylko w biżuterii, ale i w paskach zegarków, klamrach pasków, spinkach do włosów, oprawkach okularów, monetach, kluczach, spinaczach do papieru, długopisach, sztućcach, narzędziach, plombach dentystycznych, elementach ubrań (zamki błyskawiczne, haczyki w biustonoszach), protezach, bateriach alkalicznych, telefonach komórkowych, a nawet w wodzie pitnej. Nikiel znajduje się również w niektórych produktach spożywczych: płatkach owsianych, czekoladzie, orzechach, fasoli i suszonych owocach. Może występować także w żywności w puszkach.

Nikiel jest obecny w wielu przedmiotach codziennego użytku i niektórych produktach spożywczych, dlatego całkowite ograniczenie styczności alergika z tym metalem stanowi niemałe wyzwanie. Warto jednak podjąć starania o eliminację tego alergenu z otoczenia osoby uczulonej.

Kolejnym krokiem jest łagodzenie objawów alergii za pomocą balsamów redukujących świąd skóry – pomocne są preparaty zawierające galman. Do skóry można przykładać również mokre okłady, które wysuszają pęcherze i redukują świąd skóry. Kompres można przygotować poprzez zanurzenie czystej tkaniny w płynie Burowa.

Symptomy alergii skórnej można łagodzić także przy użyciu kortykosteroidów dostępnych bez recepty lub leków przeciwhistaminowych.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*