Nietolerancja laktozy u dzieci

Zdarza się, że u niektórych dzieci spożycie mleka i produktów mlecznych kończy się zwykle nieprzyjemnymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. Nie jest to jednak nietolerancja mleka, a „jedynie” jego składnika – laktozy (cukru mlecznego).

Dzieci dotknięte tą przypadłością nie są w stanie spożywać produktów z laktozą, gdyż ich organizm nie potrafi jej odpowiednio trawić. Nietolerancja laktozy u niemowląt objawia się dolegliwościami takimi jak ból brzucha, wzdęcia czy biegunka.

O nietolerancji laktozy mówi się wówczas, gdy po spożyciu produktów z laktozą występują nieprzyjemne dolegliwości. Laktoza to rodzaj naturalnych węglowodanów, zawarta jest we wszystkich produktach mlecznych. Trudno więc całkowicie uniknąć jej w diecie malucha.

Osoba, która cierpi na tę przypadłość, nie trawi laktozy lub trawi ją tylko częściowo, gdyż organizm nie wydziela odpowiedniej ilości laktazy – enzymu potrzebnego w procesie trawienia laktozy (cukru mlecznego).

Proces podziału laktozy na glukozę i galaktozę nie przebiega efektywnie – w związku z czym niestrawiona laktoza w dużej ilości przechodzi do jelita grubego, gdzie w kontakcie z mikroflorą jelitową ulega rozkładowi, co skutkuje wzdęciami.

Po spożyciu produktów mlecznych może wystąpić biegunka i ból brzucha.

Osoby, które cierpią na nietolerancję laktozy, nie są chore – muszą jedynie szczególnie uważać na swoje żywienie. Aby uniknąć nieprzyjemnych objawów, konieczne jest ograniczenie spożycia cukru mlecznego. Nie należy jednak całkowicie unikać mleka i produktów mlecznych, gdyż stanowią one źródło cennych składników odżywczych.

Specjalnie z myślą o potrzebach osób z nietolerancją laktozy powstały produkty bezlaktozowe lub z obniżoną zawartością laktozy. Jest to bowiem stosunkowo częsta przypadłość, nie tylko u dzieci, ale także u dorosłych.

Nietolerancja laktozy u dzieci

Laktoza jest podstawowym rodzajem węglowodanów występujących w mleku ssaków. Także kobiecy pokarm cechuje się wysoką zawartością laktozy (ok. 7g/100 ml) i stanowi najważniejsze źródło energii dla niemowlęcia.

W procesie trawienia laktoza trafia do jelita cienkiego, gdzie ulega rozłożeniu na cząsteczki składowe, jakimi są glukoza i galaktoza. Substancje te przenikają przez jelito do krwiobiegu i służą organizmowi do pozyskiwania energii.

Ponadto u dzieci karmionych piersią laktoza wspiera rozwój zdrowej mikroflory jelitowej.

W okresie karmienia piersią niemowlęta zazwyczaj dobrze metabolizują cukier mleczny. Rzadko zdarza się, aby nietolerancja laktozy u niemowląt była cechą wrodzoną.

Jednak wraz z wiekiem zdolność trawienia laktozy może zanikać – występuje tzw. pierwotny niedobór laktazy. Jest to najczęstsza forma nietolerancji, która może się objawiać już w wieku dziecięcym.

W przypadku wystąpienia dolegliwości należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Nietolerancja laktozy objawia się dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, które występują po spożyciu mleka i produktów mlecznych. Możliwe objawy to:

  • wzdęcia,
  • ból brzucha,
  • biegunka,
  • kolka,
  • mdłości.

Zależą one od indywidualnego stopnia nietolerancji laktozy i mają charakter niespecyficzny. Aby wykluczyć inna przyczynę, należy koniecznie porozmawiać z pediatrą. Lekarz ma możliwość zdiagnozowania nietolerancji laktozy przy pomocy dostępnych testów.

Przykładem jest wodorowy test oddechowy – jest on wiarygodny i dobrze sprawdza się u dzieci powyżej 1. roku życia.

W tym teście dziecko wypija na czczo roztwór laktozy, a w ciągu kolejnych godzin przeprowadza się pomiar zawartości wodoru w wydychanym powietrzu.

Pamiętaj, że nie każde dolegliwości ze strony układu pokarmowego u maluszka muszą być związane z nietolerancją laktozy. Czasem są one normalnym, fizjologicznym zjawiskiem, które nie ma żadnego podłoża chorobowego.

Dzieje się tak, ponieważ układ trawienny małych dzieci nie jest jeszcze w pełni wykształcony. Musi upłynąć nieco czasu, zanim dziecko zacznie „bezproblemowo” trawić wszystkie pokarmy. Nietolerancja laktozy u dzieci musi zostać potwierdzona przez specjalistę.

Nigdy nie modyfikuj więc diety dziecka bez porozumienia z lekarzem.

Alergia pokarmowa różni się zasadniczo od nietolerancji pokarmowej. W przypadku alergii przyczyna tkwi w układzie odpornościowym i reakcji obronnej na określone substancje (białka), które dla zdrowego człowieka są nieszkodliwe. Często wystarczą zaledwie minimalne, tzw. śladowe ilości, aby wywołać reakcję. Do typowych objawów zalicza się:

  • kichanie,
  • świąd skóry,
  • wysypka lub tzw. pokrzywka,
  • zaczerwienione oczy,
  • duszności.

Natomiast nietolerancja pokarmowa nie dotyczy układu odpornościowego. Przyczyną może być przykładowo zaburzona aktywność enzymów trawiennych lub jej brak. Wskutek spożycia określonych produktów występują objawy żołądkowo-jelitowe.

Ważna jest tu ilość spożytego produktu – w przeciwieństwie do alergii, organizm często dobrze toleruje małe ilości.

Jeżeli po spożyciu mleka krowiego wystąpi reakcja, istotne jest określenie, czy jej przyczyną jest alergia na białko mleka krowiego czy też nietolerancja laktozy.

Nietolerancja laktozy u dzieci

W przypadku alergii na białko mleka krowiego należy całkowicie wykluczyć mleko z diety i w porozumieniu z lekarzem znaleźć alternatywne sposoby na zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia. Natomiast w przypadku nietolerancji laktozy mleko i produkty mleczne tolerowane są różnie – zależy to od indywidualnego przypadku.

Niektóre osoby bez problemu mogą wypić pół filiżanki mleka do posiłku lub zjeść nieco jogurtu między posiłkami, z kolei inne osoby reagują źle już na najmniejsze ilości. Gdy człowiek cierpi na nietolerancję, jego organizm ma trudności z przetwarzaniem laktozy.

Dlatego zaleca się stosowanie produktów spożywczych bez laktozy, które jednocześnie mają zachowane wszystkie inne składniki odżywcze zawarte w mleku.

Ważne jest, aby w przypadku podejrzenia alergii lub nietolerancji niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, który postawi wiarygodną diagnozę i będzie w stanie udzielić dalszej pomocy.

Wiele osób sądzi, że z powodu nietolerancji należy całkowicie wykluczyć mleko i w związku z tym, układając jadłospis dla siebie i swojej rodziny, eliminuje z niego wszelkie produkty mleczne.

Nie jest to jednak konieczne, gdyż nawet w przypadku wyraźnej nietolerancji pewne ilości laktozy – w zależności od indywidualnego przypadku – mogą być dobrze tolerowane. Mleko i produkty mleczne zawierają wiele cennych składników odżywczych i są ważnym źródłem wapnia.

Dlatego unikanie tej grupy produktów może okazać się niebezpieczne – szczególnie w przypadku małych dzieci, które z uwagi na proces budowania kości mają wysokie zapotrzebowanie na wapń. Należy pamiętać, że wiek wczesnodziecięcy to okres szczególnie intensywnego rozwoju układu kostnego.

Jeżeli na etapie wczesnodziecięcym istnieje konieczność ograniczenia spożycia laktozy, nie należy z tego powodu unikać mleka i jego pochodnych. Zamiast tego warto sięgać po specjalne produkty mleczne, z których laktoza została usunięta lub obniżona jej ilość.

Zanim zaczniesz stosować żywność bezlaktozową, skonsultuj się z pediatrą, który odpowiednio Ci doradzi i stwierdzi, czy tego typu produkty są odpowiednie dla Twojego dziecka.

Jeśli u Twojego dziecka stwierdzono nietolerancję laktozy, należy zmodyfikować jego dietę. Nietolerancji laktozy nie da się wyleczyć – jednak poprzez świadome odżywianie można całkowicie wyeliminować jej objawy.

Na początku należy wykluczyć produkty zawierające laktozę, aby wyregulować pracę jelit. Po pewnym czasie można ponownie wprowadzać laktozę w małych ilościach. Ilości te są uwarunkowane stopniem nasilenia nietolerancji.

W ten sposób sprawdza się, jak organizm reaguje na cukier mleczny podawany w różnych dawkach, o różnych porach i w połączeniu z innymi produktami spożywczymi.

Laktoza spożywana w trakcie większego posiłku zasadniczo jest lepiej tolerowana niż spożywana między posiłkami. Produkty mleczne, takie jak ser, zazwyczaj zawierają mało laktozy i często są tolerowane dobrze. Także jogurt stanowi zdrową alternatywę – podawany w małych ilościach nie wywołuje objawów.

Nikt nie musi się przez całe życie wyrzekać czy ograniczać w jedzeniu, jednak wskazane jest świadome podejście do żywienia.

Aby zminimalizować objawy, można sięgnąć po produkty bezlaktozowe lub z obniżoną zawartością laktozy np. mleko Comfort.

Jeśli u Twojego dziecka rozpoznano nietolerancję laktozy, koniecznie dowiedz się, które produkty możesz bez obaw podawać maluchowi, a na które należy uważać.

Pamiętaj, że generalnie obecności laktozy można spodziewać się w produktach mlecznych i przetwórstwa mlecznego.

Zwłaszcza na początku pomocne może okazać się sporządzenie listy, którą przymocujesz na drzwiach lodówki – także w obawie, aby ktoś inny z domowników nie podał dziecku produktów z laktozą w nadmiernej ilości.

Zawsze również czytaj etykiety i sprawdzaj składy produktów, nim znajda się one na talerzu malucha.

Nietolerancja laktozy u dzieci

Poniżej mała ściąga 🙂

Poniższe produkty nie zawierają laktozy:

  • Soki owocowe, woda mineralna, herbata
  • Owoce, rośliny strączkowe, warzywa
  • Makaron, ryż
  • Zboża, płatki zbożowe
  • Jaja kurze
  • Miód, konfitury
  • Zioła, przyprawy
  • Orzechy
Leia também:  Como baixar jogos por torrent: 9 passos (com imagens)

Produkty, które zawierają laktozę:(Zawsze uważnie czytaj etykietę!)

Ser feta 45% tłuszczu 0,5g laktozy/100g
Masło 0,6 g laktozy/100g
Ser żółty, ser pleśniowy, ser twardy < 1 g laktozy /100g
Śmietana typu Créme fraiche 2,0-3,6 g laktozy /100g
Serek do smarowania, 10-70 % tłuszczu 2,0-3,8 g laktozy /100g
Twarożek 2,5-3,2 g laktozy /100g
Serek wiejski 2,5-3,4 g laktozy /100g
Kwaśna śmietana 3,0 g laktozy /100g
Jogurt 3,2-5,6 g laktozy /100g
Śmietana, 30% tłuszczu 3,3 g laktozy /100g
Serek topiony 3,4-7,5 g laktozy /100g
Desery (Musy, puddingi, ryż mleczny itd..) 3,5-6,0 g laktozy /100g
Maślanka 4,0 g laktozy /100g
Zsiadłe mleko, kefir 4,0 g laktozy /100g
Mleko kozie 4,2 g laktozy /100g
Napoje mleczne 4,4-5,4 g laktozy/100g
Serwatka 4,7 g laktozy /100g
Mleko krowie 4,8 g laktozy /100g
Lody 5-7 g laktozy /100g
Czekolada 9,5 g laktozy /100g
Mleko w proszku 38,0-51,5 g laktozy /100g

Źródło: Souci Fachmann Kraut, 2008

Produkty spożywcze, które mogą zawierać laktozę

(zawsze uważnie czytaj etykiety i sprawdzaj tabelę wartości odżywczej)

  • Margaryna
  • Dressing sałatkowy, majonez
  • Wędliny
  • Pasty kanapkowe
  • Substancje zagęszczające
  • Gotowe dania, konserwy rybne
  • Pieczywo / wypieki

www.hipp.pl | Ustawienia plików cookie

Nietolerancja laktozy u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Nietolerancja laktozy u dzieci Autor: thinkstockphotos.com

Nietolerancja laktozy – cukru obecnego w mleku – jest jedną z najczęstszych nietolerancji pokarmowych u dzieci. Po każdym posiłku zawierającym mleko lub jego przetwory dziecko ma silne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Jakie są przyczyny nietolerancji laktozy? Jak ją rozpoznać i leczyć?

Nietolerancja laktozy pojawia się wówczas, gdy organizm dziecka nie wytwarza enzymu laktazy,  niezbędnego do rozłożenia laktozy, lub jest go za mało. Wtedy malec cierpi na bóle brzuszka, biegunki i inne problemy trawienne. Jakie są przyczyny nietolerancji laktozy? Jak rozpoznać i leczyć nietolerancję laktozy?

Spis treści

Czym jest laktoza i gdzie występuje?

Laktoza to cukier mleczny, obecny w prawie każdym rodzaju mleka. W mleku kobiet karmiących jest jej od 5,5 do 7,5 proc. w mleku krowim, kozim i owczym – ok. 4,5 proc.

Laktoza jest wartościowym składnikiem odżywczym, zwłaszcza dla noworodków i niemowląt. Stanowi źródło energii, pomaga w budowie tkanki mózgowej, wspomaga wchłanianie wapnia, magnezu i cynku, stymuluje rozwój korzystnej flory bakteryjnej jelit, reguluje też poziom hormonów odpowiadających za uczucie sytości i głodu.

Pod względem chemicznym laktoza jest dwucukrem, czyli składa się z dwóch cukrów prostych: glukozy i galaktozy. By organizm mógł ją przyswoić, laktoza musi być rozłożona na te dwa cukry. W procesie tym udział bierze specjalny enzym, laktaza, wytwarzany w błonie śluzowej jelit.

  • Zobacz też: Alergia pokarmowa u dzieci. Przyczyny, objawy i zapobieganie
  • Bulgotanie w brzuchu u niemowlaka – kiedy wymaga konsultacji z lekarzem?
  • Jak komponować dietę dziecka z alergią na mleko, jajka lub gluten?

Objawy nietolerancji laktozy

Na czym i polega i jak przebiega nietolerancja laktozy? Jeśli laktazy brakuje (tzw. alaktazja) lub jest jej zbyt mało (hipolaktazja), laktoza nie jest rozkładana, lecz częściowo fermentowana przez bakterie. Wytworzone podczas tego procesu gazy i kwasy działają drażniąco na błonę śluzową jelit i powodują wzrost ciśnienia osmotycznego treści jelitowej.

Konsekwencją są wzdęcia, kolka niemowlęca, bóle brzuszka, gazy, odgłosy „przelewania się” w jelitach, czasem również wymioty i nudności – a im większa dawka laktozy, tym dolegliwości te są silniejsze.

W dodatku zwykle pojawiają się nawet kilkanaście godzin po spożyciu pokarmu zawierającego laktozę, dlatego trudno czasem ustalić przyczynę. Resztki laktozy wydalane są wraz z kałem w postaci cuchnącej, wodnistej biegunki. Z jej powodu maluchy mające nietolerancję laktozy często są niedożywione, bo biegunka utrudnia wchłanianie składników odżywczych.

Przyczyny nietolerancji laktozy

Są różne przyczyny nietolerancji laktozy. Tymczasowa nietolerancja laktozy może wystąpić u wcześniaków (zwykle jednak ustępuje, gdy w jelitach rozpoczyna się proces wytwarzania enzymu laktazy). U dzieci urodzonych o czasie nietolerancja może pojawić się w różnym wieku i wynikać z różnych przyczyn.

Jeśli jest to wrodzony niedobór laktazy, wynikający z defektu metabolicznego, na skutek którego organizm nie wytwarza tego enzymu, objawy nietolerancji laktozy pojawią się już u noworodków, w ciągu pierwszych dziesięciu dni życia (zazwyczaj jednak ma to miejsce już po pierwszym karmieniu naturalnym lub sztucznym).

Nabyta nietolerancja laktozy 

Nietolerancja laktozy może mieć też charakter wtórny, to znaczy – wynikać z przejściowych lub utrwalonych niedoborów enzymu, do których doszło w efekcie różnych chorób i czynników, które doprowadziły do uszkodzenia nabłonka jelit i kosmków jelitowych, produkujących laktazę.

Te choroby to przede wszystkim mukowiscydoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, martwicze zapalenie jelita czy zakażenia pasożytnicze przewodu pokarmowego, np. lamblioza. Kosmki i nabłonek jelitowy może zostać zniszczony również na skutek stosowania niektórych leków (np. antybiotyków, niesterydowych leków przeciwzapalnych) lub w trakcie chemioterapii.

Wreszcie, u niektórych dzieci nietolerancja laktozy może być też związana z naturalnym procesem stopniowego „wygaszania” produkcji enzymu laktazy.

Najwyższa aktywność laktazy występuje u noworodków i niemowląt w okresie karmienia piersią, a później, w miarę wprowadzania innych niż mleko, za sprawą genów, jej produkcja stopniowo się zmniejsza, by zupełnie zaniknąć w okresie dojrzewania.

Jak rozpoznać nietolerancję laktozy?

Jeśli podejrzewasz, że dziecko może nie tolerować laktozy, konieczna jest wizyta u pediatry, który zleci odpowiednie testy na nietolerancję laktozy. Ich rodzaj zależy od wieku dziecka.

Niemowlęta najczęściej poddawane są tzw. próbie eliminacji i prowokacji – produkty zawierające laktozę są eliminowane z diety na dwa tygodnie i zastępowane mieszanką bezlaktozową. Mama musi zaś bacznie obserwować, czy mimo tego nieprzyjemne objawy nadal się pojawiają.

Jeśli po ponownym wprowadzeniu laktozy do diety dolegliwości powracają, świadczy to o nietolerancji laktozy.

Badania na nietolerancję laktozy

Dzieciom można wykonać również badanie ogólne kału pod kątem odczynu pH stolca, jednak wyniki te nie zawsze są miarodajne. Na nietolerancję laktozy może wskazywać odczyn pH stolca poniżej 5,5, jednak u bardzo małych dzieci może on również wynikać z niedojrzałości układu pokarmowego i przyspieszonego pasażu jelitowego, w wyniku którego laktoza nie została strawiona do końca. 

U starszych dzieci, które potrafią współpracować podczas badania, wykonuje się często wodorowe testy oddechowe. Badanie to wykorzystuje fakt, że niestrawiona laktoza ulega fermentacji w jelicie grubym, i w trakcie tego procesu uwalniają się spore ilości wodoru, usuwanego następnie w procesie oddychania.

W trakcie badania pobierane są próbki wydychanego powietrza – najpierw na czczo,  a następnie po pewnym czasie od wypicia przez dziecko roztworu zawierającego rozpuszczoną laktozę. Jeśli po dwóch godzinach stężenie wodoru wyraźnie wzrośnie, świadczy to o niedoborach laktazy.

Leczenie nietolerancji laktozy – dieta 

U dzieci ze stwierdzoną nietolerancją laktozy trzeba wyeliminować z diety produkty, które zawierają cukier mleczny. To, na jak długo i w jakim stopniu, zależy jednak od przyczyn i rodzaju nietolerancji, i decyduje o tym lekarz prowadzący. On również decyduje, czy pacjentowi można podawać preparaty laktazy, pomagające w trawieniu pokarmów mlecznych.

W przypadku wrodzonego niedoboru enzymu laktazy rygorystyczna dieta musi trwać do końca życia, bo organizm nie toleruje nawet niewielkiej ilości laktozy.

Podobnie należy postępować przy pierwotnej nietolerancji laktozy.

Jeśli stwierdzono wtórną nietolerancję laktozy, produkty zawierające cukier mleczny trzeba eliminować z diety na pewien czas – do momentu wyleczenia choroby, która uszkodziła nabłonek jelita (z wyjątkiem choroby Leśniowskiego-Crohna). Do normalnej diety można wrócić, gdy nabłonek się zregeneruje, bo wtedy objawy nietolerancji ustąpią.

Produkty bez laktozy – czym karmić dziecko z nietolerancją laktozy?

Dieta w nietolerancji laktozy musi być prowadzona pod kontrolą lekarza.

Dopóki dziecko je tylko mleko, jej podstawą są mleka bez laktozy dla niemowląt, przepisywane przez lekarza na receptę.

Na etapie rozszerzania diety dziecku należy podawać produkty bez laktozy – w tym gotowe dania dla niemowląt i kaszki bezmleczne, które można przygotować na mieszance bezlaktozowej.

Później robi się trudniej, bo cukier mleczny znajduje się nie tylko w mleku, ale również w produktach wyprodukowanych na jego bazie i z jego udziałem. Może być więc w nabiale, pieczywie, ciastach, cukierkach, a nawet w mięsie i w lekach.

Dlatego kupując produkty żywnościowe i medykamenty należy uważnie czytać etykiety. W przypadku niektórych produktów – np. jogurtów albo serów  – laktoza jest już częściowo strawiona przez bakterie i ich spożycie może nie wywoływać niepożądanych objawów. Bezpieczniej jednak jest kupować produkty bez laktozy: bezlaktozowe mleko czy jogurty bez laktozy.  

  1. Czytaj również: Alergia na pokarm matki: co uczula niemowlę karmione piersią?
  2. Uczulenie na mleko: co robić, gdy niemowlę ma alergię na mleko? [6 porad]
  3. Nietolerancja glutenu: celiakia czy alergia? Objawy, dieta i badania
Leia também:  Uszkodzona Przeplywka Jakie Objawy?

Nietolerancja laktozy u dzieci – jak się objawia?

Jedną z najczęstszych nietolerancji pokarmowych jest nietolerancja laktozy, czyli dwucukru, znajdującego się w dużych ilościach w mleku (także tym matczynym).

Z uwagi na brak enzymu rozkładającego ten cukier, dzieci nie są w stanie go trawić, a to z kolei powoduje u nich dokuczliwe objawy. W takim przypadku należy niestety zrezygnować z produktów mlecznych, zastępując je specjalnymi odpowiednikami.

Spróbujmy przyjrzeć się bliżej problemowi i zastanowić się, jak najlepiej sobie z nim poradzić. Jak objawia się nietolerancja laktozy u dzieci?

Dlaczego niektóre dzieci nie tolerują laktozy?

Nietolerancja laktozy u dzieci zaliczana jest do schorzeń z grupy zaburzeń dotyczących węglowodanów. Przyczyny tej choroby mogą być zarówno pierwotne, jak i wtórne.

Pierwotną przyczyną nietolerancji laktozy jest brak lub niska aktywność enzymu trawiącego ten dwucukier.

Cząsteczka spożytego z pokarmem cukru nie może być wtedy rozłożona do jej składowych, czyli galaktozy i glukozy, co wywołuje dolegliwości jelitowe.

 Zazwyczaj przyczyny pierwotne uwarunkowane są genetycznie i niestety nieodwracalne. 

Jeśli chodzi o przyczyny wtórne, są one najczęściej związane z nieprawidłowościami dotyczącymi jelita i dają szansę na ustąpienie bądź złagodzenie objawów po usunięciu przyczyny. Do schorzeń jelit, które mogą predysponować do wystąpienia nietolerancji laktozy, zaliczamy m.in.:

  • Celiakię – z uwagi na zaniki kosmków jelitowych w przebiegu celiakii pojawiają się wtórne problemy z trawieniem węglowodanów,
  • Nieswoiste zapalenia jelit np. choroba Leśniowskiego-Crohna – z uwagi na proces zapalny obejmujący ścianę jelita rozkład cukrów jest utrudniony,
  • Infekcje i choroby pasożytnicze – skolonizowanie przez drobnoustroje przewodu pokarmowego powoduje uszkodzenie komórek nabłonkowych, upośledzając prawidłowe trawienie węglowodanów.

Również przyjmowanie niektórych leków np.

antybiotyków może spowodować przejściową nietolerancję laktozy – antybiotyk spożywany bez odpowiedniej osłony wyjaławia przewód pokarmowy, umożliwiając jego łatwiejszą kolonizację np.

przez wirusy czy bakterie chorobotwórcze. To natomiast powoduje uszkodzenia nabłonka i zaburzenie trawienia i wchłaniania dwucukrów, dając objawy związane z ich nietolerancją.

Nietolerancja laktozy u dzieci czy alergia na mleko? Jakie daje objawy?

Nietolerancja laktozy u dzieci jest bardzo często mylona z alergią na białka mleka z uwagi na bardzo podobne objawy.

Tak naprawdę są to jednak bardzo różniące się od siebie jednostki chorobowe, dlatego należy poprawnie je zdiagnozować.

 Nietolerancja laktozy dotyczy bowiem nieprawidłowości związanych z jelitami i upośledzoną funkcją enzymu, natomiast alergia na mleko ma związek z odpowiedzią układu immunologicznego na cząsteczki białek w nim zawartych.

Nietolerancja laktozy u dzieci

Główne objawy nietolerancji laktozy to wzdęcia, skurcze i bóle brzucha, nudności i gazy, czasem jest to również biegunka, wymioty czy odbijania.

 Z uwagi na brak lub niedobór enzymu trawiącego laktozę, przedostaje się ona w obręb jelita grubego, gdzie przy udziale bakterii jest rozkładana w beztlenowym procesie do cząsteczek organicznych.

W trakcie tego procesu dochodzi do powstawania bardzo dużych ilości gazów, które gromadząc się w jelitach maluszka, powodują u niego również przykre i uciążliwe kolki.

Objawy nietolerancji mogą wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej pojawiają się dość wcześnie i mają burzliwy przebieg. W momencie, gdy rodzice zaczynają podejrzewać nietolerancję laktozy u dziecka, powinni skonsultować się z lekarzem, który zaleci odpowiednie dla wieku dziecka i nasilenia objawów postępowanie.

Diagnostyka nietolerancji laktozy

Jeżeli istnieje podejrzenie nietolerancji laktozy u dziecka, należy udać się do lekarza, który po zebraniu dokładnego wywiadu zbada je i zleci odpowiednie badania. Do badań przydatnych w diagnostyce tego schorzenia należą m.in. :

  • wodorowy test oddechowy – jest to najlepsze badanie nieinwazyjne, jednak ze względu na brak współpracy nie jest możliwe do przeprowadzenia u niemowląt. Polega on na podaniu doustnym określonej ilości laktozy i pomiarze w wydychanym powietrzu wydzielanego w trakcie jej rozkładu przez bakterie jelitowe wodoru. Wynik ten będzie wyższy u osób chorych niż zdrowych,
  • Endoskopowe badanie jelita z pobraniem wycinków i oznaczeniem aktywności disacharydaz – badanie o najwyższej wartości diagnostycznej,
  • Badania genetyczne – przeprowadza się je w celu ustalenia, czy nietolerancja ma charakter pierwotny i związana jest z brakiem lub niedoborem laktazy.

Dodatkowo przeprowadza się także próbę eliminacji i prowokacji pokarmowej, mającą na celu potwierdzenie występowania objawów w związku ze spożyciem laktozy. Jest to jednak tylko zabieg pomocniczy, który ma jednak na celu wytypowanie produktów, które będą musiały być odstawione w razie konieczności stosowania diety eliminacyjnej.

Jak leczymy nietolerancję laktozy?

Terapia tego schorzenia obejmuje wprowadzenie diety polegającej na eliminacji produktów wywołujących objawy nietolerancji. Najtrudniejszym krokiem, lecz niezbędnym jest zastosowanie tej diety u niemowlęcia.

Z uwagi na to, że w mleku matki znajdują się duże ilości laktozy (ok. 6-7%, gdy w mleku krowim jest jej tylko około 3-4%) konieczne jest zaprzestanie karmienia piersią i przejście na odpowiednie mieszanki sztuczne.

W przypadku nietolerancji laktozy u maluszka lekarz rodzinny lub pediatra zaleci specjalne mlekozastępcze mieszanki bezlaktozowe, które będą dla niego w pełni bezpieczne. U starszych dzieci z reguły nie jest konieczna całkowita eliminacja produktów mlecznych, lecz tylko ograniczenie ich ilości w diecie do dobrze tolerowanej przez dziecko.

Często też dzieje się tak, że pomimo nietolerancji laktozy w mleku mogą one bez przeszkód spożywać produkty pochodzące z jego fermentacji jak jogurty czy kefiry.

Dieta eliminacyjna niesie ze sobą ryzyko wystąpienia w organizmie niedoborów składników odżywczych i mineralnych jak np. białka czy wapnia. W takim przypadku należy położyć nacisk na odpowiednią ich suplementację, gdyż są to substancje niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju młodego organizmu.

Innym rozwiązaniem problemu nietolerancji laktozy jest stosowanie specjalnych preparatów zawierających zsyntetyzowany laboratoryjnie enzym rozkładający laktozę. Dzięki temu po spożyciu produktów, w których się znajduje, będzie mogła być prawidłowo trawiona i nie dojdzie do powstania niepożądanych objawów jej nietolerancji.

Choć nietolerancja laktozy u dzieci jest często mylona z alergią na białka mleka, to obie choroby różnią się od siebie przyczynami powstawania. Często jednak mogą ze sobą współistnieć lub nakładać się na siebie.

W przypadku podejrzenia u maluszka którejkolwiek z tych chorób należy skonsultować to z lekarzem w celu potwierdzenia diagnozy i zastosowania odpowiedniej terapii mającej na celu zmniejszenie dokuczliwości objawów takich jak kolki, biegunki czy bóle i skurcze brzuszka.

Stosowanie się do zaleceń z reguły przynosi bardzo dobre efekty, a mały szkrab cierpiący na nietolerancję laktozy po wyeliminowaniu jej z diety zaczyna czuć się i funkcjonować o wiele lepiej, a zdrowie i dobre samopoczucie swojej pociechy jest przecież dla rodzica najważniejsze.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Laktoza w diecie dziecka poprawia skład jego flory bakteryjnej

Eliminacja laktozy z żywienia dziecka jest uzasadniona wyłącznie po potwierdzeniu jej nietolerancji na podstawie obserwacji objawów klinicznych i wyników badań dodatkowych. Rutynowe wykluczanie laktozy z diety dziecka z alergią na białka mleka krowiego, bez klinicznych objawów nietolerancji ze strony przewodu pokarmowego, jest nieuzasadnione.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

„Nietolerancja laktozy to nie jest to samo, co alergia na białka mleka krowiego. To dwa różne schorzenia z punktu widzenia mechanizmów patogenetycznych. Niestety, część lekarzy je utożsamia.

Cierpią z tego powodu najmłodsi pacjenci, pochopnie kwalifikowani przez lekarzy jako nietolerujący laktozy. Tymczasem dieta bezlaktozowa w nieuzasadnionych przypadkach wyrządza pewne szkody” – uważa prof. dr hab. n. med.

Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, kierownik Kliniki Pediatrii, Alergologii i Gastroenterologii Szpitala Uniwersyteckiego nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy.

Nietolerancja laktozy u dzieci4 proc. – około tyle wynosi częstość współwystępowania alergii na białka mleka krowiego i nietolerancji laktozy.

Powszechnie wiadomo, że laktoza to ważny składnik prawidłowego żywienia niemowląt i małych dzieci. „Wpływa ona na rozwój zmysłu smaku, uaktywnia mechanizm biologiczny zapobiegający przekarmieniu i otyłości. Ma właściwości prebiotyczne, bo jej obecność w pokarmie zwiększa wchłanianie wapnia i magnezu potrzebnych do mineralizacji kości.

Leia também:  Jakie Sa Objawy Zapasci?

Sprzyja kolonizacji przez dobroczynne szczepy bakteryjne – pałeczki kwasu mlekowego. Ma znaczenie w regulacji optymalnego składu mikrobioty przewodu pokarmowego, wpływa na ochronę jelita niemowlęcia przed zakażeniami. Galaktoza, która powstaje w wyniku rozkładu laktozy, jest ważnym elementem budulcowym ośrodkowego układu nerwowego” – wylicza prof.

Czerwionka-Szaflarska.

Wyniki badań przeprowadzonych w Klinice Pediatrii, Alergologii i Gastroenterologii Szpitala Uniwersyteckiego nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy w 2010 r. wskazują zależność między laktozą a stanem mikrobioty.

Niemowlęta przez dwa miesiące otrzymywały mieszankę o wysokim stopniu hydrolizy, bezlaktozową, a następnie przez kolejne dwa miesiące podawano im ten sam hydrolizat, ale z laktozą. Okazało się, że dodanie laktozy do diety znacząco zwiększyło liczbę bifidobakterii i pałeczek kwasu mlekowego oraz spowodowało spadek liczby niekorzystnych bakterii w przewodzie pokarmowym.

W efekcie skład ekosystemu mikrobioty przewodu pokarmowego dzieci z alergią upodobniał się do ekosystemu mikrobioty przewodu pokarmowego dzieci zdrowych.

Różny charakter nietolerancji laktozy

Nietolerancja laktozy może mieć trzy postacie:

  • wrodzoną (alaktazja),
  • pierwotną (hipolaktazja typu dorosłych),
  • wtórną (nabyta).

Genetycznie uwarunkowany, wrodzony niedobór enzymu laktazy występuje bardzo rzadko. Ujawnia się już u noworodków po spożyciu niewielkiej ilości laktozy wraz z mlekiem matki lub mlekiem modyfikowanym.

Powoduje ciężkie biegunki, odwodnienie, postępujące niedożywienie. Nieleczony niedobór laktazy zagraża życiu dziecka, dlatego wymaga wykluczenia laktozy w diecie do końca życia.

W tym przypadku dieta eliminacyjna jest konieczna.

Hipolaktazja występuje u osób dorosłych, ale pierwsze jej obawy mogą pojawiać się u starszych dzieci i młodzieży. Rzadko dochodzi do całkowitego zaniku wytwarzania laktazy, dlatego można stosować dietę z indywidualnie zróżnicowaną ilością produktów mlecznych zawierających laktozę.

Najczęściej spotykanym schorzeniem jest wtórny niedobór laktazy wywołany działaniem czynników chorobotwórczych na błonę śluzową jelita cienkiego. Nabyty niedobór laktazy może wystąpić w każdym wieku, także u osób dorosłych i starszych.

Ma charakter przejściowy, trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Jest następstwem choroby pierwotnej, która spowodowała uszkodzenie lub stan zapalny jelita.

Ustępuje po wyleczeniu choroby i stosowaniu diety eliminacyjnej podczas leczenia, pozwalającej na regenerację błony śluzowej jelita.

Skutki niedoboru laktazy

W przypadku niedoboru enzymu laktazy albo zmniejszeniu aktywności enzymów w kosmkach jelita cienkiego powstają zaburzenia trawienia i wchłaniania w nim laktozy.

Niestrawiona, niewchłonięta laktoza przechodzi do jelita grubego i zwiększa ciśnienie osmotyczne. Do jelita dostają się woda i elektrolity, co powoduje biegunkę.

Na skutek fermentacji laktozy z uwolnieniem lotnych kwasów tłuszczowych i gazów powstają wzdęcia.

Niedobór laktazy może występować u niemowląt już w pierwszych miesiącach życia, wiąże się z niedojrzałością przewodu pokarmowego i niedostatecznym wydzielaniem enzymu. Objawy mają zwykle łagodny charakter. Kolki jelitowe, nadmiar gazów i luźne stolce pojawiają się krótko po karmieniu dziecka zarówno mlekiem matki, jak i mlekiem modyfikowanym.

Szacuje się, że niedobór laktazy występuje u 17-37 proc. dorosłych w Polsce. Do związanych z tym niedoborem  objawów nietolerancji laktozy należą:

  • biegunka osmotyczna powodująca wodniste, kwaśne stolce,
  • uczucie pełności po jedzeniu,
  • odgłos przelewania treści pokarmowej w jelitach,
  • bóle brzucha,
  • wzdęcia,
  • gazy,
  • wymioty.

Diagnostyka nietolerancji laktozy: eliminacja, prowokacja, testy, badania genetyczne

Gdy wywiad kliniczny wskazuje na nietolerancję laktozy, zalecane jest zastosowanie metody eliminacji i prowokacji. Należy wprowadzić dietę eliminacyjną bezlaktozową, a już po dwóch tygodniach powinna nastąpić poprawa. Potem można wprowadzić produkty mleczne i obserwować, czy dojdzie do nawrotu choroby.

Sprawdzoną metodą stosowaną w klinikach są testy oddechowe badające stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. Test jest prosty, nieinwazyjny, ale wymaga współpracy pacjenta, co nie zawsze jest możliwe ze względu na jego wiek. Pacjentowi podaje się doustnie, na czczo, standardową dawkę laktozy.

W przypadku niskiej zawartości enzymu laktoza przechodzi przez jelito nie w pełni strawiona, ulega fermentacji bakteryjnej, czego skutkiem jest pojawienie się wysokiego stężenia wodoru w wydychanym powietrzu.

Wzrost tego poziomu powyżej 20 ppm względem wartości wyjściowej po dwóch godzinach od podania laktozy wskazuje na jej nietolerancję.

Kolejna metoda sprawdzenia nietolerancji laktozy, stosowana zwłaszcza u małych dzieci, to badanie pH stolca.

U dzieci z wodnistą biegunką spadek poziomu pH poniżej fizjologicznej granicy jest wskaźnikiem upośledzenia trawienia i wchłaniania nie tylko laktozy, ale także innych węglowodanów. Dlatego to badanie nie jest typowe wyłącznie dla hipolaktazji.

Wykonując je, trzeba pamiętać, że u niemowląt odczyn stolca jest bardziej kwaśny niż u dzieci starszych, co wynika ze spożywania większej ilości laktozy, która sprzyja rozwojowi pałeczek kwasu mlekowego i bifidobakterii.

Niezależnie od wieku pacjenta można wykonać badanie genetyczne. Materiałem badanym jest krew lub wymaz z błony śluzowej wewnętrznej powierzchni policzka. To badanie pozwala rozróżnić nietolerancję pierwotną od wtórnej, a także stwierdzić, czy nie ma predyspozycji genetycznych do nietolerancji laktozy.

Leczenie hipolaktazji

W przypadku hipolaktazji, podobnie jak w alergii na białka mleka krowiego, bardzo ważna jest dieta. Zależy ona od wieku pacjenta, rodzaju objawów oraz stopnia ich nasilenia. Całkowita eliminacja mleka i produktów mlecznych jest wskazana tylko w przypadku wrodzonego zespołu niedoboru laktazy.

„Jeśli chodzi o mechanizm patogenetyczny, alergia na białka mleka krowiego i nietolerancja laktozy to dwa różne schorzenia” – przypomina prof. Czerwionka-Szaflarska. Alergia na białka mleka krowiego może wpływać na nietolerancję laktozy, ale tylko w określonej postaci klinicznej – gdy występuje enteropatia.

„Stany zapalne jelit, biegunki wirusowe i bakteryjne, zakażenia pasożytnicze przewodu pokarmowego czy niedożywienie mogą sprzyjać nadwrażliwości na białka mleka krowiego.

Wówczas należy czasowo stosować preparaty leczniczo-odżywcze, hydrolizaty bez zawartości laktozy.

Możliwe, choć rzadkie, jest jednoczesne występowanie obu schorzeń: alergii na białka mleka krowiego oraz nietolerancji laktozy.

W tym przypadku także trzeba zastosować dietę bezlaktozową.

Wskaźnikiem powrotu do zdrowia przy jej stosowaniu jest normalizacja procesu trawienia i wchłaniania, o czym świadczą: prawidłowe stolce, prawidłowe łaknienie, zwiększenie masy ciała.

W szczególnych przypadkach należy rozważyć podawanie produktów zastępczych bezlaktozowych, zwłaszcza u dzieci z zaburzoną motoryką przewodu pokarmowego, niedożywionych, z nadwrażliwością pokarmową” – tłumaczy prof. Czerwionka-Szaflarska.

Jeżeli wtórna hipolaktazja jest następstwem uszkodzenia kosmków jelitowych w przebiegu alergii na białka mleka krowiego, należy zastąpić mleko modyfikowane preparatem mlekozastępczym, bezlaktozowym, opartym na hydrolizacie białek mleka krowiego. Ważne jest, aby preparat do żywienia niemowląt nie zawierał syropu glukozowego czy dodatków poprawiających smak. Produkt powinien być wzorowany na mleku kobiecym.

Eliminacja laktozy z diety jest uzasadniona tylko po potwierdzeniu jej nietolerancji na podstawie obserwacji objawów klinicznych i wyników badań dodatkowych.

„Rutynowe wykluczanie laktozy u dziecka z alergią bez klinicznych objawów nietolerancji ze strony przewodu pokarmowego jest nieuzasadnione, niestety często praktykowane.

Uzasadnione jest wykluczenie laktozy u dziecka w ostrym okresie nietolerancji mleka krowiego z towarzyszącymi objawami ze strony przewodu pokarmowego. Wtedy należy stosować silny hydrolizat białkowy bez laktozy” – podsumowuje prof. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska.

Tekst został przygotowany na podstawie wykładu prof. Mieczysławy Czerwionki-Szaflarskiej pt. „Laktoza w diecie niemowląt i małych dzieci”.

Warto pamiętać: Laktoza to cukier obecny w mleku ssaków

Laktoza to organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów, dwucukier mlekowy zbudowany z D-galaktozy i D-glukozy, połączonych wiązaniem β-1,4-glikozydowym. Laktoza jest bezbarwna, rozpuszczalna w wodzie, mniej słodka niż glukoza i sacharoza. Jest głównym węglowodanem mleka matki. W mleku kobiecym jest jej więcej niż w mleku krowim.

Laktoza jest rozkładana w jelicie cienkim przez laktazę (enzym obecny w rąbku szczoteczkowym błony śluzowej) na cukry proste – glukozę i galaktozę, które są wchłaniane w jelicie. Największa aktywność laktazy występuje u noworodków i niemowląt w okresie ich karmienia piersią, z wiekiem się zmniejsza i u większości dorosłych wynosi 10 proc. aktywności wyjściowej.

Niedobór laktazy opisał już Hipokrates

Niedobór laktazy to najczęstszy niedobór enzymatyczny u ludzi. W niektórych rejonach świata dotyka nawet 100 proc. populacji (w Skandynawii ok. 0,1-7 proc., na południu Europy do 70 proc.). Już ponad 400 lat p.n.e. Hipokrates opisał bolesne dolegliwości żołądkowo-jelitowe po spożyciu mleka i sera.

  • ZOBACZ TAKŻE:
  • Obserwacja kliniczna kluczowa w alergii na mleko krowie 
  • Zbyt mało polskich dzieci jest karmionych mlekiem matki
  • Banki mleka kobiecego nadal bez regulacji ustawowych

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*