Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

W kończynie górnej spastyczność zwykle powoduje trudności w rozprostowaniu stawu łokciowego, nadgarstka i palców. W kończynie dolnej – ograniczenie zgięcia w stawie kolanowym, skokowym i podwijanie palców stóp.

Mięśnie zachowują się wtedy jak zgięty scyzoryk, który bardzo trudno otworzyć – początkowo trzeba użyć siły, aby rozprostować zgiętą kończynę, dopiero po kilku ruchach ta czynność jest łatwiejsza.

Przez większość czasu ręka lub noga jest sztywna, zgięta,a pacjent ma trudność w uchwyceniu przedmiotów czy postawieniu stopy na podłodze.

Spastyczność ma różne nasilenie, w zależności od lokalizacji i rozległości uszkodzenia układu nerwowego, a nie od jego przyczyny.

Ten problem najczęściej dotyka chorych:

  • po udarze mózgu – niedokrwiennym lub krwotocznym
  • po urazach mózgu i rdzenia kręgowego
  • ze stwardnieniem rozsianym
  • z mózgowym porażeniem dziecięcym
  • z chorobami rdzenia kręgowego – m.in. guzami, zapaleniem
  • z niedotlenieniowym uszkodzeniem mózgu – m.in. po nagłym zatrzymaniu krążenia

Ciekawe, że usztywnienie mięśni i problem ze zgięciem ręki lub nogi nie pojawiają się od razu po uszkodzeniu mózgu czy rdzenia kręgowego – spastyczność stopniowo narasta w ciągu kilku tygodni. W niektórych przypadkach jest nawet potrzebna – np.

utrzymuje napięcie prostowników stawów kolanowych, dzięki czemu chory może się pionizować. Jednak u większości chorych nadmierne napięcie mięśni przeszkadza i ogranicza możliwości ruchu kończyną. Zaburza proces rehabilitacji i wpływa na proces usprawniania chorego.

Jak spastyczność wpływa na jakość życia chorego?

  • zaburza rehabilitację i ogranicza funkcję kończyn
  • utrudnia przemieszczanie się
  • zaburza czynności codzienne
  • powoduje ból i dyskomfort
  • ogranicza lub wręcz uniemożliwia utrzymanie higieny, prowadzi do odparzeń i infekcji skórnych (np.dołów łokciowych czy pachwin)
  • powoduje trudności w życiu seksualnym
  • prowadzi do izolacji społecznej

Nadmierne napięcie mięśni nie jest więc tylko problemem kosmetycznym, ale istotnie negatywnie wpływa na chorego utrudniając mu powrót do zdrowia.

Ale to nie wszystko – nieleczona spastyczność może może mieć groźne dla zdrowia i życia konsekwencje.

Jakie mogą być powikłania medyczne spastyczności?

  • odleżyny
  • zakrzepica żylna wskutek unieruchomienia
  • infekcje dróg moczowych i układu oddechowego
  • zaparcia
  • trwałe przykurcze
  • deformacje stawowe
  • osteoporoza
  • zaniki mięśni
  • utrata masy ciała i wyniszczenie

Twarde i spięte mięśnie, pomimo tego, że nie dają choremu możliwości wykonania właściwego ruchu kończyną, cały czas trwają w napięciu czerpiąc duże nakłady energii. Taka osoba często wymaga więc zwiększonej podaży kalorycznej, w przeciwnym razie spastyczność może doprowadzić nawet do dużego wyniszczenia organizmu.

Pacjent ze spastycznością często jest zagubiony, nawet jeśli wie, że to jeden z objawów choroby, z którym można i trzeba walczyć.

Dlaczego? Bo wzmożone napięcie mięśni może jeszcze bardziej się nasilać, w najmniej oczekiwanych momentach, w tym również w czasie ćwiczeń z fizjoterapeutą.

Wystarczy przepełniony pęcherz moczowy lub nawet obecność obcej osoby aby napięcie mięśni znacznie wzrosło.

Co nasila spastyczność?

  • podrażnienie skóry (rany, wysypka, odleżyny)
  • infekcje np. dróg moczowych
  • gorączka
  • pełny pęcherz
  • zaparcia, hemoroidy
  • ciasne ubrania, bandaże
  • zmiana temperatury, ochłodzenie
  • stres, niepokój, brak poczucia bezpieczeństwa
  • otoczenie – hałas, obecność innych osób, drażniące światło
  • niedobór snu
  • inne potrzeby organizmu – np. głód i pragnienie
  • Wszystkie te skomplikowane elementy zjawiska jakim jest spastyczność sprawiają, że albo podejmiemy mądre i celowe działania, albo odpuścimy i zdamy się na naturalny przebieg choroby.
  • Jak już wiesz – poza usprawnieniem rehabilitacji, jest wiele innych powodów, aby eliminować wzmożone napięcie mięśni.
  • Spastyczność można i trzeba leczyć!
  • Ale nie leczymy jej automatycznie!
  • Pamiętaj, że leczenie spastyczności nie zawsze ma na celu samą poprawę funkcji kończyny!

Należy bardzo skrupulatnie ocenić stan chorego i jego potrzeby w zakresie rehabilitacji, biorąc pod uwagę wzorzec spastyczności i jej nasilenie. Każdy chory ma inną dystrybucję objawów!

Decyzja o tym jaką metodę redukcji spastyczności wybrać jest zawsze indywidualna i podejmowana przez zespół fachowców – fizjoterapeutów i lekarzy!

Środków zmniejszających spastyczność jest kilka. Począwszy od leków doustnych, poprzez injekcje toksyny botulinowej, aż do metod chirurgicznych i leczenia pompą baklofenową.

Leki doustne mają zwykle ograniczoną skuteczność, często powodują też trudne do zaakceptowania objawy uboczne. Zdecydowanie lepszą metodą, a przede wszystkim skuteczną i bezpieczną, jest leczenie spastyczności przy pomocy toksyny botulinowej. Podaje się ją w formie zastrzyków do określonych, nadmiernie napiętych mięśni. Lek działa przez około 3 miesiące,

w czasie których rozluźnione mięśnie łatwiej poddają się terapii, a chory odczuwa mniej dolegliwości towarzyszących spastyczności. Terapię kontynuuje się aż do osiągnięcia zamierzonego celu, a z każdym kolejnym podaniem efekt jest zwykle coraz lepszy.

  1. W Instytucie Zdrowia dr Boczarska-Jedynak leczymy toksyną botulinową pacjentów z każdym rodzajem spastyczności i we wszystkich schorzeniach.
  2. Jeśli borykasz się z nadmiernym napięciem i bólem mięśni i chcesz sprawdzić czy kwalifikujesz się do terapii toksyną botulinową – zgłoś się do nas!
  3. W atmosferze intymności i spokoju zaproponujemy optymalną, bezpieczną i efektywną terapię z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć medycyny i innych dziedzin nauki.
  4. Odpowiemy na nurtujące Cię pytania i rozwiejemy wątpliwości!
  5.  Pamiętaj – spastyczność ogranicza Twoje możliwości!
  6. To objaw, który można skutecznie leczyć!

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Interesuje Cię nasza oferta lub masz pytania dotyczące naszej pracy? Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami od poniedziałku do soboty w godzinach 8:00 – 20:00. Odpowiemy na wszystkie Państwa pytania.

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI

Spastyczność poudarowa – czym jest, jak ją rozpoznać i jak leczyć?

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny? 10 kwietnia 2020Opieka długoterminowa

Spastyczność poudarowa to poważny problem medyczny, wymagający jak najszybszego rozpoznania i pilnego rozpoczęcia leczenia. Wzmożone napięcie mięśniowe wywołuje ból i znacznie ogranicza funkcje ręki. Podstawą leczenia są zastrzyki z toksyny botulinowej oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia ręki.

Co to jest spastyczność poudarowa?

Spastyczność poudarowa to nadmierne napięcie mięśniowe występujące jako następstwo udaru mózgu. Na skutek zmian neurologicznych dochodzi do bolesnego przykurczu mięśni, który uniemożliwia sprawne manipulowanie ręką i dłonią. Spastyczność może dotknąć także nóg, jednak najczęściej obserwuje się zaburzenia w obrębie kończyny górnej.

Szacuje się, że problem dotyczy nawet 20 proc. pacjentów, którzy przeszli udar mózgu. Objawy mogą wystąpić nawet 3 miesiące po epizodzie udarowym, dlatego konieczna jest baczna obserwacja bliskiego i szybkie reagowanie na wszelkie dodatkowe nieprawidłowości.

Dowiedz się, czym jest i jak wygląda rehabilitacja afazji po udarze 

Ręka spastyczna – objawy i skutki niedowładu

Spastyczność po udarze najczęściej obejmuje łokieć i nadgarstek. Charakterystyczne jest nienaturalne ułożenie ręki – zarówno podczas spoczynku, jak i przy próbach ruchu. Chorzy mają nieustannie zaciśniętą pięść, nadgarstek i łokieć są nieprawidłowo wykręcone, a cała kończyna przyciśnięta jest do klatki piersiowej. Stałe napięcie mięśni niejednokrotnie wywołuje ból.

Skoordynowany, precyzyjny ruch ręką spastyczną jest znacznie ograniczony, często wręcz niemożliwy. Napięte mięśnie nie pozwalają wyprostować dłoni. Pacjent nie jest w stanie wykonywać najprostszych czynności – samodzielnie się ubrać czy zadbać o higienę.

Chwytanie i wypuszczanie przedmiotów z dłoni staje się wyzwaniem ponad siły. Dodatkowo mogą pojawić się problemy z zachowaniem równowagi.

Dolegliwość stanowi dodatkowo znaczne obciążenie psychiczne – nie tylko z uwagi na brak pełnej mobilności, ale także ze względu na to, że spastyczność jest objawem widocznym dla osób postronnych, pacjenci mogą czuć się stygmatyzowani.

Sprawdź, jak wygląda opieka nad chorym z porażeniem mózgowym 

Jakie skutki może mieć spastyczność ręki po udarze?

Nadmierne napięcie mięśniowe wymaga pilnego podjęcia leczenia. W przeciwnym razie może dojść do trwałych przykurczów i nieodwracalnych deformacji w stawach. Stały ucisk wiąże się także z ryzykiem powstania trudnych w gojeniu odleżyn, a nawet zakrzepicy żylnej stanowiącej dodatkowe, poważne zagrożenie zdrowotne.

Jak wygląda leczenie spastyczności po udarze mózgu?

Niedowład ręki po udarze spowodowany nieprawidłowym napięciem mięśni wymaga szerokiego podejścia terapeutycznego. Koniecznym elementem standardowego leczenia są zabiegi z zakresu fizjoterapii, dlatego do pracy z pacjentem zaangażowani są specjaliści różnych dziedzin.

Spastyczność mięśni – wzmożone napięcie mięśni – jakie są przyczyny?

Rehabilitacja ręki po udarze jest niezbędna w procesie odzyskiwania sprawności.

Leczenie spastyczności mięśni toksyną botulinową

Sposobem leczenia spastyczności ręki, który uważany jest obecnie za najbardziej efektywną formę terapii, są zastrzyki z toksyny botulinowej.

Skuteczność iniekcji domięśniowych potwierdzają liczne badania naukowe.

Ich zaletą jest selektywne działanie – w przeciwieństwie do leków przyjmowanych doustnie, które wpływają na wszystkie mięśnie, toksyna podawana jest domiejscowo i działa jedynie w obrębie mięśnia ostrzykiwanego.

Leia também:  Como ajustar os espelhos retrovisores para eliminar pontos cegos

Dowiedziono, że toksyna zmniejsza napięcie mięśniowe, dzięki czemu znacznie ułatwia rehabilitację. Poprawia zakres ruchów kończyny, łagodzi ból i sprzyja poprawie funkcji motorycznych.

Efektywność terapii zależna jest od stopnia zaawansowania spastyczności i wielkości podawanych dawek leku.

Pacjent powinien mieć świadomość, że całkowite przywrócenie sprawności ręki po udarze jest najczęściej niemożliwe, jednak leczenie może w dużym stopniu poprawić motorykę, pozwalając na samodzielne wykonywanie podstawowych czynności.

Zastrzyki z toksyny botulinowej podawane są nie częściej niż raz na trzy miesiące. Dzięki temu organizm nie uodparnia się na działanie substancji, a lek nie kumuluje się w organizmie.

Ostrzykiwanie powinno trwać tak długo, jak jest to konieczne, choć w Polsce rekomendowany czas terapii określono na 2 lata.

Przyjmuje się, że w tym okresie, stosowanie zastrzyków przy jednoczesnym wdrożeniu prawidłowo prowadzonej rehabilitacji poudarowej powinno pozwolić osiągnąć założone na początku terapii cele.

Czy wiesz, jak wybrać łóżko rehabilitacyjne dla chorego leżącego?

Rehabilitacja ręki po udarze – ćwiczenia

Nowoczesna fizjoterapia bazująca na zjawisku neuroplastyczności mózgu, czyli jego zdolności do odbudowywania uszkodzonych połączeń nerwowych, wykorzystywana jest w przypadku wszystkich pacjentów zmagających się ze spastycznością mięśni.

Praca fizjoterapeuty nie ogranicza się jedynie do pracy z kończyną spastyczną, stosuje się podejście holistyczne.

Dąży się do poprawy zdolności chwytnych ręki, ale także zwiększenia kontroli postawy, reedukacji chodu oraz opanowania podstawowych czynności umożliwiających samoobsługę.

Ćwiczenia ręki po udarze zakładają stałą sekwencję działań – od ćwiczeń biernych przez wspomagane i czynne po wzmacniające ćwiczenia oporowe. Ostatnim etapem rehabilitacji jest nauka kontroli ruchów ręką.

Jedną z metod rehabilitacji ręki spastycznej stanowi metoda Bobath, której celem jest regulacja napięcia mięśniowego poprzez zastępowanie nieprawidłowych wzorców ruchowych fizjologicznymi.

Ćwiczenia służą, przykładowo, mobilizacji mięśnia piersiowego, umożliwiającej wykonywanie poziomego ruchu odwodzenia i zgięcia ręki w stawie ramiennym.

Zadaniem fizjoterapeuty jest wówczas stabilizacja ręki w okolicy przyczepu mięśnia przy jednoczesnym jego rozciąganiu drugą ręką.

Ciekawą metodą są ćwiczenia oddziałujące na neurony lustrzane, które służą poprawie koordynacji ruchów i polepszeniu świadomości przestrzennego ułożenia kończyny. Pacjent obserwuje odbicie własnego ciała w lustrze, przy czym widzi jedynie zdrową jego część. Zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty stara się wykonywać ruchy symetrycznie, ulegając wrażeniu, że porusza także ręką z niedowładem.

Istnieje szereg innych ćwiczeń dłoni i palców po udarze, których skuteczność jest kwestią osobniczą. Ważne jest, by, po dobraniu najlepszych w danym przypadku metod, prowadzić rehabilitację regularnie. Jedynie stałe powtarzanie ćwiczeń może zwiększyć szanse na, przynajmniej częściowe, odzyskanie sprawności.

Podpowiadamy, jak wybrać ortezę na rękę po urazie 

Spastyczność, czyli wzmożone napięcie mięśni. Co warto wiedzieć o tym schorzeniu?

Spastyczność (spastyczność mięśni, spastyka mięśni) jest jednym ze skutków uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, do którego może dojść m.in.

na skutek niedotlenienia mózgu, postępującej degeneracji układu nerwowego, jak również urazu mózgu i uszkodzeń rdzenia kręgowego. Spastyka mięśni upośledza funkcje ruchowe, wpływając m.in.

na pojawienie się nadmiernego napięcia mięśniowego w momencie biernego rozciągania mięśni.

Spastyczność – co to jest?

W opracowaniach medycznych znajdziemy kilka definicji spastyczności. Pierwsza z nich wprowadzona została do terminologii medycznej w 1980 roku. To stosunkowo niedawno, jednak prowadzone przez ostatnie dziesięciolecia badania pozwoliły więcej dowiedzieć się na temat tego objawu uszkodzeń w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

Początkowo definiowano spastyczność jako zaburzenie ruchowe, które związane jest z uszkodzeniami górnego neuronu ruchowego, prowadząc do występowania nadmiernego napięcia mięśniowego o zmiennym nasileniu w zależności m.in. od szybkości rozciągania mięśni. Kolejne badania wpłynęły na doprecyzowanie definicji spastyczności.

Obecnie wiadomo, że spastyka to zaburzenie czuciowo-ruchowe, które wywołuje stałą, przerywaną lub mimowolną aktywację mięśni.

Kliniczna postać spastyczności może objawiać się w różny sposób, co ma związek m.in. z podłożem tego zaburzenia. Spastyka mięśniowa związana jest z występowaniem:

  • • mimowolnej, przypadkowej i nawracającej aktywacji mięśni;
  • • ciągłej aktywności mięśni, która wpływa na zmianę postawy ciała (dystonia spastyczna);
  • • nasileniem odruchów ścięgnistych;
  • • nadmiernym oporem, który występuje podczas ruchu biernego.

Spastyczność mięśni jest bezpośrednio związana z zaburzeniami neurologicznymi w obrębie górnego neuronu ruchowego. Wywołują one objawy charakterystyczne dla kilku schorzeń, wskazując na upośledzenie rdzeniowych mechanizmów, które odpowiadają za utrzymywanie odpowiedniego napięcia mięśni szkieletowych.

Spastyczność może w znacznym stopniu utrudniać normalne funkcjonowanie, wpływając na pojawienie się m.in. zaburzeń chodu, dlatego wymaga odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Nowoczesne terapie spastyczności uwzględniają m.in.

zastosowanie toksyny botulinowej, która pozwala czasowo blokować przewodnictwo nerwowe.

Spastyczność – przyczyny

Choć wiele wiadomo na temat mechanizmów odpowiedzialnych za pojawienie się spastyczności, to nadal nie zostały wykryte wszystkie przyczyny tego zaburzenia.

Ze względu na złożoność patomechanizmów spastyki mięśni zaburzenie nadal jest intensywnie badane w celu wykrycia podłoża nieprawidłowości związanych z występowaniem utrudniających normalne funkcjonowanie objawów. Spastyczność mięśni mogą wywołać m.in.:

  1. • stwardnienie rozsiane,
  2. • dziecięce porażenie mózgowe,
  3. • udar niedokrwienny mózgu (spastyczność poudarowa),
  4. • udar krwotoczny mózgu,
  5. • uraz rdzenia kręgowego,
  6. • uraz mózgu,
  7. • guzy mózgu i guzy rdzenia kręgowego.

Spastyczność – objawy

Charakterystycznym objawem spastyczności jest m.in. pojawienie się oporu na skutek biernego rozciągania mięśni, przy jednoczesnym prawidłowym oporze spoczynkowym.

W przypadku spastyczności wynikającej z uszkodzenia rdzenia kręgowego pojawiają się nieco inne objawy niż w przypadku spastyczności związanej z uszkodzeniem mózgu. Na spastyczność związaną z uszkodzeniem rdzenia kręgowego wskazują m.in.:

  • • dysrefleksja autonomiczna,
  • • silne, mimowolne skurcze włókien mięśniowych (klonusy),
  • • częste skurcze zgięciowe,
  • • objaw scyzorykowy o znacznym nasileniu,
  • • wzmożenie odruchów z rdzenia kręgowego.

Na spastyczność związaną z uszkodzeniem mózgu wskazują m.in.:

  1. • brak występowania objawów autonomicznych,
  2. • objaw nożycowy o słabym lub średnim nasileniu,
  3. • sporadyczne skurcze zgięciowe,
  4. • brak lub rzadkie występowanie mimowolnych skurczów włókien mięśniowych,
  5. • występowanie wzmożonego napięcia mięśniowego w mięśniach antygrawitacyjnych, czyli prostownikach.

Podsumowując: spastyczność mięśni jest zaburzeniem związanym z pojawieniem się nadmiernego napięcia mięśniowego na skutek uszkodzenia rdzenia kręgowego lub mózgu o różnym podłożu. Może być następstwem m.in.

urazów okołoporodowych, towarzyszyć niektórym wadom wrodzonym, jak również rozwinąć się pod wpływem doznanych urazów mechanicznych mózgu i rdzenia kręgowego (np. upadek z wysokości).

Zaburzenie często pojawia się po udarze mózgu oraz jest jednym z objawów schorzeń nowotworowych ośrodkowego układu nerwowego.

Czytaj też:Stłuczenie, skręcenie, zwichnięcie – jak rozpoznać i leczyć? Zapytaliśmy ortopedę

Czym jest i jak się objawia spastyczność mięśni?

Spastyczność mięśni nie jest odrębnym schorzeniem, a raczej objawem towarzyszącym innym chorobom. Często dotyka osoby zmagające się z różnym stopieniem niepełnosprawności, które muszą korzystać z pomocy balkonika rehabilitacyjnego lub poruszają się na wózku inwalidzkim.

O szczegółach dotyczących spastyczności mięśni przeczytacie w dzisiejszym artykule.Spastyczność mięśni to stan, w którym mięśnie nadmiernie się napinają. Dzieje się tak pod wpływem uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego.

Dolegliwość dotyczy najczęściej mięśni rąk oraz nóg, ale może również zaburzać pracę narządów wewnętrznych np. jelit czy krtani.

Spastyczność mięśni to częsty objaw takich chorób jak dziecięce porażenie mózgowe, powikłanie po udarze mózgu czy urazie rdzenia kręgowego. Może wystąpić przy zapaleniu opon mózgowo – rdzeniowych, stwardnieniu rozsianym, guzie mózgu oraz innych schorzeniach neurodegeneracyjnych.

Diagnostyka spastyczności mięśni

By zdiagnozować spastyczność mięśni, przeprowadza się z pacjentem wnikliwy wywiad oraz wykonuje badania fizykalne. W zależności od pierwotnej przyczyny spastyczności konieczne może okazać się także wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

By ocenić zaawansowanie dolegliwości, stosuje się skalę Ashwortha lub Tardieu.

Objawy spastyczności mięśni

Podstawowym objawem schorzenia jest nadmierne napięcie mięśni przy równoczesnym osłabieniu mięśni antagonistycznych. Może wystąpić także niedowład mięśni, ich porażenie, wzmożone odruchy głębokie czy mimowolne skurcze.

Spastyczność mięśni może mieć różne natężenie. Niewielkie nasilenie nie powoduje dyskomfortu w codziennym funkcjonowaniu, jednak przy większej intensywności schorzenia wykonywanie podstawowych czynności może stać się wyzwaniem.

Jak leczyć spastyczność mięśni?

Oczywiście podstawą leczenia jest odpowiednia terapia choroby bazowej. Prawidłowo ukierunkowane postępowanie może zmniejszyć spastyczność mięśni. Ponadto pacjentom zaleca się rehabilitację oraz stosowanie leków zmniejszających napięcie mięśniowe. W niektórych przypadkach skuteczne może okazać się leczenie chirurgiczne.

Istotnym elementem leczenia spastyczności mięśni jest fizjoterapia, która ma za zadanie rozluźnić mięśnie nadmiernie napięte i wzmocnić te, które ulegają nadmiernemu rozluźnieniu. W tym celu wykorzystuje się u pacjentów specjalistyczne ćwiczenia rehabilitacyjne, a także zaleca się różnorodne zabiegi fizykoterapeutyczne takie jak np. elektrostymulację prądami o małej częstotliwości.

Leia também:  Jak wykryć raka piersi? Badania na raka piersi

Wzmożone napięcie mięśniowe – przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest napięcie mięśniowe? Mówiąc najprościej, chodzi o gotowość mięśni do podjęcia pracy – na przykład utrzymania ciała w pozycji siedzącej czy zachowania równowagi w pozycji stojącej. Czasem jednak dochodzi do jego zaburzeń – nie tylko obniżenia, ale i podniesienia. Gdy jest wzmożone – pojawiają się problemy z układem ruchowym.

Podkreślmy już na początku, że wzmożone napięcie mięśniowe, czyli hipertonia, jest zaburzeniem o podłożu neurologicznym.

Skąd bierze się wzmożone napięcie mięśniowe?

Przyczyn hipertonii może być wiele, wszystkie jednak wywołują prowadzące do niego uszkodzenia układu nerwowego. Najczęstsze powody wystąpienia wzmożonego napięcia mięśniowego to:

  • wypadek, w którego konsekwencji doszło do urazu głowy bądź rdzenia kręgowego,
  • nowotwory, które rozwijają się w obrębie układu nerwowego,
  • choroba Parkinsona,
  • stwardnienie rozsiane,
  • porażenie mózgowe,
  • udar mózgu.

Zdarza się również, że hipertonia wynika z zatrucia niektórymi substancjami chemicznymi.

Hipertonia przyjmuje dwie postacie:

  • gdy zostały uszkodzone drogi piramidowe układu nerwowego, mamy do czynienia ze wzmożonym napięciem mięśniowym typu spastycznego – wtedy podczas badania (ruchu) napięcie stopniowo się osłabia,
  • gdy dojdzie do zaburzeń w pozapiramidowym układzie, pojawia się sztywność – wówczas natężenie oporu mięśni się nie zmienia i pozostaje cały czas na wysokim poziomie.

Objawy hipertonii

Wzmożone napięcie mięśniowe przynosi pacjentowi poważny dyskomfort i może utrudniać poruszanie się. Przykurcze mięśni, nieustanne uczucie sztywności – np.

w obrębie kończyn, doświadczenie napięcia mięśni nawet, gdy pozostają w stanie spoczynku, a gdy choroba trwa długo – także deformacje stawów i poważne dolegliwości bólowe – oto najczęstsze objawy hipertonii.

Gdy dotknie ona kończyn dolnych, może powodować również spore problemy z poruszaniem się.

Jeśli występują u pacjenta takie symptomy, lekarz skieruje go na konsultację neurologiczną. W jej trakcie lekarz będzie badał odruchy mięśni w tzw. ruchu biernym (ciałem pacjenta będzie poruszał lekarz). Dodatkowe objawy, które mogą pojawić się w trakcie badania to np.

objaw scyzoryka – kiedy opór mięśni jest największy na początku i na końcu ruchu, objaw koła zębatego – gdy napięcie wydaje się skokowe czy objaw rury ołowianej – kiedy napięcie zdaje się być tak samo mocne cały czas. Jeśli któryś z nich wystąpi, neurolog skieruje chorego na dodatkowe badania (np.

TK, rezonans magnetyczny czy punkcja lędźwiowa) – by wskazać przyczynę hipertonii. Skieruje go również na rehabilitację.

Fizjoterapia metodą leczenia wzmożonego napięcia mięśniowego

Ćwiczenia z profesjonalnym rehabilitantem to kluczowy element terapii w przypadku hipertonii.

Odpowiednio dozowany ruch to najlepsza gwarancja, że mięśnie pacjenta przez jak najdłuższy czas zachowają sprawność, a dyskomfort ruchowy zostanie zminimalizowany.

W zależności od postępu choroby i jej przyczyny oraz stopnia sprawności pacjenta fizjoterapeuta dobiera odpowiedni zestaw ćwiczeń, które pobudzają sprawność mięśniową i łagodzą napięcie.

Leczenie przebiegać może również farmakologicznie – pacjentom podaje się leki zwiotczające mięśnie, np. dantrolen, baklofen czy diazepam.

Zioła na spastyczność – leczenie spastyczności mięśni

Spastyczność mięśni to zaburzenie w funkcjonowaniu poszczególnych grup mięśni polegające na utrudnieniu ich ruchomości. Silne dolegliwości bólowe i sztywność mięśni są przyczyną ogromnych trudności w normalnym życiu i pracy zawodowej. 

Spastyczność to jeden z objawów zaburzeń ruchowych w uszkodzeniu górnego neuronu ruchowego (to część drogi nerwowej, która odpowiada za twoją postawę i ruchy zamierzone).

Charakteryzuje się wzmożonym napięciem mięśni (hipertonia), które powiększa się wprost proporcjonalnie do szybkości rozciągania (na przykład im szybciej chcemy rozciągnąć, wyprostować rękę w stawie łokciowym, tym większy opór i trudność napotykamy).

Zazwyczaj siła napięcia mięśnia zmienia się przy zmianie kierunku ruchu (na przykładzie wcześniej omawianej ręki, gdy chcemy zmienić kierunek zgiętej w stawie łokciowym ręki – napotkamy opór ).

Może również narastać gwałtownie po przekroczeniu pewnej szybkości lub stopnia rozciągnięcia –objaw „scyzorykowy” (Każdy prawdopodobnie otwierał kiedyś kieszonkowy nóż – scyzoryk. Na początku otwierania opór jest większy, gdy przekroczymy pewien kąt, otwarcie noża jest łatwe.

To samo dzieje się przy odginaniu zgiętej w stawie łokciowym ręki, na początku skurcz mięśni jest na tyle duży, że musimy pokonać siłę kurczącą mięsień).

Pacjenci ze spastycznością mają trudności w samodzielnym funkcjonowaniu, trudności sprawiają najprostsze czynności jak mycie zębów, używanie sztućców. W życiu codziennym potrzebują osób trzecich, co wiąże się z frustracją i wykluczeniem z życia społecznego.

Spastyczność różnicujemy ze sztywnością (wzmożenie napięcia typu pozapiramidowego, występuje w ruchu i spoczynku w takim samym natężeniu) i dystonią mięśniową (mimowolne nieświadome skręcanie i wyginanie różnych części ciała).

Spastyka nie jest samodzielną jednostką chorobową, ale jednym z objawów innych zmian w  organizmie. Najczęstszą przyczyną spastyczności mięśni jest stwardnienie rozsiane (SM), porażenie mięśniowe typu dziecięcego, ponadto może występować jako następstwo udaru mózgu, przy guzach i  urazach rdzenia kręgowego.

Spastyczność – leczenie

Proces leczenia spastyki mięśni jest bardzo żmudny i złożony, wymaga współpracy lekarzy i fizjoterapeutów.

Zazwyczaj spastyka charakteryzuje się nieodwracalnym przebiegiem i koniecznością leczenia przez całe życie pacjenta.

Ze względu na liczne dolegliwości , które prowadzą do wykluczenia z życia społecznego, istotne jest holistyczne, czyli wielokierunkowe podejście do leczenia.

Głównym celem leczenia spastyczności jest:

  • redukcja bólu
  • zmniejszenie siły i napięcia mięśni (skurcz spastyczny)
  • zahamowanie progresji porażenia spastycznego ( inaczej nazywane porażeniem skurczowym, występującym w uszkodzeniu OUN -ośrodkowego układu nerwowego)
  • zapobieganie powstawania trwałych przykurczów mięśni

Spastyczność – różne formy leczenia:

  • rehabilitacja: najważniejsza forma leczenia spastyczności, polega na ćwiczeniach biernych, prawidłowym ułożeniu pacjenta, terapii przeciwodleżynowej, biernym rozciąganiu wszystkich grup porażonych mięśni, co zapobiega zaburzeniom odżywczym i zanikowi nieużywanych mięśni. Ponadto redukuje i hamuje szybkość powstawania stałych przykurczów mięśniowych. 
  • fizykoterapia: udowodniono, że niska temperatura hamuje skurcz mięśni i aktywuje antagonistów danej grupy mięśni (zginacze, prostowniki), dlatego stosuje się kompresoterapię, okłady z lodu, zimno zmniejsza również dolegliwości bólowe, bodźce elektryczne – elektrostymulacja działa bezpośrednio na spastyczny mięsień powodując jego rozluźnienie i hamowanie skurczu. Hydroterapia w postaci ciepłych kąpieli i hydromasaży.
  • leczenie farmakologiczne: leki charakteryzują się różnym mechanizmem działania i formą podania. Należy podkreślić ,że jest to leczenie objawowe, nie leczą one choroby zasadniczej. Ich stosowanie wiąże się również z wieloma działaniami niepożądanymi. Leki doustne: baklofen (analog GABA) poprzez hamowanie przewodnictwa na poziomie rdzenia kręgowego redukuje spastykę mięśni. 

Najczęstszymi objawami niepożądanymi są: obniżenie napędu psychoruchowego, zmęczenie, zawroty głowy i  bezsenność. Benzodiazepiny również związane z GABA, mają jednak liczne działania niepożądane obejmujące też zjawisko tolerancji i uzależnienia. W Polsce do leczenia spastyczności zarejestrowane są również Tyzanidyna, Tolperyzon, Klonidyna, Gabapentyna i Lamotrygina. Leki dokanałowe: podawane są bezpośrednio do kanału rdzenia kręgowego, stosuje ją się w ciężkich przypadkach spastyczności.

  • leczenie chirurgiczne: ostatnia i najbardziej radykalna forma leczenia spastyczności polegająca na przecięciu odpowiednich struktur na poziomie: 
    • rdzenia kręgowego:  przecięcie korzeni grzbietowych (rhizotomia) , mikrochirurgiczna Drezotomia, 
    • mięśni – podłużna mielotomia (głównie, gdy występuje niedowład spastyczny kończyn dolnych),
    • nerwów obwodowych – obwodowa neurotomia,
    • mózgu – przewlekła stymulacja kory móżdżku (stosowany głównie w porażeniu mózgowym) polega na stymulacji za pomocą elektrod zlokalizowanych w móżdżku).

Stwardnienie rozsiane (SM) – terapia medyczna marihuaną

Stwardnienie rozsiane (SM) to choroba Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN). SM jest związana z nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną organizmu (nadreaktywością) przeciwko własnemu układowi nerwowemu (OUN).

Układ immunologiczny atakuje mielinę, jest to substancja otaczająca i izolująca włókna nerwowe (nerwy możemy porównać do przewodów elektrycznych).

Gdy dojdzie do jej uszkodzenia – stanu zapalnego mieliny (izolacji) tworzą się blizny, tak zwane stwardnienia, które są główną przyczyną patologii w tej jednostce chorobowej (właśnie stąd wywodzi się nazwa stwardnienie rozsiane).

Leia também:  Como animar sua namorada (com imagens)

dochodzi do zaburzeń w przewodzeniu impulsów nerwowych (tak jak w uszkodzonym przewodzie elektrycznym, przez który nie płynie prąd). To właśnie te blizny – stwardnienia – są powodem większości objawów dotykających osób z SM:

  • Spastyczność
  • Ból mięśni, stawów
  • Drżenie mięśniowe związane z SM
  • Objawy ze strony układu moczowego (Stwierdzono, że prawdopodobnie kannabinoidy są skuteczne w przypadku częstego oddawania moczu, ale nie są skuteczne w przypadku nietrzymania moczu).

Istnieje coraz więcej badań świadczących o pozytywnym wpływie terapii medyczną marihuaną. Badanie (AFSA 2017, Kindler and al.

) przeprowadzone wśród pacjentów ze stwardnieniem rozsianym w 2017 roku wykazało, że aż 47% ankietowanych rozważało stosowanie konopi indyjskich w leczeniu objawów SM, 26% używało medycznej marihuany w leczeniu objawów, 20% rozmawiało ze swoim lekarzem o jej stosowaniu, natomiast 16% stosuje terapię medyczną marihuaną w leczeniu stwardnienia rozsianego. 

Bardzo duże nadzieje pokłada się w kolejnych badaniach dotyczących układu endokannabinoidowego, który odpowiedzialny jest między innymi za funkcje immunomodulujące. Poprzez oddziaływanie na receptory CB2 endogennych kannabinoidów hamuje nadmierną reakcję układu immunologicznego (którego nadreakcja jest główną etiopatogenezą SM).

Ponadto układ endokannabinoidowy  poprzez swoje receptory (CB1, CB2) ma właściwości przeciwbólowe.

Jak wiadomo kannabinnoidy zawarte w marihuanie medycznej, czyli THC i CBD mają analogiczną budowę do tych produkowanych przez nasz organizm, dlatego te pochodzące z marihuany medycznej mogą łączyć się z receptorami układu endokannabinoidowego i wykazywać działanie terapeutyczne tak jak endogenne, wytwarzane przez nasz organizm kannabinoidy.

W 2014 roku opublikowano przegląd systematyczny publikacji odnośnie skuteczności i bezpieczeństwa konopi indyjskich w spastyczności mięśni. Na jego podstawie opracowane wytyczne (EBM-evidence based medicine), które jednoznacznie wskazują na korzystny wpływ kannabinoidów w leczeniu stwardnienia rozsianego i chorób neurologicznych, których objawem jest spastyczność mięśniowa.

Spastyczność – leczenie medyczną marihuaną 

Prowadzonych jest wiele badań dotyczących terapii medyczną marihuaną w spastyczności różnego pochodzenia. Wyniki, które uzyskano w leczeniu tego objawu SM dają obiecujące perspektywy w redukowaniu spastyczności mięśni również innego pochodzenia ( udarów, po urazach rdzenia itp.).

Badania CAMS (Cannabinoids in SM), które należą do największych  randomizowanych badań kontrolnych mających na celu zbadanie skuteczności marihuany medycznej w leczeniu objawów SM wykazały zmniejszenie częstości i nasilenia spastyczności, redukcję liczbę skurczów jak również poprawę snu w porównaniu z badanymi przyjmującymi placebo.

Badanie MUSEC (Multiple Sclerosis and Extract of Cannabis) w 2012 r. wskazuje również na pozytywny konopi indyjskich w zmniejszeniu sztywności mięśniowej. Osoby stosujące terapię medyczną marihuaną po 4-8 tygodniach odczuwały prawie dwukrotnie większa ulgę w odczuwaniu napięcia i sztywności mięśni niż grupa kontrolna przyjmująca placebo, a także poprawiły się skurcze i sen.

Podsumowując według metaanalizy z 2015 roku przeprowadzono 11 randomizowanych badań. Łącznie analizie poddano 2138 pacjentów, wyniki sugerują korzystny wpływ terapii medyczną marihuaną na spastyczność.

Jak radzić sobie z bólem w spastyczności?

Tak jak pisałam wcześniej, ból to kolejny objaw towarzyszący spastyczności mięśni.

Osoby z SM mogą odczuwać wiele różnych rodzajów bólu, w tym ból głowy (43%), nerwobóle rąk lub nóg (26%), ból pleców (20%), bolesne skurcze (15%) i nerwoból nerwu trójdzielnego (3,8%).

Większość bólu doświadczanego przez osoby z SM to ból neuropatyczny (ból spowodowany uszkodzeniem OUN – ośrodkowego układu nerwowego) lub ból spowodowany skurczami.

Rola marihuany w łagodzeniu bólu jest złożona i jeszcze niezbyt dobrze poznana. Jednakże ma udokumentowane korzystne działanie w uśmierzaniu dolegliwości bólowych. Niektóre dowody sugerują, że receptory CB1 w mózgu i nerwach obwodowych odgrywają rolę w modulowaniu i przetwarzaniu bólu. Terapia medyczną marihuaną może również zmniejszać ból poprzez zmniejszanie stanu zapalnego. 

Systematyczny przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań przeprowadzonych przed 2010 r. zbadał wpływ kannabinoidów dowolnego typu (waporyzacja, ekstrakty doustne, nabilon, syntetyczne THC, nabiximole) na przewlekły ból nienowotworowy (w tym między innymi ból związany z SM). W 15 z 18 badań kannabinoidy przyniosły ulgę w uśmierzaniu bólu.  

Oprócz tradycyjnych form terapii, które zostały opisane na początku artykułu coraz większą uwagę poświęca się terapii medyczną marihuaną, która ze względu na szereg właściwości, między innymi działanie przeciwbólowe, immunomodelujące wykazuje korzystny wpływ w leczeniu spastyczności mięśniowej.

Ze względu na fakt, iż jedną z najczęstszych przyczyn spastyczności jest stwardnienie rozsiane (SM), które w społeczeństwie występuje 1:1000 przypadków istnieje najwięcej badań i doniesień o jej korzystnym wpływie.

Jeśli masz pytania dotyczące marihuany i swojego zdrowia, nie wahaj się skontaktować z lekarzem.

Bibliografia:

  1. Classification and Definition of Disorders Causing Hypertonia in Childhood, Pediatrics Vol. 111 No. 1 January 1, 2003 pp. e89-e97 (doi: 10.1542/peds.111.1.e89)
  2. Lance J. W. Pathophysiology of spasticity and clinical experience with baclofen. w: Spasticity: disordered motor control. Red. Lance J.W. Feldman R.G., Young R.R., Koella W.P., Chicago : Year Book Medical Publisher; 185-200, 1980.
  3. Pandyan A.D. et al.: Spasticity: Clinical perceptions, neurological realities and meaningful measurement. Disability and Rehabilitation 2005; 27 (1/2): 2–6.
  4. Aspekty kliniczne zwalczania spastyczności, B. Olchowik, W. Sobaniec, E. Sołowiej, P. Sobaniec, Neurol Dziec 2009; 18, 36: 47-57 – streszczenie, pełen tekst artykułu (pdf)
  5. Americans for Safe Access. Legal Information By State & Federal Law. http://www.safeaccessnow.org/state_and_federal_law. Accessed Sept 15, 2017. 
  6. Cofield SS, et al. Perspectives on marijuana use and effectiveness: A survey of NARCOMS participants. Neurol Clin Pract 2017;7:333-343. 
  7. Pertwee R. The pharmacology of cannabinoid receptors and their ligands: an overview. Int JObes (Lond). 2006;30 (Suppl 1):S13-S18. 
  8. Wade DT, et al. Do cannabis-based medicinal extracts have general or specific effects on symptoms in multiple sclerosis? A double-blind, randomized, placebo-controlled study on160 patients. Mult Scler. 2004 Aug;10(4):434-41. 
  9. Koppel BS, et al. Systematic review: efficacy and safety of medical marijuana in selected neurologic disorders: report of the Guideline Development Subcommittee of the AmericanAcademy of Neurology. Neurology. 2014 Apr 29;82(17):1556-63. 
  10. Collin C, et al. Randomized controlled trial of cannabis-based medicine in spasticity causedby multiple sclerosis. Eur J Neurol. 2007 Mar;14(3):290-6. 
  11. Rizzo MA, et al. Prevalence and treatment of spasticity reported by multiple sclerosis patients. Mult Scler. 2004 Oct;10(5):589-95. 
  12. Whiting PF, et al. Cannabinoids for medical use: A systematic review and meta-analysis.JAMA. 2015 Jun 23-30;313(24):2456-73
  13. Rog DJ, et al. Randomized, controlled trial of cannabis-based medicine in central pain inmultiple sclerosis. Neurology. 2005;65:812-819. 
  14. Wilsey B, et al. Low-dose vaporized cannabis significantly improves neuropathic pain. J Pain. 2013 14 (2): 136-48. 
  15. Zajicek J, et al. Cannabinoids for treatment of spasticity and other symptoms related to multiple sclerosis (CAMS study): multicentre randomised placebo-controlled trial. Lancet. 2003 Nov 8;362(9395):1517-26.
  16. Zajicek JP, et al. MUSEC Research Group. Multiple sclerosis and extract of cannabis: results ofthe MUSEC trial. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2012 Nov;83(11):1125-32.
  17. Zajicek JP, et al. Cannabinoids in multiple sclerosis (CAMS) study: safety and efficacy data for 12 months follow up. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2005 Dec;76(12):1664-9. 
  18. A randomized, double‐blind, placebo‐controlled, parallel‐group, enriched‐design study of nabiximols* (Sativex®), as add‐on therapy, in subjects with refractory spasticity caused by multiple sclerosis https://onlinelibrary.wiley.com
  19. Multiple Sclerosis and Extract of Cannabis: Results of the MUSEC Trial – PubMed https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  20. Systematic review: Efficacy and safety of medical marijuana in selected neurologic disorders https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  21. Cannabinoids for Treatment of MS Symptoms: State of the Evidence – PubMed
  22. Americans for Safe Access. Legal Information By State & Federal Law. http://www.safeaccessnow.org/state_and_federal_law. Accessed Sept 15, 2017
  23. Cannabis use in people with Parkinson’s disease and Multiple Sclerosis: A web-based investigation, J.H. Kindred and al.2017 Aug;33:99-104. doi: 10.1016/j.ctim.2017.07.002. Epub 2017 Jul 10.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*