Powiększone serce – co oznacza powiększona sylwetka serca?

Powiększone serce – co oznacza powiększona sylwetka serca?

Niewydolność serca do niedawna była uznawana za chorobę wieku podeszłego, jednak obecnie stres, nieodpowiednia dieta i szybkie tempo życia sprawiają, że niewydolność lewej lub prawej komory serca staje się normą współczesnego społeczeństwa. Choć to bardzo poważne schorzenie, pacjenci często bagatelizują pierwsze objawy niewydolności serca, które mogą być mylnie przypisywane innym dolegliwościom. Niewydolność serca w rzeczywistości jest jedną z najczęstszych przyczyn śmierci ludzi na całym świecie. Sprawdź przyczyny tej choroby, zobacz jak rozpoznać pierwsze objawy oraz jak wygląda leczenie.

Niewydolność serca – czym jest ta choroba? 

Serce to jeden z najważniejszych organów w ludzkim ciele. Zdrowe serce jest podwójną pompą, do której krew pozbawiona tlenu dociera z prawej strony, kolejno jest kierowana do płuc, gdzie dochodzi do jej utlenienia. Krew wzbogacona w tlen trafia ponownie do serca, tym razem z lewej strony, skąd jest tłoczona przez aortę i wszystkie naczynia krwionośne w całym organizmie. 

Niewydolność serca oznacza zaburzenia jego prawidłowych funkcji. W konsekwencji serce nie jest w stanie tłoczyć krwi w prawidłowym tempie oraz w ilości potrzebnej do dotlenienia organizmu. Niewydolność serca obejmuje więc szereg chorób, które osłabiają jego pracę i w zależności od przyczyny oraz szybkości rozwoju niewydolności wyróżnia się stany, takie jak:

  • przewlekła niewydolność serca – to stan utrzymujący się ponad miesiąc; 
  • ostra niewydolność serca – w tym przypadku choroba rozwija się nagle, dając intensywne objawy;
  • przemijająca niewydolność serca.  

Niewydolność serca lewokomorowa, prawokomorowa, a zastoinowa – co to znaczy? 

Otrzymując diagnozę od lekarza, poza stwierdzeniem niewydolności serca, otrzymujemy informacje o rodzaju schorzenia. Zwykle pojawia się pytanie, czym jest niewydolność serca lewokomorowa lub prawokomorowa oraz niewydolność zastoinowa. Otóż jak było wspomniane, serce jest zbudowane z dwóch komór:

  • prawa komora serca odpowiada za krążenie małe, czyli płucne, a niewydolność tej komory utrudnia dopływ krwi z organizmu do serca;
  • lewa komora serca odpowiada za krążenie duże (systemowe), co oznacza, że niewydolność serca w tym przypadku polega na osłabionym odbieraniu krwi z płuc oraz przekazywaniu do aorty;
  • niewydolność obukomorowa – dotyczy upośledzenia zarówno prawej, jak i lewej komory serca. 

W zależności od tego, która komora serca jest niewydolna, dochodzi do klasyfikowania schorzeń, takich jak niewydolność lewej komory serca bądź niewydolność serca prawokomorowa. 

Ponadto wyróżnia się także schorzenie o nazwie „niewydolność serca zastoinowa”. W tym przypadku dochodzi do zatrzymania płynów w organizmie w wyniku nieprawidłowej pracy serca.

Zastoinowa niewydolność serca zwykle łączy się z przewlekłym zaburzeniem pracy lewej komory, przez co krążąca krew nie osiąga odpowiedniego ciśnienia i zbyt wolno przepływa m.in. przez nerki.

Osłabiona filtracja prowadzi do zastoju płynów w organizmie, a tym samym do zmniejszenia ilości wydalanego moczu.  

Niewydolność serca – przyczyny

Przyczyny niewydolności serca to wszelkie choroby układu sercowo-naczyniowego. Niewydolność serca najczęściej jednak jest następstwem niedokrwienia mięśnia sercowego.

Nawet krótkotrwałe zahamowanie dopływu krwi do serca może spowodować martwicę fragmentu tego organu, przez co dochodzi do osłabienia lub zahamowania jego wydajności.

Zwykle do niedokrwienia serca dochodzi po przebytym zawale lub na skutek choroby niedokrwiennej serca, czyli miażdżycy. Ta z kolei najczęściej jest następstwem zablokowania tętnic przez złogi cholesterolu.

Ponadto niewydolność może pojawiać się po nadmiernym obciążeniu serca przez choroby układu krwionośnego, do których zalicza się m.in.:

  • nadciśnienie tętnicze – wysokie ciśnienie, a tym samym nasilony przepływ krwi trafiającej do serca może prowadzić do rozwoju niewydolności;
  • schorzenia zastawek serca – mogą to być wady wrodzone bądź uszkodzenia wynikające z zapalenia wsierdzia czy przebytego zawału serca. Ponadto wiele chorób o podłożu zapalnym zwiększa ryzyko uszkodzenia zastawek. Są to np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
  • kardiomiopatie – to schorzenia mięśnia sercowego, a dokładniej wady w jego budowie, do których zalicza się przerost prawej lub lewej komory, zaburzenia elastyczności włókien sercowych, przerost jąder komórkowych czy stłuszczenia i zmiany zwyrodnieniowe. Kardiomiopatie najczęściej są wadami genetycznymi, a niewydolność serca zwykle jest powodowana przez kardiomiopatię przerostową lewej komory sercowej. Rzadziej dochodzi do rozwoju kardiomiopatii wtórnych lub mieszanych, choć i takie przypadki się zdarzają; 
  • zapalenie osierdzia – to zapalenie błon otaczających serce, które najczęściej wynika z infekcji i również może prowadzić do niewydolności serca. Zapalenie osierdzia może być następstwem urazu klatki piersiowej, a także chorób, takich jak gruźlica, niewydolność nerek, reumatoidalne zapalenie stawów, twardzina skóry, choroby nowotworowe; 
  • zapalenie mięśnia sercowego (śródsierdzia) – może występować jednocześnie z zapaleniem osierdzia. Przyczyną zapalenia śródsierdzia jest infekcja, która może być bakteryjna (np. zakażenie chlamydią) bądź wirusowa. Zdarza się, że następuje jako powikłanie po przebytej grypie, infekcji grzybiczej, zakażeniem pasożytami (toksoplazmoza), po boreliozie bądź jako następstwo chorób autoimmunologicznych. Także niektóre leki stosowane w nieodpowiedniej dawce mogą doprowadzić do zapalenia mięśnia sercowego;   
  • cukrzyca – osoby chorujące na cukrzycę znajdują się w grupie ryzyka zachorowania na choroby układu sercowo-naczyniowego. Niewydolność serca, kardiomiopatia cukrzycowa czy miażdżyca są częstym następstwem cukrzycy; 
  • choroby ogólnoustrojowe – niewydolność serca może wynikać także z innych chorób, takich jak np. choroby tarczycy, astma oskrzelowa, anemia czy zmiany nowotworowe.   

Niewydolność serca – objawy 

Warto zaznaczyć, że pacjenci odczuwają odmienne objawy w zależności od rodzaju niewydolności. Niewydolność serca jednokomorowa daje objawy charakterystyczne dla danego schorzenia, przy czym różnią się one także pod względem nasilenia, co wiąże się ze stopniem osłabienia serca. 

Niewydolność serca prawokomorowa daje objawy, takie jak:

  • obrzęki dotyczące głównie nóg;
  • częste oddawanie moczu w nocy czy po odpoczynku w pozycji leżącej;
  • obrzęk brzucha;
  • powiększenie wątroby, a nawet żółtaczka;
  • poszerzenie żył szyjnych;
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. wzdęcia i biegunki. 

Lewokomorowa niewydolność serca objawia się poprzez:

  • przewlekłe zmęczenie, zwłaszcza po wykonywaniu czynności fizycznych – niedostateczne dotlenienie mięśni powoduje, że chorzy na niewydolność znacznie szybciej się męczą;
  • trudności w oddychaniu, uczucie duszności;
  • bladość lub sinica;
  • ból w klatce piersiowej;
  • osłabienie i omdlenia.

Niewydolność serca – długość życia (rokowania) i leczenie

Niewydolność serca jest stanem zagrażającym życiu, zwłaszcza w przypadku niewydolności ostrej, kiedy może dojść do nagłego niedokrwienia. Wówczas śmierć może nastąpić w wyniku wstrząsu niedokrwiennego.

Warto zaznaczyć, że niedokrwienie nie dotyczy w tym przypadku jedynie serca, ale także innych ważnych narządów, jak np. mózg czy nerki.

Z kolei obrzęk płuc wynikający z zastoju krwi także stanowi śmiertelne zagrożenie.

Z kolei przewlekła niewydolność serca również wymaga podjęcia jak najszybszego leczenia. Należy mieć na uwadze, że niewydolność jednostronna może prowadzić do niewydolności drugiej komory, ponieważ serce upośledzone nawet w niewielkim stopniu jest stale obciążone. 

Leczenie natomiast jest dobierane w zależności od przyczyny niewydolności serca. Stosuje się farmakoterapię doustną, a w niektórych przypadkach konieczna jest ingerencja chirurga. Leki natomiast dobiera się zawsze indywidualnie, ponieważ nie każdy pacjent reaguje na określone dawki i substancje w taki sam sposób.

W Centrum Medycznym Synexus prowadzimy m.in. bezpłatne konsultacje specjalistyczne, oraz badania wątroby na urządzeniu FibroScan® dla pacjentów z cukrzycą typu 2. i chorobami kardiologicznymi, którzy szukają nowych rozwiązań terapeutycznych. 

lek. Michał Dąbrowski

Badanie radiologiczne klatki piersiowej – jakie ma znaczenie w diagnostyce chorób serca?

Powiększone serce – co oznacza powiększona sylwetka serca?

Badanie radiologiczne klatki piersiowej wykonuje się w pozycji stojącej w dwóch projekcjach: tylno-przedniej oraz lewobocznej. Właściwa analiza zdjęcia klatki piersiowej dostarcza wielu cennych informacji o stanie układu krążenia oraz układu oddechowego. Ważne jest powiązanie informacji uzyskanych ze zdjęcia ze stanem klinicznym pacjenta i wynikiem badania przedmiotowego.

Zwiększenie wymiarów serca

O powiększeniu sylwetki serca mówimy, gdy indeks sercowo-płucny, czyli stosunek poprzecznego wymiaru serca do poprzecznego wymiaru klatki piersiowej na poziomie przepony) wynosi powyżej 0,5.

Można również oceniać powiększenie poszczególnych jam serca. I tak na przykład powiększenie prawego przedsionka powoduje przesunięcie prawej granicy sylwetki serca w prawo, powiększenie lewej komory z kolei daje uwypuklenie lewej granicy serca oraz przemieszczenie koniuszka w lewo i ku dołowi.

Sylwetka serca może być także fałszywie powiększona, gdy serce jest przemieszczone horyzontalnie, w przypadku niepełnego wdechu, otyłości oraz gdy zdjęcie jest wykonywane w projekcji tylno-przedniej lub przy asymetrycznym ustawieniu pacjenta.

Kiedy badanie RTG sugeruje wadę serca?

Pewne zmiany na zdjęciu klatki piersiowej mogą zasugerować istnienie konkretnej wady serca. Wzmożony przepływ płucny obserwuje się w wadach przeciekowych serca typu ubytek przegrody międzyprzedsionkowej. W tetralogii Fallota sylwetka serca kształtem przypomina but.

W licznych długo trwających wadach zastawkowych dochodzi do przerostu lub powiększenia poszczególnych jam serca. W niedomykalności zastawki aortalnej czy mitralnej można zaobserwować zastój w krążeniu płucnym.

Leia também:  Como brincar de telefone sem fio com os amigos: 12 passos

W koarktacji aorty stwierdza się poszerzona aortę wstępującą łuk aorty z objawem „trójki”, spowodowanym poszerzeniem aorty zstępującej przed i za miejscem zwężenia. Występuje także powiększenie lewej komory i ubytki na dolnej krawędzi żeber.

Zobacz także: Jak rozpoznać wadę serca?

W niewydolności serca czy wadach zastawki mitralnej może być widoczne żylne nadciśnienie płucne. Poszerzenie cienia aorty wstępującej może świadczyć o tętniaku lub rozwarstwieniu naczynia. W zaawansowanej stenozie zastawki aortalnej może być zwapnienie zastawki oraz poszerzenie aorty powyżej miejsca zwężenia.

Zwapnienia osierdzia mogą się pojawić u pacjentów z długo trwającym zaciskającym zapaleniem osierdzia. Można także podejrzewać obecność płynu w worku osierdziowym, gdy sylwetka serca jest powiększona. Pewne zmiany w unaczynienieniu płuc mogą również nasuwać podejrzenie chorób serca.

Badanie RTG klatki piersiowej jest badaniem rutynowym wykonywanym przed przyjęciem do oddziałów kardiologicznych i przed operacjami. Nie ma ono jednak dużej wartości diagnostycznej w kierunku wykrywania choroby wieńcowej. Bowiem jakiekolwiek zmiany mogą się pojawić na zdjęciu dopiero, gdy dojdzie do powikłań np. niewydolności serca.

Polecamy: Co może ujawnić badanie lekarskie w chorobach serca?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Przyczyny powstawania i leczenie przerostu mięśnia sercowego

Przerost mięśnia sercowego w przypadku znacznego powiększenia serca nazywany jest sercem bawolim. Najczęściej to schorzenie dotyka kobiet po 70. roku życia i jest objawem m. in. nadciśnienia tętniczego.

Przerost mięśnia sercowego w przypadku znacznego powiększenia serca nazywany jest sercem bawolim. Najczęściej to schorzenie dotyka kobiet po 70. roku życia i jest objawem m. in. nadciśnienia tętniczego.

Czym jest przerost mięśnia sercowego?

Przerost mięśnia sercowego może być objawem długo nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Obserwuje się go również u osób otyłych i sportowców dyscyplin wyczynowych.

Nazwa ta dotyczy powiększenia lewej komory serca i polega na zwiększeniu grubości ściany serca, a w konsekwencji wzrostu jego masy.

Powiększeniu może ulec również prawa komora serca, ale wtedy mówi się o przewlekłym zespole płucno-sercowym.

Przerost mięśnia sercowego stwierdza się na podstawie zapisu EKG albo zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej, jednak w tym badaniu widać przerost tylko w jego zaawansowanym stadium. Wykonuje się też ECHO serca, które daje informacje o stopniu i przyczynie przerostu.

Wielkość serca zależy od wzrostu i wagi człowieka oraz jego płci. W przypadku mężczyzn przerost stwierdza się, jeśli masa serca przekroczy 259 gramów, u kobiet – 166 gramów.

Co powoduje powiększenie się serca?

Serce powiększa się, jeśli pojawia się zwiększone zapotrzebowanie organizmu na tlen i gdy musi mocniej pracować. Wyróżnia się dwie przyczyny przerostu mięśnia sercowego wymagające od niego wzmożonej aktywności: zwiększony opór i zwiększony przepływ krwi.

Zwiększony opór występuje wtedy, gdy pacjent boryka się z nadciśnieniem tętniczym i otyłością.

Serce musi pokonać zwiększony opór również wówczas, gdy człowiek podejmuje wysiłek fizyczny, na przykład uprawia sport wyczynowy.

Zwiększony przepływ krwi przez serce występuje u osób z wadami: niedomykalnością zastawek i nieprawidłowym przeciekiem krwi wewnątrz i zewnątrzsercowym.

Powiększenie serca można też zaobserwować w wybranych zespołach endokrynologicznych (cukrzycy, nadczynności tarczycy, kardiomiopatii). Przerost mięśnia sercowego może stanowić objaw wysiękowego zapalenia osierdzia.

Jak leczyć przerost mięśnia sercowego?

Leczenie przerostu mięśnia sercowego jest skuteczne, jeżeli ustali się jego przyczynę. W terapii dąży się do wyeliminowania czynnika lub schorzenia, które go wywołało.

Jeśli powodem są zaburzenia hormonalne, to dąży się do ich uregulowania. Czasami stosuje się leczenie chirurgiczne, polegające na wszczepieniu protezy zastawki.

Na skuteczność leczenia ma wpływ również postępowanie zgodnie z zaleceniami lekarzy. 

Przerost lewej komory – czy to groźne? Objawy

Serce człowieka zbudowane jest z dwóch komór i dwóch przedsionków. Aby praca mięśnia sercowego przebiegała prawidłowo, wszystkie jego części muszą być zdrowe i spełniać swoje funkcje. Zdarza się jednak, że badania wykazują pewne nieprawidłowości. Jedną z nich jest przerost lewej komory. Czy przerost lewej komory serca jest groźny?

źródło:123RF

Mięsień sercowy jest organem anatomicznie podzielonym wyraźnie na cztery części:

  • dwie komory – prawą i lewą oraz
  • dwa przedsionki – prawy i lewy.

Do przedsionków wpływa krew: do lewego – dotleniona krew z płuc, do prawego – pozbawiona tlenu krew z innych rejonów organizmu. Z komór natomiast zostaje ona wyrzucana, z prawej – do płuc, gdzie ulega utlenowaniu, z lewej – krew bogata w tlen do innych części organizmu.

Aby ciągły proces przepływu krwi odbywał się prawidłowo, wszystkie części mięśnia sercowego muszą i spełniać swoją rolę. Zdarza się jednak, że w którejś z nich zachodzą pewne nieprawidłowości, np. zmiany anatomiczne. Jedną z nich jest przerost lewej komory (LVH). Polega ona na zwiększeniu grubości jej ścian oraz zmianach strukturalnych samego mięśnia.

Prawidłowa grubość ścian lewej komory wynosi od 0,6 do 1,1 cm. O powiększeniu mówi się, gdy grubość ta przekracza właściwe wartości. Przerost (in. hipertrofia) może obejmować tylko jedną część mięśnia sercowego, dwie z nich (np. lewą komorę i lewy przedsionek) lub cały organ.

Czy powiększona lewa komora serca u dziecka lub osoby dorosłej to coś groźnego? Jakie są przyczyny takiego stanu?

Poszerzona lewa komora serca najczęściej jest następstwem przewlekłego przeciążenia mięśnia sercowego wskutek nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Przyczyną jej powiększenia bywają również nieprawidłowości zastawkowe, np. zwężenie zastawki aortalnej.

Inne możliwe przyczyny o charakterze chorobowym to:

  • kardiomiopatia przerostowa – choroba polegająca na poszerzeniu ścian mięśnia sercowego prowadząca do upośledzenia jego funkcji rozkurczowej, a w konsekwencji nawet do szerszej niewydolności,
  • cukrzyca.

Co jeszcze oznacza powiększona lewa komora serca? Jej przerost jest konsekwencją objętościowego lub ciśnieniowego przeciążenia mięśnia sercowego. Do przeciążenia objętościowego dochodzi na skutek zmian zastawkowych – wówczas ilość pompowanej przez serce krwi zostaje zwiększona. 

Z przeciążeniem ciśnieniowym natomiast mają do czynienia pacjenci, których serce musi stawić zwiększony opór napływającej krwi. Dzieje się tak np. przy zwężonej zastawce lub uszkodzonych chorobowo naczyniach krwionośnych.

Objawy przerostu lewej komory

Powiększona lewa komora serca nie od razu daje o sobie znać. Objawy często pojawiają się dopiero, kiedy dolegliwość osiąga zaawansowane stadium. 

Dlatego pacjenci z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia chorób serca powinni pozostawać pod stałą opieką specjalisty kardiologa i regularnie wykonywać podstawowe badania kardiologiczne, w tym EKG.

Kiedy przerost lewej komory zaczyna się objawiać, najczęściej występują:

  • problemy ze swobodnym oddychaniem, duszności,
  • permanentne poczucie przemęczenia,
  • spadek kondycji fizycznej i tolerancji organizmu na wysiłek,
  • bóle w klatce piersiowej, w tym bóle zamostkowe,
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi,
  • uczucie kołatania serca.

Wystąpienie objawów powiększenia mięśnia sercowego nie mogą być lekceważone. Poważny przerost może prowadzić do groźnych powikłań jak zawał serca czy udar mózgu.

Nieleczona powiększona lewa komora serca może nieść za sobą poważne skutki, w tym całkowitą niewydolność tej części organu. Jak leczyć tę dolegliwość, by uniknąć groźnych konsekwencji? 

Aby podjąć odpowiednią terapię, w pierwszej kolejności należy zdiagnozować jej przyczynę. Leczenie choroby, która skutkuje przerostem może skutecznie go zahamować, a nawet doprowadzić do jego częściowego lub całkowitego cofnięcia.

Tak więc u pacjentów borykających się z problemem nadciśnienia najważniejsze jest wyregulowanie poziomu ciśnienia tętniczego, u diabetyków – wyregulowanie poziomu cukru itd. Istnieją również leki, które skutecznie niwelują sam przerost mięśnia sercowego. Są to m.in. sartany, blokery kanału wapniowego, beta-blokery czy środki moczopędne.

Im szybciej postawiona diagnoza i rozpoczęta terapia powiększenia komory i jej przyczyn, tym większe szanse na wyleczenie.

Leia também:  Nowotwory głowy i szyi

Przerost lewej komory u sportowców

Czy powiększona lewa komora serca zawsze wskazuje na obecność stanu chorobowego? Nie, dolegliwość ta często dotyka sportowców, którzy nie mają żadnych problemów natury krążeniowej lub kardiologicznej.

Skąd się wówczas bierze? Z podejmowanego ciągle wysiłku fizycznego, który zmusza serce do wzmożonej pracy. Osoby uprawiające sport często borykają się również z bradykardią – spowolnioną akcją serca i niskim tętnem spoczynkowym.

Serce, przyzwyczajone do wysiłku, w przerwach od niego pracuje wolniej niż u osób mniej aktywnych ruchowo. Sportowcy często w stanie spoczynku mają puls oscylujący nawet wokół 40 uderzeń na minutę, co nie prowadzi jednak do żadnych nieprawidłowości.

Również przerost lewej komory u sportowców, powstały na skutek przeciążenia mięśnia sercowego, bez towarzyszenia stanu patologicznego, nie powoduje dysfunkcji i nie prowadzi do zaburzeń rozkurczowych.

Czytaj też:

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Kardiomegalia

Kardiomegalia to powiększenie sylwetki serca. Nie jest to choroba sama w sobie, lecz objaw pewnych nieprawidłowości.

Przyczyną powiększenia sylwetki serca może być kardiomiopatia (rozstrzeniowa, przerostowa, tachyarytmiczna). Do kardiomegalii może doprowadzić szereg chorób metabolicznych. Dla przykładu, serce dzieci urodzonych przez matki chore na cukrzycę, może być powiększone przez kilka pierwszych tygodni życia. Jest to efekt zaburzeń metabolicznych w organizmie matki i ich wpływu na rozwój płodu.

Sylwetka serca jest także powiększona w przebiegu chorób spichrzeniowych, zaburzeń endokrynologicznych (choroby tarczycy), w chorobach układu oddechowego (zapalenie płuc, niedodma), wreszcie w zapaleniu mięśnia sercowego czy zapaleniu wsierdzia.

U osób dorosłych powiększenie sylwetki serca jest najczęściej związane z długotrwałym, źle leczonym (lub nieleczonym w ogóle) nadciśnieniem tętniczym, wadami zastawkowymi lub chorobami płuc (POChP, astma, niedodma, pylice).

Choroby układu oddechowego powodują przerost prawej komory serca. Nadciśnienie tętnicze powoduje przerost lewej komory. Z czasem zmiany mogą jednak objąć cały mięsień sercowy. Niegdyś taki stan był nazywany sercem bawolim.

Kardiomegalii mogą towarzyszyć szeroko pojęte objawy niewydolności mięśnia sercowego.

Serce (cor s. cardia) jest narządem ośrodkowym układu naczyniowego określanym przez anatomów jako mięsień wydrążony, odgrywający…

Zapalenie mięśnia sercowego dotyczący komórek mięśniowych, naczyń i tkanki śródmiąższowej. Ze względu na przyczynę wywołującą…

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu….

Niewydolność serca (niewydolność krążenia, Insufficiaentia cordis (circulatoriae)) jest to zespół objawów spowodowanych…

Wady serca u dorosłych to m.in: zespół Barlowa (zespół wypadania płatków zastawki dwudzielnej), zespół Eisenmengera, zawał serca…

Wady serca i układu krążenia to najczęstsze wady wrodzone, które występują u około 1% żywo urodzonych noworodków. Niewykryte w…

Nadciśnienie tętnicze (Hypertensio arterialis) jest to choroba układu krążenia polegająca na stałym lub okresowym podwyższeniu…

Długotrwałe nieleczone nadciśnienie tętnicze prowadzi do przerostu mięśnia sercowego (przerost nadciśnieniowy lewej komory serca…

Umiarkowany, regularny wysiłek fizyczny korzystnie wpływa na polepszenie wydolności fizycznej serca. Jednak w przypadku…

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (kardiomiopatia zastoinowa, DCM) to choroba mięśnia sercowego, prowadząca do zmniejszenia jego…

Kardiomiopatia przerostowa (hypertrophic cardiomyopathy, HCM) oznacza idiopatyczny lub pierwotny przerost mięśnia serca (wzrost…

Kardiomiopatia tachyarytmiczna (tachykardiomiopatia) to ukuty w ostatnich latach termin określający zmiany w mięśniu sercowych,…

Choroby spichrzeniowe to wrodzone defekty metaboliczne, których przyczyną jest brak lub niewystarczająca aktywność różnych…

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to przewlekłe i postępujące uszkodzenie struktur układu oddechowego. POChP to jedna z…

  • serce
  • kardiomiopatia
  • powiększone serce
  • przerost serca
  • bawole serce

Porozmawiaj o kardiomiopatii i ograniczeniach jakie ze sobą niesie. Dowiedz się czy przy kardiomiopatii sport jest wykluczony oraz jak leczyć to schorzenie.

Grupa dla osób żyjących z powiększoną komorą serca. Dołącz do niej i opowiedz o życiu z tą wadą oraz dowiedz się z czym się wiąże, jeśli lekarze dopiero zdiagnozowali u Ciebie…

Duże nie zawsze oznacza zdrowe. Tak jest też w przypadku serca, które może ulec przerostowi, np. na skutek uprawianego sportu. Dowiedz się więcej o przyczynach i konsekwencjach…

Przerost mięśnia sercowego :

Przerost serca (przerost mięśnia sercowego, hypertrophia cordis)

Co to jest?

Przerost mięśnia sercowego nie jest odrębną chorobą, a objawem lub skutkiem choroby takiej jak np. nadciśnienie tętnicze. Mówiąc o przeroście serca najczęściej mamy na myśli przerost jego lewej komory, choć często przerost dotyczy obu komór, czasami tylko prawej. W związku z tym, że lewa komora jest większa i bardziej masywna, przerost serca definiuje się jako zwiększenie masy lewej komory.

Ponieważ wielkość serca zależy od płci, wzrostu i wagi aby uwzględnić te parametry masę serca ocenia się w stosunku do powierzchni ciała obliczanej ze specjalnych tabel lub diagramów.

U mężczyzn przerost to masa lewej komory serca powyżej 259g, a dokładniej 131g/m2, u kobiet powyżej 166g i 100g/m2.

Częstość jego występowania u ludzi poniżej 30 roku życia: mężczyźni 8%, kobiety 5%; powyżej 70 roku życia 33% i 49% (dane z badania Framingham).

Przerost serca można podejrzewać już na podstawie badania lekarskiego, jednak rozpoznanie opiera się na podstawie zapisu EKG, zdjęcia RTG klatki piersiowej lub ECHO serca serca.

To ostatnie badanie niezbędne jest do potwierdzenia przerostu oraz oceny jego stopnia i ewentualnej przyczyny (prawidłowo grubość ścian lewej komory serca w rozkurczu nie przekracza u mężczyzn: 12mm, u kobiet 11mm; szerokość jamy lewej komory w rozkurczu nie przekracza 56mm, ale ten wymiar również przelicza się na powierzchnię ciała i powinien być mniejszy niż 27mm/m2).

Przyczyny i powikłania

Przerost serca powodowany jest przeciążeniem przez zwiększony opór, który serce musi pokonać (tzw. przeciążenie oporowe) lub zwiększony przepływ krwi (tzw. przeciążenie objętościowe).

Obie przyczyny powodują zwiększenie pracy serca, zwiększenie zapotrzebowania na tlen i składniki energetyczne.

Aby sprostać tym zwiększonym wymaganiom serce musi powiększyć się i/lub zwiększyć swoją siłę poprzez zwiększenie się liczby i wielkości komórek mięśniowych.

Przeciążenie oporowe najczęściej powodowane jest przez nadciśnienie tętnicze, otyłość i nadmierny wysiłek fizyczny (sport wyczynowy). Jest także powodowane zwężeniem zastawek serca.

Dochodzi wtedy do przerostu mięśniówki serca (przerost dośrodkowy = koncentryczny, zaciskający), a w miarę postępu przerostu także do rozszerzenia jam serca, co może zaobserwować lekarz np.

na zdjęciu RTG klatki piersiowej.

Przeciążenie objętościowe powodowane jest zwiększonym przepływem krwi przez serce. Obserwujemy je w  niedomykalności zastawek (cofanie się krwi) oraz w wadach z nieprawidłowym przeciekiem krwi wewnątrz i zewnątrzsercowym (np. otwór w przegrodzie międzykomorowej – wtedy krew utlenowana miesza się z krwią nieutlenowaną), rzadziej w innych chorobach.

Uogólnione powiększenie serca obserwuje się w niektórych zespołach endokrynologicznych, np. nadczynności tarczycy, obrzęku śluzowatym, akromegalii, cukrzycy oraz w uszkodzeniu mięśnia sercowego na różnym tle nazywanym kardiomiopatią. Kardiomiopatie mogą przebiegać w 3 postaciach: rozstrzeniowej, przerostowej i restrykcyjnej (rzadka postać) (objaśnienie patrz poniżej).

Stan taki może powstać także pod wpływem leków tj. sterydy anaboliczne. Na zdjęciu RTG klatki piersiowej uogólnione powiększenie sylwetki serca może być objawem wysiękowego zapalenia osierdzia (płyn zapalny wokół serca).

Czasami można spotkać się z określeniem używanym przez lekarzy w opisach radiologicznych – cor bovinum – serce bawole, które oznacza znaczne powiększenie serca.

Kardiomiopatia rozstrzeniowa – oznacza znaczne powiększenie wszystkich jam serca.

Powstaje na skutek zapalenia mięśnia sercowego, nadużywania alkoholu, choroby niedokrwiennej serca, zaburzeń hormonalnych, niedoboru pewnych pierwiastków takich jak żelazo, czynników genetycznych i innych czynników. W wielu przypadkach nie udaje się ustalić przyczyny. Choroba ta objawia się przede wszystkim niewydolnością serca.

Kardiomiopatia przerostowa – to choroba uwarunkowana genetycznie polegająca na przeroście ścian serca, czasami bardzo znacznym, rozłożonym niesymetrycznie. Często przebiega bezobjawowo. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się bóle w klatce piersiowej, zasłabnięcia i zaburzenia rytmu serca.

Leia também:  Alkohol a choroby serca i naczyń

Przerost serca jest często reakcją kompensującą nadmierne obciążenie, i do pewnego etapu jest korzystny.

Powoduje jednak zwiększone zapotrzebowanie energetyczne i tlenowe, powoduje usztywnienie serca utrudniając pełen rozkurcz, utrudnia także przepływ przez tętnice wieńcowe doprowadzając do powstania obszarów niedokrwionych, które włóknieją powodując dalsze usztywnienie. Dlatego przerost serca jest zjawiskiem niekorzystnym, pogarszającym rokowanie.

Leczenie

Przerost mięśnia sercowego może ulec zmniejszeniu, gdy pacjent jest prawidłowo zdiagnozowany i leczony. Przede wszystkim należy leczyć przyczynę przerostu, aby zmniejszyć obciążenie serca – np.

nadciśnienie tętnicze, wyrównanie zaburzeń hormonalnych, a w niektórych przypadkach także chirurgicznie – np. wszczepienie protezy zastawki. Istnieje szereg leków powodujących zmniejszanie się przerostu – do najskuteczniejszych należą ACE-inhibitory.

Aby osiągnąć dobre efekty należy ściśle współpracować z lekarzem leczącym i stosować się do jego zaleceń oraz nie zaniedbywać badań kontrolnych.

  • Elżbieta i Piotr Bręborowicz, 2003-06-19
  • aktualizacja: 2010-10-15

Pediatria po Dyplomie – Kiedy dziecko wymaga konsultacji kardiologicznej?

Gorączka jest niespecyficznym objawem, który niezwykle rzadko związany jest z przyczyną kardiologiczną i nawet w populacji dzieci z wadami serca wynika najczęściej z nakładającej się infekcji o różnej etiologii. W grupie dzieci z wrodzonymi wadami serca lub innymi czynnikami ryzyka (np.

przewlekłym leczeniem dożylnym), w ciężkim stanie ogólnym z dodatnimi wynikami posiewów krwi i nowym (zwłaszcza rozkurczowym) szmerem nad sercem należy zawsze brać pod uwagę infekcyjne zapalenie wsierdzia.

Gorączka utrzymująca się >5 dni, zwłaszcza jeśli towarzyszą jej polimorficzna wysypka, zmiany rumieniowe na dłoniach i stopach, zapalenie spojówek, limfadenopatia oraz zmiany na wargach i w jamie ustnej, wymaga rozważenia choroby Kawasaki jako jej potencjalnej przyczyny.

Zły stan ogólny, objawy niewydolności układu krążenia w trakcie infekcji z gorączką wymagają wykluczenia zapalenia mięśnia sercowego.1-3,6

Diagnostyka

Badanie lekarskie dziecka ukierunkowane na układ krążenia rozpoczyna się już na samym początku wizyty.

Polega ono na ocenie wyglądu, stanu odżywienia, obrzęków, cech dysmorfii, częstości pracy serca i wysiłku oddechowego, symetrii i dowolności ułożenia, reakcji bólowych, niepokoju w trakcie badania, zabarwienia powłok skórnych i śluzówek.

Koniecznym elementem badania lekarskiego powinna być zawsze ocena tętna na kończynach górnych i dolnych, ocena palpacyjna okolicy przedsercowej, wątroby i śledziony, a także osłuchiwanie serca w miejscach typowych ze zmierzeniem częstości pracy serca i ciśnienia.1,2

Badania laboratoryjne, EKG, pulsoksymetria i zdjęcie RTG klatki piersiowej stanowią ważne i w części przypadków niezbędne uzupełnienie badania lekarskiego. Ich zaletą jest powszechna dostępność, a wynik może przesądzać o wykluczeniu kardiologicznych przyczyn dolegliwości bądź wskazywać na pilność konsultacji kardiologicznej.

Badania laboratoryjne

Badania laboratoryjne są niezwykle istotne w diagnostyce różnicowej pozasercowego tła dolegliwości ze strony układu krążenia.

Należą do nich: morfologia, jonogram, CRP, badanie ogólne moczu, białko całkowite, albuminy, prokalcytonina, hormony tarczycy, ocena wydolności układu krążenia (pro-BNP), ocena markerów uszkodzenia mięśnia sercowego (kinaza kreatynowa [CK-MB], troponina T, troponina I) oraz ocena stanu ogólnego (równowaga kwasowo-zasadowa [RKZ]).2

EKG

Ze względu na większą częstość pracy serca u dzieci badanie EKG powinno być wykonane przy przesuwie taśmy 50 mm/s. Analizując EKG, należy brać pod uwagę odrębności zapisu wieku rozwojowego oraz uwzględnić poprzednie zapisy dziecka i choroby serca w wywiadzie.

 U większości pacjentów zgłaszających się z dolegliwościami ze strony układu krążenia zapis EKG jest prawidłowy. U dzieci często można zaobserwować niemiarowość oddechową, która polega na cyklicznym przyśpieszaniu (w trakcie wdechu) i zwalnianiu (w trakcie wydechu) częstości pracy serca.

Różnica między odstępami RR wynosi ponad 160 ms, a zapis niemiarowości jest najwyraźniejszy u dzieci z wolną pracą serca i tendencją do bradykardii (dzieci starsze, młodzież). Diagnostyka obejmuje zapis EKG z chwilowym wstrzymaniem oddechu – ustąpienie niemiarowości wskazuje jednoznacznie jej tło.

Spośród obserwowanych nieprawidłowości w zapisie elektrokardiogramu najczęściej obserwowanymi wymagającymi skierowania na konsultację kardiologiczną są zaburzenia rytmu. Ważne, aby w trakcie zaburzeń napadowych zarejestrować zapis EKG, gdyż ułatwia to dalszą diagnostykę i decyzję dotyczącą leczenia.

Nieprawidłowości w badaniu EKG, które wymagają oceny kardiologicznej, to:

  • wydłużenie odcinka PQ/QT
  • skrócony odcinek PQ/obecność fali delta
  • pobudzenia dodatkowe przedsionkowe i komorowe
  • zaburzenia ST-T
  • cechy przerostu prawej/lewej komory
  • zaburzenia rytmu serca i przewodzenia.

Inne odchylenia w zapisie EKG (nieprawidłowe załamki Q, zapis niskonapięciowy, tachykardia, bradykardia, nieprawidłowa oś elektryczna serca) współistniejące ze zgłaszanymi dolegliwościami ze strony układu krążenia również sugerują konieczność poszerzenia diagnostyki w kierunku chorób układu krążenia.2

RTG klatki piersiowej

RTG klatki piersiowej pozwala na wykluczenie chorób dróg oddechowych, ocenę sylwetki i wielkości serca (powiększenie sylwetki serca może być związane z wadami serca, zapaleniem mięśnia sercowego, kardiomiopatią, niewydolnością), rysunku naczyniowego i przepływu płucnego.

Obrys sylwetki serca na zdjęciu RTG pozwala na orientacyjne określenie powiększenia poszczególnych jam serca oraz ocenę pnia płucnego i aorty.

Powiększenie sylwetki serca na zdjęciu RTG (wskaźnik sercowo-płucny [WSP] >0,5) nie zawsze jest jednak związane z rzeczywistym powiększeniem serca; najczęściej u dzieci mniejszych – noworodków i niemowląt – wiąże się z nieprawidłowym i niesymetrycznym ułożeniem dziecka, brakiem możliwości wykonania zdjęcia na wdechu, a także z dużym cieniem grasicy. U niemowląt serce ułożone jest bardziej poziomo, przez co sprawia wrażenie szerszego; wraz z wiekiem koniuszek przemieszcza się ku dołowi i przyśrodkowo, stopień tego przemieszczenia zależy również od budowy ciała i wzrostu dziecka.1,2

Pulsoksymetria

Obniżenie saturacji ze słabą reakcją na tlenoterapię w przesiewowych badaniach w okresie noworodkowym sugeruje siniczą wadę serca i wymaga konsultacji kardiologicznej w trybie pilnym.

 W okresie wczesnonoworodkowym część wad serca, nawet złożonych, może być skąpoobjawowa zarówno w odniesieniu do stanu ogólnego, jak i zmian osłuchowych nad sercem.

Obniżenie saturacji do 90-94% może pozostać niezauważone klinicznie, a dobrostan dziecka utrzymywany jest zwykle przez drożne połączenia z okresu płodowego. Ich zamknięcie i pogorszenie stanu ogólnego może nastąpić już po wypisaniu dziecka do domu.

Są to na szczęście rzadkie sytuacje, mogące mieć jednak potencjalnie groźne następstwa.

Obniżenie saturacji u dzieci starszych najczęściej jest związane z chorobami dróg oddechowych, co sugerują zwykle objawy ze strony układu oddechowego (zapalenie płuc, krtani, obturacyjne zapalenie oskrzeli) bądź etapowym lub paliatywnym leczeniem złożonych wad serca rozpoznanych wcześniej. Zdarzają się jednak pojedyncze przypadki sinicy, dla której podłożem pozostają rzadkie choroby układu krążenia, takie jak nadciśnienie płucne, wewnątrzpłucne przetoki tętniczo-żylne bądź bardzo rzadkie przyczyny hematologiczne.1,2

Podsumowanie

  • Większość dolegliwości sugerujących choroby układu krążenia ma pozakardiologiczne przyczyny i przy braku niepokojących objawów w wywiadzie, badaniu lekarskim i podstawowych badaniach diagnostycznych nie wymaga zwykle diagnostyki specjalistycznej.
  • Wady układu krążenia w zdecydowanej większości przypadków są rozpoznawane i potwierdzane w pierwszych 4 tygodniach życia dziecka, zdarzają się jednak wyjątki dotyczące zwykle wad skąpoobjawowych, które mogą nie powodować szmeru nad sercem (ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej [ASD], koarktacja aorty [CoA]).
  • Istotne choroby serca mogą pojawić się w każdym wieku, ich obraz jest zwykle złożony i składa się z wielu odchyleń w wywiadzie, badaniu lekarskim i podstawowych badaniach diagnostycznych.
  • O pilności konsultacji kardiologicznej oraz jej trybie zawsze decyduje stan ogólny pacjenta, możliwe następstwa, pogorszenie stanu ogólnego wynikające z podejrzewanej choroby układu krążenia, a także dostępność kardiologa dziecięcego.
  • U dzieci (zwłaszcza noworodków i niemowląt) z chorobami serca obserwuje się zwykle niespecyficzne objawy obejmujące wzmożony wysiłek oddechowy w spoczynku, nasilenie duszności podczas wysiłku, męczliwość, osłabienie, słaby przyrost masy ciała, zmniejszenie diurezy, nadmierną potliwość. Kluczowe elementy sugerujące kardiologiczne tło tych dolegliwości to:
    • objawy ze strony układu oddechowego (tachypnoe, duszność)
    • zaburzenia perfuzji obwodowej
    • nieprawidłowości w badaniu układu krążenia (tachykardia, szmer patologiczny, nieprawidłowe tony serca, tarcie osierdzia, hiperkinetyczna praca serca, asymetria tętna obwodowego, sinica, powiększenie wątroby)
    • nieprawidłowości w badaniach dodatkowych.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*