Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać?

RTG zatok nie jest popularną metodą obrazowania schorzeń tego obszaru, niemniej sprawdzającą się dobrze zarówno przy ocenie stanu zapalnego, jak i stopnia zaawansowania choroby.

W porównaniu do bardziej popularnej i dokładnej metody badania kondycji zatok, czyli tomografu komputerowego – RTG nie wymaga zastosowania aż tak dużej dawki promieniowania jonizującego.

Jakie inne choroby zatok możemy diagnozować dzięki RTG, ile kosztuje badanie i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.

RTG (prześwietlenie, badanie rentgenowskie lub rentgen) zatok to łatwo dostępne, szybkie oraz bezbolesne badanie, które nie jest jednak tzw. metodą z wyboru przy diagnozowaniu schorzeń tego obszaru. Kiedy należy zatem wykonać zdjęcie rentgenowskie zatok i jak wygląda badanie?

Na czym polega RTG zatok?

Zatoki to puste, wypełnione powietrzem przestrzenie, stanowiące uwypuklenia błony śluzowej nosa i otaczające jamę nosową, z którą są połączone. Wyróżnia się zatoki czołowe, zatoki szczękowe, zatokę klinową oraz zatoki (komórki) sitowe – wszystkie zbiorczo nazywając zatokami przynosowymi.

Na dolegliwości takie jak ból oraz zatkane zatoki skarży się coraz więcej pacjentów, a jedną z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych stanowią zapalenia zatok. Badanie RTG zatok polega na prześwietleniu głowy za pomocą promieniowania rentgenowskiego, dzięki czemu uzyskuje się obraz zatok.

Zdjęcie RTG zatok przynosowych można wykonać w 4 różnych sposobach ułożenia głowy pacjenta, czyli tzw. projekcjach. Jest to uzależnione od tego, które zatoki chcemy uwidocznić. Rutynowym badaniem jest zdjęcie w projekcji Watersa (potyliczno – bródkowa).

Pozostałe sposoby wykonywania zdjęć to ułożenie w projekcji Caldwella (potyliczno – czołowa), podstawy czaszki oraz w projekcji bocznej.

Samo badanie jest szybkie, wykonanie zdjęcia w jednej projekcji zajmuje kilka sekund, a cała procedura od momentu wejścia pacjenta do pracowni rentgenowskiej, aż do jej opuszczenia, nie trwa więcej niż 5 minut.

Kiedy należy wykonać prześwietlenie zatok? Jak należy się do niego przygotować?

Głównym wskazaniem do wykonania badania rentgenowskiego zatok jest ostry stan zapalny zatok, który nie ustępuje mimo zastosowanego leczenia. Rentgen zatok można również wykonać po urazie głowy w celu uwidocznienia potencjalnych złamań kości otaczających zatoki.

Dokładniejszą metodą diagnozowania schorzeń zatok jest jednak tomografia komputerowa, wykonuje się ją najczęściej przy przewlekłym oraz powodującym powikłania ostrym zapaleniu zatok.

Zdjęć RTG zatok nie wykonuje się z kontrastem, dlatego przygotowanie do badania ogranicza się tylko do zdjęcia biżuterii, spinek i innych przedmiotów znajdujących się w obrębie głowy, które mogą wpłynąć na wynik badania. Wszystkie przypisane przez lekarza środki na zatoki, takie jak krople czy płyny, należy stosować zgodnie z zaleceniami.

Ich użycie w dniu badania nie powinno wpłynąć na jego wynik. Pacjent na RTG zatok zabiera ze sobą dowód tożsamości, wyniki wcześniejszych badań obrazowych (jeśli takie istnieją) oraz skierowanie, które konieczne jest zarówno w przypadku badań rentgenowskich refundowanych w ramach NFZ, jak i tych wykonywanych prywatnie.

Co może pokazać RTG zatok?

Badanie RTG zatok nie jest metodą z wyboru przy diagnostyce schorzeń zatok ze względu na fakt, iż nie pozwala ono na poznanie anatomii zatok oraz ocenę stopnia rozwoju choroby.

Zdjęcie rentgenowskie może jednak wykryć płyn w zatokach oraz pokazać w jakim stopniu zatoki są upowietrznione. Może także wykazać obecność polipów. Wykonanie zdjęcia RTG po urazie głowy może pokazać złamanie kości nosowej, jarzmowej i luku jarzmowego, a także złamanie ścian zatok.

Każda z wymienionych wcześniej projekcji pozwala na uwidocznienie innych zatok. Na zdjęciu RTG zatok wykonanym w projekcji wg Watersa widać zatoki szczękowe oraz sitowie przednie, a na zdjęciu wykonanym w projekcji Caldwella – zatoki czołowe oraz sitowie tylne.

Zdjęcie boczne pozwala na ocenę zatok czołowych oraz zatoki klinowej, natomiast na zdjęciu podstawy czaszki widać zatokę klinową.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania zatok?

Jedynym przeciwwskazaniem do wykonania RTG zatok jest ciąża.

Stanowi ona przeciwwskazanie względne – oznacza to, że badanie RTG można wykonać w sytuacji, gdy jest ono niezbędne w procesie diagnostycznym.

Wykonanie prześwietlenia wymaga zastosowania względnie niskiej dawki promieniowania, a odległość zatok od brzucha plus nałożenie osłon na miednicę i  brzuch pacjentki zapewnia dodatkową ochronę przed narażeniem płodu.

Na które badanie lepiej się zdecydować – RTG czy Tomografia komputerowa (CT) zatok?

Pacjenci z chorymi zatokami zastanawiają się, która metoda diagnostyczna pozwoli im poznać przyczynę dolegliwości. CT zatok stanowi najbardziej czułą metodę diagnostyczną przewlekłych oraz ostrych, powodujących powikłania stanów zapalnych zatok.

Tomografię komputerową wykonuje się także na etapie planowania operacji zatok lub leczenia stomatologicznego.

Jest ono o wiele bardziej dokładne niż badanie RTG, charakteryzuje się lepszą jakością obrazów i większymi możliwościami różnicowania tkanek, ale co za tym idzie, wymaga również większej dawki promieniowania.

Badanie USG w diagnostyce chorób zatok wykonuje się bardzo rzadko ze względu na fakt, iż ma ono niską czułość w ocenie tego obszaru – wyniki są często niejednoznaczne, a ich interpretacja jest trudna. Warto jednak zauważyć, że to lekarz podejmuje ostateczną decyzję, które badanie jest najbardziej odpowiednie dla danego pacjenta.

wróć do bloga czytaj kolejny

  1. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2016.
  2. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR,  Warszawa 2014.
  3. G. Wójcik i in., Obrazowe metody diagnostyki zapalenia zatok obocznych nosa u dorosłych, „Zdrowie i dobrostan”, nr 2 2014.
  4. K. Jończyk-Potoczna i in., Diagnostyka obrazowa w wybranych schorzeniach zatok przynosowych u dzieci, „Family Medicine & Primary Care Review”  15 (1) 2013.
  5. M. V. Khandedia i in., Evaluation of Paranasal Sinus Lesions through Plain X-rays and CT-Scan – A Descriptive Study, „International Journal of Contemporary Medicine Surgery and Radiology”, nr 4 (1) 2019.
  6. G. Sadding i in., 2011, Diagnostic tools in Rhinology, Clinical and Translational Allergy, nr 1 (2) 2011.
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? sztyft, katar 4.99 zł
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? spray, katar 14.99 zł
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? proszek, saszetki, infekcja, katar, stan zapalny, alergia 15.99 zł
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? olejek, zmęczenie, stres, bez parabenów 9.99 zł

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 
  • Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać? Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.
  • Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.
  • Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.
Leia também:  Ile Trwaja Objawy Odstawienia Benzodiazepin?

Rentgen (RTG) zatok – jak przebiega, jak się przygotować • O badaniach obrazowych

  1. Strona głowna
  2. /
  3. RTG
  4. /
  5. Rentgen (RTG) zatok – jak przebiega, jak się przygotować

Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać?

RTG zatok to badanie stosunkowo niedrogie i powszechnie dostępne. Jest bezbolesne i nie wymaga wcześniejszych przygotowań. Ma też jednak pewne ograniczenia.

Zatoki to połączone z jamą nosową, a wyścielone błoną śluzową i wypełnione powietrzem przestrzenie w obrębie twarzoczaszki.

Pełnią wiele rozmaitych funkcji: od ogrzewania i nawilżania wdychanego powietrza oraz wyrównywania różnicy ciśnień przy oddychaniu, przez ochronę mózgu (dla którego stanowią swoiste poduszki powietrzne na okoliczność urazu), po wzmacnianie głosu i jednoczesne tłumienie go wewnątrz głowy – żebyśmy nie ogłuchli od własnego krzyku.

Jak więc widać, zatoki są dość ważnym elementem ludzkiego organizmu. Z racji budowy i ciągłego kontaktu z powietrzem – często pełnym kurzu, pyłu, pyłków, zarazków i dymu – są też niestety narażone na przeróżne dolegliwości.

Pierwszym zaś krokiem na drodze do ich wyleczenia jest postawienie prawidłowej diagnozy. Rutynowa procedura, czyli badanie laryngologiczne przy użyciu specjalnego wziernika albo endoskopu, czasami jednak nie wystarcza.

Pacjenta kieruje się wtedy zwykle na RTG zatok, któremu poświęcony jest niniejszy artykuł.

Z tekstu dowiesz się m.in.:

  • czy RTG zatok jest bezpieczne,
  • czy rentgen zatok boli,
  • jak długo trwa prześwietlenie zatok,
  • co można zobaczyć dzięki RTG zatok,
  • jaki jest przebieg badania rentgenowskiego zatok,
  • jak długo czeka się na wyniki RTG zatok,
  • jaka jest cena RTG zatok – i gdzie można zgłosić się na badanie,
  • kiedy wykonuje się rentgen zatok, a kiedy tomografię lub rezonans tego obszaru,
  • na czym polega zapalenie zatok i jak się objawia.

Rentgen albo skrótowo: RTG zatok nie wymaga ze strony pacjenta praktycznie żadnego przygotowania. Trzeba tylko koniecznie przynieść skierowanie od lekarza, bo bez niego prześwietleń przy użyciu promieni rentgenowskich nie robi się nawet w prywatnych ośrodkach diagnostycznych.

Co prawda dawka promieniowania jest w tym przypadku znikoma, ale badania i tak nie należy wykonywać bez potrzeby, z dużą częstotliwością ani wówczas, gdy pacjentka jest lub może być w ciąży – aby nie stwarzać nawet najmniejszego ryzyka uszkodzenia płodu (na wszelki wypadek kobiety w wieku rozrodczym powinny poddawać się RTG w pierwszej połowie cyklu, co wyklucza niepotwierdzone jeszcze zapłodnienie).

RTG zatok – przebieg badania

Samo badanie jest bezbolesne i trwa zazwyczaj kilka minut, a naświetlanie – zaledwie kilka do kilkunastu sekund.

Zazwyczaj wykonuje się też kilka zdjęć rentgenowskich, pod różnymi kątami, dzięki czemu możliwe jest zobrazowanie zatok położonych w różnych rejonach twarzoczaszki.

Fachowo takie zróżnicowane sposoby ułożenia głowy pacjenta względem aparatu RTG nazywane są projekcjami.

Najczęściej stosowane projekcje Co widać na rentgenogramie
projekcja Watersa (inaczej: potyliczno-bródkowa)
  • zatoki szczękowe – zlokalizowane poniżej oczu
  • tzw. sitowie przednie*
projekcja Caldwella (inaczej: potyliczno-czołowa)
  • zatoki czołowe – położone nad oczami
  • tzw. sitowie tylne*
projekcja podstawy czaszki
  • zatoki klinowe – położone niejako za nosem
projekcja boczna
  • zatoki czołowe
  • zatoki klinowe

*Sitowie (inaczej: komórki sitowe) to najmniejsze zatoki przynosowe, drobne jamki umiejscowione w okolicy pomiędzy oczami a nosem.

Wszelkich wskazówek dotyczących przybrania odpowiedniej pozycji udziela nadzorujący badanie radiolog. Przebywa on w oddzielnym pomieszczeniu (w przeciwnym razie cały dzień byłby narażony na promieniowanie!), ale pozostaje z osobą badaną w kontakcie głosowym i wizualnym, przez szybę. Może np.

poprosić o otwarcie ust czy chwilowe wstrzymanie oddechu. Na koniec tworzy profesjonalny opis zdjęć, które pacjent otrzymuje zapisane na płycie CD/DVD lub nośniku pamięci USB.

Wyniki rentgena – w postaci owych zdjęć i opisu – zależnie od placówki mogą być gotowe na poczekaniu, a niekiedy trzeba zgłosić się po ich odbiór dopiero po paru dniach.

Przeczytaj też: RTG (rentgen) – na czym polega badanie

Gdzie zrobić rentgen zatok i ile to kosztuje

W różnych ośrodkach różne są także ceny RTG zatok, sięgające od kilkunastu do nawet 100 zł. Porównasz je na stronie https://badania.znanylekarz.pl/rtg/rtg-zatok. Znajduje się tam lista miejsc oferujących to badanie, wraz z podziałem na poszczególne miejscowości i możliwością rezerwacji konkretnego terminu prześwietlenia.

Rentgen zatok jest badaniem bezbolesnym, szybkim, szeroko dostępnym i jednocześnie niezbyt drogim.

Nie jest jednak niestety tak dokładny jak choćby tomografia komputerowa zatok, którą w związku z tym coraz częściej zleca się jako pierwszą w celu zobrazowania tej właśnie części ciała – choć koszt jest wyższy, a tomografem dysponuje mniej ośrodków diagnostycznych. Znacznie większa jest też dawka promieniowania, na które zostaje wyeksponowany pacjent. Aby je całkiem wyeliminować, otrzymując równie precyzyjne (czy nawet dokładniejsze) wyniki, pacjenta skierować można jeszcze na o wiele droższy rezonans magnetyczny zatok. Tanie, wygodne i w pełni bezpieczne USG z kolei nie znajduje tu w ogóle zastosowania, bo wykorzystywane w nim fale ultradźwiękowe nie przenikają przez kości.

Co można zobaczyć dzięki RTG zatok

W Polsce wciąż jeszcze popularna jest następująca kolejność procedur: jeśli oględziny zatok przy użyciu wziernika nie pozwalają postawić diagnozy, zleca się RTG i dopiero gdy to badanie nie przyniesie jednoznacznych odpowiedzi, przeprowadza się tomografię, ewentualnie rezonans. Często zresztą rentgen okazuje się wystarczający, nie jest wszak badaniem zupełnie bezużytecznym. Pozwala wykryć i ocenić chociażby nieprawidłowości takie jak:

  • zgrubienia błony śluzowej,
  • torbiele,
  • polipy,
  • obecność płynu we wnętrzu zatok,
  • ich ostry lub przewlekły stan zapalny,
  • zatkanie ujścia zatoki,
  • obecność ciała obcego w obrębie zatok,
  • ropnie i torbiele okołozębowe – jeśli zatoki sięgają korzeni zębów dotkniętych stanem zapalnym,
  • skrzywienie przegrody nosowej.

RTG zatok jest też w stanie uwidocznić zmiany nowotworowe, które na szczęście nie występują często (mniej niż 1 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe). Jeśli już jednak się pojawią, tomografia staje się konieczna.

Nakładanie się warstw tkankowych na zwykłym zdjęciu rentgenowskim może bowiem istotnie utrudniać jego szczegółową interpretację.

Tomografia, w przeciwieństwie do klasycznego RTG, pozwala również wykluczyć obrzęk błon śluzowych i cechuje się większą czułością podczas diagnozowania stanów zapalnych w komórkach sitowych.

Leia também:  Jakie Są Objawy Torbieli Na Jajniku?

Wskazania do rentgena zatok

Jak już jednak wspomnieliśmy, w wielu przypadkach prześwietlenie rentgenowskie w zupełności wystarcza do prawidłowego rozpoznania choroby i zaplanowania właściwego leczenia.

Wykonuje się je nie tylko przy podejrzeniu wyżej wymienionych problemów, ale też po urazach w obrębie twarzoczaszki i nosa – aby ocenić, czy nie doszło do naruszenia ciągłości struktur kostnych oraz czy nie nastąpiło przemieszczenie ich odłamków lub krwawienie do zatok.

RTG tego obszaru pozwala ponadto lepiej przygotować się chirurgowi do zabiegu usunięcia polipów bądź torbieli. Operacja zatok może mieć na celu także poszerzenie ich ujść, co z kolei często przynosi poprawę u pacjentów z przewlekłym lub nawracającym zapaleniem zatok.

Zapalenie zatok – co trzeba o nim wiedzieć

Tę ostatnią przypadłość warto na koniec omówić nieco szerzej, jako że jest ona schorzeniem dotykającym zatoki najczęściej. Na zapalenie ostre, trwające do 3 tygodni, zapada rocznie 6-15 proc.

populacji (co w Polsce daje aż 4 mln osób). Na postać przewlekłą choruje z kolei 5-10 proc. ludzi na całym świecie, z czego zaledwie 2-4 proc.

jest właściwie diagnozowanych! Wartości te w dodatku z roku na rok rosną, wraz z postępującym zanieczyszczeniem środowiska.

Oprócz niego wśród czynników, które sprzyjają zapaleniu zatok, wymienia się:

Jak rozpoznać chore zatoki? Jakie badania w chorobach zatok wykonać?

  • infekcje wirusowe i bakteryjne, rzadziej grzybicze,
  • próchnicę, wyrywanie zębów (mogące prowadzić do infekcji wskutek przypadkowego otwarcia zatoki szczękowej),
  • zaburzenia hormonalne,
  • reakcje uboczne po zażywaniu pewnych leków (tzw. polekowy nieżyt nosa),
  • alergie, astmę i mukowiscydozę (wrodzone zaburzenia transportu śluzowo-rzęskowego),
  • refluks,
  • palenie papierosów,
  • częste przebywanie w zadymionych lub klimatyzowanych pomieszczeniach.

W infekcję może przerodzić się też zaleganie w zatokach większych ilości wydzieliny śluzowej np. w związku z:

  • deformacjami po urazach,
  • nieprawidłową budową samych samych zatok lub przegrody nosowej,
  • obecnością polipów, guzów, torbieli, ciał obcych.

W zależności od tego, co jest przyczyną zapalenia zatok, dobiera się odpowiednią terapię. Oprócz wspomnianych zabiegów chirurgicznych trwale poprawiających drenaż zatok może ona polegać na podawaniu antybiotyków, leków sterydowych, antyalergicznych i przeciwhistaminowych lub płukaniu roztworami wody morskiej bądź soli fizjologicznej.

Nieleczone zapalenie zatok potrafi prowadzić do nieodwracalnego zniszczenia ich wyściółki śluzowej. Dlatego lepiej nie ignorować objawów infekcji, którymi mogą być:

  • niedrożność nosa, katar, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
  • zaburzenia węchu,
  • obrzęk lub tkliwość w okolicy oczu, nosa, policzków,
  • bóle głowy, zwłaszcza w konkretnych obszarach, np. w obrębie czoła (zależnie od tego, która zatoka jest zajęta); bólom może towarzyszyć uczucie ucisku, napuchnięcia i rozpierania, mogą się też one pojawiać tylko w niektórych pozycjach, np. przy pochyleniu ciała,
  • gorączka – w stanach ostrych.

Jeśli więc powyższe dolegliwości nie ustąpią po kilku dniach stosowania dostępnych bez recepty preparatów, koniecznie skontaktuj się z lekarzem, internistą lub laryngologiem, który zleci dalszą diagnostykę – a w jej ramach być może właśnie rentgen zatok.

Przeczytaj również: Ból zatok – przyczyny, objawy, badania obrazowe

Powyższy tekst ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie może zastąpić profesjonalnej diagnozy czy porady. Pamiętaj: każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnej oceny. Tej zaś powinien dokonać lekarz dysponujący specjalistyczną wiedzą, doświadczeniem i wynikami badań konkretnego pacjenta.

Ostre zapalenie zatok przynosowych (OZZP): wytyczne postępowania

Tuż przed sezonem infekcyjnym cztery towarzystwa medyczne opracowały i wydały wytyczne dotyczące postępowania w ostrym zapaleniu zatok przynosowych. Dokument jest przeznaczony dla lekarzy rodzinnych. O idei opublikowania takich rekomendacji rozmawiamy z dr hab. n. med. Agnieszką Mastalerz-Migas, która uczestniczyła w ich opracowaniu.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Ostre zapalenie zatok przynosowych (OZZP) jest jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, zwłaszcza w sezonie infekcyjnym.

Do tej pory nie było opracowanych skróconych, klarownych wytycznych na ten temat dla lekarzy poz. Są oczywiście wytyczne EPOS, ale jest to obszerny dokument, zawierający wiele specjalistycznych informacji, które na poziomie poz nie są potrzebne.

Wytyczne 4 towarzystw zostały tak opracowane, aby mogli z nich korzystać lekarze w podstawowej opiece zdrowotnej.

Jak według tego dokumentu powinna wyglądać diagnostyka ostrego zapalenia zatok przynosowych?

Diagnostyka OZZP w zdecydowanej większości przypadków powinna opierać się na badaniu klinicznym i wywiadzie. Bardzo ważne jest przednie wziernikowanie nosa.

Jest to bardzo proste, niewymagające wiele czasu badanie, którego lekarze poz niestety na ogół nie wykonują, co wykazaliśmy w przeprowadzonym badaniu ankietowym. Obejrzenie śluzówki, wydzieliny w jamie nosowej jest ważne, bo dużo wnosi do diagnozy.

Na tej podstawie można na przykład podejrzewać bakteryjne zapalenie zatok czy dostrzec jakąś wadę anatomiczną, skrzywienie przegrody, obecność polipa.

Aby pogłębić diagnostykę, lekarze poz kierują pacjentów na RTG zatok, a nawet sugerują badanie tomografii komputerowej..

Tomografia komputerowa zatok jest badaniem specjalistycznym, więc lekarz rodzinny i tak nie może go zlecić, ale pomijając ten fakt, nie jest ona potrzebna w ostrych, niepowikłanych stanach zapalnych zatok.

Od lat wiemy też, że badanie RTG zatok nie wnosi praktycznie nic do diagnostyki wirusowego OZZP, podobnie jak badanie mikrobiologiczne wymazu z nosa. Jesteśmy nosicielami wielu bakterii.

Wynik dodatni posiewu wymazu z jamy nosowej nie stanowi potwierdzenia, że akurat określony patogen odpowiada za OZZP, a pacjent, mając wynik dodatni, na ogół domaga się leczenia antybiotykiem.

Spośród badań laboratoryjnych mają sens oznaczenia markerów stanu zapalnego: CRP i OB, bo przy podwyższonych wartościach tych parametrów można podejrzewać, że rozwija się infekcja bakteryjna. Diagnostyka obrazowa zalecana jest dopiero na etapie opieki specjalistycznej, np. w przypadku nieleczących się stanów czy podejrzeń o tło inne niż infekcyjne.

Jak różnicować ostre wirusowe zapalenie zatok, ostre powirusowe zapalenie zatok przynosowych od bakteryjnego?

Ostry wirusowy nieżyt nosa i zatok, który zdarza się najczęściej, określamy jako przeziębienie. Pacjent ma klasyczne objawy: wodnista wydzielina z nosa, obrzęk śluzówki (trudności z oddychaniem przez nos), może wystąpić utrata powonienia, ogólne złe samopoczucie, ból głowy przy pochylaniu się do przodu.

U większości osób po kilku dniach, najczęściej po ok. tygodniu te objawy ustępują, natomiast u części pacjentów blokada nosa, wydzielina w jamie nosowej utrzymują się dłużej. Pacjent po 10-14 dniach od początku infekcji wraca do lekarza z informacją, że choroba nie uległa wyleczeniu i wprawdzie nie czuje się gorzej, ale objawy cały czas się utrzymują.

I to jest moment, kiedy lekarze niepotrzebnie wprowadzają antybiotykoterapię. Jest to bowiem tzw. powirusowe zapalenie zatok, kiedy już nie ma infekcji, natomiast utrzymuje się stan zapalny, z którego biorą się takie objawy, jak blokada nosa czy nadprodukcja wydzieliny. Aby rozpoznać bakteryjne zapalenie zatok, muszą być spełnione pewne kryteria.

Jest ono rzadkie, dotyka około 2 proc. pacjentów z OZZP.

Jakie objawy są charakterystyczne dla bakteryjnego zapalenia zatok?

Przede wszystkim pogorszenie dotychczas łagodnego przebiegu choroby. Pojawia się gorączka powyżej 38 st. C, może wystąpić silny ból głowy lub twarzy, nasilający się przy pochylaniu.

Charakterystyczne w przypadku bakteryjnego zapalenia zatok jest jednostronne lokalizowanie się objawów. Pojawia się zmiana koloru wydzieliny z nosa. Podwyższeniu ulegają parametry stanu zapalnego — CRP, OB.

Muszą wystąpić co najmniej trzy z wymienionych objawów, aby rozpoznać ostre bakteryjne zapalenie zatok i dopiero ten stan wymaga włączenia antybiotykoterapii.

Leia também:  Zmiany na paznokciach – na jakie choroby paznokci mogą wskazywać?

Jakie są zalecenia terapeutyczne w OZZP?

Ostre zapalenie wirusowe leczy się przede wszystkim objawowo. Pacjenci często stosują samoleczenie, mając do wyboru całą gamę preparatów. Najważniejsze jest płukanie nosa solą fizjologiczną.

Można zalecić paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w połączeniu z pseudoefedryną, leki roślinne o działaniu sekretolitycznym. Doraźną ulgę przynoszą alfa-adrenomimetyki, które łagodzą dolegliwości. Przy przedłużającym się stanie, czyli w ostrym powirusowym zapaleniu zatok należy zastosować steryd donosowy.

Chodzi głównie o działanie przeciwzapalne oraz zmniejszenie blokady nosa, bo to sprzyja zaleganiu wydzieliny i może skutkować nadkażeniem bakteryjnym.

Ponieważ steroidofobia jest dość częsta, warto poinformować pacjenta, że steryd donosowy nie upośledza odporności, deponuje się tylko w śluzówce i niewielka jego ilość wchłania się do krążenia ogólnego. Ważne też jest, żeby poinformować jak lek ma być aplikowany, aby był skuteczny. Terapia trwa 14-28 dni, w zależności od utrzymywania się objawów.

Jak wykluczyć alergiczny nieżyt nosa?

Przy alergicznym nieżycie nosa charakterystyczne jest to, że objawy utrzymują się cały czas lub uporczy-wie nawracają, nasilając się w przypadku ekspozycji na alergeny. Bardzo ważny jest wywiad, oraz badanie — wziernikowanie nosa, które pozwala na ocenę jego śluzówki.

W alergicznym nieżycie nosa ma ona inny kolor (sinoniebieski) niż w ostrym infekcyjnym nieżycie, kiedy jest przekrwiona, zaczerwieniona. Przy podejrzeniu alergicznego nieżytu nosa można już na poziomie poz zalecić pacjentowi steryd donosowy lub terapię łączoną.

Do poradni alergologicznej kierujemy w celu wykonania diagnostyki specjalistycznej, potwierdzenia niepewnego rozpoznania oraz w przypadkach, w których nie udało się uzyskać efektu leczniczego.

Czy OZZP ma charakter nawracający?

Z praktyki mogę powiedzieć, że rzeczywiście tak bywa. Osoby, które raz zachorowały, mają większą skłonność do nawrotów.

Czy w ostrym bakteryjnym zapaleniu zatok, kiedy ból jest bardzo silny i nie ustępuje, można jeszcze w jakiś sposób pomóc pacjentowi?

W przypadku bakteryjnego zapalenia zatok należy włączyć antybiotykoterapię. Bardzo ważne jest płukanie zatok solą fizjologiczną. Aby złagodzić dolegliwości bólowe, które niekiedy są bardzo nasilone, należy sięgnąć po NLPZ w połączeniu z lekami obkurczającymi, np. pseudoefedryną.

Jak często występują powikłania OZZP?

Powikłania są bardzo rzadkie, nie ma nawet wielu danych, które by to szacowały. Te, którymi dysponujemy, pochodzące z pojedynczych krajów wykazują, że powikłania OZZP dotyczą mniej niż promil pacjentów. Ale oczywiście nawet jeśli coś zdarza się bardzo rzadko, nie należy tracić czujności.

Najczęstsze są powikłania oczodołowe. To, co powinno więc wzbudzić niepokój lekarza, to jednostronny wytrzeszcz, zaburzenia widzenia, obrzęk i zaczerwienienie powieki i ból gałki ocznej.

Należy wówczas pilnie skierować pacjenta do szpitala, bo diagnostyka i leczenie powikłań OZZP odbywa się tylko w warunkach hospitalizacji.

Kiedy lekarz poz kieruje pacjenta z OZZP do laryngologa?

Na przykład wówczas, kiedy infekcja się nie leczy, mimo zastosowania antybiotyku pierwszego i drugiego rzutu. Kiedy podejrzewamy, że podłoże choroby jest inne, że pacjent miał infekcję, ale była ona maską, np.

dla jakiejś zmiany rozrostowej. Laryngolodzy mają możliwość wykonania np. badania endoskopowego czy skierowania pacjenta na tomografię komputerową.

Gdy chory wymaga pogłębienia diagnostyki lub weryfikacji diagnozy, powinien być objęty opieką specjalisty.

O kim mowa

Dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Jest od wielu lat zaangażowana w pracę na rzecz rozwoju medycyny rodzinnej; od 2 lat wiceprezes ZG Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, odpowiedzialna za szkolenia i współpracę z innymi towarzystwami. Jest praktykującym lekarzem rodzinnym.

Zapalenie zatok – badanie krwi – Panaceum

Zatoki przynosowe są jamami powietrza w obrębie czaszki, połączonymi ujściami z wnętrzem nosa, a ich funkcją jest amortyzacja delikatnych struktur mózgu przed urazami, nawilżanie powietrza wydychanego przez nos oraz modulacja głosu. Ich zapalenie oznacza stan zapalny błony śluzowej nosa oraz zatok przynosowych, powodujący tworzenie się wydzieliny, która zapycha ujścia zatok.

Powietrze, które nie może się stamtąd wydostać, napiera na ściany zatoki, powodując uczucie bólu i rozpierania. Zapalenie zatok może być ostre lub przewlekłe, a nieleczone (lub źle zdiagnozowane) może doprowadzić nawet do ropnia mózgu lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Najczęstsze objawy zapalenia zatok

Chorobę tę łatwo pomylić z przeziębieniem (choć bywa często także jego następstwem), gdyż stan zapalny powodowany przez wirusy przebiega łagodnie, a charakterystycznymi objawami są:

  • wodnisty katar,
  • bóle głowy i części twarzy – w zależności od zatoki, która została zainfekowana, może to być ból w okolicy szczęki, czoła lub między oczami,
  • podwyższona temperatura ciała,
  • zmęczenie,
  • niedrożność nosa.

W bakteryjnym zapaleniu zatok:

  • wydzielina z nosa stanie się gęsta, ropna i zielonkawa, a po kilku dniach nieżytu nosa nastąpi całkowite jego zatkanie,
  • znacznie wzrasta temperatura ciała,
  • nasila się tępy ból głowy i twarzy, szczególnie przy pochylaniu.

Gdy powyższe dolegliwości utrzymują się już ponad 3 miesiące, istnieje duże prawdopodobieństwo, że chorujesz na przewlekłe zapalenie zatok.

Bardzo często infekcja zaczyna się niewinnie od długotrwałego kataru, bólu głowy, osłabienia węchu, uczucia ściekania wydzieliny z nosa po gardle (potrzeba stałego odchrząkiwania) oraz zatkania nosa.

Wydaje się, że nic poważnego nie dolega, a tymczasem zapalenie powoli się rozwija i może prowadzić do nieprawidłowego funkcjonowania mechanizmu rzęskowo-śluzowego, który odpowiedzialny jest za oczyszczanie nosa. W konsekwencji naturalna bariera, chroniąca przed wnikaniem mikrobów do organizmu, zostaje zniszczona, a nasz układ oddechowy bez może być z łatwością zaatakowany.

Jakie mogą być przyczyny zapalenia zatok?

Zmiany zapalne w błonie śluzowej zatoki najczęściej powstają na skutek:

  • zakażenia bakteryjnego wywołanego przez chorobotwórcze paciorkowce typu A oraz zakażenia wirusowego i grzybiczego w zatokach przynosowych lub jamie nosowej,
  • wystąpienia stanu zapalnego w sąsiedztwie zatok i nosa,
  • nieprawidłowości w transporcie śluzowo-rzęskowym,
  • zaburzenia odporności,
  • zaburzeń drożności nosa,
  • pojawienia się polipów w nosie,
  • zmian pourazowych zatok i jamy nosowej,
  • palenia papierosów i przebywania w zanieczyszczonym środowisku,
  • przerośniętych migdałków,
  • skrzywienia przegrody nosowej,
  • zaburzeń hormonalnych,
  • alergii (alergicznego nieżytu nosa).

Wpływ mają także choroby takie jak:

  • astma oskrzelowa,
  • mukowiscydoza.

Diagnostyka choroby – badanie z żywej kropli krwi

Chociaż współczesna medycyna dysponuje wieloma mniej lub bardziej inwazyjnymi metodami diagnozowania i udrażniania przestrzeni w zatokach, my proponujemy Państwu inne podejście – mikroskopowe badanie żywej kropli krwi, które jest szybkim i precyzyjnym badaniem, natychmiast rozpoznającym przyczynę dolegliwości. W 45 min. dowiesz się, co jest u Ciebie przyczyną zapalenia zatok, w jakiej kondycji jest Twój organizm i jego odporność; natychmiast będziesz mógł rozpocząć leczenie.

Leczenie zapalenia zatok

Istnieje wiele sposobów leczenia tego schorzenia.

My zaczynamy leczenie od gruntowej zmiany diety i wdrożenia suplementacji, w celu oczyszczenia i poprawy odporności organizmu na mikroorganizmy i alergeny, będące częstą przyczyną tego i innych stanów zapalnych.

Najczęstszymi produktami, które powodują powyższe problemy są mleko i pszenica, dlatego bardzo ważne jest wykonanie testu na nietolerancje pokarmowe, by to potwierdzić.

W Centrum Panaceum otrzymasz indywidualny plan powrotu do zdrowia i wszelkie zalecenia, co zrobić, by problem nie powracał. Wierzymy w to, że wiele zależy od nas samych, nie jesteśmy skazani wyłącznie na leki i leczenie objawowe, a pełne zaangażowanie w przywrócenie równowagi swego organizmu na pewno przyniesie oczekiwaną poprawę.

Serdecznie zapraszamy do skorzystania z naszej wiedzy i doświadczenia!

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*