Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

1. Wskaż, gdzie jesteś

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

2. Znajdź potrzebny lek

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

3. Zarezerwuj on‑line

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

4. Odbierz w aptece

Znajdź i zarezerwuj lek w najbliższej aptece!

Znajdź teraz najbliższe apteki

Potocznie żółtaczką nazywa się wirusowe zapalenie wątroby (typu A, B lub B), ponieważ schorzenia te objawiają się m.in. zażółceniem skóry.

Sama w sobie żółtaczka nie jest stanem chorobowym, a jedynie jego objawem. Mówimy o niej wówczas, gdy skóra oraz białkówka oczu zabarwiona są na żółto.

To efekt gromadzącej się w surowicy krwi i tkankach organizmu bilirubiny.

Bilirubina jest pomarańczowoczerwonym barwnikiem żółciowym, który powstaje na skutek rozpadu hemu pochodzącego z hemoglobiny oraz niektórych białek. Wyróżnia się bilirubiny pośrednie i bezpośrednie, które składają się na bilirubinę całkowitą. W badaniach laboratoryjnych normy bilirubiny określa się następująco:

  • całkowita: 0,3–1,2 mg/dl,
  • pośrednia: 0,2–0,8 mg/dl,
  • bezpośrednia: 0,1–0,4 mg/dl.

Jeżeli poziom bilirubiny całkowitej przekracza określone normy, możemy mówić o hiperbilirubinemii. Żółtaczkę stwierdza się, gdy poziom bilirubiny całkowitej trzykrotnie przekroczy dopuszczalną normę.

ZOBACZ TEŻ: Jakie są objawy chorej wątroby?

Co może być przyczyną żółtaczki?

Żółtaczka może być objawem wielu chorób, nie tylko uszkodzeń wątroby. Do podwyższenia poziomu bilirubiny dochodzi, gdy organizm wytwarza jej zbyt wiele, nie potrafi jej zmetabolizować lub wydalić.

Upośledzone wydalanie bilirubiny może mieć charakter mechaniczny, związany z utrudnionym odpływem żółci. Stan ten często powodują zalegające w przewodach żółciowych kamienie, czy guzy powstałymi w przewodach żółciowych.

Mówimy wówczas o żółtaczce mechanicznej.

W przypadku żółtaczki hemolitycznej dochodzi do przyspieszonego rozpadu prawidłowych krwinek czerwonych, co zdarza się przy wchłanianiu rozległych krwiaków śródtkankowych lub masywnej hemolizie (rozpadzie czerwonych krwinek).

Żółtaczka miąższowa wiąże się z zaburzeniami pracy wątroby i uszkodzeniem komórek tego organu, który nie potrafi odpowiednio metabolizować bilirubiny. Dzieje się tak przy toksycznych uszkodzeniach wątroby, marskości wątroby oraz wirusowych zapaleniach wątroby różnego typu.

Żółtaczka może wystąpić również po spożyciu dużej ilości pokarmów, które zawiera żółty lub pomarańczowy barwnik, np. dynia czy marchew. Mówimy wtedy o żółtaczce rzekomej, która jest niegroźna i ma charakter przejściowy.

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

Jak rozpoznać, że mamy żółtaczkę?

Objawy żółtaczki trudno przeoczyć. U osób z podwyższonym poziomem bilirubiny widoczne jest zażółcenie skóry i błon śluzowych oraz żółte zabarwienie białkówek oczu. Zmienić się może także barwa moczu na ciemniejszą, a także zabarwienie stolca na jaśniejsze. Ponadto przy żółtaczce może wystąpić silny świąd skóry, a także bóle kolkowe.

Objawy mogące wskazywać na żółtaczkę należy skonsultować z lekarzem rodzinnym, który na podstawie wywiadu medycznego i odpowiednich badań sprawdzi, co jest przyczyną tego stanu.

ZOBACZ TEŻ: Jak dbać o swoją wątrobę?

Żółtaczka fizjologiczna

O żółtaczce często mówi się w kontekście nowonarodzonych dzieci. To powszechna przypadłość, u podstaw której leżą zaburzenia w metabolizowaniu bilirubiny. Żółtaczka fizjologiczna dotyka blisko 40% noworodków i niemal wszystkie dzieci urodzone przedwcześnie.

Dlaczego tak się dzieje? W okresie ciąży dziecko potrzebuje więcej krwinek czerwonych, które dodatkowo zawierają inny rodzaj hemoglobiny. Po porodzie krwinki ulegają hemolizie (rozpadowi), ale wątroba noworodka nie jest na tyle dojrzała, by zmetabolizować i wydalić taką ilość bilirubiny.

Żółtaczka tego typu jest procesem fizjologicznym i przeważnie nie wywołuje negatywnych następstw. Istotne jest częste karmienie dziecka piersią, co pozwala zahamować wzrost bilirubiny.

W części przypadków, gdy stężenie bilirubiny jest wysokie lub szybko się zwiększa, dziecko poddaje się fototerapii promieniami ultrafioletowymi. Promienie UV rozkładają bilirubinę i tym samym zmniejszają jej stężenie we krwi.

Czy żółtaczkę się leczy?

Jeżeli pacjent ma żółtaczkę, lekarz powinien skierować go na podstawowe badania diagnostyczne. Wykonuje się m.in. badanie stężenia bilirubiny (całkowitej i jej frakcji), aktywność enzymów wątrobowych i markerów wirusowych zapaleń wątroby. Kolejnym badaniem jest USG jamy brzusznej, które pozwala sprawdzić stan wątroby i funkcjonowanie przewodów żółciowych.

Żółtaczka jest jedynie objawem choroby, w związku z tym należy podjąć leczenie schorzenia, które przyczynia się do zwiększenia poziomu bilirubiny we krwi.

Warto jednak zawczasu zadbać o kondycję wątroby, eliminując z diety tłuste, ciężkostrawne potrawy i alkohol. W regeneracji wątroby pomaga też umiarkowana aktywność fizyczna i odpowiednia ilość snu.

Ponadto można skorzystać z szerokiej gamy preparatów wspomagających pracę i regenerację wątroby (np. Essentiale forte, Hepatil, Sylimarol).

Przyjmujesz leki i nie wiesz, czy możesz je stosować z suplementami? Sprawdź bazę interakcji na KtoMaLek.pl, dzięki której dowiesz się, które preparaty możesz bezpiecznie łączyć.

ZOBACZ TEŻ: Cholesterol – jak obniżyć jego poziom?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Kategorie:  Zdrowie

Tagi:  żółtaczka jak objawia sie żółtaczka przyczyny żółtaczki żółtaczka noworodkowa

Więcej artykułów

Przebieg i objawy żółtaczki

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

Żółtaczka jest objawem chorobowym, który polega na zażółceniu skóry, błon śluzowych i twardówek, na skutek odkładania się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach. Ze względu na mechanizm powstawania stanu tego typu, wyróżnia się kilka typów żółtaczki, charakteryzujące się innym przebiegiem.

Spis treści

  1. Na czym polega żółtaczka?
  2. Żółtaczka – objawy
  3. Leczenie żółtaczki

Na czym polega żółtaczka?

Żółtaczka jest objawem, polegającym na zażółceniu skóry, błon śluzowych i białka oczu, spowodowanym odkładaniem się bilirubiny w tkankach organizmu, w wyniku zwiększonego jej stężenia w surowicy krwi.

W prawidłowych warunkach bilirubina (czyli żółty barwnik pochodzący z rozpadu krwinek czerwonych) ulega przemianom chemicznym w wątrobie i rozprowadzany jest w drogach żółciowych, po czym ulega wydaleniu z organizmu.

Nadmierny wzrost jej poziomu zwykle bywa skutkiem upośledzeniem transportu wewnątrz- lub zewnątrz wątrobowego o różnym podłożu.

Ze względu na mechanizm powstawania oraz na podstawie poziomu bilirubiny, wyróżnia się kilka typów żółtaczki. Żółtaczkę dzieli się przede wszystkim na:

  • przedwątrobową, spowodowaną nadmiernym wydzielaniem bilirubiny na skutek zwiększonej hemolizy (rozpadu) erytrocytów;
  • wątrobową, zwaną też wewnątrzwątrobową, związaną z różnymi chorobami i nieprawidłowościami uszkadzającymi miąższ wątroby;
  • żółtaczkę pozawątrobową, znaną jako żółtaczka mechaniczna, zastoinowa lub zaporowa, spowodowaną zaburzeniami w odpływie żółci, będącą wynikiem zwężenia lub zamknięcia dróg żółciowych przez np. kamicę czy nowotwór.

Każdy rodzaj żółtaczki, poza zażółceniem skóry, charakteryzuje inne spektrum objawów. Nadprodukcja bilirubiny typu przedwątrobowego to najczęściej tzw. żółtaczka fizjologiczna.

Bywa ona zwykle wynikiem wrodzonych niedokrwistości hemolitycznych, zakażeń (jak malaria czy toksoplazmoza) lub też ciężkich oparzeń.

To również często występująca żółtaczka u noworodka, stanowiąca efekt konfliktu serologicznego, infekcji czy zagęszczenia krwi.

Żółtaczkę wątrobową z kolei wywołują choroby związane z poważnym uszkodzeniem komórek wątroby jak wirusowe zapalenie wątroby typu A, czyli żółtaczka pokarmowa, czy też żółtaczka zakaźna, jak wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Żółtaczka – objawy

W zależności od etiologii żółtaczki, każdy jej typ charakteryzuje inny przebieg poza zażółceniem skóry. Im wyższe stężenie bilirubiny, tym bardziej intensywne zabarwienie ciała. Wyraźne zażółcenie widoczne jest już przy stężeniu przekraczającym 2,5 mg/dl. Pierwszą okolicą, która ulega odbarwieniu, są białka oczu tzw. twardówki.

Następne zostają zajęte błony śluzowe, a później skóra. Żółtaczka poporodowa u noworodków rozpoczyna się, w odróżnieniu od żółtaczki występującej wśród dorosłych, od zażółcenia dystalnych części ciała. Poza zmianą koloru skóry doświadcza się również dodatkowych dolegliwości.

Nagromadzenie bilirubiny i zaburzenia jej transportu powodują, w przypadku żółtaczki wątrobowej i pozawątrobowej, zmianę koloru stolca i moczu. Masa kałowa jest jasna, a mocz ciemny. Chorzy mogą skarżyć się także na świąd skóry, nasilający się w nocy, który bywa przyczyną wybudzeń lub nawet bezsenności.

Odruch drapania z kolei często prowadzi do powstania tzw. przeczosów. Świąd może się nasilać również po rozgrzaniu skóry w ciągu dnia.

W zależności od przyczyn wywołujących żółtaczkę można obserwować zespół dodatkowych objawów. Wirusowe zapalenie wątroby typu A, poza zmianą zabarwienia skóry, powoduje senność, osłabienie, bóle głowy, wątroby i żołądka oraz brak apetytu.

Leia também:  Upławy przed okresem – jakie mogą być przyczyny upławów przed miesiączką?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B z kolei sprzyja wymiotom, spadkowi masy ciała, powiększeniu śledziony czy wybroczynom, a wirusowe zapalenie wątroby typu C może powodować bóle kostno-mięśniowe, a nawet marskość wątroby.

Objawy fizjologicznej żółtaczki u noworodka zwykle ograniczają się do zażółcenia ciała, jednak zbyt długo utrzymujący się wysoki poziom bilirubiny może uszkodzić centralny układ nerwowy i sprzyjać encefalopatii.

Leczenie żółtaczki

Leczenie żółtaczki w znacznym stopniu zależy od jej przyczyn i stopnia zaawansowania. Zwykle jednak obejmuje przede wszystkim farmakoterapię ukierunkowaną na wyregulowanie poziomu bilirubiny oraz środki poprawiające perystaltykę przewodu pokarmowego. W przypadku świądu skóry warto sięgnąć po emolienty, a nawet leki przeciwhistaminowe.

W niektórych przypadkach charakterystyczne zabarwienie ciała ustępuje samoistnie, a zastosowanie leczenia wspiera rekonwalescencję. Żółtaczka u niemowląt swój szczyt osiąga w 4-5 dobie życia, a stopniowo zanika po 7-10 dniach. Tylko u wcześniaków ten proces może się wydłużyć do kilku tygodni.

W leczeniu żółtaczki na tym etapie stosuje się najczęściej fototerapię, czasem niezbędne jest wsparcie jej lekami, aktywującymi przepływ enzymów wątrobowych. Również wczesne rozpoczęcie karmienia naturalnego skraca okres zdrowienia i zmniejsza nasilenie objawu.

Można również zaszczepić się przeciwko patogenom wywołującym niektóre choroby przebiegające z zażółceniem skóry, np. szczepionką na żółtaczkę — WZW typu A i B.

  1. A. Wasiluk i in., Współczesna diagnostyka i leczenie żółtaczek u noworodków i niemowląt, Diagnostyka laboratoryjna, Journal of Laboratory Diagnostics, 2021, vol. 48, nr 4.
  2. A. Szczeklik, Interna Szczeklika Medycyna Praktyczna, Kraków 2014.
  3. J. Pawłowska i in., Żółtaczki, PZWL, Warszawa 2008.
  4. W. Magdzik, Szczepionki i immunoglobuliny, PZWL, Warszawa 1999.
  • Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie Wstrząs mózgu to jedno z najczęstszych następstw urazów czaszki i mózgu, które są na szczycie…

Żółtaczka mechaniczna – objawy, przyczyny, rozpoznanie i leczenie

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

Fot: rogerphoto / fotolia.com

Żółtaczka mechaniczna, inaczej pozawątrobowa, dotyczy najczęściej zastoju żółci. W wyniku częściowego lub całkowitego zatkania dróg żółciowych nie może ona przedostać się do dwunastnicy. Objawów żółtaczki mechanicznej nie należy bagatelizować – mogą być symptomem poważnych stanów chorobowych.

Żółć znajdująca się w wątrobie podczas żółtaczki mechanicznej nie może zostać przetransportowana drogami żółciowymi do jelit.

Zablokowanie odpływu żółci może być groźnym stanem dla zdrowia i życia, dlatego natychmiast należy skonsultować się z lekarzem. Do objawów wskazujących na żółtaczkę mechaniczną zalicza się m.in.

zażółcenie skóry, jamy ustnej i białek oczu, ciemny mocz, odbarwiony kolor stolca, a także czasami ból w nadbrzuszu, świąd i gorączkę.

Przyczyny i objawy żółtaczki mechanicznej

Przyczyn żółtaczki może być wiele. Najczęstszym powodem powstania żółtaczki mechanicznej jest kamica przewodów żółciowych. To choroba, w której wyniku kamienie żółciowe (złogi) powstałe w drogach żółciowych zatykają je częściowo bądź całkowicie (zatkanie brodawki Vatera).

Podczas kamicy oprócz żółtaczki mechanicznej występują takie objawy jak: gorączka, ból w nadbrzuszu, brak apetytu, nudności, wymioty oraz dreszcze. Jako powikłanie kamicy żółciowej – poprzedzona jest kolką. Inną przyczyną żółtaczki może być nowotwór dróg żółciowych.

W jego przypadku, podobnie jak podczas kamicy żółciowej, dochodzi do zamknięcia światła dróg żółciowych, co wywołuje żółtaczkę mechaniczną.

Wysokie stężenie bilirubiny powoduje silny świąd skóry. Do powstania żółtaczki mechanicznej może przyczyniać się także guz trzustki.

Narząd ten jest położony w pobliżu dróg żółciowych, dlatego guz może je uciskać, zamykając całkowicie bądź częściowo ich przepustowość.

Takie same objawy, ale rzadziej, wywołują guzy: dwunastnicy, żołądka, okrężnicy – w przypadku każdego z nich dodatkowo powiększone są węzły chłonne. Do innych, rzadkich przyczyn żółtaczki mechanicznej zalicza się pierwotną marskość żółciową i zapalenie dróg żółciowych.

Zobacz także: Zapalenie woreczka żółciowego: przyczyny, objawy, leczenie

Żółtaczka mechaniczna – rozpoznanie

Żółtaczka mechaniczna jest objawem, który wraz z ewentualnymi objawami towarzyszącymi ułatwia rozpoznanie przyczyny występowania. Diagnostykę rozpoczyna się od zebrania wywiadu klinicznego.

Już na początku niektóre symptomy mogą wskazywać na konkretną przyczynę, np.

ból kolkowy, któremu towarzyszą wymioty, prawie zawsze występuje przy kamicy żółciowej, a w przypadku guza dróg żółciowych ból pojawia się dopiero w późniejszym stadium rozwoju.

Lekarz wykonuje badanie fizykalne, które może dostarczyć wielu informacji o stanie osoby chorej. Czasami można wyczuć powiększony, niebolesny pęcherzyk żółciowy, który nazywany jest objawem Courvoisiera (wskazujący na guz trzustki), bądź wodobrzusze.

Aby potwierdzić żółtaczkę mechaniczną, należy wykonać badanie krwi – dzięki niemu sprawdzony zostanie poziom stężenia bilirubiny, który podczas żółtaczki jest podwyższony. Sprawdza się również mocz, kał i próby wątrobowe.

W diagnostyce żółtaczki mechanicznej wykonuje się także badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa, badanie ultrasonograficzne (USG), rezonans magnetyczny i endoskopowa ultrasonografia (EUS).

Żółtaczka mechaniczna – leczenie

Po zdiagnozowaniu żółtaczki mechanicznej i znalezieniu przyczyny jej wystąpienia należy leczyć konkretny stan chorobowy. W leczeniu tego typu żółtaczki bardzo częstą metodą jest endoskopia.

Polega ona na wprowadzeniu endoskopu do dwunastnicy, a następnie zlokalizowaniu ujścia przewodów żółciowych i trzustkowych, tzw. brodawki Vatera.

Następnie zostaje podany kontrast, który umożliwia ocenę zmian patologicznych.

Dzięki badaniu endoskopowemu można nie tylko poznać przyczynę żółtaczki mechanicznej, ale również udrożnić zwężony odcinek i tym samym usprawnić odpływ żółci do dwunastnicy. W trakcie badania można również pobrać wycinek materiału do badań, np. histopatologicznych.

Oprócz endoskopii w leczeniu zastosowanie znajdują także przezwątrobowy drenaż zewnętrzny przewodów żółciowych oraz nakłucie ściany przewodu pokarmowego i wewnętrzny drenaż przewodów żółciowych. W leczeniu żółtaczki mechanicznej stosuje się także leczenie operacyjne, które wykonywane jest w pierwszej bądź drugiej dobie od wystąpienia dolegliwości.

Im szybciej zostanie wykonana operacyjna interwencja medyczna, tym lepiej dla organizmu.

Powikłania żółtaczki mechanicznej

Stosowane najczęściej w leczeniu żółtaczki mechanicznej zabiegi endoskopowe na ogół są bezpieczne. Jednak, jak w przypadku każdej takiej interwencji, możliwe są również powikłania. Najczęstszym jest ostre zapalenie trzustki, występujące w formie łagodnej. Rzadko pojawia się także forma ostra tego zapalenia.

Po zabiegach endoskopowych mogą wystąpić krwawienia – nie są jednak groźne i nie wymagają leczenia operacyjnego. Ponadto do powikłań tych zabiegów należy zaliczyć zapalenie dróg żółciowych, powikłania sercowo-naczyniowe i zakrzepowo-zatorowe oraz oddechowe.

Warto pamiętać, że ryzyko związane z każdym zabiegiem operacyjnym zwiększają choroby przewlekłe, wiek oraz ogólny stan osoby poddawanej interwencji medycznej.


Czy artykuł okazał się pomocny?

Co to jest żółtaczka, z czego wynika i czy jest zaraźliwa? Rodzaje i typy żółtaczki, objawy, badania i leczenie

Żółtaczka stanowi zespół objawów, na które składają się m.in. żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i białkówek oczu, spowodowane nagromadzeniem w nich bilirubiny.

Podczas gdy żółtaczka zakaźna stanowi tylko jeden z rodzajów tego problemu, istnieje też szereg innych czynników wywołujących ten niebezpieczny stan w organizmie.

Wyjaśniamy, jakie są przyczyny i objawy rozwoju żółtaczki oraz jak przebiega jej diagnoza i proces leczenia.

Żółtaczka, inaczej ikteria (z łacińskiego icterus) jest zespołem objawowym, który wskazuje na inną dolegliwość, ale sama w sobie nie stanowi choroby. I chociaż mówi się m.in. o szczepieniu przeciw żółtaczce, tak naprawdę jest ono skierowane przeciw wywołującym ją wirusom, które atakują wątrobę.

Żółtaczka to stan, w którym pojawia się żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i białkówek oczu. Jest on rezultatem odkładania się w tkankach bilirubiny, której nadmiar transportowany jest wraz z krwią.

Mowa tu o fizjologicznym barwniku żółciowym, który powstaje w efekcie degradacji zużytych czerwonych krwinek i niektórych białek (np.

Leia também:  Hatch usados Automatizado Quilometragem Até 38,983 km

mioglobiny, cytochromów), a konkretnie – zawartej w nich hemoglobiny i innych związków hemowych, czyli zawierających związane żelazo.

W organizmie zdrowego człowieka bilirubina osiąga stężenie 0,3-1 mg/dl surowicy krwi, przy czym tylko ok. 10 proc. to jej postać niezwiązana.

Natomiast u osób z żółtaczką wynik ten jest trzykrotnie wyższy. Zdarza się też, że poziom bilirubiny jest podwyższony w mniejszym stopniu.

Natomiast w przypadku mniejszych przekroczeń normy mówimy o stanie przedżółtaczkowym.

Bilirubina występuje w surowicy krwi w dwóch frakcjach. Forma niezwiązana nie ulega rozpuszczeniu w wodzie. We krwi barwnik ten jest transportowany wraz z albuminą, docierając w ten sposób do wątroby.

Tam rozpoczyna się proces jego sprzęgania z kwasem glukuronowym i siarkowym w ramach przekształcania w rozpuszczalny w wodzie urobilinogen.

Wraz z żółcią złożona forma bilirubiny przedostaje się do jelit, skąd jest wydalana wraz z kałem.

Żółtaczka stanowi zespół objawów o różnorakim podłożu i nie każda choroba, która skutkuje wystąpieniem jej charakterystycznych symptomów jest bezpośrednio związana z wątrobą.

Do najczęstszych przyczyn rozwoju żółtaczki należą m.in.:

  • ostre wirusowe zapalenie wątroby,
  • choroby wynikające z nadużywania alkoholu (marskość, zapalenie wątroby, choroby poalkoholowe),
  • długotrwałe oddziaływanie czynników toksycznych,
  • nadużywanie leków,
  • uwarunkowania genetyczne (zespół Gilberta),
  • niedrożność dróg żółciowych, np. będąca następstwem choroby nowotworowej),
  • wewnątrzwątrobowy zastój żółci (będący następstwem WZW, choroby alkoholowej, działania niektórych toksyn, nadużywania leków),
  • zewnątrzwątrobowy zastój żółci (pojawiający się w przebiegu kamicy wątrobowej),
  • zwężenie żółciowego przewodu wspólnego (będące następstwem zabiegów chirurgicznych),
  • nowotwór trzustki.

Do innych możliwych czynników mogących wywołać żółtaczkę należą:

  • mechaniczne urazy wątroby,
  • długotrwałe głodówki,
  • gruźlica,
  • chłoniaki,
  • nadczynność śledziony,
  • niewydolność krążenia,
  • nadczynność tarczycy,
  • choroba Wilsona,
  • zespół Rotora,
  • zespół Criglera-Najjara,
  • zespół Dubina-Johnsona.

Od żółtaczki będącej objawem chorobowym należy jednak odróżnić tzw. żółtaczkę rzekomą.

Tak nazywa się żółte przebarwienie skóry, które może pojawić się przy spożywaniu przez dłuższy czas produktów zawierających barwniki z grupy karotenoidów, takie jak beta-karoten (np.

soki marchwiowe, suplementy diety wspomagające kolor opalenizny). Stan ten nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i mija w sposób samoczynny.

Żółtaczka występuje w wielu odmianach i jest klasyfikowana na podstawie wywołującego ją czynnika.

  • Żółtaczka hemolityczna (inaczej przedwątrobowa) – jest następstwem nasilonego rozpadu barwników hemowych i może wynikać m.in. z nieprawidłowości w budowie czerwonych krwinek a także czynników pozakrwinkowych, takich jak reakcje autoimmunologiczne, zatrucia metalami ciężkimi (ołów, miedź) czy lekami, uszkodzenia mechaniczne, zakażenia, hipersplenizm czy mocznica.
  • Żółtaczka miąższowa (wewnątrzwątrobowa) – stanowi wynik uszkodzenia komórek wątroby w wyniku infekcji, toksycznego działania substancji chemicznych na wątrobę, zaburzeń metabolicznych i reakcji autoimmunologicznych.
  • Żółtaczka mechaniczna (pozawątrobowa) – jest powodowana przez zmniejszenie lub zablokowanie odpływu żółci z dróg żółciowych.

Żółtaczka u noworodka może być zjawiskiem fizjologicznym lub stanem chorobowym.

W pierwszym przypadku stanowi efekt wzrostu stężenia bilirubiny we krwi, co może nastąpić w drugiej lub trzeciej dobie życia malca. W drugim przypadku może stanowić m.in.

objaw choroby hemolitycznej, wynikającej z braku zgodności antygenowej matki i dziecka w zakresie układu grupowego krwi AB0 i Rh.

Bez względu na podłoże żółtaczka u noworodka rozpoczyna się od głowy i stopniowo zmierza w kierunku tułowia i stóp.

Żółtaczka miąższowa – zakaźna, toksyczna, metaboliczna i autoimmunologiczna

Wśród żółtaczek miąższowych, czyli rozwijających się w obrębie wątroby, wyróżnia się następujące rodzaje:

  • Żółtaczka infekcyjna (dawniej żółtaczka zakaźna) stanowi wynik uszkodzenia komórek wątroby w wyniku infekcji wirusowej (m.in. wirusami WZW A, B, C, D, E, cytomegalii – CMV i Epsteina-Barr – CBV), ale także bakteryjnej (m.in. leptospirozy), w tym posocznicy.
  • Żółtaczka toksyczna – może rozwijać się na skutek zatrucia grzybami, alkoholem, lekami (należą do nich m.in. paracetamol, statyny, przeciwnowotworowe cytostatyki, hormony płciowe) czy chemikaliami,
  • Żółtaczka metaboliczna – jej podłoże stanowią zwykle zaburzenia przemian żelaza (hemochromatoza) i miedzi (choroba Wilsona) oraz niedobór produkowanego w wątrobie białka osocza krwi o nazwie alfa-1 antytrypsyna,
  • Żółtaczka autoimmunologiczna – może być rezultatem autoimmunologicznego zapalenia wątroby (AIH) czy schorzeń takich jak pierwotna marskość żółciowa (PBC) czy podostre stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC).

Istnieje ponadto pojęcie żółtaczki wszczepiennej, które dotyczy ikterii wywołanej przez wirusy przenikające do organizmu podczas zabiegów medycznych i najczęściej stosowane jest w odniesieniu do żółtaczki powodowanej przez HBV.

Żółtaczka mechaniczna, nazywana też zaporową lub zastoinową, jest wynikiem zablokowania odpływu żółci do dwunastnicy, który może być spowodowane przez określone czynniki oddziaływujące od wewnątrz lub od zewnątrz przewodów żółciowych.

Przyczyny zmniejszenia przepływ żółci wewnątrz żółciowodów to m.in.:

  • kamica żółciowa,
  • zwężenia pozapalne czy pooperacyjne przewodów żółciowych,
  • pierwotne nowotwory przewodu żółciowego wspólnego,
  • skurcz mięśni gładkich dróg żółciowych,
  • obecność pasożytów takich jak glista ludzka,
  • rak brodawki Vatera, czyli ujścia przewodu żółciowego wspólnego do dwunastnicy.

Ucisk dróg żółciowych od zewnątrz może mieć miejsce w sytuacjach takich jak:

  • stany zapalne i rak głowy trzustki,
  • nowotwory trzustki, pęcherzyka żółciowego, żołądka czy jelita grubego, powodujące powiększenie węzłów chłonnych wnęki wątroby.

Skutkiem blokady jest tzw. cholestaza, czyli zastój żółci. Jej źródłem są jednak nie tylko wymienione wyżej czynniki pozawątrobowe – możliwa jest też cholestaza węwnątrzwątrobowa, spowodowana upośledzeniem pracy wątroby m.in. na skutek infekcji, zaburzeń metabolicznych, anatomicznych czy wrodzonych.

Żółtaczki dzieli się na trzy podstawowe typy ze względu na rodzaj wirusowego zapalenia wątroby, które jest jej przyczyną. To najczęściej wirusy HAV, HBV i HCV, choć również HDV i HEV.

  • Żółtaczka typu A to tzw. żółtaczka pokarmowa, wywołana przez wirusa HAV (Hepatitis A Virus). Drobnoustrój przenoszony jest drogą pokarmową m.in. z wodą pitną. Do zakażenia organizmu wystarczy, że w skażonej wodzie zostaną umyte produkty spożywcze. Dostępna jest szczepionka, która zapobiega rozwojowi WZW A.
  • Żółtaczka typu B to żółtaczka wszczepienna będąca następstwem wirusowego zapalenia wątroby typu B, wywołanywanego przez wirus HBV. Dla tej choroby charakterystyczne są groźne powikłania, m.in. marskość i niewydolność wątroby, których wystąpienie może prowadzić nawet do rozwoju nowotworu. WZW B przenosi się wraz z krwią, drogą skaleczenia (np. zainfekowaną igłą), podczas stosunków płciowych, a także w rezultacie zabiegów szpitalnych. Do zarażenia dochodzi również w wyniku przetoczenia zakażonej krwi. Również w przypadku WZW B dostępne jest szczepienie, które chroni przed zarażeniem.
  • Żółtaczka typu C, będąca efektem zakażenia wirusem HCV, odpowiedzialnym za zapalenie wątroby typu C, przez długi czas nie daje objawów. Tylko niektórzy chorzy odczuwają nudności, świąd skóry i osłabienie koncentracji. Źródłem zakażenia jest krew, przez co WZW C można się zarazić podczas transfuzji, w salonach kosmetycznych, gabinetach medycyny estetycznej, studiach tatuażu i w gabinetach stomatologicznych.

Żółtaczka w pierwszej kolejności zauważana jest na podstawie zmiany koloru białkówek oczu i śluzówki jamy ustnej na żółtawy. Dość wcześnie występują także symptomy w postaci zaciemnienia moczu, który przybiera barwę podobną do koloru mocnej herbaty, oraz odbarwienia kału (przybiera jasny kolor i gliniasty wygląd).

Istotnym objawem jest też świąd skóry w okolicach wątroby, będący rezultatem utrudnionego wypływu żółci.

Czasami zdarza się, że ten objaw występuje jeszcze przed ujawnieniem żółtaczki, czyli przed wyraźnym zażółceniem skóry. Charakterystyczny świąd skóry dotyczy żółtaczek miąższowych i mechanicznych.

Największe nasilenie tego objawu obserwuje się w godzinach nocnych i po rozgrzaniu skóry.

W żółtaczce może ponadto wystąpić ból w okolicy wątroby, a także poza obszarem tego narządu, co wskazuje na żółtaczkę o źródle pozawątrobowym.

W przypadku żółtaczki hemolitycznej, charakterystyczny jest jasny kolor moczu i ciemny stolca. Ten rodzaj choroby należy do grupy żółtaczek przedwątrobowych i doprowadza do wzrostu stężenia bilirubiny wolnej, co jest następstwem nadmiernego rozpadu czerwonych ciałek krwi.

Jakie badania na żółtaczkę?

Żółtaczka rozpoznawana jest na podstawie szczegółowych badań. W pierwszej kolejności lekarz przeprowadza dokładny wywiad z pacjentem. Zadawane pytania dotyczą kwestii takich jak:

  • przyjmowane preparaty i leki,
  • przebyte operacje przewodu żółciowego,
  • ekspozycja na czynniki o działaniu toksycznym,
  • szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby,
  • styl życia,
  • ilość spożywanego alkoholu
  • dożylne przyjmowanie środków odurzających lub innych substancji, np. anabolików,
  • życie intymne, zwłaszcza liczba partnerów seksualnych i stosowanie zabezpieczenia,
  • wystąpienie żółtaczki w rodzinie chorego.
Leia também:  Higiena intymna – jakich błędów nie popełniać?

W dalszej kolejności konieczne jest wykonanie badania palpacyjnego (dotykowego) brzucha i pobranie próbki krwi do badań celem oznaczenia parametrów takich jak:

  • bilirubina całkowita,
  • bilirubina bezpośrednia (sprzężona),
  • fosfataza alkaliczna,
  • aktywność aminotransferazy.

Badania krwi dają możliwość stwierdzenia ewentualnego uszkodzenia komórek wątroby, jak również pozwalają też wykryć zastój żółci w narządzie.

Następny etap rozpoznania żółtaczki to badania obrazowetomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny i USG jamy brzusznej.

Ultrasonografia umożliwia ujawnienie zewnątrzwątrobowego zastoju żółci. W niektórych przypadkach wykonywana jest laparoskopia lub biopsja.

Zestaw zleconych badań jest zależny od występujących objawów, które pozwalają na wstępne określenie rodzaju żółtaczki.

Żółtaczka nie może być leczona w sposób jednolity, gdyż stanowi zespół objawów charakterystyczny dla przebiegu wielu schorzeń. W każdym przypadku metody leczenia są dobierane indywidualnie, stosownie do źródła wystąpienia żółtaczki. Pojawienie się niepokojących objawów, które nie wynikają z żółtaczki rzekomej, w każdym przypadku wymaga konsultacji lekarskiej.

Natychmiastowe rozpoczęcie leczenia jest konieczne, gdy wraz z żółtaczką pojawiają się objawy takie jak gorączka, dreszcze, ból brzucha czy nudności i wymioty.

Leczenie żółtaczki powinno być wspomagane odpowiednią lekkostrawną dietą, która oszczędza wątrobę i ułatwia jej funkcjonowanie. Ograniczyć należy zwłaszcza tłuste potrawy, czerwone mięso, tłuszcze zwierzęce i przetworzone, alkohol i cukry.

Doskonałym substytutem dla mięsa ssaków są ryby i wysokiej jakości drób. Z jadłospisu warto wyeliminować produkty wysokoprzetworzone, zawierające w swoim składzie znaczne ilości dodatków do żywności.

Należy zadbać o zapewnienie podaży witamin pochodzących ze świeżych produktów roślinnych, zwłaszcza warzyw i owoców.

Ponieważ lepiej jest zapobiegać niż leczyć, dietę przyjazną wątrobie powinny stosować także osoby, u których nie wystąpiły objawy żółtaczki. Istotną rolę w jej profilaktyce odgrywa higieniczny tryb życia.

Należy unikać czynników ryzyka – stosunków intymnych bez zabezpieczenia i z partnerami o nieznanej przeszłości seksualnej, wizyt w salonach kosmetycznych i studiach tatuażu o wątpliwej renomie, a także w publicznych toaletach.

Kolejnym istotnym czynnikiem w profilaktyce żółtaczki jest odpowiednio długi wypoczynek fizyczny i psychiczny. Organizm, w tym także wątroba, potrzebuje czasu na regenerację.

W przypadku problemów z wątrobą skazane jest przyjmowanie preparatów, które wspomagają czynność i regenerację tego narządu oraz stymulują produkcję żółci.

Należą do nich zwłaszcza ostropest plamisty (i pozyskiwana z niego sylimaryna) i karczoch pospolity (i jego ekstrakt zawierający cynarynę), które szczególnie skutecznie działają przy jednoczesnym zażywaniu.

Mówiąc o profilaktyce, nie można pominąć kwestii szczepień. Osobom, które planują zabieg chirurgiczny czy zagraniczną podróż szczególnie zalecane jest przyjęcie szczepionki przeciw WZW typu B.

Żółtaczka mechaniczna – przyczyny, objawy, leczenie

Co szkodzi wątrobie? Oto produkty, których lepiej unikać. Dl…

ZOBACZ: Szczepienia ochronne przeciwko żółtaczce – kiedy są zalecane? Ekspert: dr n. med. Paweł Grzesiowski, pediatra, immunolog i specjalista od szczepień

Żółtaczka – przyczyny, objawy i leczenie

Przyczyny żółtaczki

Bilirubina to żółty barwnik powstający wskutek rozpadu hemu. Hem natomiast, to składnik hemoglobiny, która jest podstawowym elementem budowy krwinek czerwonych.

W warunkach prawidłowych bilirubina jest cały czas wychwytywana przez wątrobę, gdzie ulega połączeniu z kwasem glukuronowym.

Taki kompleks jest rozpuszczalny w wodzie, dzięki czemu może być aktywnie wydzielany do żółci, skąd dalej trafia do jelita i ulega wydaleniu z organizmu.

Nadmierny wzrost stężenia bilirubiny odpowiada za, charakterystyczne dla żółtaczki, żółtawe zabarwienie białkówek oczu, błon śluzowych oraz powłok ciała. Jej nagromadzenie może być skutkiem wzmożonego wytwarzania (co spowodowane jest zwiększonym rozpadem krwinek czerwonych i uwalnianiem hemu) lub upośledzonego transportu wewnątrz- lub zewnątrzwątrobowego. 

Rodzaje żółtaczek

Klasyczny podział żółtaczek przeprowadzony został na podstawie etiologii hiperbilirubinemii. Wyróżniamy zatem:

  • Żółtaczkę przedwątrobową– spowodowaną nadmiernym wytwarzaniem bilirubiny, najczęściej na skutek zwiększonej hemolizy (rozpadu) erytrocytów. Do jej przyczyn zalicza się również niektóre choroby związane z upośledzeniem sprzęgania bilirubiny z kwasami żółciowymi,
  • Żółtaczkę wątrobową– hiperbilirubinemia jest w tym przypadku związana z różnymi chorobami uszkadzającymi miąższ wątroby,  
  • Żółtaczkę pozawątrobową– spowodowaną zaburzeniami mechanicznymi w odpływie żółci, taki stan nazywany jest cholestaza zewnątrzwątrobowa. 

Każdy z rodzajów żółtaczki ma nieco inną charakterystykę, inne spektrum objawów (poza zażółceniem powłok) i występuje w odmiennych grupach wiekowych.

Nadprodukcja bilirubiny w żółtaczce przedwątrobowej może być skutkiem: wrodzonych niedokrwistości hemolitycznych, mechanicznego uszkodzenia erytrocytów (mechaniczna zastawka serca), konfliktu serologicznego u noworodka, zakażeń (malaria, toksoplazmoza), ciężkich oparzeń, hipersplenizmu (nadmierna aktywność śledziony, powodująca intensywne niszczenie erytrocytów) lub nocnej napadowej hemoglobinurii. Również niektóre wrodzone choroby, które nie powodują uszkodzenia miąższu wątroby, takie jak zespół Gilberta i zespół Criglera-Najjara, zaliczamy do tego rodzaju żółtaczek.

Choroby, które prowadzą do żółtaczki wątrobowej są często związane z poważnym uszkodzeniem komórek wątrobowych (hepatocytów), a żółtaczka jest tylko jednym z wielu towarzyszących temu objawów.

Przykładowymi chorobami mogą być: marskość wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, polekowe i toksyczne uszkodzenie wątroby (np.

zatrucie paracetamolem, grzybami) oraz nowotwory wątroby.

Cholestaza zewnątrzwątrobowa jest skutkiem zablokowania odpływu żółci przez przeszkodę mechaniczną. Ta zapora może przyjmować postać: kamienia żółciowego, guza lub miejscowego zapalenia (np. w przebiegu stwardniającego zapalenia dróg żółciowych).

Żółtaczka – objawy

Jak już wspomniano, podstawowym objawem żółtaczki jest żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych. Wydaje się, że nasilenie tego zabarwienia jest wprost proporcjonalne do stężenia bilirubiny we krwi.

Wyraźna żółtaczka zaczyna być zauważalna przy stężeniu przekraczającym 2,5 mg/dl, a pierwszym miejscem ulegającym zażółceniu są twardówki oczu. W następnej kolejności zajęte zostają błony śluzowe jamy ustnej oraz skóra.

U noworodków i małych niemowląt, żółtaczka pojawia się w charakterystycznej sekwencji- im wyższe stężenie bilirubiny tym bardziej końcowe części ciała ulegają zażółceniu. Zmiana barwy łydek i przedramion świadczy o znacznym nasileniu hiperbilirubinemii.

Zmiana zabarwienia skóry nie jest jedynym objawem żółtaczki. Nagromadzenie bilirubiny i zaburzenia jej transportu mogą również doprowadzić do zmiany koloru stolca i moczu.

Objawy te są obecne w zależności od etiologii żółtaczki i miejsca, w którym transport bilirubiny został zaburzony.

W przypadku żółtaczki przedwątrobowej kolor stolca i moczu będą prawidłowe, natomiast w żółtaczce pozawątrobowej (a niekiedy również wątrobowej) stolce będą odbarwione (jasne), a mocz ciemny.

Kolejnym, a równocześnie najbardziej dotkliwym dla pacjentów objawem jest świąd. W związku z tym, że ma on tendencje do nasilania po położeniu się pacjenta do łóżka i rozgrzaniu ciała, bywa on przyczyną bezsenności i zespołu zmęczenia. U chorych z uporczywym świądem, na ciele można zauważyć również tzw. przeczosy, które powstają wskutek drapania swędzącej skóry.

Żółtaczka – leczenie

Leczenie żółtaczki jest to przede wszystkim leczenie przyczynowe, ukierunkowane na konkretną jednostkę chorobową powodującą żółtaczkę. W niektórych schorzeniach przebiegających z żółtaczką i/lub świądem wspomagająco stosowane są również środki działające objawowo.

Zaliczamy do nich leki zawierające cholestyraminę (powoduje ona wzmożone wydzielanie kwasów żółciowych wraz z kałem) oraz leki poprawiające perystaltykę przewodu pokarmowego.

W przypadku uciążliwego świądu stosowane są dodatkowo leki przeciwhistaminowe oraz emolienty.

Źródła:

  1. Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, mały podręcznik, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2019/2020
  2. Gastroenterologia dziecięca, podręcznik dla studentów medycyny. Pod redakcją Anny Szajewskiej i Piotra Albrecha; recenzent: prof. dr hab. Tadeusz Zalewski
  3. Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014. ISBN 978-83-7430-405-4

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*