Mięsak macicy – przyczyny, objawy i leczenie

„Histerektomia jest ostatnią metodą leczenia, jaka obecnie powinna być zaproponowana kobiecie, która ma mięśniaki macicy. Istnieje możliwość leczenia farmakologicznego, a także techniki małoinwazyjne. Bezwzględnie należy je wykorzystać przed decyzją o usunięciu macicy” – mówi ginekolog i onkolog prof. dr hab. n. med. Jan Kotarski.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Mięśniaki macicy to najbardziej rozpowszechniona forma nienabłonkowych, niezłośliwych nowotworów macicy. Guzy te nie dają przerzutów, nie rozprzestrzeniają się drogą krwionośną czy limfatyczną. Ich cechą jest hormonozależność. 

Mięsak macicy – przyczyny, objawy i leczenieMięśniaki podsurowicówkowe rosną na zewnątrz trzonu macicy i zwykle nie występują pojedynczo. Zwykle nie dają żadnych objawów ginekologicznych.

„Mięśniaki macicy są związane z wiekiem. Stanowią marginalny problem u kobiet, które dawno przestały miesiączkować, a także u bardzo młodych kobiet, miesiączkujących dopiero od kilku lat. Natomiast, według statystyk, już co druga 45-latka ma mięśniaki. Na szczęście połowa z nich nie wymaga leczenia” – komentuje prof. Jan Kotarski. 

Żeby wykryć mięśniaki, wystarczy zwykłe badanie ginekologiczne

Zmiany mogą być niezauważalne i nie dawać żadnych objawów klinicznych, dlatego istotne są regularne wizyty u ginekologa (raz w roku), które pozwolą zawczasu wykryć bezobjawowe mięśniaki.

„USG nie wykryje mięśniaka o średnicy 1 mm. To badanie ma swoje ograniczenia dotyczące czułości, specyficzności. Większość mięśniaków wykrywa się w zwykłym badaniu ginekologicznym. Wydaje się, że już możemy rozpoznać te o wielkości 2-3-milimetrów” – mówi prof. Kotarski.

Dla pacjentek mięśniaki wiążą się z przeżywaniem trudnych emocji, jak lęk czy w niektórych przypadkach wstyd. Do tego dochodzi paraliżujący strach przed leczeniem operacyjnym. 

„Mięśniaki macicy powstają na skutek namnażania się komórek mięśnia macicy, tworząc niezłośliwy guz. Wciąż utożsamiane są z bardzo poważnym schorzeniem, jednak wcale tak nie jest, ponieważ dzięki odpowiedniej i szybkiej diagnozie oraz dobrze dobranemu leczeniu kobieta może dość szybko powrócić do zdrowia, a nawet planować potomstwo” – wyjaśnia prof. Kotarski. 

Mięśniaki macicy – objawy

Najczęstszymi objawami klinicznymi mięśniaków macicy są:

  • bóle podbrzusza,
  • obfite miesiączki,
  • krwawienia międzymiesiączkowe,
  • ból podczas stosunku płciowego.

U ok. 50-60 proc. kobiet mięśniaki nie dają żadnych objawów, czego przyczyną jest najczęściej ich lokalizacja. 

Mięśniaki podsurowicówkowe rosną na zewnątrz trzonu macicy i zwykle nie występują pojedynczo. To one przede wszystkim nie dają żadnych objawów ginekologicznych i nie wpływają na przebieg ciąży. Nieczęste objawy są mało charakterystyczne, np. ból pleców, gdy mięśniaki uciskają zakończenia nerwowe, czy powiększenie obwodu brzucha, gdy guz osiąga duże rozmiary.

Mięśniaki śródścienne rozwijają się w ścianie macicy i czasami mogą nie wiązać się z żadnymi dolegliwościami. Jednak gdy uciskają sąsiednie narządy wewnętrzne, może pojawić się ból podbrzusza lub ból przypominający rwę kulszową.

Czasami towarzyszy im uczucie parcia na pęcherz lub odbytnicę. Nasilenie objawów jest w dużej mierze uzależnione od wielkości guzów oraz ich liczby. Takie umiejscowienie mięśniaków zwykle nie powoduje większego zagrożenia dla rozwijającego się płodu.

Mięśniaki podśluzówkowe rosną wewnątrz macicy, w kierunku błony śluzowej i dają wyraźne objawy.

Często powodują krwawienia międzymenstruacyjne lub przedłużające się bolesne i obfite miesiączki, które mogą zawierać skrzepy.

Taka lokalizacja mięśniaków jest najgroźniejsza dla kobiet w ciąży, ponieważ zabierają one dziecku miejsce potrzebne do prawidłowego rozwoju, a zatem mogą zwiększać ryzyko poronienia lub przedwczesnego porodu.

Dodatkowo mięśniaki podsurowicówkowe oraz podśluzówkowe mogą być uszypułowane, czyli połączone ze ścianą macicy pasmem tkanki łącznej, zwanej szypułą. Uszypułowane mięśniaki podsurowicówkowe nie stwarzają ryzyka dla ciąży, natomiast mięśniaki podśluzówkowe uszypułowane są przyczyną poronień.

„Ze względu na budowę morfologiczną, właściwości biologiczne rozróżnia się co najmniej 12 typów mięśniaków, które będą się inaczej zachowywały, dawały inne objawy lub żadnych” – zaznacza prof. Kotarski.

Leczenie mięśniaków macicy

Mięśniaki niepowodujące dolegliwości nie wymagają leczenia. Wystarczą regularne badania kontrolne i obserwacja rozmiarów guzów. Jeżeli powiększają się one lub namnażają, a przy tym stają się objawowe, wskazane jest leczenie. Mnogość dostępnych form leczenia pozwala na indywidualne dobranie najodpowiedniejszej metody.

„Jeżeli mięśniak jest bezobjawowy, ale wiemy, że w ciągu roku urósł o 1 cm, nie ma co czekać, aż osiągnie olbrzymie rozmiary lub doprowadzi do niedokrwistości, w konsekwencji nawet do przetaczania krwi, czy wymusi leczenie operacyjne.

To czas, kiedy należy zaproponować pacjentce leczenie farmakologiczne, które powoduje zmniejszenie guza i eliminuje objawy kliniczne – mówi prof. Kotarski. – Większość mięśniaków, które w danej chwili są bezobjawowe, za dwa lata będzie objawowa.

One urosną, osiągną takie stadium rozwoju, że dadzą objawy kliniczne”. 

Operacyjne leczenie mięśniaków to nadal najpowszechniej stosowana metoda.

Zakres tych zabiegów jest zróżnicowany – od histerektomii, czyli usunięcia macicy, przez miomektomię, czyli wyłuszczenie mięśniaków, po małoinwazyjne zabiegi oszczędzające (operacja laparoskopowa, histereskopia, embolizacja tętnic macicznych), które pozwalają usuwać same mięśniaki. Najnowsza metoda to niszczenie mięśniaków wiązką ultradźwięków sterowanych za pomocą rezonansu magnetycznego (Magnetic Resonance-Guided Focused Ultrasound, MRg-FUS). 

Punktem zwrotnym w leczeniu oszczędzającym macicę było zarejestrowanie selektywnego modulatora receptora progesteronowego – octanu uliprystalu. To lek stosowany w terapii mięśniaków macicy, redukujący objawy o umiarkowanym i ciężkim nasileniu u pacjentek zakwalifikowanych do operacyjnego leczenia tych guzów.

ZOBACZ TAKŻE: Program “Oblicza Medycyny”. Nie każdy mięśniak macicy musi być usunięty – rozmowa z dr. Grzegorzem Południewskim [WIDEO]

Mięśniaki macicy a płodność

Mięśniaki macicy mogą być jedną z przyczyn ograniczonej płodności czy powikłań ciąży aż do jej utraty.

„Jeśli mięśniak pod śluzówką macicy wypełnia całą jamę macicy, to prosty zabieg histereskopowy rozwiązuje problem i przywraca kobiecie płodność.

Są pacjentki, które zawsze dostaną propozycję leczenia operacyjnego, ale też takie, które mogą być leczone farmakologicznie.

Leczenie farmakologiczne zmienia jakość śluzówki macicy, sprawia, że staje się ona bardziej przyjazna ciąży, jeśli do niej dojdzie” – wyjaśnia prof. Kotarski.

Profesor przypomina, że większość poronień czy trudności z zajściem w ciążę jest związanych z niemożnością implantacji zarodka.

„Jeśli leczeniem farmakologicznym doprowadzimy do tego, że mięśniak zmniejszy swoją objętość o połowę, to duży odsetek tych pacjentek zajdzie w ciążę i będą mogły ją nosić bez powikłań. Natomiast jeżeli się okaże, że mięśniak się zmniejszył, a ciąży nie ma, należy rozważyć leczenie operacyjne” – dodaje ekspert.

Mięśniaki macicy a ciąża

Często zdarza się, że kobieta będąc już w ciąży dowiaduje się, że ma mięśniaki. W takiej sytuacji możliwości leczenia farmakologicznego są ograniczone, a jednocześnie wiadomo, że mięśniaki stanowią zagrożenie dla ciąży. Powodują trzy razy więcej poronień, krwotoki poporodowe, ale też wiele kobiet nosi ciążę w sposób niepowikłany, mimo guzów macicy.

„Większość mięśniaków urośnie w czasie ciąży. Macica, która normalnie waży 80 g, w ciąży donoszonej osiąga wagę 1200 g, bo rośnie. Mięśniaki mają podobną strukturę jak macica, dlatego również rosną. Po porodzie się zmniejszają. Do jakiego stopnia, trudno jest przewidzieć” – mówi prof. Kotarski. 

Jeżeli kobieta planuje macierzyństwo, a ma mięśniaki, powinna wiedzieć, jaki jest ich typ. Czy przed ciążą, urodzeniem dziecka wymagają one interwencji operacyjnej, farmakologicznej. W zależności od wielkości oraz umiejscowienia guzów przed zajściem w ciążę lekarze zalecają pacjentkom ich operacyjne usunięcie lub przeprowadzenie terapii farmakologicznej octanem uliprystalu.

Zdiagnozowanie mięśniaków macicy, gdy kobieta jest już w ciąży, oznacza konieczność przebywania pacjentki pod ścisłą opieką lekarza ginekologa, ponieważ zmiany hormonalne, jakie zachodzą w tym okresie, mogą wpływać na szybszy wzrost guzów.

Poprzez upośledzenie ukrwienia błony śluzowej macicy w okolicy tworzącego się łożyska może dochodzić do nawracających krwawień, niekiedy bardzo obfitych, a w skrajnych przypadkach nawet do poronień.

Zdarza się również, że mięśniaki powodują przedwczesne skurcze lub uniemożliwiają poród siłami natury (dlatego lekarze rekomendują zazwyczaj wykonanie cesarskiego cięcia).

Mięśniaków nie usuwa się w trakcie ciąży. Ginekolodzy zalecają, aby zabieg wykonywany był dopiero po zakończeniu połogu, czyli po upływie mniej więcej 6 tygodni od porodu.

Usunięcie mięśniaków może, ale nie musi, mieć wpływ na przebieg kolejnej ciąży, natomiast znacznie zwiększa częstość cięć cesarskich. Nie jest niestety gwarancją, że problem ten w przyszłości nie powróci.

2 razy częściej mają mięśniaki Afroamerykanki niż kobiety rasy białej.

20-40 proc. kobiet w wieku rozrodczym ma mięśniaki macicy.

300 tys. – szacuje się, że we wszystkich krajach Unii Europejskiej rocznie wykonuje się tyle operacji chirurgicznych z powodu mięśniaków macicy, w tym ok. 230 tys. histerektomii.

Czy możliwa jest profilaktyka mięśniaków macicy

Na zmniejszenie prawdopodobieństwa powstawania mięśniaków może wpływać wczesna ciąża, większa liczba urodzonych dzieci, ponieważ sama ciąża, ale też liczba rodzonych dzieci wpływają na strukturę macicy. Również okres laktacji może zmniejszać ryzyko wystąpienia choroby.

Leia também:  Palenie papierosów a choroby serca

W okresie karmienia piersią poziom hormonów jest zbliżony do tego w późnym okresie pomenopauzalnym, co bezpośrednio przekłada się na powstawanie i wzrost mięśniaków, dlatego też uważa się, że w okresie laktacji niskie stężenia hormonów mogą przyczyniać się do zmniejszenia wielkości mięśniaków lub wręcz ich zanikania.

Badanie opinii*: kobiety boją się operacji mięśniaków, wolą farmakoterapięCo piąta Polka miała problem z mięśniakami macicy, a blisko 40 proc. potwierdziło, że dotyczyło to jej najbliższych – tak wynika z badania opinii przeprowadzonego dla programu „Zdrowa ONA”.Ponad połowa kobiet (53,5 proc.) nie prosi podczas wizyty u ginekologa o sprawdzenie organizmu pod kątem mięśniaków macicy. 51 proc. kobiet pojawienie się włókniaków kojarzy z koniecznością leczenia operacyjnego. 65,4 proc. respondentek mając do wyboru metodę leczenia, wybrałoby leczenie farmakologiczne, ponieważ siedem na dziesięć boi się okaleczenia, operacji chirurgicznej i powikłań.

*Ogólnopolskie badanie pt. „Płodna jak matka ziemia – co warto wiedzieć o mięśniakach macicy”, zrealizowane na zlecenie Gedeon Richter Polska w ramach programu „Zdrowa ONA”, przeprowadzone 19-21.11.2018 r. przez agencję SW RESEARCH metodą wywiadów on-line (CAWI) na panelu internetowym SW Panel. Badanie objęło łącznie 1023 kobiet powyżej 25. r.ż.

ZOBACZ TAKŻE: Mięśniaki macicy poddają się leczeniu farmakologicznemu – rozmawiamy z prof. dr. hab. n. med. Tomaszem Paszkowskim

Mięśniaki macicy – niezłośliwe nowotwory macicy: przyczyny, objawy i leczenie

Mięśniaki macicy mogą utrudniać zajście w ciążę. 123rf.com

Mięśniaki macicy to najczęściej występujące niezłośliwe nowotwory macicy, które mogą się rozwinąć u kobiet w każdym wieku. Zmiany te mają różną wielkość i w wielu przypadkach nie wymagają leczenia, ale muszą być regularnie kontrolowane. Co zatem należy wiedzieć o mięśniakach macicy?

Mięśniaki macicy, nazywane również włókniakami macicy, to łagodne i niejednorodne, pod względem budowy, guzy.

Należą one do najczęściej występujących nowotworów macicy o charakterze niezłośliwym, gdyż stanowią aż 95 proc. wszystkich diagnozowanych łagodnych guzów narządu rodnego.

W bardzo niewielu przypadkach, które stanowią około 0,1-0,8 proc. wszystkich schorzeń tego typu, zmiany mogą złośliwieć przeobrażając się w mięsaki gładkokomórkowe.

Mięśniaki macicy rozwijają się w jej ścianach i mogą dotykać kobiet w każdym wieku. Zmiany te występują u co piątej kobiety po 35. roku życia i u co drugiej miesiączkującej pacjentki, która ukończyła 50 lat.

W początkowej fazie rozwoju mogą one nie dawać żadnych specyficznych objawów.

Wiele z nich nie wymaga również leczenia, a jedynie stałej kontroli, choć zdarzają się przypadki, gdy konieczne jest podjęcie specjalistycznej terapii.

Mięśniaki macicy to schorzenie, którego przyczyny nie zostały jeszcze niestety do końca poznane. Specjaliści podejrzewają, że ich powstawaniu mogą sprzyjać zaburzenia hormonalne.

Zmiany tego typu pojawiają się bowiem głównie u kobiet z podwyższonym poziomem estrogenów i jednoczesnym niskim poziome progesteronu. Choć nie jest to regułą.

Wskazuje się również na to, że mięśniaki macicy mogą mieć podłoże genetyczne, w związku z czym bardziej narażone są na nie kobiety, w których rodzinach zdarzały się przypadki tego schorzenia.

Zauważa się też większą liczbę przypadków pojawienia się mięśniaków macicy u kobiet, które rodziły. Specjaliści często wspominają też o nadwadze, jako o czynniku, który może zwiększać ryzyko mięśniaków macicy. Jest to związane z tym, iż zbyt duża waga powoduje wydzielanie większej ilości estrogenów.

Mięśniaki macicy są zbudowane z dokładnie tych samych mięśni co jej ściany. U większości kobiet rozwija się zwykle od kilku do kilkunastu guzów. Mogą mieć one bardzo różne rozmiary, a największe z nich mają nawet rozmiary arbuza. W większości przypadków mięśniaki mają jednak do 12 cm.

Wyróżnia się kilka podstawowych typów mięśniaków:

  • Podsurowicówkowe: guzy te rosną na zewnątrz macicy, w kierunku błony surowiczej i pokrywają ją od strony jamy brzusznej.
  • Śródścienne: mięśniaki rozwijają się w ścianie macicy i powiększają ją w poprzek, wzdłuż i wszerz.
  • Podśluzówkowe: zmiany rosną do środka macicy, w kierunku błony śluzowej i wyściełają ją od wewnątrz.
  • Uszypułowane: łączą się one z trzonem macicy przy pomocy pasma tkanki łącznej, czyli tzw. szypuły.
  • Szyjkowe: umiejscowione w szyjce macicy i uwypuklające się do pochwy.
  • Międzywięzadłowe: tworzą się na zewnątrz trzonu macicy.

Jakie objawy dają mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy u wielu pacjentek nie dają żadnych objawów, przez co ich wykrycie często bywa zupełnie przypadkowe. U niektórych kobiet można jednak zaobserwować charakterystyczne objawy, które są uzależnione od umiejscowienia powstałej zmiany.

Mięśniaki podsurowicówkowe i śródścienne mogą dawać takie objawy jak:

  • Ból wywołany uciskiem na sąsiednie narządy wewnętrzne (dolegliwości bólowe podbrzusza lub podobne do tych przy rwie kulszowej).
  • Uczucie parcia na pęcherz lub odbytnicę.
  • Zaleganie lub nietrzymanie moczu.
  • Przewlekłe zaparcia.
  • Niedrożność jelit.

Mięśniaki podśluzówkowe mogą wywoływać takie dolegliwości jak:

  • Bolesne, przedłużone i obfite miesiączki (mogą zawierać skrzepy).
  • Krwawienia międzymiesiączkowe i brązowe upławy.
  • Anemia.
  • Niewydolność krążenia (objawiająca się osłabieniem, bólami głowy, dusznościami i przyspieszonym tętnem).
  • Niepłodność.
  • Poronienia.
  • Przedwczesne porody.

Mięśniaki macicy, które dają objawy mogą być wstępnie zdiagnozowane przez ginekologa już na ich podstawie.

Aby jednak potwierdzić diagnozę konieczne jest przeprowadzenie badania ginekologicznego i wykonanie przezpochwowego badania USG.

Dzięki niemu ginekolog jest w stanie dokładnie obejrzeć szyjkę macicy, wnętrze jamy macicy i jajniki. Obraz uzyskany w badaniu pozwala na wykrycie nawet bardzo małych zmian, a także określić ich rodzaj i wielkość.

Mięśniaki macicy nie wymagają leczenia, jeśli nie powodują żadnych uciążliwych dolegliwości. W większości przypadków nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia pacjentki.

Konieczne jest jednak systematyczne kontrolowanie tego typu zmian.

Podczas regularnych wizyt u ginekologa sprawdza się przede wszystkim czy mięśniaki nie rosną i tym samym, czy nie dają żadnych powodów do niepokoju.

Jeśli pacjentka odczuwa jednak niewielkie objawy związane z mięśniakami, zwykle leczy się je farmakologicznie. Najczęściej stosowane są preparaty przeciwbólowe i przeciwzapalne, ale w niektórych przypadkach zalecane jest także przyjmowanie leków hormonalnych, które mogą powodować zmniejszanie się zmian.

Mięśniaki macicy – operacja

Mięśniaki macicy w niektórych przypadkach mogą wymagać zastosowania leczenia chirurgicznego. Operacja jest zwykle zalecana przez lekarza w sytuacji, kiedy u pacjentki:

  • Występują uciążliwe objawy wywoływane przez mięśniaki (np. ból lub krwawienie).
  • Mięśniaki uniemożliwiają zajście w ciążę.
  • Mięśniak rośnie zbyt szybko i tym samym istnieje podejrzenie, iż jest to mięsak złośliwy.
  • Mięśniaki uszypułowane są ruchome, przez co istnieje ryzyko skręcenia się szypuły przymocowanej do macicy i tym samym blokowania ukrwienia tkanki.

Operacja może polegać na wyłuszczeniu mięśniaków, co jednak nie daje gwarancji, że zmiany nie pojawią się ponownie.

Możliwe jest także przeprowadzenie zabiegu polegającego na częściowym lub całkowitym usunięciu narządu rodnego kobiety, choć dokonuje się tego wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to naprawdę konieczne.

O tym, jaki będzie zakres operacji w przypadku konkretnej kobiety, decyduje się na podstawie jej wieku, wielkości mięśniaków i stanu zdrowia.

Przełom w leczeniu mięśniaków macicy

Mięśniaki macicy zazwyczaj usuwane są podczas operacji brzusznej, która jest wykonywana w znieczuleniu zewnątrzoponowym. W niektórych przypadkach, gdy guzki są małe, możliwe jest ich usunięcie metodą laparoskopową. Przy zastosowaniu tradycyjnej metody pacjentki zazwyczaj opuszczają szpital w czwartej dobie po zabiegu.

Jeśli natomiast usunięcie mięśniaków odbywa się metodą laparoskopową, kobieta może wrócić do domu już drugiego dnia. Czas rekonwalescencji jest różny, jednak większość kobiet mniej więcej po miesiącu od zabiegu wraca do pełni formy. Operacja usunięcia mięśniaków macicy jest wykonywana po miesiączce, w pierwszej fazie cyklu.

Mięśniaki macicy można również leczyć przy pomocy embolizacji. Polega ona na tym, że wokół mięśniaka wywoływana jest zakrzepica, przez co krew nie ma dopływu do guza.

W trakcie zabiegu lekarz wprowadza do tętnic macicznych cienki cewnik, przy pomocy którego podaje się najpierw kontrast, a następnie preparat embolizacyjny PVA.

To właśnie dzięki niemu możliwe jest zamknięcie naczyń, które zaopatrują mięśniak w krew. Przy pomocy embolizacji można jednocześnie usunąć nawet kilka zmian.

Embolizacja jest zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu miejscowym. Pacjentki w większości przypadków mogą opuścić szpital już następnego dnia. Zazwyczaj mięśniaki zmniejszają się mniej więcej o połowę już po 3 miesiącach po zabiegu, natomiast po pół roku kurczą się nawet o 70-80 proc.

Mięśniaki macicy a ciąża

Mięśniaki macicy mogą nie dawać żadnych objawów, ale mimo to w niektórych przypadkach utrudniają zajście w ciążę.

Dlatego też, planując powiększenie rodziny kobieta powinna skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy mięśniaki mogą stanowić jakąkolwiek przeszkodę w zajściu w ciążę u konkretnej pacjentki.

Jeśli tak jest, lekarz może zalecić wyłuszczenie mięśniaków macicy, co sprawia, że ryzyko wystąpienia jakichkolwiek kłopotów z zapłodnieniem znacząco spada.

Mięsak macicy – przyczyny, objawy i leczenie

Kłopoty z zajściem w ciążę. Jak walczyć z problemem bezpłodności?

Torbiele, mięśniaki i inne zmiany łagodne

Marsz na badania!

Czy to dobry moment na podkreślenie, jak ważne są badania profilaktyczne? 😉 Myślę, że tak – każda kobieta powinna przynajmniej raz w roku udać się do ginekologa na wizytę kontrolną i wykonać USG oraz cytologię. Z podobną częstotliwością, niezależnie od płci, należy wykonywać także podstawową morfologię. Wiem, różnie bywa z czasem i możliwościami – ale czy realnie istnieje coś cenniejszego niż zdrowie?

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy to najczęściej występujące nowotwory łagodne dróg rodnych, powstające z mięśniówki macicy (a dokładniej mówiąc, z jej tkanki mięśniowej gładkiej). Przyczyną powstawania mięśniaków są wahania poziomów hormonów płciowych.

Guzy przyjmują kulistą, regularną formę i nie skutkują przerzutami ani naciekami na pozostałe tkanki.

Jeszcze do niedawna tworzenie się mięśniaków łączone było wyłącznie z poziomem estradiolu w organizmie, jednak obecnie coraz większą rolę przypisuje się szlakom związanym z progesteronem.

W każdym razie ich powstawanie i wzrastanie uzależnione jest od hormonów, dlatego w okresie pomenopauzalnym, kiedy jajniki się wyciszają i kończą produkcję estradiolu i progesteronu, często obserwujemy zmiany inwolucyjne mięśniaków, czyli po prostu ich zmniejszanie się lub zanikanie.

Mięśniaki macicy – rodzaje

Mięśniaki macicy w zależności od umiejscowienia dzielą się na:

  • Podśluzówkowe – mające kontakt z endometrium. Ich rozmiary mogą wahać się od kilku do kilkunastu centymetrów. Najczęściej towarzyszące im symptomy to obfite miesiączki i zaburzenia krwawienia międzymiesiączkowego. Osoby, u których stwierdzono mięśniaki macicy, mogą mieć problemy z zajściem w ciążę przez utrudnioną implantację zarodka.
  • Śródścienne – wychodzące ze ścian macicy. Są to najczęściej występujące mięśniaki w drogach rodnych. Mogą powodować częste oddawanie moczu czy zaparcia.
  • Podsurowicówkowe – powstające bardziej „od zewnątrz” macicy, zaraz pod jej błoną surowicówkową. Zazwyczaj nie dają żadnych objawów, a u osób w ciąży nie generują żadnych dodatkowych dolegliwości czy patologii w jej przebiegu. Gdy mięśniak osiąga większe rozmiary i naciska na zakończenia nerwowe, może powodować bóle pleców, zwiększenie obwodu brzucha oraz – podobnie jak przy mięśniakach śródściennych – zaparcia i częstsze oddawanie moczu.

Dokładna klasyfikacja mięśniaków utworzona przez FIGO (Międzynarodową Federację Ginekologów i Położników) dostępna jest w artykule polecanym poniżej 🙂

Leczenie – kiedy mięśniaki są niebezpieczne?

Nie wszystkie tego typu guzy wymagają leczenia – czasami wystarczy obserwacja i badania kontrolne. Wszystko zależy od rodzaju zmiany, jej tempa wzrostu oraz towarzyszących objawów.

Leczenie operacyjne

W leczeniu operacyjnym możliwe jest leczenie radykalne, czyli całkowite wycięcie macicy (histerektomia), amputacja trzonu macicy (subtotalne wycięcie macicy) lub ewentualnie leczenie oszczędzające płodność, czyli wyłuszczenie mięśniaków (miomektomia).

Subtotalne wycięcie macicy polega na wycięciu trzonu, w którym zazwyczaj tworzą się mięśniaki.

Usuwane są wtedy również jajowody (jako prewencja raka jajnika, który często rozwija się z ich strzępków), które bez trzonu nie są nam do niczego potrzebne, bo tracą swoją podstawową funkcję, czyli transport zapłodnionej komórki jajowej do macicy.

W trakcie operacji pozostawiana jest szyjka macicy – oczywiście pod warunkiem, że nie ma w niej mięśniaków. Po amputacji musimy pamiętać o tym, że niezbędne są nie tylko dalsze wizyty kontrolne u ginekologa, ale też kontynuacja regularnych badań cytologicznych.

Histerektomia jest zabiegiem bardziej radykalnym. W jej trakcie wycina się całą macicę (trzon i szyjkę) oraz – podobnie jak w poprzednim przypadku – jajowody. Po histerektomii wciąż należy regularnie uczęszczać na wizyty lekarskie, ale w tym przypadku polegają one głównie na ogólnej ocenie pochwy w badaniu z wziernikiem i miednicy mniejszej w USG transwaginalnym.

Miomektomia

Rozwiązaniem dla osób planujących ciążę lub mających inne powody, dla których chcą oszczędzić swoją macicę, jest miomektomia, czyli wyłuszczenie mięśniaków. Loże po mięśniakach są zszywane, a powstała wskutek tego rana samoistnie się goi.

Cały narząd pozostaje niezmieniony – usunięcie dotyczy wyłącznie mięśniaka, a my – po odczekaniu odpowiedniego czasu od operacji – możemy starać się zajść ciążę.

Za minimalny okres przyjmuje się 3 miesiące, oczywiście w zależności od wielkości mięśniaka, jego umiejscowienia i ewentualnych komplikacji podczas operacji. Każdy zabieg jest bowiem inny i każda pacjentka wymaga indywidualnego podejścia.

To, po jakim czasie możemy rozpocząć starania o dziecko, powinnyśmy skonsultować z lekarzem, który przeprowadzał operację.

Tak jak w przypadku większości zabiegów tego typu, mamy do wyboru: laparotomię, minilaparotomię oraz laparoskopię (różniące się poziomem ingerencji w powłoki brzuszne). Decyzję, który z zabiegów jest odpowiedni i najlepszy, podejmuje oczywiście lekarz specjalista. Zazwyczaj staramy się rozpocząć od zabiegu najmniej inwazyjnego, czyli laparoskopii, ale niestety nie zawsze jest ona możliwa.

Embolizacja

Embolizacja mięśniaków jest opcją dla tych osób, które nie są przekonane do leczenia operacyjnego. Polega na zamknięciu naczyń doprowadzających krew do mięśniaka.

Nie jest zabiegiem operacyjnym, więc nie wymaga znieczulenia ogólnego, a hospitalizacja trwa podobnie, jak po laparoskopii (około 2 dni). Na czym polega embolizacja? Lekarz dochodzi cewnikiem (w znieczuleniu miejscowym) przez tętnicę udową do naczyń, które chce „zamknąć”, i podaje do nich preparat embolizacyjny.

Mięśniak ma więc odciętą drogę odżywiania i z czasem (efekty zabiegu zazwyczaj pojawiają się po około 3 miesiącach) „usycha”.

Termoablacja

Kolejna z metod – termoablacja mięśniaków – przeprowadzana jest przy pomocy urządzenia HIFU (high-intensity focused ultrasound). Jako jej mocne strony podaje się bezinwazyjność i skuteczność.

Pacjentka opuszcza klinikę tego samego dnia, a objawy mięśniaków ustępują w ciągu 6 miesięcy.

Ta metoda leczenia jest w naszym kraju wciąż na etapie badań klinicznych i nie jest powszechnie dostępna, ale zainteresowane bez problemu znajdą w internecie miejsce, które się w niej specjalizuje 🙂

Farmakoterapia

Leczenie farmakologiczne (antykoncepcję hormonalną) stosuje się przede wszystkim w celu złagodzenia objawów u pacjentek z istniejącymi przeciwwskazaniami do leczenia operacyjnego.

Torbiele szyjki macicy

Zapraszam Was do przeczytania mojego poprzedniego artykułu dotyczącego schorzeń, leczenia i profilaktyki chorób szyjki macicy.

Jedną z nich są torbiele Nabotha, które mogą przyjmować postać niewielkich pęcherzyków. Wypełnia je treść ropna (w przypadku zakażenia) lub śluz. Torbiele powstają wskutek zatkania produkujących śluz gruczołów szyjki macicy przez narastający w nich nabłonek. Ich obecność w organizmie dotyczy zwykle osób w wieku rozrodczym, rzadziej młodszych.

Jest kilka metod usuwania torbieli Nabotha – jeżeli lekarz zdecyduje o takiej konieczności (dotyczy to torbieli objawowych), nakłuwa się je i usuwa ich płynną zawartość, a następnie albo zamraża pozostałości ciekłym azotem, albo usuwa je laserowo. Zazwyczaj jednak pękają one samoistnie.

Łagodne zmiany w obrębie jajników

Kolejne z niezłośliwych zmian mogących rozwinąć się w obrębie narządów rozrodczych to te rozwijające się na jajnikach, czyli cały przekrój ich zmian torbielowatych i guzów.

Torbiel jajnika

Torbiele jajnika to cysty, które tworzą się zwykle w wyniku zaburzeń hormonalnych u osób w wieku rozrodczym. Występują pojedynczo lub w formie mnogiej. W tym drugim przypadku, szczególnie jeśli pojawiają się na obu jajnikach, mogą realnie wpłynąć na możliwość zajścia w ciążę i być przyczyną niepłodności.

Cysta na jajniku – rodzaje

Torbiele jajnika często wykrywane są podczas rutynowego USG, ponieważ mogą nie dawać żadnych objawów. W przypadku niewchłoniętych i objawowych zmian niezbędna jest dalsza diagnostyka (markery nowotworowe, określenie poziomów hormonów), a przede wszystkim stwierdzenie rodzaju samej torbieli w celu ustalenia dalszego postępowania.

Torbiele jajnika dzielimy na:

  • Czynnościowe, a wśród nich:

– Torbiel pęcherzykowa. Występuje wtedy, kiedy uparty pęcherzyk Graafa, w którym dojrzewała komórka jajowa, nie pękł w czasie owulacji i wciąż rośnie, i rośnie. W końcu albo wchłania się samoistnie, albo musimy usunąć powstałą torbiel surowiczą laparoskopowo. Jeżeli po pęknięciu pęcherzyka dostanie się do niego krew, wówczas może powstać torbiel krwotoczna.

– Torbiel ciałka żółtego.W trakcie cyklu miesiączkowego pęka pęcherzyk Graafa, który następnie przekształca się w ciałko żółte, a to zanika, jeśli nie dojdzie do zapłodnienia (więcej o całym tym procesie możecie przeczytać tutaj). Czasami jednak do tego nie dochodzi i w miejscu ciałka żółtego powstaje torbiel.

  • Nieczynnościowe torbiele jajnika:

– Endometrialne. Występują przy endometriozie, o której pisałam tutaj. W przebiegu choroby tkanki błony śluzowej macicy mogą „wszczepić się” w jajnik i wytworzyć wypełnione ciemnobrunatną krwią cysty (przez swój kolor zwane czekoladowymi).

Słówko o endometriozie – jest niesamowitą chorobą, której zakamarki wciąż odkrywamy w nowych badaniach klinicznych. Moja bliska koleżanka pisała doktorat o tematyce endometriozy, wspólnie zaś robiłyśmy staż w centrum zajmującym się leczeniem tej choroby w Niemczech.

Powiem Wam zupełnie szczerze, że zebrane przeze mnie doświadczenia na jej temat doprowadziły mnie do stwierdzenia, że niewiele jest takich chorób, które przy swoim łagodnym charakterze mają tak szerokie możliwości rozprzestrzeniania się i nawracania, a dodatkowo dają pacjentkom takie dolegliwości i objawy, jak endometrioza.

– Dermoidalne (skórzaste), zwane inaczej potworniakami.

Torbiel dermoidalna wypełniona jest wytworami ektodermy, czyli listka zarodkowego, z którego powstają między innymi komórki naskórka i wytwory skóry, czyli włosy, paznokcie, zęby czy łój.

Cysty charakteryzują się tym, że są bardziej stałe w swojej budowie i niestety mają większe prawdopodobieństwo bycia zmianą złośliwą, dlatego wymagają szybkiej interwencji chirurgicznej.

Torbiel na jajniku a ciąża

U osoby, u której stwierdzono zmianę pęcherzykową jajnika, pęcherzyk Graafa nie pęka – komórka jajowa nie może się uwolnić, więc zapłodnienie nie jest możliwe. Te oraz inne torbiele czynnościowe jajnika zazwyczaj wymagają jedynie obserwacji i samoistnie wchłaniają się przy następnym cyklu. Jeśli do tego nie dojdzie, stosuje się terapię antykoncepcją hormonalną.

Utrudnienie do zajścia w ciążę stanowią też wspomniane wcześniej torbiele endometrialne (czekoladowe). Mogą one upośledzać pracę jajników, rozregulować cykl i zaburzyć owulację, a także powodować niewydolność ciałka żółtego – stąd konieczność leczenia operacyjnego (laparoskopowego).

Pojawienie się licznych torbieli czynnościowych może być symptomem zespołu policystycznych jajników (PCOS), najczęściej spotykanego zaburzenia hormonalnego w wieku produkcyjnym.

Zajście w ciążę u osoby zmagającej się z zespołem policystycznych jajników utrudniają zaburzenia (lub brak) owulacji.

Ten stan wywołany jest przez nieprawidłowe stężenia hormonów, które uniemożliwiają rozwój komórki jajowej wewnątrz jajnika.

Czy torbiel na jajniku w ciąży jest groźna?

Jeżeli torbiel jajnika wypełniona jest płynem i ma dość cienkie, elastyczne ścianki, prawdopodobnie sama się wchłonie i nie ma powodu do większych zmartwień. Kluczowe są regularne badania i obserwacja wymiarów zmiany. 

Możliwości leczenia torbieli u osób w ciąży są ograniczone. Interwencje chirurgiczne niosą ze sobą ryzyko poronienia, niestety podobnie jak pozostawienie cysty. Wszelkie objawy i zaburzenia są więc wskazaniem do leczenia operacyjnego, które optymalnie powinno wykonywać się w drugim trymestrze ciąży.

Leczenie torbieli jajnika

Czyli kiedy wystarczą leki, a kiedy niezbędna jest operacja?

Leczenie torbieli jajnika zazwyczaj zostaje wdrożone przy dolegliwościach bólowych pacjentki, jeśli odczuwa ona nieprzyjemne parcie na pęcherz, a także kiedy planuje ciążę.

To, czego boimy się najbardziej, to „skręcenie się” cysty – jak tylko poczujesz silny ból brzucha, nie zastanawiaj się i zgłoś się w miarę możliwości do swojego lekarza lub bezpośrednio do szpitala.

Torbiel jajnika może odpowiadać za występowanie nieprawidłowych krwawień oraz rozregulować pracę samego jajnika, a co za tym idzie – nasz cykl menstruacyjny.

W zależności od objawów i przebiegu pierwszą drogą postępowania przy torbieli jajnika jest obserwacja lekarska, drugą – leczenie farmakologiczne, a trzecią – operacja.

  • Obserwacja to nic innego jak zgłaszanie się na badanie USG tak często, jak zaleci Ci lekarz. Nierzadko torbiele nie dają żadnych objawów, a następnie cofają się samoistnie. Po ustaleniu charakteru zmiany lekarz może uznać, że leczenie nie jest konieczne.
  • W przypadku torbieli na jajnikach farmakoterapia jest możliwa przy zmianach czynnościowych, o których wcześniej wspomniałam. Polega na przyjmowaniu antykoncepcji w celu uregulowania gospodarki hormonalnej organizmu.
  • Leczenie operacyjne torbieli jajnika, podobnie jak przy mięśniakach, może polegać na laparoskopii (najczęściej), minilaparotomii lub laparotomii. W moim ośrodku wykonujemy głównie leczenie oszczędzające – czyli laparoskopowe wyłuszczenie zmiany, oczywiście po wykluczeniu w kwalifikacji do zabiegu, że zmiana może mieć charakter nowotworowy. W tym celu należy podczas badania określić ewentualną obecność markera CA 125 we krwi.

W niektórych przypadkach zmiana ma zbyt duże rozmiary, jest nietypowo umiejscowiona (względy techniczne) lub po prostu podejrzana. Wówczas należy wykonać laparotomię.

Czy jest możliwe usunięcie guza w laparoskopii z zachowaniem aseptyki onkologicznej? Oczywiście, o ile ośrodek dysponuje specjalnymi workami do usuwania zmian.

Ale to też temat rzeka, wywołujący częste spory pomiędzy samymi lekarzami.

Inne łagodne guzy jajnika

Inne zmiany nowotworowe, które wykazują charakter łagodny i mogą wystąpić w obrębie jajników, to różnego rodzaju guzy lite i lito-torbielowate. Należą do nich między innymi:

  • włókniaki, ziarniszczaki, otoczkowiaki (powstające z komórek sznurów płciowych i zrębu jajnika),
  • guzy Brennera (łagodne nowotwory z nabłonka błony śluzowej jajnika).

Diagnostyka oraz leczenie zależne są od wielkości, rodzaju i objawów danej zmiany. Postępowanie przebiega podobnie jak przy torbieli jajnika.

Słowo o jajowodach…

…bo często traktowane są po macoszemu 😉 Zmiany, które najczęściej w nich spotykamy, to torbiele okołojajowodowe, przeważnie występujące w formie wodniaków (czyli po prostu torbieli, w których zbiera się surowicza treść).

W większości przypadków wchłaniają się one same – zalecana jest więc ich obserwacja oraz regularne badania kontrolne. Leczenie wodniaków nie wymaga ich całkowitego wycięcia, wystarczy samo usunięcie z nich płynu. Niestety – jajowód to najczęstsze miejsce zagnieżdżania się ciąży pozamacicznej.

Tutaj opcji leczenia również jest kilka, ale to już temat na oddzielny artykuł 😉

Mam wielką nadzieję, że ten tekst okaże się dla Was pomocny, a przede wszystkim – zachęci do skontrolowania ewentualnych obaw czy wątpliwości. Nic nie zastąpi wizyty u lekarza, dlatego – jeśli zauważasz jakieś objawy bądź towarzyszy Ci niepokojący ból – zapraszam do gabinetu! 🙂

Mięsak macicy – objawy, diagnostyka i leczenie

Mięsaki to grupa nowotworów pochodzenia mezenchymalnego o dużej złośliwości i niekorzystnym rokowaniu. Najczęstszą lokalizacją mięsaków w obrębie układu rodnego jest macica. Szacuje się, że mięsak macicy stanowi 4-9% nowotworów zlokalizowanych w tym narządzie oraz 1% ogółu nowotworów ginekologicznych.

Mięsak macicy to nowotwór, który cechuje niska zapadalność i brak stadium przedinwazyjnego. Z tego powodu dotychczas nie opracowano skutecznych badań przesiewowych ukierunkowanych na wykrywanie mięsaków macicy.

Mięsaki macicy

Mięsaki układu rozrodczego rozpoznaje się u kobiet w każdym wieku, a szczyt zachorowań przypada na piątą i szóstą dekadę życia. U dzieci i młody kobiet w pochwie rozwija się najczęściej mięsak o wyglądzie gron winorośli – sarcoma botryoides.

Jak podkreślają specjaliści – każde niepokojące plamienie z dróg rodnych u dzieci, jak i dorosłych powinno być diagnozowane ze względu na częstą lokalizację mięsaków w obrębie pochwy. Nietypowe plamienia stanowią objaw, który należy skonsultować z ginekologiem.

Szczegółowe rozpoznanie mięsaka macicy ustalane jest na podstawie wyniku badania histopatologicznego. Klasyfikacja mięsaków podścieliskowych i gładkokomórkowych obejmuje stopnie od I (nowotwór ściśle ograniczony do macicy) aż do stopnia IVB (przerzuty odległe).

W przypadku nowotworu układu rozrodczego jakim jest mięsak macicy, najbardziej skuteczną metodą leczenia jest radykalne leczenie chirurgiczne. Zabieg polega na usunięciu narządu rodnego.

Wykorzystanie leczenia uzupełniającego (chemioterapia, hormonoterapia, radioterapia) jest rozpatrywane indywidualnie w przypadku każde pacjentki.

Mięsak podścieliskowy macicy

Ten rodzaj mięsaka macicy rozpoznawany jest najczęściej u młodszych kobiet – przed menopauzą. Leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu macicy z przydatkami. Leczeniem uzupełniającym w przypadku mięsaka podścieliskowego jest radioterapia, która zmniejsza częstość nawrotów miejscowych (wznowy).

Mięsak podścieliskowy macicy cechuje się obecności receptorów hormonalnych i wykazuje wrażliwość na hormonoterapię.

Mięsak gładkokomórkowy (LMS)

Mięsak gładkokomórkowy rozwija się z reguły w warstwie mięśniowej macicy. Rozpoznawany jest nierzadko przypadkowo w badaniu pooperacyjnym usuniętej macicy. Mięsak LMS charakteryzuje się wysokim ryzykiem nawrotu miejscowego choroby.

Leczenie polega na całkowitym i radykalnym usunięciu chirurgicznym macicy (bez usuwania przydatków). Radioterapia nie znajduje standardowego zastosowania w leczeniu te jednostki, a chemioterapię można rozważyć w przypadku zaawansowania choroby w stadium III.

Mięsak niezróżnicowany

Niezróżnicowany mięsak trzonu macicy cechuje się agresywnym przebiegiem i niekorzystnym rokowaniem. Leczenie chirurgiczne obejmuje usunięcie macicy wraz z przydatkami oraz wszystkich zmian stwierdzonych w jamie brzusznej.

Leczenie uzupełniające niezróżnicowanego mięsaka macicy stanowi chemioterapia (ifosfamid z doksorubicyną)

Gruczolakomięsak

W przypadku gruczolakomięsaka leczenie chirurgiczne i uzupełniające jest analogiczne jak w przypadku mięsaków podścieliskowych. Rokowania w przypadku wykrycia gruczolakomięsaka zależą od możliwości całkowitego usunięcia macicy z przydatkami. Leczenie uzupełniające opiera się na hormonoterapii.

Mięsakorak macicy

Mięsakoraka charakteryzuje bardzo agresywny przebieg. Jest to nowotwór o charakterze mieszanym, zbudowany ze złośliwych komponentów: nabłonkowego i mezenchymalnego.

W przypadku mięsakoraka leczenie polega na całkowitym usunięciu macicy wraz z usunięciem węzłów chłonnych miednicy i węzłów okołoaortalnych. Zastosowanie znajduje radioterapia (bez wpływu na czas przeżycia całkowitego), a jako postępowanie uzupełniające stosowana jest chemioterapia (paklitaksel z karboplatyną).

ZOBACZ: NOWOTWORY GINEKOLOGICZNE

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*