Co to jest otyłość pierwotna?

O otyłości i konieczności walki z nią mówi się ostatnio coraz więcej. Otyłość to już choroba cywilizacyjna, ponieważ boryka się z nią coraz większy odsetek społeczeństwa. Otyłość jest uznawana obecnie za chorobę przewlekłą, a nadwaga za schorzenie prowadzące do otyłości. Jakie są przyczyny otyłości? Czy otyłość należy rozpatrywać w aspekcie epidemii?

Co to jest otyłość pierwotna?Spis treści:

Otyłość a nadwaga – jakie są różnice?

Otyłość oraz nadwaga często używane są w społeczeństwie jako synonimy. Jednak z medycznego punktu widzenia określają one nieco inne jednostki chorobowe.

Oba definiowane są jako nadmierna ilość tkanki tłuszczowej, jaka została zgromadzona w organizmie, co wpływa bardzo często na pogorszenie stanu zdrowia pacjenta lub stwarza podstawy do tego, aby stan zdrowia uległ pogorszeniu.

Różnica między nadwagą a otyłością określana jest na podstawie ilości nadmiernej tkanki tłuszczowej, jaka została zmagazynowana. Poziom ten ustala się na podstawie dwóch kluczowych przesłanek. Pierwszą z nich jest wskaźnik BMI, czyli indeks masy ciała.

Drugi z czynników odwołuje się do wartości proporcji, jaką oblicza się na podstawie masy ciała określonej w kilogramach do wzrostu wyrażonego w metrachpodniesionych do kwadratu. Jakie wskaźniki uznawane są za graniczne wartości nadwagi oraz otyłości?

Przyjęte normy:

  • nadwaga, gdy BMI u osoby, która ukończyła 15 lat jest równy bądź większy niż 25, ale niższy niż 30,
  • otyłość, gdy BMI osiągnie co najmniej wartość 30.

Tak określone przedziały regulujące kwestie otyłości i nadwagi nie dotyczą jednak dzieci, które nie ukończyły jeszcze 15. roku życia. Również u osób starszych oraz kobiet w ciąży, określenie nadwagi i otyłości nie powinno ograniczać się wyłącznie do oszacowania wartości BMI. 

Rodzaje otyłości

W obrębie zjawiska, jakim jest otyłość wyróżnić można kilka jej rodzajów. Są to:

  • otyłość umiarkowana, gdy BMI znajduje się w przedziale 30–35,
  • otyłość znacząca, gdy BMI znajduje się w przedziale 35–40,
  • otyłość stanowiąca poważne ryzyko, gdy BMI przekracza wartość 40.

Otyłość jest też różnicowana w zależności od przyczyny, która ją wywołuje. W tym przypadku wyróżnia się:

  • otyłość pierwotną (zwana prostą lub samoistną), której przyczyną są najczęściej czynniki środowiskowe, w tym spożywanie pokarmów o wysokiej kaloryczności, zbyt mała liczba posiłków,
  • otyłość wtórną (objawową), związaną z zaburzeniami gruczołów wydzielania wewnętrznego, często rozwijająca się jako efekt innych chorób.

Co to jest otyłość pierwotna?

Przyczyny otyłości

Wskazuje się, że podstawową przyczyną otyłości jest niezrównoważony bilans między energią przyjmowaną wraz z pożywieniem a jej zużyciem, czyli np. spożywanie nadmiernej ilości posiłków przy jednoczesnym zbyt niskim poziomie aktywności fizycznej.

Jednakże nie zawsze przyczyny tkwią po stronie nieprawidłowej diety i nieodpowiedniego stylu życia. U części osób jako przyczynę otyłości wskazuje się czynniki genetyczne, określane jako skłonność czy tendencję do tycia.

Problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała mogą być również spowodowane innymi procesami chorobowymi, jakie toczą się w organizmie.

Przykładem otyłości mogą być:

  • zaburzenia związane z czynnością gruczołów wydzielania wewnętrznego, 
  • zażywanie leków związanych z innymi chorobami przewlekłymi. 

Bardzo istotne przyczyny otyłości związane są z dietą oraz nawykami żywnościowymi człowieka. Za największe błędy wynikające z diety uznaje się niewłaściwy skład diety, a także nieodpowiednią częstotliwość oraz obfitość posiłków.

Wśród przyczyn otyłości coraz większe znaczenie zyskują również tzw. uwarunkowania psychospołeczne. Obejmują one zagadnienia związane z powielaniem nieprawidłowych nawyków żywieniowych oraz tzw. zajadanie stresów.

Przyczyny otyłości u dzieci

W przypadku małych dzieci przyczyny otyłości mogą być też efektem niedożywienia, do jakiego doszło jeszcze w czasie ciąży. Niedożywienie płodu jest rekompensowane po urodzeniu przez lepszą przyswajalność pokarmu oraz wzmożone łaknienie, co sprzyja odkładaniu się tkanki tłuszczowej. Stałe przekarmianie dziecka zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia otyłości.

 Często wskazuje się na następujące przyczyny otyłości:

  • wolna przemiana materii – jeżeli energia dostarczana wraz z pożywieniem nie zostanie spożytkowana, wówczas jest magazynowana w postaci tkanki tłuszczowej i w ten sposób przyczynia się do otyłości,
  • predyspozycje genetyczne – u niektórych osób geny mają wpływ na szybsze przetworzenie energii i magazynowanie jej w tkance tłuszczowej,
  • wpływ czynników związanych z życiem płodowym (związany np. z nieodpowiednią dietą matki),
  • preferencyjne przemiany metaboliczne węglowodanów – u niektórych osób organizm sprawniej  metabolizuje węglowodany niż tłuszcze, co zwiększa skłonność do tycia,
  • brak uczucia sytości, u podstaw którego leżą m.in. zaburzenia regulacji neurohormonalnej,
  • ograniczenie tzw. termogenezy poposiłkowej, która oznacza wzrost w wytwarzaniu ciepła przez organizm po spożyciu pokarmu, na skutek zwiększenia zużycia energii, jaka jest potrzebna w procesie trawienia,
  • zaburzenia dotyczące czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego,
  • nadmierne wydzielanie białek odpowiedzialnych za syntezę triglicerydów
  • nieodpowiednia dieta oraz nieregularne przyjmowanie posiłków,
  • zbyt mała aktywność fizyczna.

Co to jest otyłość pierwotna?

Konsekwencje otyłości

O otyłości mówi się coraz więcej w aspekcie negatywnych konsekwencji zdrowotnych, jakie niesie ona ze sobą. Nadwaga jest często pierwszym krokiem do problemów z otyłością w przyszłości. Dlaczego tak ważne jest, aby zadbać o prawidłową masę ciała i brak nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej? Otyłość często leży u podstaw wielu problemów zdrowotnych człowieka.

Leczenie otyłości

Leczenie otyłości u zdecydowanej większości pacjentów polega na leczeniu objawowym. U dorosłych metody leczenia otyłości związane są przede wszystkim z wprowadzeniem odpowiedniej diety, która jest uboga energetycznie.

Celem zastosowania takiej diety jest wytworzenie bilansu energetycznego o wartości ujemnej. Podstawą jest tu ocena wydatku energetycznego danego pacjenta.

Równocześnie, podczas walki z otyłością należy także zadbać, aby w diecie ograniczone zostały także cukry i tłuszcze.

Uzyskanie deficytowego bilansu energetycznego pozwala na zmniejszanie masy ciała, jednak wiąże się z ryzykiem podwyższenia stężenia kwasu moczowego we krwi. Leczenie otyłości u dorosłych, poza doborem diety, polega także na odpowiednim dostosowaniu aktywności fizycznej człowieka.

Ćwiczenia przy otyłości

Wysiłek fizyczny przy otyłości pozwala na utrzymanie równowagi energetycznej organizmu. Dieta oraz wysiłek fizyczny powinny być jednak skorelowane tak, aby zachować odpowiedni bilans energetyczny. U niektórych pacjentów stosuje się farmakoterapię, która wspomaga proces odchudzania.

Obecnie leczenie farmakologiczne ogranicza się zazwyczaj wyłącznie do przyjmowania preparatów, których celem jest obniżenie łaknienia. U osób z bardzo zaawansowaną otyłością lekarze decydują się czasami na przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego.

Zabieg wykonywany jest jednak tylko wśród wybranej grupy pacjentów, o bardzo nasilonych problemach wynikających z otyłości.

Podstawą w procesie podejmowania decyzji o kwalifikacji do zabiegu chirurgicznego jest czas trwania choroby, który zazwyczaj jest nie krótszy niż 5 lat, a także nieskuteczność stosowania diety oraz środków farmakologicznych.

Ponadto, u pacjenta obserwuje się występowanie komplikacji: metabolicznych, oddechowych oraz psychicznych, które mogą stanowić bezpośrednią przyczynę zagrożenia dla jego życia. Leczenie otyłości polega wówczas na odessaniu nadmiaru tkanki tłuszczowej. Może zostać wykonana także zabieg gastroplastyki, podczas którego zmniejszana jest pojemność żołądka pacjenta.

Co to jest otyłość pierwotna?

Leczenie otyłości u dzieci

Otyłość u dzieci leczona jest w nieco inny sposób niż u osób dorosłych.

Założenia leczenia otyłości są w wielu kwestiach takie same, jednak różnią się sposobem realizacji. Również u dzieci podstawowym sposobem walki z otyłością jest wprowadzenie odpowiedniej diety, jednak w tym przypadku jest to dieta niskotłuszczowa. Dąży się też do uzyskania ujemnego bilansu energetycznego, który osiąga się przez spożywanie regularnych posiłków (5 dziennie).

Ogranicza się spożywanie tłuszczów oraz słodyczy, w tym również słodkich owoców. Zaleca się również, aby zupełnie zrezygnować z pieczywa białego i wprowadzić do diety wyłącznie pieczywo pełnoziarniste.

W przypadku leczenia otyłości u dzieci bardzo ważną kwestią jest to, aby tłuszcze nie dostarczały więcej niż 30% energii. 

Dieta dzieci borykających się z otyłością powinna uwzględniać odpowiednią ilość takich składników, jak:

  • węglowodany złożone, 
  • białko, 
  • błonnik, 
  • witaminy, 
  • sole mineralne. 

Dieta powinna charakteryzować się również dużym zróżnicowaniem produktowym, z odpowiednimi porcjami nabiału, warzyw oraz owoców. Wprowadzenie odpowiedniej diety i jej przestrzeganie to jednak najczęściej niewystarczające kroki w walce z otyłością u dzieci.

Bardzo ważne jest, aby dieta przy otyłości została połączona z odpowiednią aktywnością ruchową. Aby aktywność ruchowa w procesie leczenia otyłości dawała dobre efekty, ważny jest dobór ćwiczeń motywujących pacjenta do podejmowania tej aktywności.

Jeżeli dziecko będzie odczuwało zadowolenie wynikające z ruchu, wówczas chętniej będzie ćwiczyło, a tym samym wpłynie to korzystnie na walkę z otyłością. W przypadku dzieci ważne jest, aby dostosować czynniki środowiskowe, np.

miejsce ćwiczeń, czas ich trwania czy porę dnia, co zwiększy poczucie komfortu małego pacjenta podczas ćwiczeń. Rodzaj aktywności oraz intensywność ćwiczeń muszą być dobrane w taki sposób, aby uwzględnić indywidualne możliwości dziecka.

Dziecko powinno mieć wsparcie ze strony rodziców oraz terapeutów, czuć się akceptowane oraz, w miarę możliwości wiekowych, mieć świadomość, że dieta i aktywność fizyczna mają na celu zadbać o jego zdrowie i zapobiec poważnym konsekwencjom zdrowotnym w przyszłości. U dzieci nie stosuje się środków farmakologicznych ograniczających łaknienie, ponieważ mogłyby one negatywnie wpłynąć na ogólny rozwój dziecka oraz zahamować wzrost.

Leia também:  Ból kości ogonowej – przyczyny i leczenie

Jak nie doprowadzić do otyłości?

Profilaktyka otyłości powinna polegać przede wszystkim na zmianach w zakresie postaw i zachowań, głównie osób dorosłych. Dzieci uczą się przez naśladownictwo i przeważnie powielają nieprawidłowe wzorce odżywiania przyjęte od rodziców.

Wydaje się, że najistotniejszą kwestią powinno być budowanie świadomości społecznej w zakresie prawidłowych postaw żywieniowych i znaczenia aktywności fizycznej dla zdrowia człowieka.

Profilaktyka oparta na podejmowaniu świadomych wyborów powinna być prowadzona zarówno wśród dorosłych, którzy odpowiadają za swoje pociechy, jak i wśród dzieci, by kształtować ich świadomość od najmłodszych lat.

W odniesieniu do dzieci ważne jest, aby dorośli nie wykorzystywali jedzenia jako sposobu na radzenie sobie ze stresem, uspokajania w sytuacjach trudnych czy wykorzystywania jako nagrody.

Takie postępowanie może przyczynić się do tego, że w przyszłości dziecko w dokładnie takich samych sytuacjach będzie sięgało po jedzenie w celu rozładowywania stresu. A taki sposób myślenia i nadużywanie jedzenia oraz podjadanie między posiłkami to pierwszy krok do wystąpienia problemów związanych z nieprawidłową masą ciała.

Dowiedz się więcej:

“Otyłość i nadwaga w populacji rozwojowej”http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2012/hyg-2012-1-028.pdf

“Epidemiologia nadwagi i otyłości-narastającego problemu zdrowotnego w populacji dzieci i młodzieży”https://journals.viamedica.pl/eoizpm/article/view/26087/20897

“Psychologiczne aspekty nadwagi, otyłości i odchudzania się”http://janiszewska.com/wp-content/uploads/2016/10/Psychologiczne-aspekty-nadwagi-i-oty%C5%82o%C5%9Bci.pdf

Rodzaje i przyczyny otyłości – Kredos Sklep Medyczny

Jest ona aktualnie uważana za jeden z najbardziej krytycznych problemów zdrowotnych na świecie. Z każdym rokiem, dotyczy on coraz bardziej rosnącej populacji zarówno w krajach europejskich, jak i w Polsce.

Istnieje wiele dowodów na wpływ otyłości na inne jednostki chorobowe, takie jak cukrzyca typu II, choroba niedokrwienna serca czy nowotwory.

Szacuje się, że jeśli tendencja wzrostowa się utrzyma, do 2030 roku osoby z nadwagą i otyłością mogą stanowić 60 procent światowej populacji.

Rodzaje otyłości

Według definicji, otyłość jest to patologiczne zwiększenie tkanki tłuszczowej, które prowadzi do upośledzenia aktywności człowieka oraz wywołuje liczne choroby. Otyłość kliniczną stwierdza się, jeśli zawartość tkanki tłuszczowej u kobiety przekracza 35 procent, a u mężczyzny – 25 proc. Doczekała się też ona licznych klasyfikacji. Otyłość dzielimy

Pod względem stopnia

  • Stopień otyłości określamy na podstawie wskaźnika BMI:
  • otyłość małego stopnia: BMI = 30 -34,9 kg/m2,
  • otyłość dużego stopnia: BMI = 35 -39,9 kg/m2,
  • otyłość olbrzymia: BMI > 40 kg/m2.

Ze względu na pochodzenie

Biorąc pod uwagę patogenezę, otyłość można podzielić na dwa rodzaje

  • Otyłość pierwotną, która jest spowodowana nadmierną podażą pokarmów w stosunku do wydatku energetycznego,
  • Otyłość wtórną, która jest następstwem chorób lub zaburzeń lub może być efektem leków przyjmowanych długotrwale.

ze względu na umiejscowienie

Ze względu na umiejscowienie tkanki tłuszczowej w ciele, wyróżnia się trzy typy otyłości:

  • Otyłość uogólnioną – charakteryzującą się rozmieszczeniem tłuszczu w całym ciele,
  • Otyłość brzuszną, zwaną inaczej wisceralną, lub androidalną, a także sylwetką typu jabłko. W przypadku otyłości brzusznej, tkanka tłuszczowa zbiera się tylko na brzuchu. Taka tkanka jest szczególnie aktywna metabolicznie i uwalnia znaczne ilości wolnych kwasów tłuszczowych i czynników prozapalnych. Dlatego też, otyłość brzuszna, to najbardziej niebezpieczny typ otyłości i w jej przypadku, zwiększa się ryzyko rozwoju cukrzycy i nadciśnienia tętniczego. Diagnozowana jest u mężczyzn, a także kobiet w okresie postmenopauzy. Otyłość brzuszną diagnozuje się na podstawie wskaźnika WHR , określającego stosunek obwodu talii do obwodu brzucha. WHR wynoszący 1 lub więcej u mężczyzn i 0,85 lub więcej u kobiet, oznacza otyłość androidalną.
  • Otyłość gynoidalną, często określana jako otyłość udowo-pośladkową.

Ten rodzaj otyłości diagnozowany jest wtedy, gdy nadmiar tkanki tłuszczowej rozwija się w okolicy pośladków i na udach. Rozwija się on głównie u kobiet a tego typu sylwetkę nazywa się typem gruszki. Otyłość gynoidalną stwierdza się w przypadku WHR wynoszącego mniej niż 1 u mężczyzn i poniżej 0,8 w pań.

Uznaje się, że otyłość pośladkowo-udowa jest mniej niebezpieczna niż brzuszna, gdyż gromadzi się głównie pod skórą i w mniejszym stopniu odpowiada za otłuszczenie narządów. Tym niemniej, może ona prowadzić do rozwoju poważnych chorób, takich jak choroby układu krążenia, insulinooporność, zespół metaboliczny czy bezdech senny.

Co to jest otyłość pierwotna?

Przyczyny otyłości

Każdy organizm potrzebuje pewnej ilości tkanki tłuszczowej. Stanowi ona zapasowe źródło energii i warstwę izolacyjną przed zimnem, a także jest niezbędna do utrzymania prawidłowego poziomu hormonów oraz do funkcjonowania układu odpornościowego. Jeśli jednak jest jej zbyt dużo, staje się niebezpieczna.

Naukowcy uważają, że osoby, które były otyłe w dzieciństwie, mają potem większe ryzyko pojawienia się problemów z wagą w wieku dorosłym. Jest to wynikiem nieodwracalnego namnożenia się komórek tłuszczowych w okresie dorastania.

Nawet jeśli w dorosłym życiu taka osoba schudnie, nadmierna liczba komórek tłuszczowych w jej organizmie pozostaje niezmieniona, zmniejsza się jedynie ich objętość. Stąd osobom tym łatwiej jest przybrać na wadze.

Ogromną rolę w rozwoju otyłości odgrywają także czynniki psychologiczne, społeczne, genetyczne. Jak się okazuje, nawet niedożywienie w życiu płodowym może być istotnym czynnikiem przyczyniającym się do otyłości w wieku dorosłym.

Nadmiar kalorii

Otyłość powodowana jest głównie zbyt dużą ilością spożywanych kalorii, w stosunku do swojego zapotrzebowania energetycznego. Niekontrolowaniu spożycia kalorii sprzyja jedzenie produktów bogatych w tłuszcz, cukier, czyli wysoko przetworzonych.

W zdrowym organizmie, zapotrzebowanie energetyczne potrzebne do utrzymania podstawowego metabolizmu jest ściśle regulowane przez układ nerwowy. Strukturą za to odpowiedzialną jest podwzgórze, w którym znajdują się ośrodki głodu i sytości.

Część uzyskanej z pożywienia energii jest zużywana od razu na bieżące potrzeby, natomiast jej nadmiar magazynowany jest w postaci trójglicerydów. Wpływ na powstawanie otyłość mają brak lub niewielka aktywność fizyczna oraz siedzący tryb życia.

Genetyka

Znaczną rolę determinującą występowanie otyłości odgrywają czynniki genetyczne. Dziedziczenie otyłości szacuje się na poziomie około 33 proc.

Do przyrostu tkanki tłuszczowej w organizmie, mogą się przyczyniać genetycznie uwarunkowane zespoły, np.

Downa, Lawrence’a-Moona-Bielda, Williego-Pradera czy Turnera , zaburzona praca gospodarki hormonalnej niedoczynność tarczycy, niedobór testosteronu, karłowatość przysadkowa, zespół policystycznych jajników oraz zespół Cushinga.

Czynniki psychospołeczne

Wśród psychospołecznych przyczyn otyłości wymienić można powielanie nieprawidłowych nawyków żywieniowych oraz tzw. zajadanie stresów. Do podstawowych czynników środowiskowych wpływających na nadmierne spożycie pokarmów zalicza się na pierwszym miejscu nieprawidłowy styl odżywiania, często spowodowany naśladownictwem, gdyż na ogół to rodzice przekazują dziecku swój sposób odżywiania.

Kolejnym czynnikiem niekorzystnie wpływającym na nadmierny przyrost masy ciała jest marketing przemysłu spożywczego, gdyż ludzie osaczani zostają reklamami niezdrowej żywności, które wpływają na kształtowanie się ich nawyków żywieniowych. Kampanie reklamowe skierowane są głównie do dzieci i przyczyniają się one do nadmiernego spożycia cukru, tłuszczów i innych rodzajów żywności wysokoprzetworzonej przez najmłodszych.

Wśród czynników środowiskowych, również mających wpływ na przyrost masy ciała znajduje się także długość snu. Według badań, nieodpowiednia liczba godzin snu (poniżej 6 lub powyżej 8 godzin) zwiększa ryzyko częstszego wyboru żywności posiadającej wysoką gęstość energetyczną

Z kolei, jako psychologiczne uwarunkowania otyłości wyróżnia się m.in.: trudności z wyrażaniem emocji, problemy w radzeniu sobie ze stresem, przekonania i oczekiwania wobec własnej osoby. Chcąc kontrolować swój wygląd, ludzie otyli często starają się ograniczać jedzenie do minimum, aby szybko schudnąć, co powoduje, że dostają ataku kompulsywnego jedzenia i tyją jeszcze szybciej.

Przyjmowanie leków

Czynnikiem sprzyjającym przyrostowi tkanki tłuszczowej jest także przyjmowanie niektórych środków farmakologicznych. Istnieje kilka rodzajów leków, które mogą sprzyjać przybieraniu na wadze. Większość z nich spowalnia nasz metabolizm, przez co przemiana materii staje się mało efektywna.

Leki na alergię oraz często przyjmowane wraz z nimi leki na astmę, są jednym z częstszych powodów nadwagi. Leczenie oparte o leki uspokajające i antydepresyjne obarczone jest także ryzykiem tycia. Mogą też je powodować niektóre leki na nadciśnienie oraz źle dobrana antykoncepcja hormonalna.

Co to jest otyłość | Wrocław stopotylosci.pl

Kiedy dochodzi do zaburzenia homeostazy przemiany energetycznej, organizm magazynuje tkankę tłuszczową w ilości, która przekracza jego zapotrzebowanie. Objawia się to w postaci zwiększenia masy ciała, co prowadzi do nadwagi, a w kolejnym stadium – do otyłości.

Wśród badaczy istnieje teza, że chory na otyłość ma nadmierną masę ciała nie z powodu dużej podaży pokarmu. Chory dużo je, ponieważ zachorował na otyłość. Ta koncepcja zyskuje coraz większą popularność wraz z nowymi, dokładniejszymi badaniami naukowymi, dotyczącymi problemu otyłości, który jest złożony i wieloczynnikowy.

Leia também:  Como alterar a sensibilidade do touch em um dispositivo android

Otyłość prosta i wtórna

Otyłość to przewlekła choroba, którą mogą wywoływać różne czynniki. Najczęściej przyczyną jest nieprawidłowa dieta w połączeniu z niską aktywnością fizyczną. Przyjmowanie w pokarmach zbyt dużej ilości energii, która przekracza stopień jej zużycia przez organizm, powoduje otyłość pierwotną (prostą).

Należy jednak zaznaczyć, że nie każdy przypadek zachorowania na otyłość wynika ze sposobu odżywiania. Czasem nadmierny przyrost masy ciała powodują leki. Zdarza się też, że otyłość jest następstwem innej choroby.

W takich przypadkach chory cierpi na tzw. otyłość wtórną. Mogą ją wywoływać zaburzenia hormonalne lub zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego. U niektórych chorych otyłość wtórna wynika też z uwarunkowań genetycznych.

Przyczyny otyłości:

Otyłość to nie brak samokontroli. To złożone schorzenie, które łączy zaburzenia kontroli apetytu i metabolizmu energetycznego.

  1. Czynniki genetyczne
    Otyłość ma często charakter rodzinny, co może dowodzić przyczyny genetycznej, jednak warto wziąć pod uwagę, że osoby mieszkające razem mają zazwyczaj podobne nawyki żywieniowe i przyzwyczajenia, związane ze stylem życia, które również mogą sprzyjać tyciu. Oddzielenie tych ostatnich czynników od uwarunkowań genetycznych jest niezmiernie trudne. Badania medyczne dowodzą, że geny są odpowiedzialne za 80% osobniczej predyspozycji do otyłości, która wprost prowadzi do chorób jej towarzyszących. Niestety nie do końca wiadomo, w jakim mechanizmie geny czynią z nas otyłych lub szczupłych. Niektóre z nich decydują o tym, jak mózg kontroluje apetyt i odczuwanie sytości, inne mogą wpływać na sposób magazynowania.
  2. Czynniki środowiskowe
    Środowisko, w tym zachowania związane ze stylem życia, sposobem odżywiania i aktywnością fizyczną, mają ogromny wpływ na otyłość. Zwiększenie się liczby osób otyłych koreluje ze zmianami w odżywianiu i spadkiem aktywności fizycznej, które obserwuje się w krajach zachodnich przez ostatnie 20-30 lat. O ile predyspozycji genetycznych nie można zmienić, to można zmienić natomiast zwyczaje żywieniowe i zakres aktywności fizycznej.
  3. Czynniki psychologiczne
    Czynniki psychologiczne mocno wpływają na nawyki żywieniowe. Wiele osób spożywa nadmiar pokarmów pod wpływem przeżywanych negatywnych emocji, takich jak ból czy złość. Często uważa się, że otyli ludzie mają słabą wolę, słaby charakter lub świadomie wybierają „wygodny” styl życia. Bardziej właściwe jednak jest podejście uznające otyłość za przewlekłą chorobę, a nie świadomy wybór. Otyłość to nie brak samokontroli. To złożone schorzenie, które łączy zaburzenia kontroli apetytu i metabolizmu energetycznego.

Wskaźnik BMI i jego znaczenie w diagnostyce otyłości

  • W celu diagnozowania otyłości, a także nadwagi, stosuje się często wskaźnik BMI, czyli Body Max Index. Pokazuje on stosunek masy ciała do wzrostu i oblicza się go w oparciu o wzór:
  • M/W2 = BMI
  • M – masa ciała określona w kilogramach
  • W – wzrost określony w metrach
  • Dzięki temu wskaźnikowi można określić, czy dana osoba cierpi na nadwagę lub otyłość, a także z jakim stopniem otyłości się zmaga.
  • BMI>25 – nadwaga,
  • BMI>30 – otyłość I stopnia,
  • BMI>35 – otyłość II stopnia,
  • BMI>40 – otyłość III stopnia zwana także otyłością olbrzymią.

Wskaźnika BMI nie stosuje się w przypadku kobiet w ciąży i osób zajmujących się uprawianiem sportów siłowych. BMI nie oblicza się również u chorych, u których pojawiły się obrzęki. Warto też pamiętać, że u dzieci i młodzieży przed 19 rokiem życia, BMI określa się w oparciu o siatkę centylową.

Chirurgiczne leczenie otyłości jest zalecane pacjentom, u których dotychczasowe leczenie zachowawcze nie przyniosło pożądanych i długotrwałych rezultatów i u których BMI wynosi minimum 35 przy współistnieniu określonych schorzeń lub BMI powyżej 40, bez dodatkowych uwarunkowań. W pewnych indywidualnych przypadkach, leczeniu poddać można również chorych z BMI poniżej 35, wymaga to jednak wnikliwej oceny sytuacji oraz konsultacji z odpowiednim specjalistą.

Medicus Clinic we Wrocławiu oferuje pod tym względem kompleksowe wsparcie – w naszej klinice osoby chore  mogą liczyć na profesjonalną pomoc chirurga i dietetyka.

Nie tylko BMI – inne sposoby diagnozowania otyłości

W niektórych przypadkach lekarze stosują inne metody diagnozowania otyłości, np. metodę bioimpedancji elektrycznej, czyli BIA. Pozwala ona zmierzyć zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie. Dzięki temu można się dowiedzieć, jak duży jest jej nadmiar. Nie jest ona jednak stosowana u kobiet w ciąży, dzieci ani u osób z rozrusznikiem serca.

Rodzaje otyłości

  1. By znaleźć metodę umożliwiającą skuteczne leczenie otyłości, lekarz musi określić, jaki rodzaj tej choroby występuje u pacjenta.

    Może to zrobić, stosując wskaźnik WHR, który oblicza się wzorem:

  2. P/B = WHR
  3. P – obwód talii mierzony w centymetrach
  4. B – obwód bioder mierzony w centymetrach
  5. Znając wskaźnik WHR oraz płeć chorego, można stwierdzić, na który z dwóch rodzajów otyłości pacjent cierpi.

    Warto wiedzieć, że wyróżnia się otyłość:

  • androidalną, czyli inaczej brzuszną – wtedy nadmiar tkanki tłuszczowej odkłada się przede wszystkim w okolicach brzucha. Dotyczy przypadków, gdy wskaźnik WHR jest u kobiet równy bądź większy niż 0,8, a u mężczyzn równy bądź większy niż 1.
  • gynoidalną, czyli inaczej pośladkowo-udową – wtedy nadmiar tkanki tłuszczowej występuje przede wszystkim w obszarze pośladków i ud. Dotyczy przypadków, gdy wskaźnik WHR wynosi mniej niż 0,8 u kobiet i mniej niż 1 u mężczyzn.

 

Otyłość – wzrost liczby zachorowań

W 1998 roku Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization – WHO) uznała otyłość za najpoważniejszy przewlekły problem zdrowotny współczesnego świata.

Nadwagę i otyłość należy traktować jako choroby, tak samo jak NT czy cukrzycę, ponieważ niosą ze sobą wiele zagrożeń i wiąże się z nimi ryzyko powikłań. Na dodatek skracają długość życia i wpływają negatywnie na jego jakość. Częstość występowania otyłości wzrasta, osiągając skalę epidemii XXI wieku.

 

Wysoki wskaźnik otyłości na świecie

W ciągu ostatnich 30 lat liczba osób otyłych na świecie się potroiła. Zwiększenie liczby osób otyłych odnotowano we wszystkich państwach i we wszystkich grupach społeczno-ekonomicznych. Na podstawie danych z 2014 roku szacuje się, że na całym świecie problem nadmiernej masy ciała dotyczy około 1,9 miliarda ludzi po 18. roku życia, z czego blisko 600 milionów choruje na otyłość.

Według WHO w 2014 roku u 39% dorosłych na świecie stwierdzono nadwagę, a u 13% otyłość.

Największy odsetek osób otyłych występuje w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie według danych raportu World Obesity Federation z 2015 roku ponad 60% dorosłych ma nadwagę, a ponad połowa spośród nich cierpi na otyłość. Ten fakt obrazuje skalę problemu oraz pokazuje, że nie ma dobrego sposobu zapobiegania i leczenia tej epidemii.

 

Otyłość w Polsce i innych krajach Europy

W Polsce wskaźnik masy ciała (z ang. body mass index – BMI) u około 300 tysięcy osób wynosi powyżej 40 kg/m2, a u ponad 1,5 miliona powyżej 35 kg/m2. W Europie około 150 milionów dorosłych (20% populacji) i 15 milionów dzieci i nastolatków (10% populacji) choruje na otyłość.

Na tym kontynencie nadwaga jest najpowszechniej występującym problemem zdrowotnym wieku dziecięcego. Według danych z 2013 roku na świecie u niemal 42 milionów dzieci po 5. roku życia stwierdza się nadwagę lub otyłość.

Obecnie w Europie około 20% dzieci ma nadwagę, a BMI już blisko 1/3 z nich osiąga wartości świadczące o otyłości.

Skąd ta otyłość? Przyczyny otyłości pierwotnej i wtórnej

Do patologicznego nagromadzenia tkanki tłuszczowej dochodzi zazwyczaj na skutek długotrwałego spożywania przez daną osobę liczby kalorii większej niż jest ona w stanie spalić. Mówimy wtedy o otyłości pierwotnej, której podłoże – mimo że nazywa się ją także prostą – jest dosyć złożone.

Otyłość pierwotna (inaczej prosta, samoistna lub pokarmowa) diagnozowana jest w 90 proc. przypadków. U jej podstaw leży przedłużony w czasie dodatni bilans energetyczny.

Mamy z nim do czynienia w sytuacji, gdy ilość energii dostarczanej do organizmu wraz z pożywieniem jest większa niż ilość energii wydatkowanej. „Nadwyżka” jest wówczas gromadzona w postaci tkanki tłuszczowej.

Za taki stan rzeczy odpowiada nie jeden, ale wiele z reguły powiązanych ze sobą czynników, przede wszystkim środowiskowych, jak też genetycznych czy psychologicznych.

Czytaj więcej: Nadwaga i otyłość – jak je rozpoznać?

Styl życia i dieta a kilogramy

Epidemia otyłości, która dotknęła świat w ostatnich dziesięcioleciach, każe szukać przyczyn tej choroby w zmianie stylu życia oraz diety.

Współczesny człowiek – w przeciwieństwie do swoich przodków – nie musi zbytnio trudzić się, zdobywając pożywienie, a okresy dostatku nie przeplatają się z okresami głodu, co dawniej usprawiedliwiało gromadzenie zapasów energii.

Jego praca w wielu przypadkach ma siedzący charakter, a wysiłek fizyczny jest ograniczony do minimum.

Co szósty Europejczyk jest otyły

Niewielka aktywność ruchowa często idzie w parze z nieprawidłową dietą i złymi nawykami żywieniowymi. W jadłospisie wielu mieszkańców naszego globu dominują obecnie wysoko przetworzone produkty bogate w tłuszcze (zwłaszcza nasycone) i cukry proste.

Niejednokrotnie jemy za dużo, za szybko albo nieregularnie, pomijamy śniadania, objadając się na kolację. Nie zmniejszamy też porcji pożywienia wraz z wiekiem, kiedy to zapotrzebowanie energetyczne organizmu spada.

Nasze życie wiąże się z nieustannym pośpiechem i stresem, coraz częściej też depresją, a te ostatnie „zajadamy” albo też „zapijamy”, dostarczając organizmowi jedynie pustych kalorii.

Czytaj także: Ćwiczenia dla otyłych: od czego zacząć? Taniec, joga, spacer – pomysły na trening

Budowa ciała oraz skłonność do nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej częściowo zapisane są też w genach.

Przykładowo prawdopodobieństwo otyłości w wieku dorosłym u dziecka dotkniętych nią rodziców jest znacznie wyższe niż u potomka rodziców szczupłych.

Jeśli problem dotyczy matki lub ojca ryzyko to jest wyższe cztero-, pięciokrotnie, a jeśli obojga rodziców – aż 13-krotnie! Otyłość zdarza się też dwukrotnie częściej u bliźniąt jednojajowych niż u rodzeństwa nie będącego bliźniętami.

Czytaj także: Główną przyczyną otyłości dziecka nie musi być nadwaga matki podczas ciąży

Cały czas prowadzone są intensywne badania nad dziedzicznym podłożem nadmiernego gromadzenia się tkanki tłuszczowej w organizmie. W ich trakcie zidentyfikowanych zostało wiele genów, które mogą odgrywać istotną rolę w tym procesie.

Przykładowo, 10 lat temu brytyjscy naukowcy odkryli u ludzi gen podatności na otyłość FTO (fat mass and obesity associated gene), który zwiększa ryzyko jej wystąpienia nawet o 70 proc.

Wszyscy specjaliści są jednak zgodni co do tego, że nawet jeśli ktoś odziedziczył skłonność do nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej po przodkach, to otyłość nie musi go dotyczyć.

Jej wystąpienie w bardzo dużej mierze zależy bowiem od czynników środowiskowych, czyli tego jak dany człowiek żyje oraz co je. Nadwaga i otyłość nasiliły się w ostatnich dziesięcioleciach zbyt gwałtownie, by winić za to wyłącznie biologię.

Czytaj także: Otłuszczenie – groźniejsze od otyłości

Otyłość wtórna i jej przyczyny

W rzadkich przypadkach (ok. 10 proc.) otyłość jest następstwem innych chorób czy zaburzeń, albo też efektem długotrwale przyjmowanych leków. Taki jej typ nazywamy otyłością wtórną. Powodują ją zaburzenia hormonalne (endokrynopatie), w tym m.in.

: niedoczynność tarczycy, choroba Cushinga, niedobór hormonu wzrostu, niedobór testosteronu, zespół policystycznych jajników albo insulinoma (wyspiak trzustki). Za otyłość wtórną mogą odpowiadać również uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego wywołane przez guzy, stany zapalne czy uszkodzenia mózgu.

Związana jest ona także z zespołami uwarunkowanymi genetycznie np. Downa oraz Pradera-Williego.

Przybieraniu na wadze sprzyja wreszcie przyjmowanie leków: syntetycznych hormonów sterydowych, antydepresantów, niektórych leków zapobiegającym objawom alergii, padaczki, cukrzycy czy nawet arytmii.

Geny to nie wyrok – otyłość zależy od Ciebie

Ani geny, ani choroba, ani leki nie są w stanie skazać człowieka na otyłość. Nie usprawiedliwiają także zaniechania oraz braku efektów walki z nadmiarem nagromadzonej w organizmie tkanki tłuszczowej.

Udowodnione zostało, że aktywność fizyczna i zdrowa dieta przynoszą porównywalne rezultaty w przypadku osób z dziedziczną skłonnością do otyłości, jak i tych, które nie maja takich predyspozycji zapisanych w DNA.

Przyczyny nadwagi i otyłości – Zdrowegeny.pl

Otyłość to jeden z najpoważniejszych problemów zdrowotnych obecnego wieku – choroba ta polega na nadmiernym nagromadzeniu tkanki tłuszczowej w organizmie (powyżej 25% masy ciała dorosłej kobiety i powyżej 15% masy ciała dorosłego mężczyzny). Wskaźnik masy ciała (ang. body mass index – BMI) jest równy lub wyższy niż 30kg/m2, co prowadzi do poważnego pogorszenia jakości życia, niepełnosprawności i znacznie zwiększa ryzyko przedwczesnego zgonu.

Ze względu na przyczyny rozwoju otyłości, wyróżnia się dwa jej typy: pierwotny oraz wtórny. Otyłość pierwotna to ta rozwijająca się na skutek czynników zewnętrznych lub zaburzeń genetycznych, wtórna jest natomiast konsekwencją innej choroby.

Czynniki zewnętrzne

Wśród czynników zewnętrznych, zaliczanych do tych przyczyniających się do otyłości, wyróżnia się przede wszystkim nieprawidłową dietę, zbyt małą aktywność fizyczną, stres i zaburzenia emocjonalne. Dokładna ich analiza może pozwolić ustalić, dlaczego nie możemy schudnąć.

Nieprawidłowe odżywianie – spożywanie zbyt dużych ilości produktów wysokokalorycznych i wysoko przetworzonych, używek, zbyt szybkie spożywanie pokarmów – prowadzi do zaburzenia bilansu energetycznego i odkładania się w organizmie tkanki tłuszczowej.

Bardzo niebezpieczne jest przekarmianie dzieci od pierwszych lat życia – prowadzi to do zwiększenia liczby komórek tłuszczowych w organizmie, co znacznie utrudnia proces odchudzania w późniejszym wieku.

Otyłości w dużym stopniu sprzyja również mała aktywność fizyczna – w dzisiejszych czasach wiele osób prowadzi siedzący tryb życia, co często skutkuje dodatkowymi kilogramami i nieestetyczną oponką na brzuchu.

Badania wskazują, że nie bez znaczenia jest także życie w ciągłym stresie czy zaburzenia psychoemocjonalne. Jedzenie, podobnie jak alkohol czy palenie papierosów, może stać się groźnym uzależnieniem. Ponadto, podczas spożywania posiłków wydzielane są endorfiny (określane jako hormony szczęścia) – dla wielu osób jedzenie jest więc sposobem na poprawę nastroju.

Czynniki genetyczne

Szacuje się, że otyłość pierwotna może rozwinąć się na skutek predyspozycji genetycznych – powodem mogą być mutacje jednego genu lub wielu genów (predyspozycje wielogenowe są najczęstsze).

Z powodu mutacji genetycznych zaburzeniu mogą ulegać procesy regulujące podstawową przemianę materii czy te kontrolujące gospodarkę węglowodanową czy tłuszczową. Jednym z genów wiązanych z nadmierną wagą jest gen FTO – określany jako “gen otyłości”.

Osoby posiadające najbardziej niekorzystny wariant genu FTO są obciążone ok. 2 razy większym ryzykiem rozwoju otyłości w porównaniu do osób z korzystnym wariantem tego genu.

Jeżeli chcesz bezpiecznie i trwale schudnąć, a także uniknąć takich schorzeń jak otyłość, cukrzyca czy nadciśnienie, rozważ wykonanie badania Genodiet Completo, dzięki któremu będziesz mógł odżywiać się zgodnie z potrzebami własnego organizmu.

Dzięki diecie zgodnej z własnym DNA możesz:

uzyskać prawidłową masę ciała

poprawić swoje samopoczucie, wygląd i ogólny stan zdrowia

poprawić zdolność organizmu do usuwania toksyn

uniknąć chorób zależnych od diety

wzmocnić układ odpornościowy

spowolnić procesy starzenia

Dowiedz się więcej

Otyłość wtórna

Istnieje wiele chorób, w przebiegu których otyłość jest objawem – mówimy wtedy o otyłości wtórnej. Do takich schorzeń zalicza się m.in.: niedoczynność tarczycy, niedoczynność przysadki, zespół Cushinga, zespół Turnera czy zespół policystycznych jajników.

Do rozwoju otyłości wtórnej mogą też doprowadzić niektóre długo stosowane leki. W większości przypadków przyczyną nadmiernej wagi są kortykosteroidy – farmaceutyki te zatrzymują wodę w organizmie oraz zwiększają stężenie glukozy we krwi.

Masę ciała mogą też zwiększać niektóre leki psychotropowe, leki przeciwpadaczkowe czy środki przeciwpłytkowe.

Przeczytaj więcej na temat genodiety i odchudzania:

Poznanie swoich predyspozycji genetycznych to najlepszy sposób na zdrowe odżywianie

Jako że otyłość uznawana jest za jeden z najpoważniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób układu krwionośnego (nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, zawału serca, cukrzycy typu II) czy chorób nowotworowych, konieczne jest podjęcie odpowiednich działań, które umożliwią uzyskanie optymalnej wagi.

Istnieje wiele popularnych diet, które jednak nie sprawdzą się w każdym przypadku. Unikalnym dla każdego, bezpiecznym i skutecznym sposobem na walkę z nadwagą jest natomiast genodieta – opracowana na podstawie analizy materiału genetycznego pacjenta w ramach badania GENOdiagDIETA czy Genodiet ® Completo. W badaniu tym, w wyspecjalizowanym laboratorium genetycznym analizowane są m.in.

geny odpowiedzialne za regulację procesów metabolicznych tłuszczów, węglowodanów oraz innych składników pokarmowych czy geny wiązane z większym ryzykiem otyłości.

Na podstawie wyników badania określany jest indywidualny profil metaboliczny pacjenta i przygotowywany jest dla niego plan żywieniowy, który pozwala na odżywianie zgodne z dokładnym zapotrzebowaniem organizmu – co zapewnia bezpieczne i trwałe uzyskanie prawidłowej wagi.

Z analizy genetycznej pacjent dowiaduje się również, jaki rodzaj aktywności fizycznej (i czas jej trwania) jest najbardziej dla niego odpowiedni. Jeżeli badanie nutrigenetyczne wskaże, że u danej osoby występują predyspozycje do otyłości, to dzięki diecie DNA i odpowiedniej aktywności fizycznej, skłonności te mogą być łatwo kontrolowane.

Aktualizacja: 2019-06-11

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*