Rak szyjki macicy – leczenie, przerzuty, rokowania, stopnie

Rak szyjki macicy – leczenie, przerzuty, rokowania, stopnie

Rak szyjki macicy jest spowodowany niekontrolowanym rozrostem komórek szyjki macicy. Szyjka macicy to zwężona dolna część tego narządu. Ma kształt stożka i łączy górną część macicy z pochwą, stanowiąc  “wrota” kanału. Rak szyjki macicy rozwija się stopniowo.

Najwcześniejsze zmiany przedrakowe powodują, że komórki nabłonka wewnątrz lub na zewnątrz szyjki macicy zaczynają wyglądać inaczej, niż prawidłowe komórki szyjki. W badaniu cytologicznym, określa się je jako “komórki atypowe”.

Nie są one jednak w pełni swoiste dla stanu przedrakowego i mogą pojawiać się okresowo w przypadku infekcji lub podrażnienia nabłonka szyjki. W stanie przedrakowym komórki atypowe mogą z czasem przybierać coraz bardziej nieprawidłowy wygląd i, jeśli zmiana nie będzie leczona, prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu wzrasta.

W badaniu cytologicznym takie zmiany opisuje się jako zmiany dysplastyczne małego lub dużego stopnia (LGSIL/HGSIL). Jeśli na podłożu zmiany dysplastycznej rozwinie się rak, początkowo będzie on ograniczony do nabłonka szyjki lub gruczołów produkujących śluz szyjkowy (rak in situ).

Nowotwór nieleczony może przybrać postać inwazyjną – komórki nowotworowe mogą naciekać inne tkanki szyjki macicy i dawać przerzuty do innych narządów. Około 80-90% złośliwych nowotworów szyjki macicy to raki płaskonabłonkowe, rozwijające się z komórek nabłonka płaskiego, który pokrywa zewnętrzną część szyjki.

Większość pozostałych to gruczolakoraki, rozwijające się z komórek gruczołów produkujących śluz szyjkowy, które położone są w kanale szyjki. Nieliczne raki szyjki składają się z obu typów komórek.

 Wcześnie wykryty rak szyjki, zwłaszcza w przypadku raka śródnabłonkowego lub wczesnych form inwazyjnych, z reguły jest łatwo wyleczalny, jednak nowotwór nieleczony prawie w każdym przypadku prowadzi do śmierci. Jeśli rak szyjki rozwija się odpowiednio długo, może naciekać pozostałą część macicy, pęcherz moczowy, odbytnicę i ścianę jamy brzusznej. Wreszcie dociera do węzłów chłonnych i daje przerzuty. Komórki raka szyjki mogą atakować inne narządy w całym organizmie.

Według szacunków Amerykańskiego Towarzystwa ds. Walki z Rakiem, co roku w Stanach Zjednoczonych na raka szyjki macicy zapada ponad 12 000 kobiet, a około 4 200 umiera w wyniku tej choroby.

Agresywny rak szyjki macicy występował w USA bardzo często, lecz od czasu wprowadzenia badań cytologicznych metodą Papanicolau – czyli badań przesiewowych umożliwiających wykrycie rakowych i przedrakowych komórek w szyjce macicy – zachorowalność na raka szyjki macicy w USA i innych krajach uprzemysłowionych spadła nawet o 70%. Jednak w pewnych populacjach zamieszkujących Stany Zjednoczone oraz w krajach rozwijających się, gdzie dostęp do służby zdrowia i programów badań przesiewowych jest ograniczony, rak szyjki macicy nadal stanowi ogromny problem. Jest on drugim (po raku piersi) najczęściej występującym nowotworem u kobiet na całym świecie. Co roku rozpoznaje się go u około 500 000 kobiet, a około 250 000 umiera na jego skutek.

Polska zajmuje pod względem zachorowalności na raka szyjki macicy średnią pozycję wśród innych państw na świecie. Współczynniki zachorowalności i umieralności w Polsce od lat 80.

wykazują zbliżony poziom z niewielką tendencją spadkową.

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2000 roku zarejestrowano w Polsce 3597 nowych zachorowań na raka szyjki macicy, w tym samym roku zanotowano 1987 zgonów z powodu raka szyjki. 

Czynniki ryzyka

‍Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (human papillomavirus, HPV) jest najważniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy.

HPV to grupa około 100 wirusów wywołujących brodawki w różnych miejscach ciała, także na szyjce macicy; wirusy atakujące narządy płciowe są przenoszone poprzez kontakty seksualne.

Typy HPV atakujące szyjkę macicy dzieli się na wirusy “wysokiego ryzyka” (wysokoonkogenne) i “niskiego ryzyka” (niskoonkogenne), w zależności od związku zakażenia z występowaniem raka szyjki.

HPV 6 i HPV 11 powodują najwięcej przypadków brodawek płciowych, ale są uważane za wirusy niskiego ryzyka. Inne typy HPV, takie jak HPV 16, 18, 33, 35 i 45 są wirusami wysokiego ryzyka, ponieważ zakażenie nimi wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka szyjki i raka pochwy.

Bardziej narażone na zakażenie HPV są kobiety, które wcześnie zaczynają współżycie płciowe, mają wielu partnerów lub których partner miał wiele partnerek seksualnych.

Wyższe ryzyko dotyczy też kobiet zakażonych HIV i chorych na AIDS oraz kobiet z innymi niedoborami odporności. Palenie papierosów również powoduje upośledzenie odporności i może uszkadzać DNA komórek szyjki macicy.

Kobiety palące zapadają na raka szyjki około dwukrotnie częściej niż niepalące.

Zmiany przedrakowe na szyjce macicy zwykle nie powodują żadnych objawów.

Kiedy kobieta zauważa objawy, takie jak upławy i/lub nieprawidłowe krwawienia pomiędzy miesiączkami lub po stosunku, zwykle rak jest już w stopniu inwazyjnym i mógł zaatakować sąsiednie tkanki.

Objawy takie mogą występować również w wielu innych nienowotworowych stanach chorobowych. Kobiety powinny poddawać się badaniom przesiewowym, a w razie zaobserwowania jakichkolwiek objawów należy zwrócić się do lekarza, aby wyjaśnić przyczynę dolegliwości.

BADANIA LABORATORYJNE

Badanie cytologiczne wymazów z szyjki macicy‍Badanie cytologiczne (popularnie zwane cytologią) polega na mikroskopowym badaniu rozmazu komórek szyjki macicy. Jest szeroko stosowane w przesiewowej diagnostyce zmian przedrakowych i nowotworowych szyjki macicy.

Badanie cytologiczne powinno się wykonywać raz w roku u kobiet od 18. roku życia lub od czasu rozpoczęcia współżycia płciowego, jeśli nastąpiło to wcześniej. W indywidualnych przypadkach lekarz może zalecić częstsze lub rzadsze badania w oparciu o dane z wywiadu.

Postępy w technice badania cytologicznego obejmują nowoczesne metody sporządzania rozmazu (metoda ThinPrep, w której pobraną próbkę umieszcza się najpierw w odpowiednim roztworze, zamiast wykonać bezpośrednio rozmaz na szkiełku podstawowym) oraz wspomaganą komputerowo ocenę preparatów (np.

system AutoPap); obie techniki służą zwiększeniu czułości i swoistości wykrywania nieprawidłowych komórek szyjki macicy.

Badanie HPV

Można zbadać, czy kobieta jest zakażona HPV i który typ wirusa spowodował zakażenie. Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów (American College of Obstetricians and Gynecologists, ACOG) w wytycznych opublikowanych w sierpniu 2003 r. zaleca, aby u kobiet powyżej 30.

roku życia oprócz badania cytologicznego i badania ginekologicznego wykonywać dodatkowo badanie HPV DNA. (Badanie nie jest zalecane u kobiet poniżej 30. roku życia, ponieważ zakażenie HPV występuje u nich częściej niż w innych grupach wiekowych, ale rzadko powoduje raka.

) Test HPV DNA wykrywa obecność najczęstszych wirusów wysokiego ryzyka, ale nie pozwala zidentyfikować typu wirusa. Zgodnie z zaleceniami ACOG, jeżeli zarówno badanie cytologiczne, jak i HPV DNA są ujemne, a kobieta nie ma czynników ryzyka (np.

HIV lub immunosupresji), można przeprowadzić kolejne badanie cytologiczne i HPV DNA za trzy lata (natomiast badanie ginekologiczne trzeba powtarzać co roku).

Lekarz może zlecić częstsze wykonywanie badań HPV DNA i cytologicznego w przypadku dodatniego wyników któregoś z nich oraz u pacjentek w stanach predysponujących do rozwoju raka szyjki, np. w zakażeniu HIV lub przy immunosupresji.

Zazwyczaj nie ma konieczności określenia typu HPV, który wywołał zakażenie, ale jeżeli istnieje taka potrzeba, można użyć innych metod badania DNA.

Rozpoznanie zakażenia poszczególnymi typami wirusa daje lekarzowi dodatkową informację na temat ryzyka rozwoju raka u pacjentki z nieprawidłowym wynikiem cytologii.

Jednak potrzebujemy więcej badań naukowych, aby zrozumieć zależność między zakażeniem HPV a rakiem szyjki.

Istnieje związek między zakażeniem niektórymi typami HPV a występowaniem raka, ale u większości zakażonych pacjentek nie dochodzi do rozwoju raka, a wiele pacjentek z rakiem szyjki nie jest zakażonych HPV. Prawdopodobnie udział w rozwoju raka mają też inne czynniki, a badanie HPV może ostatecznie okazać się najbardziej przydatne jako test uzupełniający badanie cytologiczne.

INNE BADANIA

  • Kolposkopia – badanie wykonywane po testach przesiewowych; na szyjkę macicy aplikuje się kwas octowy, a następnie przy użyciu specjalnego urządzenia ogląda się ją w powiększeniu i poszukuje nieprawidłowych obszarów. Można też wykonać test Schillera: po aplikacji roztworu jodu prawidłowe komórki szyjki wybarwiają się na brązowo, a nieprawidłowe obszary pozostają białe lub żółte.
  • Biopsja– z nieprawidłowych obszarów szyjki można pobrać niewielkie fragmenty tkanki, które następnie są badane przez histopatologa. Biopsja i badanie mikroskopowe to jedyny pewny sposób stwierdzenia, czy nieprawidłowe komórki są komórkami rakowymi, zmiany przedrakowej, czy też są związane z reakcją organizmu na inny stan.

Określenie stopnia zaawansowania

Po rozpoznaniu raka wykonuje się dokładne badania, aby określić stopień jego zaawansowania, tzn. stwierdzić, jak bardzo rak rozprzestrzenił się w organizmie i jakie narządy zaatakował.

Rozpoznaje się stopnie zaawansowania od 0 (rak ograniczony do nabłonka pokrywającego szyjkę macicy) do IVB (rak z przerzutami do różnych narządów, np. płuc).

Określenie stopnia zaawansowania jest bardzo ważną częścią rozpoznania, w znacznej mierze od niego zależą rokowania i sposób leczenia.

Leczenie raka szyjki macicy zależy od stopnia jego zaawansowania.

Jeśli rak jest ograniczony do nabłonka szyjki macicy lub pozostaje w całości w obrębie szyjki, można chirurgicznie usunąć tkankę zawierającą nieprawidłowe komórki albo zniszczyć ją używając krioterapii (mrożenia) lub lasera.

Bardziej inwazyjne raki szyjki mogą wymagać operacji chirurgicznej, aby usunąć zajęte tkanki i narządy, a następnie uzupełniającej radioterapii, aby zniszczyć pozostałe komórki nowotworowe. Czasem pomóc może też leczenie biologiczne, np.

Leia também:  Zespół Aspergera u dzieci

interferonem, a w przypadku raka z przerzutami może być konieczna chemioterapia. Metody leczenia wciąż się zmieniają, dlatego każda pacjentka powinna ustalić ze swoim lekarzem i z ginekologiem-onkologiem (specjalistą w zakresie nowotworów układu rozrodczego) najbardziej odpowiedni sposób leczenia.

Jak można zapobiegać rakowi szyjki macicy?

Rakowi szyjki macicy można zapobiegać poprzez unikanie czynników ryzyka, takich jak posiadanie wielu partnerów seksualnych, seks bez zabezpieczenia czy palenie tytoniu oraz poprzez wykonywanie badań przesiewowych i leczenie zmian przednowotworowych. Wczesne wykrycie i leczenie obszarów przednowotworowych szyjki macicy zapobiega rozwojowi raka.

Dostępne są szczepienia chroniące przeciw zakażeniom wywoływanym przez szczepy HPV najczęściej powodujące raka szyjki macicy. Amerykańska Agencja ds.

Żywności i Leków (FDA) zaakceptowała dwie szczepionki dla dziewcząt i kobiet w wieku 9 – 26 lat, chroniące przed typami 16 i 18 HPV, które odpowiadają za 70% przypadków raka szyjki macicy oraz przed typami 6 i 11, które są przyczyną około 90% brodawek płciowych. FDA zaakceptowała również jedną szczepionkę dla chłopców i mężczyzn w wieku 9 – 26 lat.

Zaleca się szczepienie chłopców i mężczyzn w celu ochrony przeciwko HPV oraz jako środek zapobiegający przenoszeniu infekcji na partnerki seksualne, zmniejszając tym samym ich ryzyko rozwoju raka szyjki macicy.

Szczepienia podaje się w trzech dawkach, w okresie sześciu miesięcy.

Zostały one uznane za bezpieczne i najskuteczniejsze u osób młodych przed pierwszą ekspozycją na wirusa, dlatego też zaleca się podawanie ich osobom, które nie są rozpoczęły jeszcze współżycia.

Szczepienia nie chronią jednak przed wszystkimi rodzajami raka szyjki macicy, dlatego też zaleca się wykonywanie rutynowych badań przesiewowych nawet u kobiet zaszczepionych.

Leczenie raka szyjki macicy – metody leczenia, rokowania

Jak pokazują statystyki, 99,9% przypadków przedinwazyjnego raka szyjki macicy, czyli ograniczającego się wyłącznie do nabłonka wyścielającego szyjkę, macicy można całkowicie wyleczyć! Dlatego też lekarze ginekolodzy apelują aby co roku poddawać się profilaktycznym badaniom cytologicznym, które mogą uchronić kobiety przed zachorowaniem na tę groźną chorobę. Szybka diagnostyka, wczesne wykrycie choroby oraz znajomość objawów jakie daje rak szyjki macicy to podstawa lepszych rokowań na zdrowe, długie kobiece życie. W Polsce co roku notuje się aż 2,5 tys. nowych przypadków zachorowań na raka szyjki macicy, w większości przypadków są to nowotwory o wysokim stopniu zaawansowania, co oczywiście niekorzystnie wpływa na efekty podjętego leczenia. O tym, jakie rozwiązania w zakresie leczenia proponuje współczesna medycyna kobietom dotkniętym rakiem szyjki macicy można dowiedzieć się z poniższego artykułu.

Rak szyjki macicy – od czego uzależniony jest wybór metody leczenia

Kluczowe znaczenie w wyborze terapii ma przede wszystkim stadium zaawansowania nowotworu, który ocenia się na podstawie naciekania szyjki macicy lub okolicznych narządów, jak również fakt pojawienia się przerzutów oraz ogólny stan zdrowia pacjentki.

Plan leczenia jest więc zawsze ustalany indywidualnie w zależności od przypadku choroby, z którym mamy do czynienia.

Dodatkowo pod uwagę brane są również inne aspekty takie, jak plany rozrodcze pacjentek, ich wiek, czy występowanie chorób współistniejących, które często determinują ścieżkę terapeutyczną.

Standardowo stosuje się kilka metod leczenia, wśród których wymienia się leczenie operacyjne wykonywane metodą klasyczną, laparoskopową lub z użyciem robota da Vinci, radioterapię (brachyterapię i/lub teleterapię), chemioterapię lub metody skojarzone, łączące wymienione wcześniej formy.

Rak szyjki macicy – leczenie chirurgiczne

Chirurgiczne leczenie raka szyjki macicy jest metodą dedykowaną kobietą z  z wczesnym stadium zaawansowania raka szyjki macicy, czyli kiedy nowotwór nie jest większy niż 4 cm oraz nie zajął przymacicz (wg klasyfikacji FIGO: IA1-IB1 oraz IIA1).

Leczenie operacyjne w postaci histerektomii ma na celu usunięcie: nowotworu z marginesem tkanek, macicy ze sklepieniem pochwy, przymacicz, czyli tętnicy macicznej oraz więzadła właściwego jajnika, a w razie konieczności również okolicznych węzłów chłonnych.

Usunięcie przydatków podczas operacji uzależnione jest głównie od wieku pacjentki i często w przypadku ich pozostawienia rekomenduje się radioterapię, jako leczenie uzupełniające.

Histerektomię można przeprowadzić na drodze operacji otwartej (klasycznej), laparoskopowej, przezpochwowej oraz tej najmniej inwazyjnej dla pacjentki, czyli z wykorzystaniem robota chirurgicznego da Vinci.

Wcześnie wykryte stany rakowe w przypadku kobiet, które chcą starać się o potomstwo w niektórych sytuacjach można leczyć oszczędzająco, najczęściej w tych przypadkach stosuje się konizację szyjki macicy, czyli zabieg polegający na klinowym (stożkowym) wycięciu pochwowej części szyjki macicy dotkniętej zmianą. Drugą formą operacji oszczędzającej jest trechelektomia radykalna, polegająca na wycięciu całej szyjki z przymaciczami. Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę po tych obu zabiegach szacuje się na ok. 40-70%.

Rak szyjki macicy – radioterapia

Radioterapia stanowi najczęściej formę leczenia uzupełniającego po zabiegu histerektomii w przypadku nacieku w linii cięcia chirurgicznego i przymacicz oraz w sytuacji wykrycia przerzutów w okolicznych węzłach chłonnych.

Radioterapia może stanowić również samodzielną metodę leczenia raka szyjki macicy i wskazana jest u kobiet ze zdiagnozowanym rakiem szyjki macicy wg klasyfikacji FIGO IB2-IVA.

W sytuacjach stosowania napromieniowania przed zabiegiem, ma ono na celu zmniejszenie wielkości i masy guza nowotworowego, natomiast po zabiegu ta forma terapii służy do zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych.

Rak szyjki macicy – chemioterapia

Tę formę leczenia wybiera się u pacjentek ze zdiagnozowanym rakiem szyjki macicy w stopniu IVB, czyli z rakiem rozsianym lub w sytuacji wystąpienia nieoperacyjnego nawrotu choroby nowotworowej. Celem takiego leczenia jest zachowanie kontroli nad objawami choroby i niestety nie wpływa ono na długość przeżycia.

Najczęściej stosowanym lekiem w przypadku chemioterapii jest cisplatyna, która niekiedy łączona jest z innymi lekami takimi, jak: paklitaksel, topotekan, czy gemcytabina.

 Samodzielna chemioterapia ma więc ograniczone znaczenie w leczeniu raka szyjki macicy i tak naprawdę tę formę leczenia stosuje się wyłącznie w przypadku choroby nieuleczalnej, kiedy nie mają zastosowania inne metody terapeutyczne.

Rak szyjki macicy – radiochemioterapia

Radiochemioterapiajest formą leczenia, która ma zastosowanie w IIB i wyższych stopniach zaawansowania nowotworu. Leczenie jest tak naprawdę połączeniem dwóch technik radioterapii i chemioterapii.

Pierwszy etap leczenia stanowi zawsze radioterapia, podczas której guz, jak i najbliższe okolice zostają poddane napromieniowaniu, celem zmniejszenia wielkości i masy guza.

Drugi etap to chemioterapia, podczas której raz w tygodniu pacjentce podawana jest kroplówka ze związkiem chemicznym – cisplatyną, mająca na celu zniszczenie szybko dzielących się komórek nowotworowych.

Rak szyjki macicy – rokowania

Tak jak w przypadku większości nowotworów, dobre rokowania mają pacjentki, u których udało się wychwycić chorobę we wczesnym jej stadium. Najważniejszym czynnikiem, który bierze się do szacowania rokowań jest obecność przerzutów do odległych węzłów chłonnych lub innych narządów, albowiem wtedy szanse na wyleczenie znacząco maleją.

Dodatkowo wpływ na przebieg leczenia mają również wiek pacjentki, ogólny stan zdrowia, czy fakt występowania innych chorób współistniejących. U pacjentek, u których zdiagnozowano chorobę w stadium przedinwazyjnym (stopień I) i bez przerzutów odsetek 5-letnich przeżyć przekracza 95% i również pomyślne są rokowania co do wyleczenia, albowiem ok.

90% kobietom udaje się pokonać chorobę nowotworową. W przypadku stopnia I i zajęcia węzłów chłonnych mówimy o rokowaniu w granicach 40-70%. Gorzej się ma sytuacja w przypadku diagnozy o stopniu II – ok. 65%, a w przypadku stopnia III odsetek 5-letnich przeżyć wynosi już tylko 45%.

10% tyle natomiast wynosi rokowanie w przypadku zdiagnozowania raka w stadium IV.

Rak szyjki macicy da się wyleczyć!

Cały czas czekamy na podpisanie umowy z NFZ w sprawie programu “Profilaktyka 40 plus”. Na obecną chwilę nie prowadzimy zapisów w celu wykonania skierowań. Jak to będzie możliwe od razu poinformujemy. Szanowni Pacjenci, w dniu 4 czerwca przychodnia czynna będzie w godzinach 8.00-17.00. Punkt pobrań będzie zamknięty.

UWAGA! od teraz osoby chcące wykonać test na Covid-19 wchodzą na stronę gov.pl/dom i wypełniają formularz na podstawie którego kierowane są na test

Rak szyjki macicy spowodowany jest głównie przez wirus HPV – wirus brodawczaka ludzkiego. Nowotwór szyjki należy do nowotworów złośliwych.

Rak szyjki macicy rozpoczyna się zwykle wewnątrznabłonkową neoplazją szyjki macicy, dawniej określaną jako rak przedinwazyjny albo dysplazja szyjki macicy. Rak szyjki macicy to drugi po nowotworze piersi postrach wśród kobiet.

Rozpoznanie raka szyjki macicy w stadium „zero” (przedinwazyjnym) daje 100% szanse na wyleczenie go, dlatego ważna jest profilaktyka i wykonywanie badań cytologicznych.

Jakie są stopnie zaawansowania raka szyjki macicy?

Stopień 0, rak przedinwazyjny, śródnabłonkowy, CIN III, Ca in situ (CIS)
Częściej występuje u kobiet młodych i bardzo młodych przed 20 rż.

co wynika z wczes-nego rozpoczęcia współżycia płciowego i możliwością zakażenia wirusem HPV. Występują często krwawienia kontaktowe. Leczenie chirurgiczne połączone jest z oceną histopatologiczną.

Po leczeniu kobieta podlega ścisłej obserwacji cytologicznej.

Stopień Ia, rak mikroinwazyjny (CMI)

Leia também:  Miesniaki Jakie Daja Objawy?

Rozpoznania tego stopnia raka dokonywane jest w badaniu histopatologicznym po wycięciu szyjki macicy. Jest to postać przedkliniczna, która ma ściśle określone wymiary inwazji:

  • stop. IA1 to rak ograniczony do zmiany o powierzchni do 7 mm i głębokości do 3 mm.,
  • stop. IA2 to rak ograniczony do zmiany o powierzchni do 7 mm i głębokości od 3 do 5 mm.

Po leczeniu chirurgicznym wykonuje się regularnie cytologię.

Stopień Ib

Jest to większe zaawansowanie choroby niż w stopniu IA. Naciek szyjki macicy ograniczony jest do obszaru tarczy części pochwowej. W celu dokładnej oceny wykonywane są dodatkowo badania obrazowe.

  • Stopień II A
  • Rozpoznawany jest gdy nowotwór z tarczy części pochwowej pełznie do sklepienia i na ściany pochwy do 2/3 górnych jej długości bez przechodzenia do przymacicza.
  • Stopień II B

Choroba z tarczy części pochwowej rozprzestrzenia się do przymacicz lecz naciek nie łączy się z talerzami kości biodrowych. W tym stopniu zaawansowania szczególnie istotne jest określenie wydolności nerek i wykluczenie wodonercza. W przypadku jego rozpoznania kwalifikujemy chorą do IIIB stopnia zaawansowania.

Stopień III A

Nowotwór stwierdzany w 1/3 dolnej długości pochwy, szerzący się przez ciągłość od tarczy szyjki macicy wzdłuż ścian pochwy na całej długości pochwy lub obecność odosobnionego ogniska o identycznym utkaniu mikroskopowym jak na tarczy w 1/3 dolnej pochwy jest kwalifikowane jako stopień III A. W tak dużym zaawansowaniu choroby należy wykonać cystoskopię lub rektoskopię w zależności od umiejscowienia nacieku ścian pochwy, aby wykluczyć naciekanie przez raka pęcherza moczowego lub jelita.

  1. Stopień III B
  2. Obecność w przymaciczu nacieku raka sięgającego do talerzy kości biodrowych lub rozpoznane wodonercze w klinicznym zaawansowaniu odpowiadające stopniowi IIB kwalifikuje chorą do stopnia IIIB
  3. Stopień IV
  4. Rak naciekający pęcherz moczowy lub odbytnicę – stopień IVA
    Stwierdzenie przerzutów odległych – stopień IV B

Rak szyjki macicy – jakie są przyczyny raka szyjki macicy?

Długotrwałe zakażenie HPV jest uważane za niezbędny i najważniejszy czynnik chorobotwórczy w przypadku raka szyjki macicy.

U prawie wszystkich kobiet chorych na raka szyjki macicy lub mających zmiany przednowotworowe wykryto obecność wirusa brodawczaka ludzkiego – HPV, a ściślej – jego rakotwórczych typów: HPV 16 i 18 (odpowiadają za ponad 70 procent przypadków choroby) oraz HPV 31, 33, 45.

Jeśli wirus ma cechy onkogenne, to wczesne rozpoczęcie współżycia i palenie papierosów zwiększają ryzyko zachorowania dwukrotnie, a urodzenie co najmniej trójki dzieci, choroby przenoszone drogą płciową czy wieloletnie stosowanie tabletek antykoncepcyjnych – nawet czterokrotnie.

Z ostatnich badań wynika, że prezerwatywy nie chronią przed wirusem HPV, chyba że zawierają środki wirusobójcze. Względne zabezpieczenie daje natomiast tzw. antykoncepcja barierowa, czyli wkładki i krążki dopochwowe. Ważnym elementem profilaktyki jest pozostawanie w związkach monogamicznych i dochowanie wierności przez oboje partnerów seksualnych.

Choć w przypadku raka szyjki macicy zakażenie wirusem HPV uznawane jest za niezbędny i najważniejszy czynnik chorobotwórczy (nie wykrywa się tego nowotworu bez zakażenia HPV), to sama obecność wirusa nie wystarcza, by rak się rozwinął, niezbędne są też inne, słabiej zbadane czynniki. Należą do nich:

  • wczesne rozpoczęcie współżycia (przed ukończeniem 16 lat),
  • częste zmiany partnerów seksualnych,
  • niewierność partnera,
  • kilka porodów w krótkich odstępach czasu,
  • palenie (również bierne) papierosów,
  • nieleczone stany zapalne i wszelkie zmiany w obrębie szyjki macicy,
  • wiek – rak szyjki macicy rzadko atakuje przed 20. rokiem życia, częściej po trzydziestce; zachorowalność sięga szczytu w wieku 45-55 lat, ale może zachorować też dwudziestolatka, która nie rodziła i nie współżyła; u kobiet przed trzydziestką infekcje HPV mają najczęściej charakter przejściowy, u kobiet powyżej trzydziestego roku życia przewlekła infekcja HPV zwiększa ryzyko raka szyjki macicy.

Poza tym są jeszcze inne czynniki, uznane za prawdopodobnie sprzyjające zachorowaniu:

  • wieloletnia doustna antykoncepcja hormonalna,
  • dieta uboga w antyoksydanty,
  • zakażenie HIV,
  • częste stany zapalne pochwy.

Rak szyjki macicy – jakie są objawy raka szyjki macicy?

Początkowo rak szyjki macicy nie daje żadnych objawów. Brak dolegliwości wydłuża perspektywę wizyty w poradni ginekologicznej.

Późna interwencja powoduje, że zaawansowane stadium raka szyjki macicy redukuje szanse na wyleczenie i przeżycie. Kiedy pojawią się przerzuty, kobiety nie można już praktycznie uratować.

 Symptomy raka szyjki macicy są niespecyficzne i mogą towarzyszyć innym dolegliwościom okolic intymnych. Do objawów raka szyjki macicy zalicza się:

  • nieregularne miesiączki
  • krwawienia międzymiesiączkowe
  • upławy o nieprzyjemnym zapachu
  • dyskomfort w dole brzucha
  • bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej
  • krwawienia w trakcie i po stosunku seksualnym.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie raka szyjki macicy?

W celu rozpoznania raka szyjki macicy pobiera się do badania wycinek z podejrzanej tkanki, który pozwala określić rodzaj nowotworu. Nie mniej ważne jest badanie ginekologiczne wykonane przez ginekologia-onkologa. Badanie przeprowadza się we wziernikach, przez pochwę i odbyt. Określa ono stopień zaawansowania choroby i możliwość operacji guza.

Ponadto standardowo wykonuje się badanie rentgenowskie płuc oraz tomografię komputerową jamy brzusznej i miednicy w celu wykluczenia przerzutów do innych narządów. W wybranych przypadkach sięga się po badanie rezonansu magnetycznego narządu rodnego. Obowiązkowe są oczywiście podstawowe badania krwi, oceniające wydolność szpiku kostnego (morfologia), nerek i wątroby.

Rak szyjki macicy – jak przebiega leczenie raka szyjki macicy?

Metoda leczenia zależy od stopnia zaawansowania nowotworu w chwili rozpoznania. Jeśli nie jest duży, czyli nowotwór nie przekracza szyjki macicy, a jego średnica jest mniejsza niż 4 cm, to najlepsze wyniki uzyskuje się dzięki operacji.

 We wczesnych stopniach zaawansowania możliwe jest leczenie oszczędzające narząd rodny, polegające na miejscowym usunięciu zmian nowotworowych. Postępowanie takie stosuje się w przypadku zmian przednowotworowych (dysplazja) lub w raku nie naciekającym (in situ).

Leczenie to zawsze należy rozważyć w przypadku młodych kobiet, planujących następne posiadanie dzieci.
Do metod leczenia oszczędzającego należą m.in.:

  • elektrokauteryzacja (wypalanie tkanki za pomocą elektrokoagulacji)
  • kriochirurgia ( niszczenie tkanki za pomocą wymrażania)
  • chirurgia laserowa (laseroterapia)
  • metoda LEEP (LEEP-LOOP) – wycięcie z użyciem pętli elektrycznej
  • konizacja – wycięcie stożkowe tkanki wokół kanału szyjki macicy

Leczenie chirurgiczne, włącznie z wycięciem macicy z przydatkami i regionalnymi węzłami chłonnymi stosuje się w przypadku nowotworu o stopniu zaawansowania do IA-2. W bardziej zaawansowanych stopniach zaawansowania stosuje się leczenie skojarzone (zabieg operacyjny i radioterapia, radioterapia i chemioterapia).

Rak szyjki macicy – gdzie jest dobry ginekolog onkolog?

W celu diagnozy i leczenia należy udać się do ginekologa onkologa .

Jednymi z najlepszych specjalistów w Warszawie w leczeniu raka szyjki macicy są lekarze udzielajacy konsultacji w Onkolmed Lecznica Onkologiczna prof. dr hab. n. med.

Grzegorz Panek i dr n. med. Krzysztof Gawrychowski a także dr n. med. Mariola Małecka i radioterapeuta dr n. med. Mateusz Dąbkowski.

W celu umówienia się na konsultację u onkologa, ginekologa, chemioterapeuty, chirurga, radioterapeuty skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.

Rak szyjki macicy

Co to jest rak szyjki macicy?

Szyjka macicy to niewielki kanał pomiędzy macicą a pochwą u kobiety. Rak szyjki macicy to nowotwór, który rozpoczyna się w jej komórkach.

Rak szyjki macicy jest jednym z najczęstszych nowotworów u kobiet. W 2018 r. rozpoznano go na całym świecie u około 570 tys. pacjentek. Rozwija się głównie u kobiet w wieku od 30 do 45 lat, które są aktywne seksualnie. 

Jakie są czynniki ryzyka raka szyjki macicy?

Prawie wszystkie przypadki raka szyjki macicy są spowodowane przez wirusa zwanego wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który jest przenoszony pomiędzy ludźmi w wyniku kontaktu skórnego w okolicy narządów płciowych. Z tego względu największe prawdopodobieństwo zakażenia tym wirusem występuje u osób aktywnych seksualnie.

HPV jest wirusem bardzo rozpowszechnionym w populacji, jednak istnieją pewne jego szczepy (zwane szczepami „wysokiego ryzyka”), które są bardziej szkodliwe niż inne (zwane szczepami „niskiego ryzyka”). Większość zakażeń wirusem HPV nie prowadzi do rozwoju raka szyjki macicy, ponieważ układ immunologiczny organizmu zazwyczaj zwalcza go i usuwa.

Jednak utrzymujące się zakażenia wirusami HPV wysokiego ryzyka mogą powodować zmiany w komórkach szyjki macicy, które z czasem mogą się przekształcić w nowotwór. Regularne wykonywanie badań diagnostycznych umożliwia wykrycie wirusa HPV i jego leczenie, zanim zakażenie przekształci się w raka szyjki macicy.

Istnieją dwa rodzaje badań diagnostycznych, które mogą pozwolić na wykrycie wirusa HPV:

  • badania cytologiczne (badanie cytologiczne wymazu z szyjki macicy metodą Papanicolau) – sprawdza się komórki szyjki macicy pod kątem nieprawidłowości powodowanych przez wirusa HPV
  • badania pod kątem obecności wirusa HPV – komórki szyjki macicy są badane na obecność wirusa HPV
Leia também:  Jakie Objawy Zapalenia Miesnia Sercowego?

Istnieje również szczepionka przeciwko wirusowi HPV, która ma zapobiegać zakażeniom tym wirusem wśród ludzi.

Szczepionka przeciwko wirusowi HPV może być podawana kobietom i mężczyznom w dowolnym wieku, jednak najczęściej zaleca się jej stosowanie u nastoletnich dziewcząt i młodych kobiet.

Jest tak dlatego, że działa najlepiej, zanim dana osoba zetknie się z tym patogenem, na ogół podczas kontaktu seksualnego.

Chociaż szczepionka chroni przed większością rodzajów wirusów HPV wywołujących nowotwory, nie jest w 100% skuteczna, w związku z czym zaszczepione kobiety tak czy inaczej muszą się poddawać badaniom przesiewowym oceniającym szyjkę macicy.

Chociaż prawie zawsze rak szyjki macicy jest wywoływany przez wirusa HPV, istnieją jednak pewne czynniki, o których wiadomo, że zwiększają prawdopodobieństwo rozwinięcia się tej choroby, zwane „czynnikami ryzyka”. Występowanie czynnika ryzyka u kobiety nie oznacza, że choroba na pewno się u niej rozwinie. Do czynników ryzyka raka szyjki macicy należą m.in.:

  • niewykonywanie regularnych badań cytologicznych i/lub badań w kierunku zakażenia wirusem HPV
  • rozpoczęcie aktywności seksualnej w młodszym wieku
  • urodzenie dzieci w młodszym wieku
  • przebyte liczne porody
  • większa liczba partnerów seksualnych
  • palenie tytoniu
  • osłabiony układ immunologiczny
  • stosowanie u matki leczenia dietylostilbestrolem (DES), gdy była w ciąży z pacjentką (ten lek był podawany kobietom tylko w latach 1938 – 1971).

Czy można zmniejszyć ryzyko rozwoju raka szyjki macicy?

Istnieje kilka rzeczy, które można zrobić, aby zmniejszyć swoje ryzyko rozwoju raka szyjki macicy:

  • zaszczepić się przeciwko wirusowi HPV,
  • poddawać się badaniom cytologicznym,
  • uprawiać bezpieczny seks,
  • nie palić papierosów.

Jakie są objawy raja szyjki macicy?

Kobiety z nietypowymi komórkami szyjki macicy nie zawsze mają objawy – dlatego tak ważne jest poddawanie się regularnym cytologicznym badaniom przesiewowym i/lub badaniom wykrywającym wirusa HPV. Do możliwych objawów należą:

  • nieprawidłowe krwawienia – np. międzymiesiączkowe lub w trakcie bądź też po stosunku,
  • krwawienie po przebyciu menopauzy,
  • nietypowe upławy,
  • ból lub dyskomfort w trakcie stosunku,
  •  ból w krzyżu.

Do innych objawów, które mogą wystąpić u kobiet z bardziej zaawansowanym rakiem szyjki macicy, należą:

  • konieczność częstszego chodzenia do toalety,
  • krew w moczu,
  • krwawienie z odbytnicy,
  • biegunka,
  • brak kontroli nad pęcherzem moczowym,
  • obrzęk jednej z nóg.

 Jak diagnozuje się raka szyjki macicy?

W przypadku podejrzenia raka szyjki macicy lekarz kieruje pacjentkę na pewne badania diagnostyczne. Mogą to być m.in.:

  • kolposkopia – lekarz lub pielęgniarka ogląda dokładnie szyjkę macicy przy użyciu urządzenia przypominającego szkło powiększające i pobiera próbki tkankowe (biopsje) z wszelkich obszarów, które wyglądają nieprawidłowo
  • biopsja stożkowa – drobny zabieg polegający na usunięciu stożkowatego fragmentu tkanki z szyjki macicy, aby zbadać, czy nie występują w nim komórki nowotworowe

Po potwierdzeniu rozpoznania zostaną wykonane dalsze badania diagnostyczne, aby pomóc lekarzom w ustaleniu rodzaju, stadium zaawansowania i stopnia złośliwości raka szyjki macicy (więcej informacji na ten temat podano poniżej).

Do badań tych mogą należeć badanie lekarskie narządów miednicy (lekarz bada wszystkie narządy w obrębie miednicy u pacjentki pod znieczuleniem), badania obrazowe (rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa), badania krwi lub prześwietlenia rentgenowskie.

Jakie są rodzaje raka szyjki macicy?

Istnieją 2 główne rodzaje raka szyjki macicy: 

  • płaskonabłonkowy – występuje u około 80 na 100 chorych na raka szyjki macicy; rozpoczyna się od komórek znajdujących się na powierzchni zakończenia szyjki (połączonej z pochwą);
  • gruczolakorak – występuje u około 15 – 20 na 100 chorych na raka szyjki macicy; rozpoczyna się w komórkach znajdujących się głębiej wewnątrz szyjki, w kanale pomiędzy macicą a pochwą.

Jakie są stadia zaawansowania raka szyjki macicy?

Stadium zaawansowania raka szyjki macicy opisuje, gdzie on się znajduje i jak daleko rozprzestrzenił się na pobliskie tkanki i/lub w całym organizmie.

  • Stadium 1 – rak znajduje się tylko w szyjce macicy i nie doszło do jego rozsiewu.
  • Stadium 2 – rak znajduje się w szyjce macicy i doszło do jego rozsiewu do miednicy wokół szyjki macicy i/lub nad pochwą.
  • Stadium 3 – nowotwór rozprzestrzenił się po całej miednicy do dolnej części pochwy lub do moczowodów – przewodów łączących pęcherz moczowy i nerki.
  • Stadium 4 – rak rozprzestrzenił się poza miednicę i brzuch do pobliskich narządów, takich jak pęcherz moczowy lub odbytnica, bądź też do bardziej odległych narządów, takich jak płuca.

Stopień złośliwości raka szyjki macicy opisuje, jak szybko będzie prawdopodobnie rosnąć i rozprzestrzeniać się po organizmie.

  • Stopień 1 – komórki nowotworowe wyglądają podobnie do zdrowych komórek i istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że powrócą po leczeniu.
  • Stopień 2 – komórki nowotworowe wyglądają inaczej niż zdrowe komórki i istnieje większe prawdopodobieństwo, że powrócą po leczeniu.
  • Stopień 3 – komórki nowotworowe bardzo się różnią od zdrowych komórek i istnieje największe prawdopodobieństwo, że powrócą po leczeniu.

Jakie są dostępne możliwości leczenia raka szyjki macicy?

Najczęściej stosowanymi metodami leczenia raka szyjki macicy są operacja chirurgiczna (w celu usunięcia jak największej ilości tkanki nowotworowej), radioterapia i chemioterapia (mające na celu zabicie komórek nowotworowych).

Leczenie różni się w zależności od rodzaju, stadium zaawansowania i stopnia złośliwości raka szyjki macicy, przy czym w różnych krajach są zatwierdzone trochę inne zasady postępowania. W przypadku ograniczenia nowotworu wyłącznie do szyjki macicy zazwyczaj stosuje się radioterapię i/lub operację chirurgiczną.

W przypadku rozsiewu nowotworu do miednicy lub innych narządów w leczeniu stosuję się na ogół radioterapię i/lub chemioterapię.

Operacja chirurgiczna

W przypadku leczenia chirurgicznego chirurdzy starają się usunąć jak największą ilość tkanki nowotworowej z zajętych obszarów.  Lekarz może zalecić zabieg zwany histerektomią, który może obejmować usunięcie pewnych narządów rozrodczych – w całości lub w części. Są to m.in.

szyjka macicy, macica, jajowody i jajniki, aby zapewnić jak najlepsze rokowanie i zmniejszyć prawdopodobieństwo nawrotu raka po leczeniu.

U kobiet w bardzo wczesnym stadium zaawansowania raka szyjki macicy może być możliwe wykonanie zabiegu w jedynie minimalnym zakresie, który pozwoli na zajście w przyszłości w ciążę.

Radioterapia

W razie zastosowania radioterapii może ona mieć charakter zewnętrzny (źródło promieniowania znajduje się na zewnątrz ciała) i/lub wewnętrzny (źródło promieniowania jest wprowadzane do organizmu).

  • Radioterapia zewnętrzna – polega na zastosowaniu promieniowania radioaktywnego skierowanego na nowotwór ze źródła na zewnątrz ciała. W celu poddania się temu leczeniu konieczne będzie przychodzenie do miejscowego szpitala przez 5 dni w tygodniu w okresie kilku tygodni, jednak każda sesja napromieniania trwa zazwyczaj tylko kilka minut. O dokładnych terminach wizyt decyduje lekarz.
  • Radioterapia wewnętrzna – ten rodzaj leczenia polega na umieszczeniu urządzenia emitującego promieniowanie wewnątrz ciała w sklepieniu pochwy, w pobliżu szyjki macicy, aby mogło oddziaływać bezpośrednio na guz nowotworowy. Urządzenie to zostaje wprowadzone z zastosowaniem znieczulenia (jest to albo znieczulenie ogólne [uśpienie], albo znieczulenie pozbawiające czucia od pasa w dół). Może zostać zastosowanych kilka sesji terapeutycznych w ciągu 1–2 dni (urządzenie emitujące promieniowanie może zostać wówczas pozostawione wewnątrz ciała) lub w kilkudniowych odstępach (urządzenie usuwa się wówczas z ciała na zakończenie każdej sesji). O dokładnych terminach wizyt decyduje lekarz.

Chemioterapia

Chemioterapia polega na podawaniu leków, które mają powstrzymać wzrost komórek nowotworowych. U kobiet z rakiem szyjki macicy w późniejszym stadium zaawansowania może być stosowana chemioterapia. Niekiedy chemioterapia jest podawana razem z radioterapią, co pozwala uzyskać lepsze efekty. Nazywa się to chemioradioterapią.

Chemioterapia może polegać na podawaniu zestawu różnych leków, ponieważ w niektórych przypadkach skuteczność takiego połączenia jest większa niż podanie pojedynczego leku. Chemioterapia jest podawana w postaci kroplówki dożylnej, która trwa kilka godzin.

Wymaga to regularnego zgłaszania się do szpitala lub poradni, przy czym o dokładnych terminach wizyt decyduje lekarz.

W zależności od rodzaju i stadium zaawansowania raka szyjki macicy oraz aktualnego etapu leczenia może zostać też zastosowana jedna z następujących metod leczenia, o ile jest dopuszczona w danym kraju:

  • Leczenie celowane – polega na podawaniu leków, które są skierowane przeciwko określonym zmianom w DNA komórek nowotworowych, które powodują ich niekontrolowany rozrost    
  • Immunoterapia – polega na stymulowaniu układu immunologicznego organizmu, aby skuteczniej rozpoznawał i niszczył komórki nowotworowe

Obecnie są opracowywane nowe metody leczenia raka szyjki macicy. Są prowadzone badania kliniczne oceniające nowe leki i porównujące je z tymi, które są dostępne i aktualnie stosowane.

Osoby zainteresowane tematyką badań klinicznych lub wzięciem udziału w takim badaniu prosimy o kontakt z lekarzem lub zapraszamy na stronę dotyczącą badań klinicznych na platformie Roche Wiedza Pacjenta (https://wiedzapacjenta.roche.pl/pl/faq/what-is-a-clinical-trial.html).

Jakie jest rokowanie u osoby z rakiem szyjki macicy?

Rokowanie w raku szyjki macicy zależy od jego rodzaju, stadium zaawansowania i stopnia złośliwości w chwili rozpoznania. Informację na temat rokowania w indywidualnym przypadku można uzyskać od lekarza.

Przygotowane na podstawie ogólnodostępnych treści, aktualnych na dzień tworzenia materiałów.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*