Poliglobulia – co to jest?

Ze względu na specyficzne objawy fizykalne, u pacjentów z chorobami rzadkimi może dodatkowo wystąpić obciążenie psychiczne.

Tematy takie jak społeczna akceptacja choroby, poszukiwanie odpowiedniej opieki medycznej, a często nawet bezpieczeństwo materialne wpływają na ich życie.

Często spotykane problemy to dostęp do specjalistycznych ośrodków terapeutycznych, dostęp do narzędzi diagnostycznych oraz dostępność przyjaznych dla pacjenta informacji. Dlatego choroby rzadkie  często stanowią poważne wyzwanie pod względem czasu, energii i pieniędzy.

Elena Zagorulko, chorująca na czerwienicę prawdziwą, jest przewodniczącą organizacji pacjentów zajmującej się wymianą informacji.

Ból głowy, zawroty głowy, depresja: początkowo objawy czerwienicy prawdziwej wydają się być niespecyficzne u wielu osób, co również okazało się prawdą w moim przypadku. Z tego powodu rozpoznanie jest utrudnione – w moim przypadku zdiagnozowanie czerwienicy prawdziwej trwało ponad rok.

Poliglobulia – co to jest?

Starałam się prowadzić normalne życie. Ale, podobnie jak wiele innych osób dotkniętych tą chorobą, miałam wiele negatywnych myśli i obaw. W pewnym momencie pomyślałam, że muszę coś zmienić. Dlatego założyłam organizację pacjentów

Dr Elena Zagorulko PACJENTKA Z CZERWIENICĄ PRAWDZIWĄ | PRZEWODNICZĄCA GRUPY WSPARCIA MPN W AUSTRII

“Jeśli zdiagnozowano u Ciebie czerwienicę prawdziwą, początkowo jest to szok. Jest to nie tylko trudne dla pacjenta, ale także dla członków rodziny. Nagle trzeba nauczyć się żyć z tą chorobą. To wyzwanie.”

Poliglobulia – co to jest?

W przypadku podejrzenia czerwienicy prawdziwej (w oparciu o niespecyficzne objawy i zmiany morfologii krwi, zwłaszcza podwyższone stężenie hemoglobiny i hematokrytu), należy skonsultować się z hematologiem w celu wykluczenia innych chorób.

Dr Elena Zagorulko PACJENTKA Z CZERWIENICĄ PRAWDZIWĄ | PRZEWODNICZĄCA GRUPY WSPARCIA MPN W AUSTRII

“Chciałam doświadczyć radości życia i znowu myśleć pozytywnie. Znalazłam różne sposoby, aby sobie pomóc i chciałabym podzielić się tym doświadczeniem z innymi ludźmi”.

Wielu pacjentów dotkniętych tym schorzeniem pozostaje sam na sam z diagnozą. Wielu z nich ma negatywne myśli, cierpi na depresję i lęk. Jednocześnie są niepewni, ponieważ brakuje im wiedzy na temat konsekwencji choroby. Dlatego wymiana doświadczeń z innymi może być bardzo pomocna.

Mamy częste spotkania, podczas których pacjenci mogą dzielić się swoimi doświadczeniami z innymi. Towarzyszy im wielu członków rodziny. Ważne jest również, aby zadawali pytania. Pragną dowiedzieć więcej o chorobie i jej objawach. W przyszłości chcemy również zaprosić lekarzy na spotkania.

Dr Elena Zagorulko PACJENTKA Z CZERWIENICĄ PRAWDZIWĄ | PRZEWODNICZĄCA GRUPY WSPARCIA MPN W AUSTRII

“Trudno sobie wyobrazić pozytywne emocje, które pojawiają się na spotkaniach. Wiele osób jest niesamowicie szczęśliwych, że nie są sami”.

Dr Elena Zagorulko PACJENTKA Z CZERWIENICĄ PRAWDZIWĄ | PRZEWODNICZĄCA GRUPY WSPARCIA MPN W AUSTRII

“Niektóre osoby są w stanie żyć z pozytywnym nastawieniem wkrótce po diagnozie, inne potrzebują na to ponad dwa lub trzy lata. Niektórzy ludzie nie mają pojęcia, jak to zrobić, ale tego pragną. Najważniejszym celem naszej grupy samopomocy jest informowanie i wymiana doświadczeń”.

W krajach niemieckojęzycznych nie mamy prawie żadnych informacji na temat czerwienicy prawdziwej, które zostały przygotowane dla pacjentów w zrozumiały sposób. Dotyczy to nie tylko samej choroby, ale także wiedzy na temat jej zapobiegania. Co jeszcze można zrobić i jakie są istniejące czynniki ryzyka?

Prof. dr Dominik Wolf ma wieloletnie doświadczenie w leczeniu pacjentów z czerwienicą prawdziwą. Specjalista w dziedzinie hematologii i onkologii mówi o przyczynach tej choroby rzadkiej i wyjaśnia ważne aspekty jej diagnozowania.

Univ.-Prof. Dr. Dominik Wolf

“Morfologia krwi pacjenta ma decydujące znaczenie dla rozpoznania czerwienicy prawdziwej. Jeśli występują zmiany w morfologii krwi, a pacjent ma znacznie zwiększony poziomu hematokrytu lub inne objawy podwyższonej liczby krwinek, powinien zostać skierowany do hematologa, aby uzyskać prawidłową diagnozę, a także konieczne jest rozpoczęcie systematycznych badań”.

W specjalnych laboratoriach mutacja JAK2 może być analizowana biologicznymi metodami molekularnymi. Mutacja JAK2 w połączeniu z podwyższonym poziomem hematokrytu, co ma miejsce u 95% pacjentów z czerwienicą prawdziwą, wskazuje na bardzo duże prawdopodobieństwo tej choroby.

Kolejnym krokiem jest ocena szpiku kostnego w celu uzasadnienia diagnozy i wykluczenia innych nowotworów mieloproliferacyjnych, które mogą naśladować czerwienicę prawdziwą. Ponadto sprawdza się również stopień zwłóknienia szpiku kostnego. Ta procedura wymaga doświadczonego specjalisty.

Univ.-Prof. Dr. Dominik Wolf

“Kiedy widzę pacjenta z czerwienicą prawdziwą, który właśnie usłyszał diagnozę i jest zdruzgotany, mówię, że z reguły należy pamiętać o trzech rzeczach:

1. Myśleć pozytywnie – chorobę można leczyć.

2. Znaleźć najlepsze możliwe leczenie i poszukać zaufanego hematologa.

3. Zdobywać informacje i rozmawiać otwarcie. Można uzyskać informacje za pośrednictwem sieci, przede wszystkim sieci pacjentów, a także na spotkaniach pacjentów, co pomaga stać się kompetentnym pacjentem.

Ułatwia to optymalną komunikację z lekarzem, zapewniając w dłuższej perspektywie zadowolenie i możliwość radzenia sobie z tą przewlekłą chorobą”.

Czerwienica prawdziwa jest chorobą komórek krwiotwórczych szpiku kostnego. Nabyta mutacja genu JAK2 prowadzi do wytwarzania zbyt wielu krwinek, zwłaszcza krwinek czerwonych, ale także płytek krwi lub krwinek białych.

Można powiedzieć, że przełącznik produkcji krwinek jest zawsze włączony. Ogólnie rzecz biorąc, schorzenie to określa się jako mieloproliferacyjne. Czerwienica prawdziwa stanowi podgrupę chorób mieloproliferacyjnych.

Poliglobulia – co to jest?

Prof. dr Dominik Wolf jest kierownikiem V Uniwersyteckiego Oddziału Klinicznego Hematologii i Onkologii w Klinice Uniwersyteckiej w Innsbrucku.

Jednym z jego głównych punktów zainteresowania są nowotwory szpiku (MPN i ostra białaczka). Jako specjalista ma wieloletnie doświadczenie w leczeniu pacjentów z czerwienicą prawdziwą. Ponadto od kilku lat prof.

Wolf prowadzi badania nad białaczką i jest uważany za eksperta w dziedzinie immunologii nowotworów.

Hematokryt


Poliglobulia – co to jest?

Hematokryt to jeden z parametrów ocenianych w standardowym badani krwi – morfologi. W typowym wydruku badania hematokryt jest skrótowo zapisywany jako “Ht”. Dostarcza on informacji, jaki procent krwi stanowią elementy upostaciowane, konkretnie erytrocyty czyli czerwone krwinki.

Normy są różne w zależności od płci i wieku badanej osoby. Dla dorosłych normy hematokrytu to 37-47% u kobiet oraz 40-45% u mężczyzn. Wyjątkowo wysokie wartości hematokrytu występują fizjologicznie u noworodków. W pierwszych dniach życia parametr ten może sięgać nawet 60%.

Ocena zmian hematokrytu zawsze musi być dokonywana w oparci o pozostałe parametry morfologi. Najogólniej można powiedzieć, że wzrasta, gdy krew jest zagęszczona i maleje, gdy staje się bardziej rzadka.

Stąd jedną z najczęstszych przyczyn wzrostu hematokrytu jest odwodnienie.

Poważniejsze przyczyny wzrostu Ht to czerwienica prawdziwa (choroba rozrostowa, w przebiegu której dochodzi do nadprodukcji czerwonych krwinek) oraz poliglobulia.

Spadek wartości hematokrytu może świadczyć o przewodnieniu organizmu. W czasie trwania ciąży jest to przykład adaptacji układu krążenia kobiety ciężarnej do wymogów płodu. Inną często przyczyną spadku wartości hematokrytu (wraz z spadkiem stężenia hemoglobiny i ilości czerwonych krwinek) są stany niedokrwistości.

MCHC to jeden z parametrów morfologii krwi obwodowej odnoszący się do opisu krwinek czerwonych (erytrocytów). MCHC to skrót od…

Morfologia krwi obwodowej to badanie dostarczające podstawowych danych na temat trzech grup komórek znajdujących się we krwi:…

Krew składa się z osocze i elementów komórkowych. Osocze W skład osocza wchodzą substancje takie jak czynniki krzepnięcia oraz…

  • krew
  • erytrocyty
  • poliglobulia
  • czerwienica
  • hemoglobina
  • odwodnienie

Porozmawiaj o przyczynach rozmaitych krwotoków i prawidłowych parametrach krwi. Pomóż w interpretacji wyników krwi innych użytkowników lub poproś ich o pomoc przy swoich wynikach….

Poliglobulia: qué es, síntomas y tratamiento

La poliglobulia o policitemia es un exceso de glóbulos rojos que se llama comúnmente “sangre espesa”.

Con frecuencia es un mecanismo para compensar la disminución del oxígeno en sangre como ocurre en fumadores importantes, pacientes con problemas respiratorios o cardiológicos y personas que viven a gran altura.

A veces existe una enfermedad de la sangre que se llama policitemia vera que produce un exceso de glóbulos rojos sin ser de mecanismo compensatorio y que se puede asociar a trombosis.

Pronóstico de la enfermedad

La patología no muestra síntomas excesivamente graves o alarmantes. El paciente no siente excesivo malestar ni dolor, lo cual puede tender a relajarlo o a no darle la importancia necesaria. Esto es peligroso, ya que la enfermedad puede llegar a causar un cierto riesgo de vida debido a las múltiples complicaciones a las que puede derivar.

Síntomas de poliglobulia

La poliglobulia provoca un aumento de la viscosidad de la sangre. Esta viscosidad provoca un riesgo mayor de patologías como la trombosis.

Leia também:  Jakie Sa Objawy Robakow U Szczeniaka?

Algunos de los otros signos médicos que podemos identificar son:

  • Dolor de cabeza
  • Hipertensión arterial
  • Zumbidos en los oídos o tunnitus
  • Coloración rojiza de la piel
  • Agostamiento
  • Falta de aire
  • Hemorragias habituales
  • Trombosis
  • Molestias en la vista

Poliglobulia – co to jest? La hipertensión arterial puede ser un síntoma de poliglobulia.  

Pruebas médicas para la poliglobulia

En muchos casos la patología se detecta de forma casual, con una analítica. Esto es debido a que el paciente no presenta síntomas.

Cuando un paciente presenta algunos de los síntomas mencionados anteriormente y se pueda sospechar un caso de posible poliglobulia, se realizarán algunas pruebas como anamnesis y exploración dirigidas.

También cabe destacar la importancia de explicar al especialista el consumo de tabacos o fármacos que puedan causar deshidratación, la existencia de HTA, enfermedades pulmonares, cardíacas, renales y hepáticas, además de los antecedentes familiares que han padecido la enfermedad.

¿Cuáles son las causas de la poliglobulia?

La poliglobulia puede ocasionarse como resultado de la disminución del oxígeno en sangre. Esta circunstancia se puede producir en zonas de altitud donde el oxígeno es más escaso, por ejemplo. Otros motivos médicos pueden ser:

  • Problemas respiratorios
  • Algunos tumores
  • Enfermedades de la hemoglobina

¿Se puede prevenir?

El factor hereditario no se puede prevenir pero hay otras causas de riesgo que se pueden controlar, entre los que encontramos:

  • Tabaquismo
  • Consumo excesivo de bebidas alcohólicas
  • Vivir a más de 3.000 metros sobre el nivel del mar
  • Obesidad
  • Enfermedades como el bloqueo de una arteria de un riñón, un problema en los pulmones, etc.
  • Reducir el consumo de alimentos con mucho hierro
  • Aumentar los alimentos ricos en vitaminas E y C
  • Limitar el consumo de carnes rojas, vísceras como hígado y corazón

Tratamientos para la poliglobulia

La poliglobulia no suele requerir una intervención inmediata de forma urgente. Cuando sucede, es importante controlar las constantes vitales del paciente y estabilizarlo. El tratamiento incluye la flebotomía para reducir el hematocrito y la hemoglobina a valores normales.

El tratamiento específico puede variar según su etiología. Los casos relacionados con deshidratación o tabaquismo remiten al desaparecer la causa subyacente.

¿Qué especialista lo trata?

El especialista en Hematología es el encargado de diagnosticar y tratar a los pacientes con poliglobulia.

Poliglobulia: o que é, sintomas, causas e tratamento

A poliglobulia, também chamada de policitemia ou eritrocitose, é uma doença que se caracteriza pelo excesso de glóbulos vermelhos produzidos pela medula óssea.

Essa produção excessiva torna o sangue mais grosso e menos capaz de circular na corrente sanguínea e nos órgãos, causando sintomas como dor de cabeça, tontura, cansaço excessivo, visão nublada ou sensação de ardência nas extremidades do corpo.

As causas da poliglobulia são desconhecidas, e geralmente os sintomas aparecem entre os 50 e 60 anos de idade, e podem levar a complicações graves, como a formação de coágulos sanguíneos ou inchaço do baço.

O tratamento da poliglobulia deve ser indicado pelo clínico geral ou hematologista que pode indicar fazer flebotomia, que é a retirada de sangue semelhante à realizada nas doações de sangue, reduzindo o número de glóbulos vermelhos no sangue, ou utilizar remédios para aliviar os sintomas e prevenir complicações, como infarto ou AVC, por exemplo.

Poliglobulia – co to jest?

Principais sintomas

Devido a dificuldade do sangue de circular no corpo e nos órgãos, a poliglobulia pode levar ao surgimento de sintomas como: 

  • Dor de cabeça;
  • Visão embaçada;
  • Vermelhidão na pele, principalmente no rosto, mãos e pés;
  • Cansaço excessivo;
  • Pressão alta;
  • Tontura;
  • Dor ou desconforto na barriga;
  • Sangramento ou hemorragia nasal ou nas gengivas;
  • Sensação de queimação na sola dos pés;
  • Manchas roxas na pele ou hematomas;
  • Coceira na pele, especialmente após o banho;
  • Dor, rigidez ou inchaço nas articulações

Além disso, a policitemia pode levar à formação de coágulos no sangue e desenvolvimento de infarto, AVC, embolia pulmonar ou trombose venosa profunda, que necessitam de atendimento médico imediato. 

Por isso, deve-se procurar o pronto-socorro mais próximo caso surjam sintomas como dor forte, inchaço, vermelhidão e sensibilidade em uma das pernas, pele quente na área do coágulo, falta de ar, dor no peito ou na parte superior das costas, tosse com sangue, sensação de tontura ou desmaio.

Como confirmar o diagnóstico

O diagnóstico da poliglobulia é feito pelo clínico geral ou hematologista através de exame de sangue, como hemograma completo, que permite avaliar a quantidade de glóbulos vermelhos no sangue, além de quantidades anormais de plaquetas, glóbulos brancos e os valores de hematócrito e de hemoglobina. Veja quais são os valores de referência do hemograma.

Além disso, o médico pode solicitar uma biópsia de medula óssea para avaliar as características das células da medula óssea, pois fornece informações sobre a quantidade e características dos glóbulos vermelhos, brancos e plaquetas. Saiba como é feita a biópsia de medula óssea. 

Outro exame que pode ser solicitado pelo médico é um exame genético em busca de alterações ou mutações genéticas que podem estar causando a poliglobulia, como alteração do gene JAK2, por exemplo.

Possíveis causas

As causas da poliglobulia podem divididas em diferentes tipos dependendo do que levou ao desenvolvimento da produção excessiva de glóbulos vermelhos e incluem:

1. Poliglobulia aparente

A policitemia aparente é caracterizada pela contagem normal de glóbulos vermelhos no sangue, mas ocorre uma menor produção de plasma sanguíneo, que é a parte líquida do sangue. Desta forma, com menos plasma, o sangue torna-se mais grosso.

Geralmente, esse tipo de poliglobulia é causado por excesso de peso, fumar cigarro, consumo excessivo de bebidas alcoólicas ou uso de certos remédios como diuréticos, por exemplo.

2. Poliglobulia relativa

A poliglobulia relativa, também chamada de pseudopoliglobulia, é semelhante à policitemia aparente, em que a produção de glóbulos vermelhos é normal, mas o volume de plasma sanguíneo é reduzido, aumentando a viscosidade do sangue. 

Esse tipo de poliglobulia é causado principalmente pela desidratação, que é uma condição que se caracteriza pelo corpo eliminar mais água do que a quantidade que é ingerida.

3. Poliglobulia absoluta

A policitemia absoluta, também chamada de poliglobulia real, ocorre quando o corpo produz muitos glóbulos vermelhos, podendo ser classificada de acordo com a origem do problema em dois tipos:

  • Poliglobulia primária: é causada por uma deficiência nas células produzidas pela medula óssea que se transformam em glóbulos vermelhos. O tipo mais comum desse tipo de poliglobulia é a policitemia vera. Entenda melhor o que é a policitemia vera e suas causas;  
  • Poliglobulia secundária: é causada pela produção excessiva de glóbulos vermelhos devido a outras condições como estar em uma altitude elevada, apneia obstrutiva do sono, doença cardíaca ou pulmonar que leva à redução dos níveis de oxigênio no corpo ou tumor nos rins, por exemplo.

É importante que seja identificada a causa da policitemia para que seja estabelecido o melhor tipo de tratamento, evitando o surgimento de outros sintomas ou complicações.

Como é feito o tratamento

O tratamento da poliglobulia tem como objetivo aliviar os sintomas, prevenir complicações como formação de coágulos sanguíneos, além de tratar a sua causa, e inclui:

  • Flebotomia terapêutica ou sangria: é a maneira mais simples e rápida de reduzir o número de glóbulos vermelhos no sangue, pois é feita a retirada de sangue sendo recomendada nos casos de poliglobulia primária, histórico de formação de coágulos no sangue ou surgimento dos sintomas de poliglobulia. Veja como é feita a flebotomia; 
  • Uso de remédios para reduzir a quantidade de glóbulos vermelhos do sangue, como hidroxiuréia ou interferon: esses remédios devem ser usados sempre com orientação médica e não devem ser usados por mulheres grávidas ou que planejam uma gravidez;
  • Uso de anticoagulantes, como ácido acetilsalicílico: podem ser indicados pelo médico para deixar o sangue mais fluido e reduzir o risco de formação de coágulo;
  • Uso de remédios inibidores da JAK2, como ruxolitinibe: utilizado nos casos em que os outros tratamentos não foram eficazes para aliviar os sintomas e diminuir o risco de complicações. Esse remédio age inibindo a ação da enzima JAK2 que é responsável pela produção de glóbulos vermelhos.
Leia também:  Jakie Objawy Zakrzepicy Po Szczepieniu?

É importante fazer o tratamento da doença que pode ter causado a poliglobulia. Além disso, a policitemia aparente pode melhorar ao parar de fumar ou reduzir a ingestão de álcool, por exemplo.

Possíveis complicações

As complicações que a poliglobulia pode causar incluem:

  • Aumento do baço;
  • Formação de coágulos no sangue;
  • Angina;
  • Derrame ou AVC;
  • Infarto;
  • Embolia pulmonar;
  • Trombose venosa profunda;
  • Gota;
  • Úlcera péptica.

Embora seja raro, a poliglobulia também pode dar origem a outras complicações como mielofibrose, síndrome mielodisplásica ou leucemia aguda, por exemplo.

Morfologia krwi obwodowej – interpretacja wyniku

Wynik badania jest zwykle przedstawiony w postaci komputerowego wydruku i zawiera:

  • symbole poszczególnych badań (angielskojęzyczne skróty nazw badań). Do podstawowych parametrów zalicza się: RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, WBC i PLT;
  • wyliczone dla danej próbki krwi wartości poszczególnych parametrów;
  • zwykle podany jest również przedział wartości prawidłowych (czyli od najniższej wartości uznawanej za prawidłową do najwyższej) dla poszczególnych wskaźników. Na wydruku badania obok wyniku parametru, jeśli nie mieści się on w podanym zakresie normy często umieszczony jest symbol strzałki. Grot strzałki skierowany jest ku dołowi jeśli zmierzona wartość znajduje się poniżej zakresu podanego jako prawidłowy lub ku górze jeśli zmierzona wartość jest wyższa niż górna granica normy.

Przedziały wartości prawidłowych podawane przez poszczególne laboratoria mogą się nieznacznie różnić. Największe różnice pomiędzy poszczególnymi laboratoriami dotyczą należnej liczby krwinek czerwonych, stężenia hemoglobiny oraz hematokrytu.

Wynika to z tego, że liczne parametry, a w szczególności trzy wymienione powyżej, są różne dla różnych populacji i zależą od wielu czynników takich jak np. wysokość nad poziom morza, nawyki żywieniowe czy tryb życia. Z tego powodu podany zakres normy należy traktować orientacyjnie.

Niewielkie odchylenia od podanej normy nie muszą oznaczać choroby również z tego powodu, że tabele norm powstają w oparciu o średnią wyników analiz u 95% ludzi zdrowych. Inaczej mówiąc 5% zdrowych osób może mieć część wyników nieznacznie odbiegających od wartości uznawanej za prawidłową.

Rzeczą ważną jest aby pamiętać o sytuacji odwrotnej a mianowicie o fakcie, że nawet całkowicie prawidłowa morfologia nie wyklucza możliwości choroby.

W każdym przypadku ostateczna interpretacja morfologii należy do lekarza kierującego na badanie i powinna się opierać nie tylko na porównaniu wyników z zakresami norm ale również na badaniu fizykalnym pacjenta oraz na znajomości jego ogólnego stanu zdrowia, wieku oraz trybu życia. Niniejszy artykuł nie może w żadnym wypadku stanowić podstawy dla prób stawiania samodzielnej diagnozy przez Czytającego. Celem jego jest jedynie przybliżenie zainteresowanym skomplikowanego zagadnienia jakim jest interpretacja morfologii krwi obwodowej.

Jak zostało już wspomniane na wstępie, w morfologii krwi ocenie podlegają 3 główne układy komórkowe:

  1. układ czerwonokrwinkowy
  2. układ białokrwinkowy
  3. płytki krwi

1. Zaburzenia dotyczące układu czerwonokrwinkowego

Do parametrów układu czerwonokrwinkowego zaliczamy:RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, RDW oraz RET.

Dla prawidłowej oceny stanu układu czerwonokrwinkowego parametry te należy interpretować łącznie a nie w oderwaniu od siebie. Dla celów ostatecznej diagnozy ważne jest skojarzenie zaistniałych nieprawidłowości z odchyleniami w badaniu fizykalnym pacjenta oraz obecnymi w innych badaniach laboratoryjnych czy np. obrazowych.

RBC (red blood count) – liczba czerwonych krwinek. Krwinki czerwone czyli erytrocyty dzięki zawartej w nich hemoglobinie są w organizmie nośnikami tlenu. Liczbę komórek podaje się w milionach w mm3 lub w terach (1 tera = 1012) na litr.

Istnieje duża rozbieżność w podawanych przez laboratoria oraz podręczniki normach dotyczących prawidłowej liczby erytrocytów. Parametr ten należy traktować bardzo orientacyjnie.

Przy wartościach odbiegających od normy należy zwrócić uwagę na wartości hematokrytu i stężenia hemoglobiny, parametry mocno powiązane z liczbą erytrocytów.

Norma: mężczyźni 4,5-6 milionów w mm3; kobiety 4-5,4 milionów w mm3

Zwiększone wartości określa się mianem nadkrwistości (inne synonimy to: czerwienica, erytrocytoza i poliglobulia) zmniejszone są objawem niedokrwistości czyli anemii.

Wzrost produkcji krwinek czerwonych stymulowany jest najczęściej przez niedotlenienie organizmu (towarzyszy mu zwykle wzrost wartości hematokrytu – patrz niżej). W tych przypadkach mówimy o czerwienicy wtórnej (stymulowanej niedotlenieniem).

Może ona mieć charakter fizjologiczny jak w przypadku osób mieszkających wysoko nad poziomem morza (mniejsza prężność tlenu wraz ze wzrostem wysokości n.p.m.), czy u palaczy tytoniu (blokowanie części hemoglobiny przez toksyny dymu tytoniowego, głównie CO).

Podobny wpływ na układ czerwonokrwinkowy ma niedotlenienie organizmu będące następstwem wielu przewlekłych chorób płuc lub serca. Z tego powodu chorobom tym może towarzyszyć przewlekła nadkrwistość.

W przypadkach tych ważniejszym i wymagającym monitorowania parametrem jest wartość hematokrytu.

Poza czerwienicą wtórną czasami mamy do czynienia z czerwienicą pierwotną. Jest to choroba hematologiczna, której istotą jest nieprawidłowe, niekontrolowane namnażanie krwinek czerwonych. Proliferacja (namnażanie) komórek nie wynika w tym przypadku z niedotlenienia, ale jest wynikiem pierwotnej choroby szpiku.

Spadek liczby krwinek czerwonych objawia się niedokrwistością, czyli anemią. W przypadku anemii istotniejszym parametrem niż liczba krwinek czerwonych, jest stężenie hemoglobiny, które określa głębokość anemii.

HGB (hemoglobin) – stężenie hemoglobiny wyrażone w g/dl

Norma: mężczyźni 13-18 g/dl: kobiety 12-16 g/dl.

Tak jak liczba krwinek czerwonych, obniżone wartości są objawem niedokrwistości (anemii), podwyższone występują np. w stanach odwodnienia.

Tak samo jak liczba krwinek czerwonych, również ten parametr zależy od wielu czynników takich jak: płeć, wysokość nad poziom morza czy tryb życia (np. wyższa u sportowców dyscyplin wytrzymałościowych jak kolarze czy wioślarze).

Często dla właściwej oceny ważne jest porównanie wartości stężenia hemoglobiny z wartościami z badań poprzednich. Nawet niewielkie odchylenia od normy mogą być symptomem poważnych chorób.

Przykładowo obniżona wartość hemoglobiny skojarzona z niską wartością MCV wskazuje na niedobór żelaza, za którym może stać zarówno niewłaściwa dieta jak i wiele poważnych chorób, których skutkiem jest jawna lub utajona utrata krwi.

Trudno jednoznacznie określić jakie wartości stężenia hemoglobiny powinny być niepokojące. Na pewno zawsze należy poszukiwać przyczyny spadku stężenia hemoglobiny większego niż 1 g/dl poniżej normy jak i istotnego obniżenia wartości HGB porównując aktualny wynik z wcześniejszymi badaniami.

Czasami nawet niewielkie spadki stężenia hemoglobiny mogą stanowić istotną wskazówką diagnostyczną. Posługując się wartością hemoglobiny często mówimy o łagodnej, umiarkowanej lub ciężkiej niedokrwistości. Pojęcia te mają charakter względny, ponieważ objawy towarzyszące niedokrwistości zależą nie tylko od wartości hemoglobiny, ale też od tempa jej spadku.

Objawy będą bardziej nasilone przy gwałtownym obniżeniu stężenia hemoglobiny (np. krwotoki) oraz w przypadku, gdy pacjent cierpi na choroby, w przebiegu których obecne jest niedotlenienie narządów (np. choroba wieńcowa serca). W tych przypadkach nawet stosunkowo wysokie wartości hemoglobiny mogą nie zapewniać dostatecznego zaopatrzenia narządów w tlen.

Często przy spadku stężenia hemoglobiny poniżej 7,0 g/dl konieczne jest podanie choremu masy erytrocytarnej (przetoczenie preparatu zawierającego krwinki czerwone). Są jednak osoby, które nawet przy niższych wartościach nie prezentują objawów niedotlenienia (osoby zaadoptowane do niedotlenienia w związku z przewlekłą anemią) jak i osoby dla których nawet wyższe wartości mogą być groźne.

Niezależnie od objawów niedokrwistości nawet niewielka anemia nie dająca żadnych objawów jest ważnym sygnałem, który powinien skłaniać do ustalenia jej przyczyny.

HCT (hematocrit) – hematokryt, czyli stosunek objętości krwinek (części stałej krwi) do osocza (części płynnej krwi).

Norma: mężczyźni 40-51%; kobiety 37-47%

Leia também:  Crp Wysokie Jakie Objawy?

Hematokryt jest ważnym parametrem od którego zależy lepkość krwi. Stany prowadzące do zwiększenia liczby krwinek czerwonych prowadzą do wzrostu hematokrytu, obniżenie liczby krwinek czerwonych daje skutek odwrotny czyli jego spadek.

Poza tym jego wartość zależy w dużym stopniu od stopnia nawodnienia organizmu. Nawadnianie czy to drogą doustną czy za pomocą infuzji płynów dożylnych zmniejsza hematokryt, odwodnienie zaś (biegunki, wymioty, brak podaży płynów) prowadzi do jego wzrostu.

Wartość hematokrytu w czasie korekcji odwodnienia lub przewodnienia może się zmieniać o 6-8%.

Tak więc obniżenie hematokrytu jest typowe dla niedokrwistości (anemii) oraz stanów przewodnienia organizmu, zwiększone wartości występują w przebiegu nadkrwistości (patrz wyżej – czerwienica) oraz są typowe dla odwodnienia organizmu.

Niezależnie jakie czynniki prowadzą do wzrostu hematokrytu, jego wartość powyżej 55% oznacza znaczne zwiększenie gęstości i tym samym lepkości krwi, co zagraża wystąpieniem epizodów zakrzepowo-zatorowych.

Częstym postępowaniem w tych przypadkach jest wykonanie krwioupustu (zabieg stosowany m.in. w leczeniu czerwienicy prawdziwej).

Ponieważ hematokryt w dużym stopniu zależy od stopnia nawodnienia organizmu jego wartość cechuje dość duża zmienność.

W kolejnych badaniach u tej samej osoby wynik może się różnić o kilka punktów procentowych.

Na wzrost hematokrytu mogą mieć także wpływ takie czynniki jak wysiłek fizyczny, zimno czy zbyt długi zastój krwi spowodowany stazą (opaską uciskową zakładaną na ramię przy pobieraniu krwi).

Wskaźniki erytrocytarne: MCV, MCH i MCHC

MCV (mean corpuscular volume) – średnia objętość krwinki czerwonej. Podawana jest w femtolitrach (1 femtolitr [fl] = 10-15 litra).

  • Norma: 80-95 fl u obu płci.
  • W zależności od wartości MCV dzielimy krwinki czerwone na: mikrocytarne (MCV poniżej normy), normocytarne (MCV z normie) oraz makrocytarne (MCV powyżej normy).
  • Wielkość krwinki daje nam istotną informację o przyczynach prowadzących do niedokrwistości (anemii).

Skojarzenie niskich wartości RBC, HGB i Ht (typowe dla niedokrwistości) z niską wartością MCV pozwala zakwalifikować anemię do tzw. niedokrwistości mikrocytarnych (z małą krwinką). Najczęstszą przyczyną (poza talasemiamii – chorobami występującymi w basenie morza śródziemnego) prowadzącą do takiego obrazu krwi jest niedobór żelaza.

W tych przypadkach do lekarza należy ocena czy przyczyną powyższego stanu jest niedobór żelaza w diecie (np. zbyt mała podaż, nieuwzględnienie przy planowaniu diety okresu wzrostu organizmu czy nie wzięcie pod uwagę zwiększonego zapotrzebowania na żelazo w czasie ciąży lub karmienia) czy znacznie poważniejsze przyczyny jak utajone lub jawne krwawienia (np.

obfite miesiączki u kobiet w wieku rozrodczym lub inne nieprawidłowe krwawienia np. z dróg rodnych, przewodu pokarmowego czy dróg moczowych). Taka postać anemii może być ważnym symptomem poważnych chorób. Nigdy nie należy podawać żelaza jeśli wcześniej nie ustalono przyczyny jego niedoboru.

Dla potwierdzenia niedoboru żelaza i dla ustalenia przyczyny tego niedoboru pomocne są badania oceniające gospodarkę żelazem oraz pomagające wykryć źródło ewentualnego krwawienia.

Przykładowe badania oceniające gospodarkę żelazem to poziom ferrytyny i transferryny w surowicy krwi, zaś badaniami prowadzącymi do ustalenia źródła krwawienia i jego przyczyny są badanie ginekologiczne, kału na krew utajoną czy badania endoskopowe jak np. gastroskopia i kolonoskopia (badania endoskopowe żołądka i jelita grubego wykonywane w przypadku podejrzenia utraty krwi przez przewód pokarmowy).

Anemia z wysokimi wartościami MCV to anemia makrocytarna. Niewielki wzrost MCV (do około 110) może towarzyszyć przypadkom ze zwiększeniem liczby retykulocytów (patrz niżej – retikulocyty), które jako większe krwinki zawyżają średnią wartość MCV.

Poza tym makrocytozę stwierdza się w chorobach wątroby i u osób nadużywających alkoholu. Główną przyczyną znacznej makrocytozy jest niedobór kwasu foliowego bądź witaminy B12. Inne przyczyny wzrostu wskaźnika MCV to hematologiczne zespoły mielodysplastyczne, czy np.

niedoczynność tarczycy.

Niedokrwistość z prawidłową wielkością krwinki (MCV): ten typ niedokrwistości występuje w wielu przewlekłych chorobach jak zakażenia, nowotwory, niewydolność nerek.

Może wystąpić przy skojarzeniu niedoborów prowadzących do niedokrwistości mikro i makrocytarnej (np. jednoczesny niedobór żelaza i witaminy B12).

Typowy jest też dla niedokrwistości aplastycznych (związanych z pierwotną chorobą szpiku prowadzącą do jego niewydolności).

MCH (mean corpuscular hemoglobin) – średnia waga hemoglobiny w krwince. Otrzymywana z podzielenia stężenia hemoglobiny przez liczbę erytrocytów. Wartość MCH podaje się w pikogramach na komórkę (1 pikogram = 10-12 g).

Norma: 27-32 pg u obydwu płci.

MCHC (mean corpuscular hemoglobin concentration) – średnie stężenie hemoglobiny w krwince. Stosunek zawartości hemoglobiny w krwinkach do objętości, którą one zajmują. Wyrażany jest w g/l, a nie jak wcześniej w %.

Norma: 32-36 g/dl.

Wskaźniki MCH oraz MCHC – jeśli dysponujemy wartością MCV – nie dostarczają istotnych dodatkowych informacji. Są one zwykle obniżone w niedokrwistości z niedoboru żelaza (tak samo jak wskaźnik MCV).

Podwyższona wartość MCH może występować w niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 oraz w niedokrwistościach hemolitycznych (wynikających ze skróconego czasu przeżycia krwinki czerwonej). Znaczny wzrost MCHC obserwuje się np. w rzadkiej chorobie zwanej sferocytozą.

Wraz z MCV wskaźniki te stanowią uzupełnienie morfologicznej klasyfikacji niedokrwistości.

RDW (red cell distribution width) – czyli tak zwana miara zróżnicowania wielkości erytrocytów.

Norma: 11,5-14,5% u obu płci.

Prawidłowy RDW oznacza względną homogenność komórek (to znaczy ich podobną wielkość). RDW powyżej 15% świadczy o ich heterogenności (anizocytozie), czyli inaczej mówiąc informuje o dużej rozpiętości wielkości krwinek czerwonych. Zaburzenia RDW ocenia się zwykle razem z MCV w celu różnicowania przyczyny niedokrwistości.

I tak niski MCV skojarzony z wysokim RDW jest typowy dla niedoboru żelaza zaś niskie MCV z prawidłowym RDW bardziej pasuje do obrazu niedokrwistości spotykanych w chorobach przewlekłych.

W codziennej praktyce wysoki wskaźnik RDW jest najczęściej pierwszym objawem niedoboru żelaza poprzedzającym wystąpienie odchyleń w innych badaniach.

RET – liczba retykulocytów.

Retikulocyty są to prekursory krwinek czerwonych (niedojrzałe czerwone krwinki) krążące we krwi krócej niż 48 godzin. Liczba retykulocytów odzwierciedla tempo syntezy krwinek czerwonych w szpiku w ciągu ostatnich 48 godzin. Jest miarą aktywności szpiku kostnego.

Norma: 5-15 promili (0,5-1,5%) u obu płci.

Liczba retykulocytów jest bardzo ważnym parametrem obrazującym aktualny stan produkcji krwinek czerwonych. Wysoka wartość wskazuje na intensywną produkcję tych krwinek (np. stany po utracie krwi, początkowe stadia leczenia anemii czynnikiem niedoborowym (np.

żelazem niedokrwistości z niedoboru żelaza) czy hemoliza krwi czyli stan polegający na istotnym skróceniu czasu życia krwinki czerwonej.

Niskie wartości mogą być obecne przy aplazji szpiku (zahamowanie produkcji krwinek przez szpik na skutek jego choroby) lub na skutek wtórnego upośledzenia produkcji krwinek w przebiegu chorób o podłożu endokrynologicznym (niedoczynność tarczycy, niedoczynność nadnerczy itp.), w niewydolności nerek czy w przebiegu wielu chorób przewlekłych.

Do oceny ważny jest podtekst kliniczny. Przykładowo wartość retikulocytozy 1% jest prawidłowa u osoby zdrowej, ale w przypadku osoby z głęboką anemią (hemoglobiną poniżej 7 g/dl) taka wartość oznacza upośledzoną regenerację szpiku.

Powyżej omówiona została ta część morfologii, która opisuje układ czerwonokrwinkowy. Zaprezentowane typowe przyczyny możliwych nieprawidłowości są przykładowe i w żadnym wypadku nie systematyzują ani nie wyczerpują zagadnienia.

2. Zaburzenia w układzie białokrwinkowym

Kolejnym układem ocenianym w morfologii krwi jest układ białokrwinkowy.

Krwinki białe czyli leukocyty nie są jednorodną populacją komórek. W warunkach prawidłowych rozróżniamy 5 rodzajów krwinek białych:

  • granulocyty obojętnochłonne – neutrofile,
  • granulocyty kwasochłonne – eozynofile,
  • granulocyty zasadochłonne – bazofile,
  • monocyty,
  • limfocyty.

Zadaniem krwinek białych jest ochrona organizmu przed bakteriami, wirusami i grzybami. Głównym parametrem układu białokrwinkowego jest wartość WBC (white blood count) – czyli całkowita liczba krwinek białych.

Oprócz całkowitej liczby krwinek białych morfologia podaje także tak zwany rozszerzony wzór krwi, czyli liczbę każdego rodzaju krwinek białych w jednostce objętości. Jest to tak zwany rozmaz krwi (inaczej rozmaz Schillinga). Rozmaz może być zbadany pod mikroskopem (tak zwany rozmaz „ręczny”) lub w analizatorze automatycznym.

Interpretacja rozmazu krwi powinna być przeprowadzona na podstawie wartości bezwzględnych; wartości odsetkowe mogą być źródłem błędów.

  • Norma WBC dla dorosłych: 4-10×109/l czyli 4-10 tys. w mm3
  • Norma dla granulocytów obojętnochłonnych: 45-70% (wartości odsetkowe); 1,8-7×109/l (wartości bezwzględne)
  • Norma dla granulocytów kwasochłonnych: 1-5%;

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*