Wodniak jajowodu – przyczyny, objawy, leczenie, ciąża

Wodniak jajowodu – przyczyny, objawy, leczenie, ciąża

Niedrożność jajowodów dotyka co czwartą kobietę starającą się o dziecko

W Polsce kłopoty z płodnością ma co szósta, a być może nawet i co piąta para w wieku rozrodczym. Z roku na rok ich liczba wzrasta, a sytuacja jest na tyle poważna, że Światowa Organizacja Zdrowia uznała niepłodność za chorobę społeczną.

Oznacza ona czasową, trwającą co najmniej rok, niezdolność do poczęcia i urodzenia dziecka, mimo regularnego współżycia, bez użycia środków antykoncepcyjnych. Należy jednak wiedzieć, że przy pomocy osiągnięć współczesnej medycyny można ją skutecznie leczyć.

Przyczyny niepłodności mogą być złożone, najczęściej jednak spowodowane są problemami hormonalnymi, niskiej jakości nasieniem oraz zaburzeniem jajeczkowania.

Do jednej z najczęściej diagnozowanych przyczyn niepłodności należy również niedrożność jajowodów, czyli sytuacja, w której ich światło jest zamknięte. Szacuje się, że nawet co czwarta kobieta w Polsce bezskutecznie starająca się o dziecko może mieć problem z niedrożnością jajowodów.

Przy czym schorzenie to może dotyczyć ich dowolnego odcinka, być całkowite, częściowe, czasowe lub stałe. Ponadto, niedrożność jajowodów może być jednostronna bądź obustronna.

To poważny problem, ponieważ jajowód odgrywa bardzo ważną rolę w rozrodzie, bowiem to właśnie w nim dochodzi do zapłodnienia przez plemnika komórki jajowej.

Jednak to nie wszystko, ponieważ również dzięki jajowodom zarodek transportowany jest do macicy, gdzie może się dalej rozwijać.

Często jednak zdarza się, że z powodu różnych przyczyn nie funkcjonują one prawidłowo, ponieważ dochodzi do ich niedrożności, co powoduje problemy z zajściem w ciążę.

Aby kobieta mogła zajść w ciążę musi posiadać chociaż jeden drożny jajowód, jeśli niedrożne są dwa, to wówczas zajście w ciążę jest niemożliwe.

Jak zbudowane są jajowody?

Aby lepiej zrozumieć, to jak istotną rolę odgrywają jajowody w procesie zapłodnienia i przetrwania zarodka przed zagnieżdżeniem w macicy, warto przypomnieć sobie, jak zbudowane są te parzyste narządy. Jajowód jest to przewód o długości 10-12 cm i szerokości 1 cm, który biegnie od rogu macicy do jajnika.

Swoim wyglądem przypomina trąbkę z charakterystycznymi wypustkami zwanymi strzępkami jajowodu, które ułatwiają wprowadzanie komórki jajowej do jego wnętrza. Ściana jajowodu zbudowana jest w taki sposób, by ułatwić zarówno przyjęcie komórki jajowej, jak i bezpieczne przekazania zarodka bezpośrednio do miejsca implantacji w macicy.

Ściana jajowodu zbudowana jest z trzech warstw: zewnętrznej błony surowiczej, błony mięśniowej i błony śluzowej.

Dzięki temu, że ściany jajowodów wysłane są komórkami wyposażonymi w rzęski, pełnią bardzo ważną rolę.

Wraz z błoną mięśniową przesuwają one niezdolną do samodzielnego ruchu komórkę jajową lub też zapłodnioną zygotę w stronę macicy (w ten sam sposób rzęski wspomagają też plemniki w ich wędrówce przez jajowód).

Natomiast znajdujące się w jajowodzie komórki bez rzęsek, leżące w głębokich kryptach wewnętrznej wyściółki, wytwarzają płyn jajowodowy (bogaty w potas, chlorki oraz immunoglobuliny), który służy do odżywiania zarówno komórki jajowej jak i plemników, które tu dotarły.

Jajowody, by mogło dojść do zapłodnienia, zapewniają również męskim gametom, takie środowisko, by możliwa była tzw. kapacytacja plemników.

Oznacza ona uzdatnianie do zapłodnienia komórki jajowej, poprzez zmianę w strukturze i składzie chemicznym błony komórkowej plemnika.

Jest to bardzo ważna funkcja tego narządu, ponieważ plemnik opuszczający organizm męski w procesie ejakulacji, nie potrafi i nie jest w stanie sam zapłodnić komórki jajowej.

Niedrożność jajowodów – przyczyny

Jajowody mogą stracić drożność z wielu powodów i pojawia się to zwykle w wyniku:

  • stanów zapalnych w obrębie miednicy mniejszej (Ureaplasma urealyticum, Chlamydia trachomatis, Mycoplasma), co w konsekwencji prowadzić może do powstania zgrubień i zrostów ścian jajowodów, które zamykają plemnikom drogę do komórki jajowej;
  • endometriozy, która poprzez stan zapalny oraz zrosty może upośledzać owulację i zmniejszać jakość komórki jajowej. Ponadto może również doprowadzić do niedrożności jajowodów, co w konsekwencji utrudniać będzie nie tylko transport plemników, ale proces implantacji zarodka. Poza tym ogniska endometrialne uwalniają cytokiny prozapalne, które spowalniają ruchy perystaltyczne jajowodów, co zwiększa ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej;
  • przebytej operacji chirurgicznej w obrębie jamy brzusznej, np. usunięcie mięśniaków macicy i torbieli na jajnikach, oraz wyrostka robaczkowego, zwłaszcza jeśli doszło do zaawansowanego stanu zapalnego z naciekaniem infekcji na pobliskie tkanki narządu rodnego;
  • stanów zapalnych w obrębie jamie brzusznej (np. zapalenie wyrostka robaczkowego);
  • wrodzonej nieprawidłowej budowy jajowodów (bardzo rzadko);
  • nieprawidłowej aplikacji wkładki wewnątrzmacicznej;
  • poronienia i kolejne zabiegi wyłyżeczkowania jamy macicy;
  • ciąży pozamacicznej;
  • nowotworów jajowodów.

Wszystkie wspomniane przyczyny doprowadzić mogą do powstania zrostów w obrębie jajowodów lub ich bezpośredniego otoczenia oraz czopów śluzowych zamykających ich światło.

To z kolei skutecznie uniemożliwiać będzie nie tylko dostanie się plemnika do komórki jajowej, ale również stworzenie odpowiednich warunków do rozwoju i bezpiecznego przetransportowania zarodka do jamy macicy, gdyby jednak do tego zapłodnienia doszło.

Niedrożność jajowodów – jakie powikłania?

Podjęcie próby zajścia w ciążę w sytuacji gdy kobieta cierpi na niedrożność jajowodów może doprowadzić do tragicznych w skutkach powikłań. Dlaczego? Ponieważ, mimo zwężenia w jajowodzie plemnikom może udać się dotrzeć do gamety żeńskiej, jednak zapłodniona komórka w nim uwięźnie.

Gdy tak się stanie, a zarodek zamiast w macicy zacznie rozwijać się w jajowodzie, to mamy wtedy do czynienia z ciążą jajowodową pozamaciczną.

W takiej sytuacji nie ma nie tylko szans na jej utrzymanie, ale również jest to stan patologiczny, który bezpośrednio zagraża zdrowiu i życiu matki.

Ciąża jajowodowa stanowi ok. 99% wszystkich pojawiających się ciąży pozamacicznych i w zależności od części jajowodu, w której zagnieździ się zarodek, wyróżnia się ciążę jajowodową: bańkową, cieśniową i środścienną. Każdy przypadek rozpoznania ciąży jajowodowej wymaga wykonania laparotomii, a więc operacyjnego otwarcia jamy brzusznej.

Podczas zabiegu usuwa się ciąże wraz z jajowodem, pozostawiając jajnik, co w żadnym wypadku nie przekreśla szans na zajście w kolejna ciążę, jeśli pacjentka posiada drugi jajnik.

Jeśli natomiast nie zostaną podjęte stosowne kroki, to wówczas istnieje ryzyko powikłań, w postaci pęknięcia jajowodu i krwotoku wewnętrznego, co jest bezpośrednim stanem zagrożenia życia kobiety.

Niedrożność jajowodów: badania diagnostyczne

Przez to, że niedrożność jajowodów nie boli i nie daje charakterystycznych objawów, rozpoznaje się je stosunkowo późno. Najczęściej dopiero wtedy, gdy para już od dłuższego czasu bezskutecznie stara się o dziecko.

Ponieważ niedrożność jajowodów jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów z zajściem w ciążę, to właśnie od kontroli tego narządu ginekolog, zaczyna zazwyczaj diagnostykę niepłodności swojej pacjentki. Badaniem, które szybko i w prosty sposób jest w stanie ocenić drożność jajowodów jest histerosalpingografia (HSG).

Badanie to pozwala zdiagnozować nie tylko drożność samych jajowodów, ale również wszelkiego rodzaju nieprawidłowości w budowie pozostałych narządów rodnych.

Sama histerosalpingografia rzadko wywołuje jakiekolwiek powikłania i polega na podaniu przez kanał szyjki macicy środka kontrastowego do macicy i jajowodów, przy jednoczesnym wykonywaniu zdjęć rentgenowskich w poszczególnych etapach badania.

W miarę, gdy środek ten przepływa przez narządy, możliwe jest ocenienie ich budowy i wykrycie niedrożności jajowodów. Jest to badanie inwazyjne, które przeprowadza się wyłącznie na zlecenie lekarza i trwa ok. 20 min.

Przed jego wykonaniem konieczne jest również zrobienie USG przezpochwowego i rozmazu mikrobiologicznego z pochwy.

Coraz częściej jednak odchodzi się od tej metody, na rzecz łatwiejszego i mniej bolesnego dla pacjentki badania Sono-HSG. Jest ono podobne do wcześniejszego, z tym wyjątkiem, że pacjentce podaje się kontrast w formie pianki i jednocześnie przeprowadza się badanie USG.

Tak więc, lekarz jest w stanie, w czasie rzeczywistym ocenić, to w jaki sposób kontrast przemieszcza się w jajowodach. Ponadto, aby zweryfikować wynik histerosalpingografii niezbędne może okazać się wykonanie zabiegu laparoskopii diagnostycznej z podaniem błękitu metylenowego.

Badanie to jednak musi być wykonywane w warunkach bloku operacyjnego przy ogólnym znieczuleniu pacjentki.

Niedrożność jajowodów – leczenie

W przypadku gdy w jajowodzie znajdują się tylko niewielkie zrosty, to zdarza się, że samo podanie i przepłynięcie kontrastu podczas histerosalpingografii może udrożnić jajowód. Lekarz może je także udrożnić wtłaczając w nie strumień powietrza lub płynu.

Należy podkreślić jednak, że proces zapalny dotyka zazwyczaj dwóch jajowodów, które są przez to uszkodzone. Owszem może zdarzyć się także, że dotyczy to jednego z nich, kiedy np. powstaje wodniak. Wtedy to od strony jajnika jajowód jest zamknięty i wypełniony płynem wylewającym się do jamy macicy.

Leia também:  Hatch Chevrolet usados com Entrada usb

Owszem, jego usunięcie może poprawić płodność, jednak często funkcjonowanie drugiego zostaje zaburzone.

Przy dużych zrostach konieczne może okazać się wykonanie zabiegu, w czasie którego zostaną one usunięte. Do niedawna często wykonywano zabieg chirurgiczny, tzw.

laparoskopową plastykę jajowodów, podczas którego za pomocą mikroskopijnych narzędzi lekarz uwalniał jajowód ze zrostów, a następnie modelował tak, aby odzyskał on swój pierwotny kształt.

Jednak przez to, że zabieg ten nie przywraca funkcji chorego narządu, to zwykle jest nieskuteczny i rzadko się go przeprowadza.

Niedrożne jajowody a zajście w ciążę

Nawet niewielkie zwężenie światła jajowodu może stanowić poważny problem dla par starających się o dziecko. Dlatego, aby mogło dojść do naturalnego poczęcia, bardzo ważne jest to, by drożny był przynajmniej jeden jajowód.

Wówczas to można bowiem wspomagać owulację w jajniku znajdującym się po jego stronie.

Jednak z powodu tego, że owulacje występują na przemian, raz w jednym, raz w drugim jajniku, to szansa na poczęcie także pojawia się raz na dwa cykle.

Należy tu jednak pamiętać o tym, że jeżeli po leczeniu niedrożności jajowodów pacjentka zachodzi w ciążę samoistnie, to w 5-6 tygodniu trzeba sprawdzić podczas badania USG, czy jest to ciąża wewnątrzmaciczna. Ponieważ kobiety z podejrzeniem lub po leczeniu niedrożności jajowodów częściej zachodzą w ciążę pozamaciczną (szacuje się, że jest to nawet co czwarta ciąża).

W przypadku, gdy niedrożność dotyczy obydwu jajowodów, to najskuteczniejszym leczeniem niepłodności jest przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego. Podczas, którego funkcję jajowodów przyjmuje embriolog stwarzający odpowiednie warunki do zapłodnienia.

In vitro daje w tym przypadku lepsze rezultaty u kobiet poniżej 35. roku życia. Przykładowo u pacjentek, które nie ukończyły jeszcze 29. roku życia w jednym cyklu uzyskuje się ciążę u 44% z nich (u kobiet 44-letnich odsetek ciąż wynosi już zaledwie 5%).

Wodniak jajowodu – przyczyny, objawy, leczenie, ciąża

Czy ten artykuł jest przydatny? 1 0

Wodniak jajowodu – jakie leczenie jest możliwe? Przyczyny i objawy wodniaka jajowodu

Wodniak jajowodu – przyczyny, objawy, leczenie, ciąża

Fot. magicmine / Getty Images

Wodniak jajowodu może stanowić bezpośrednią przyczynę niepłodności. U kobiet chcących podjąć próby naturalnego poczęcia konieczne jest rozważenie zabiegu operacyjnego i usunięcie wodniaka jajowodu.

Wodniak jajowodu to stan będący najczęściej powikłaniem stanu zapalnego w obrębie miednicy mniejszej. Polega na patologicznym gromadzeniu się płynu surowiczego w świetle jajowodu i jego poszerzeniu.

Sam wodniak jajowodu nie jest stanem groźnym, jednak może powodować ból w okolicy podbrzusza czy inne dodatkowe dolegliwości. Poza dyskomfortem może stanowić główną przyczynę problemu z zajściem w ciążę.

W leczeniu rozważa się operację laparoskopową.

Jakie są przyczyny powstawania wodniaka jajowodu?

Wodniak jajowodu wynika ze stanu zapalnego w obrębie miednicy mniejszej lub stanowi powikłanie zapalenia przydatków. Może też powstać w związku z endometriozą. Zapalenie przydatków może mieć swoje źródło we krwi, kiedy zakażenie szerzy się z innych narządów np. wyrostka robaczkowego. Jest to jednak rzadka sytuacja.

Dużo częściej do zapalenia przydatków dochodzi na drodze wstępującej przez pochwę, macicę do przydatków. Ze względu na rozwijający się stan zapalny w jajowodzie dochodzi do zaburzeń przepływu płynu surowiczego wewnątrz jajowodów, co prowadzi do zablokowania ich światła.

W zależności od tego, jaka jest pierwotna przyczyna wodniaka, można obserwować wodniak jednostronny lub obustronny.

Wodniak jajowodu – jakie daje objawy?

Wodniak jajowodu może nie dawać żadnych objawów klinicznych, a rozpoznanie zachodzi w przypadku kontrolnego badania ultrasonograficznego. Zdarza się, że objawy pojawiają się i obejmują ból brzucha, szczególnie w okolicy podbrzusza.

Częściej ból ten, jak również ewentualna gorączka czy wymioty, wynikają z toczącego się stanu zapalnego, a nie samego wodniaka. W rozpoznaniu klinicznym pomaga przezpochwowa ultrasonografia, która doskonale uwidacznia poszerzony jajowód.

Dodatkową metodą diagnostyczną jest histerosalphingografia, czyli badanie obrazowe z użyciem promieniowania rentgenowskiego, w którym wprowadza się środek kontrastowy do macicy i jajowodów.

Wypełnia on jamę macicy i przydatki, co pozwala uwidocznić wnętrze i drożność układu rozrodczego. Ostateczną metodą diagnostyczną jest laparoskopia.

Jak działa układ rozrodczy kobiety? Odpowiedź znajdziesz w filmie: 

Wodniak jajowodu a ciąża

Jajowód pośredniczy w transporcie komórki jajowej do jamy macicy.

Stan zapalny przyczynia się do upośledzenia transportu komórki jajowej do jamy macicy, a w momencie pojawienia się powikłania, jak niedrożność czy wodniak jajowodu, przejście komórki jajowej do jamy macicy i jej zapłodnienie w obrębie jajowodu jest właściwie niemożliwe.

Dlatego też wodniak jajowodu, nawet bezobjawowy, może stanowić przyczynę problemu z zajściem w ciążę. O ile wodniak jajowodu jednostronny zmniejsza te szanse, lecz daje nadal nadzieje na naturalne poczęcie, o tyle obustronny wodniak jajowodu znacznie te szanse obniża. Czasami konieczne jest podjęcie próby in vitro.

Polecamy: Niedrożność jajowodów – objawy, przyczyny i badania diagnostyczne

Leczenie wodniaka jajowodu

Wodniak jajowodu wymaga leczenia szczególnie w sytuacji pojawienia się objawów klinicznych wodniaka czy niepłodności. Rozważa się wtedy wykonanie operacji laparoskopowej. Postępowanie terapeutyczne w przypadku wodniaka jajowodu jest uzależnione przede wszystkim od wieku i planów prokreacyjnych kobiety, a także od ewentualnej obecności dolegliwości.

Jeśli kobieta nie ma żadnych objawów, a wodniak był wykryty w przypadkowym, kontrolnym badaniu USG, to nie wymaga on żadnego leczenia. Jednak w przypadku chęci zajścia w ciążę można rozważyć wykonywanie plastyki jajowodu.

Niestety każdy zabieg w obrębie jajowodów wiąże się z ryzykiem powstania blizn, zrostów, poza tym każda ingerencja zwiększa ryzyko pojawienia się nawrotu wodniaka. Mimo zabiegu i plastyki jajowodu nigdy nie uzyska się na tyle funkcjonalnego stanu jajowodu, by można mówić o całkowitym wyleczeniu.

Zawsze zachodzi ryzyko upośledzenia transportu komórki jajowej do jamy macicy i problemów z zapłodnieniem. Powikłaniem po ingerencjach zabiegowych może być również zwiększenie ryzyka wystąpienia ciąży pozamacicznej.

Laparoskopia w przypadku wodniaka jajowodu – na czym polega?

Usunięcie wodniaka jajowodu metodą laparoskopową nie jest trudne do wykonania. Wymaga odpowiedniego sprzętu i sali operacyjnej. Zabieg przeprowadzany jest w ogólnym znieczuleniu, a stół operacyjny bardzo przypomina fotel ginekologiczny. Kobieta jednak nie siedzi tylko leży z głową ułożoną nieco niżej niż tułów. Najpierw operatorzy wytwarzają tzw.

odmę otrzewnową, czyli podają do jamy brzusznej gaz powodujący jej rozdęcie. Dzięki temu tworzy się w jamie brzusznej przestrzeń, w której operatorzy mogą spokojnie używać narzędzi. W drugiej kolejności wykonuje się kilka nacięć w powłokach jamy brzusznej, w których umieszcza się dane narzędzia laparoskopowe.

Najczęściej są to trzy nacięcia nad spojeniem łonowym, a także jedno w okolicy pępka. Przez nacięcie w okolicy pępka wprowadza się kamerę i źródło światła. Dzięki temu na obrazie na monitorze lekarz widzi wnętrze jamy brzusznej bez robienia dużego nacięcia.

W czasie zabiegu istnieje możliwość wprowadzenia przez pochwę płynu, który wypełni jamę macicy i jajowody, przez kamerę widoczny jest sposób wypełnienia jajowodów i ocena ich drożności. Po zabiegu bardzo szybko pacjentki dochodzą do formy.


Czy artykuł okazał się pomocny?

Wodniak jajowodu

Jajowód to niedługa rurka (ok 15-20 cm) o niewielkim przekroju, której zadaniem jest doprowadzenie komórki jajowej do jamy macicy. Z tego też względu nawet nieznaczne zmniejszenie jej przepustowości może znacznie utrudnić ową wędrówkę. Nic dziwnego, że kiedy jajowody stają się niedrożne, a co więcej gromadzi się w nich niepotrzebny płyn – szanse na ciążę spadają.

Wodniak jajowodu – przyczyny

O pojawieniu się wodniaka mówimy wtedy, kiedy w patologicznie zmienionych przestrzeniach organizmu gromadzi się płyn. Wodniak jajowodu zazwyczaj jest związany ze stanem zapalnym przydatków. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez pochwę, szyjkę oraz błonę śluzową macicy.

Rozwojowi zakażenia sprzyjają sytuacje, w których ujście zewnętrzne kanału szyjki macicy jest rozwarte, zaś aktualne środowisko organizmu ułatwia przenikanie drobnoustrojów (np. obecność krwi, wydzieliny). To m.

in takie sytuacje jak miesiączka, niektóre zabiegi ginekologiczne, poród i połóg, poronienie oraz poród przedwczesny, obecność wkładki wewnątrzmacicznej czy też wyłyżeczkowanie jamy macicy.

Inna możliwa, choć rzadsza droga zakażenia, polega na przenoszeniu bakterii na przydatki za pośrednictwem krwi z innych ośrodków zapalnych, jak np. migdałki, zatoki, zęby czy poprzez obecność innych chorób zakaźnych. W wyniku tego może dojść do powstania zrostów, które zamykają jajowód (tzw. niedrożność jajowodów).

Leia também:  Powiększona tarczyca – co jest przyczyną powiększenia tarczycy?

Niedrożność jajowodów – skutki

Niedrożne jajowody stanowią poważną blokadę dla plemników – utrudniają, a niekiedy wręcz uniemożliwiają ich dotarcie do komórki jajowej. Co więcej, nawet kiedy zacięte plemniki pokonają ową barierę i dojdzie do zapłodnienia – niedrożne jajowody utrudniają przetransportowanie zapłodnionej komórki do jamy macicy.

Czym to skutkuje? Zapłodnione jajeczko osiada w ścianie jajowodu i zaczyna się rozwijać. W wyniku tego powstaje tzw. ciąża jajowodowa (typ ciąży pozamacicznej), która niestety nie ma możliwości utrzymania się. Niekiedy w jej wyniku dochodzi także do pęknięcia jajowodu i krwotoku wewnętrznego.

  Z tego względu ciąża jajowodowa wymaga usunięcia.

Diagnoza i leczenie

Najczęstszą metodą wykrywania niedrożności jest histerosalpingografia – badanie radiologiczne mające na celu uwidocznienie jamy i jajowodów. Polega na wprowadzeniu do jamy macicy kontrastu, dobrze widocznego na wykonywanym następnie zdjęciu rentgenowskim. O wodniaku jajowodu mówimy wtedy, kiedy  w świetle jajowodu znajduje się tzw.

płyn wysiękowy. Jego obecność sprawia, że jajowód się rozciąga – dochodzi do tzw. torbielowatego rozdęcia jajowodu. W tak rozciągniętym jajowodzie zniekształceniu ulega także błona go wyścielająca, zaś w wyniku tego powikłania mogą pojawiać się charakterystyczne wodne upławy (wody z organizmu może wypływać naprawdę dużo, np. podczas stosunku).

Wodniak – i co dalej?

Różne są metody postępowania u pacjentki ze zdiagnozowanym wodniakiem jajowodu. O ile nie pojawiają się żadne niepokojące objawy kliniczne czy inne wskazania do leczenia, wówczas można jedynie obserwować zmianę. Jeśli jednak wspomniane objawy wystąpią (a takim objawem może być np.

problem z płodnością), wtedy warto rozważyć ewentualność leczenia operacyjnego. Charakter operacji jest ustalany w każdym przypadku indywidualnie, nie ma jednakowego scenariusza postępowania.

Niekiedy wystarczy jedynie plastyka jajowodu (precyzyjne przycinanie zrostów i modelowanie zniekształconego jajowodu tak, aby odzyskał swój pierwotny wygląd), innym razem – konieczne jest jego usunięcie.

Brak szansy na ciążę?

Obecnie szacuje się, że czynnik jajowodowy jest przyczyną zmniejszenia płodności u około 15% kobiet. Wprawdzie nawet jeżeli dochodzi do usunięcia jajowodu, nie przekreśla to zupełnie szansy na ciążę, bowiem kobieta ma jeszcze jeden jajowód, który może skutecznie przetransportować zapłodnioną komórkę jajową.

Ponadto, niekiedy sama plastyka wystarcza i usunięcie jajowodu nie jest wówczas potrzebne. Salpingoneostomia to jedna z możliwych technik postępowania operacyjnego z wodniakiem jajowodu.

Usuwa się tkankę bliznowatą, która pokrywa koniec jajowodu, a następnie jajowód otwiera się i wywija jego brzegi na zewnątrz tak, aby pozostał otwarty. Zabieg można przeprowadzać techniką laparoskopową, ale także tradycyjnie z otwarciem jamy brzusznej.

Istnieją jednak czynniki, które znacznie zmniejszają szanse na zajście w ciążę po salpingoneostomii. To obecność takich cech klinicznych jak:  wielkość wodniaka (powyżej 30 mm), pogrubienie ściany jajowodu, brak widocznych strzępek, lite zrosty okołoprzydatkowe.

Czasami zdarza się jednak, że konieczne jest usunięcie obydwu jajowodów. W takim przypadku jedynym rozwiązaniem jest zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro).

Co warto zauważyć, wielu lekarzy, mimo możliwości przeprowadzenia operacji jajowodów, proponuje swoim pacjentkom z niedrożnością jajowodów właśnie zapłodnienie pozaustrojowe. Okazuje się ono dobrym wyjściem szczególnie w przypadku kobiet po 35. roku życia. Dlaczego tak się dzieje? Badania pokazują bowiem, że możemy mieć do czynienia ze zwiększaniem się ryzyka ciąży pozamacicznej po leczeniu operacyjnym zmienionych chorobowo jajowodów.

Laparoskopia jajowodów

Laparoskopia jest wykorzystywana w leczeniu wielu chorób wewnętrznych. Wykorzystuje się ją do leczenia wątroby, jamy brzusznej czy śledziony. Laparoskopia znalazła swoje zastosowanie również w ginekologii.

W tej dziedzinie medycyny wykorzystuje się ją, by leczyć niedrożność jajowodów oraz endometriozę, a także usunąć zrosty, polipy i guzy. Ponadto laparoskopia może mieć również zastosowanie diagnostyczne.

Dzięki zabiegowi lekarz może ocenić stan i budowę narządów płciowych, a także zbadać ciążę pozamaciczną. Laparoskopia ginekologiczna należy do inwazyjnych metod leczenia niepłodności.

Laparoskopia – na czym polega?

Chociaż w przypadku laparoskopii mówimy o diagnostyce lub leczeniu inwazyjnym, zabieg należy do najbezpieczniejszych. Polega na wykonaniu niewielkiego nacięcia na skórze, poprzez które do jamy brzusznej wprowadzany jest bardzo cienki endoskop, na który składają się:

  • sprzęt optyczny,
  • rurka zakończona igłą odmową do wypełnienia wnętrza dwutlenkiem węgla, który rozszerzy wewnętrzne powłoki, umożliwiając lepsze manewrowanie oraz zwiększając widoczność,
  • sprzęt mikrochirurgiczny – w przypadku laparoskopii operacyjnej.

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Lekarz wykonujący laparoskopię obserwuje obraz z jamy brzusznej na ekranie komputera. Kamery, w które wyposażone są endoskopy, pozwalają na optyczne przybliżenie obrazu, co jest niezwykle pomocne przy konieczności wykrywania niewielkich, niewidocznych gołym okiem zmian.

Laparoskopia jajowodów – skuteczna metoda leczenia niepłodności

W najwęższym miejscu jajowody mają grubość około 0,5 milimetra, natomiast zarodek może liczyć nawet 0,2 milimetra. W związku z tym nawet drobne dodatkowe zwężenia mogą skutecznie zahamować transport zarodka do macicy. W związku z tym niedrożność jajowodów należy do bardzo częstych przyczyn niepłodności.

Dzięki mikronarzędziom chirurgicznym, w które wyposażony jest endoskop możliwe jest usunięcie zrostów czy polipów, które uniemożliwiają naturalny transfer zarodków do macicy. Laparoskopowe udrażnianie jajowodów nie wymaga długiej hospitalizacji pacjentki.

Najczęściej jest to okres jednej dobry, w czasie której obserwuje się reakcję organizmu na podanie znieczulenia ogólnego.

Laparoskopia ginekologiczna – wskazania

Jedną z najczęstszych wskazań do laparoskopii jest niepłodność (bezpłodność).

Laparoskopia umożliwia ocenę budowy, położenia narządów miednicy mniejszej, ocenę drożności jajowodów, lokalizacje zrostów, czy rozpoznanie endometriozy.

Obecnie większą część operacji ginekologicznych przeprowadza się według zasad minimalnej inwazyjności. Do tego najczęściej stosuję się metodę laparoskopową lub drogę przezpochwową.

Przeciwwskazania do wykonania laparoskopii

Laparoskopia jest zabiegiem bardzo bezpiecznym, jednakże istnieją przeciwskazania, w przypadku których nie powinno się go wykonywać u niektórych osób. Należą do nich:

  • niewydolność krążeniowo-oddechowa,
  • przewlekła zapalenie oskrzeli,
  • zaawansowana astma,
  • przebyty zawał,
  • ciąża.

Laparoskopia ginekologiczna – powikłania

Powikłania w przypadku laparoskopii zdążają się bardzo rzadko. Do najczęstszych powikłań należą:

  • powikłania anestezjologiczne związane ze znieczuleniem,
  • uszkodzenia tkanek związane z wprowadzaniem narzędzi operacyjnych do jamy brzusznej,
  • krwawienia pooperacyjne,
  • przepukliny brzuszne wokół wkłuć troakarów,
  • krwawienia pooperacyjne,
  • przepukliny brzuszne,
  • bóle w okolicy nacięcia oraz w jamie brzusznej.

Warto wspomnieć, że w przypadku kiedy problem zdrowotny okaże się poważniejszy, niż zakładali lekarz, wówczas laparoskopia może okazać się wskazaniem do wykonania pełnego zabiegu chirurgicznego.

Jakie korzyści niesie ze sobą laparoskopia?

Największą zaletą zabiegu laparoskopii ginekologicznej jest mała inwazyjność, dzięki której pacjentka dochodzi do dobrej kondycji w znacznie krótszym czasie niż w przypadku klasycznych zabiegów chirurgicznych.

Również ból odczuwany już po zabiegu jest w przypadku laparoskopii znacznie mniejszy.

Pacjentki poddawane laparoskopii ze względu na bardzo niewielkie ryzyko pojawienia się powikłań są również w znacznie mniejszym stopniu obciążone psychicznie.

Nacięcia wykonywane w czasie zabiegu laparoskopii są niewielkie – największe z nich mogą dochodzić do jednego centymetra.

Rany goją się szybko, w związku  z czym pacjentki nie muszą się martwić o występowanie blizn.

W przypadku laparoskopii diagnostycznej pacjentka może opuścić klinikę już kilka godzin po zabiegu, natomiast laparoskopia operacyjna kończy się maksymalnie jednodobowym pobytem w szpitalu.

Niedrożność jajowodów – przyczyny, objawy, badanie, zajście w ciążę

Jajowody są parzystymi rurowatymi przewodami łączącymi jajnik z jamą macicy. Fizjologicznie ich światło jest drożne i stanowi drogę dla uwolnionej z jajnika komórki jajowej podczas owulacji.

Do zapłodnienia komórki jajowej przez plemnik dochodzi w tak zwanej bańce jajowodu, aby następnie mogło dojść do implantacji zarodka w macicy. Jest to zatem ważny narząd ze względu na prokreację.

Zrosty jajowodów upośledzają ich drożność, a więc i utrudniają przedostanie się komórki jajowej do jamy macicy. Konsekwencją tego mogą być problemy z zajściem w ciążę.

 

Niedrożność jajowodów – przyczyny 

Do głównych przyczyn niedrożnych jajowodów należą:

  • choroby zapalne miednicy mniejszej (dotyczą macicy, jajowodów, jajników oraz okolicznych tkanek); w wyniku stanu zapalnego miednicy mniejszej może dojść do bliznowacenia i zrostów oraz do powstania wodniaka jajowodu. Każde przejście poważnego stanu zapalnego narządów miednicy mniejszej zwiększa ryzyko zrostów i problemów z zajściem w ciążę o około 10–15 proc.;
  • endometrioza, czyli występowanie błony śluzowej jamy macicy (endometrium) poza nią na przykład w jajowodzie czy jajniku);
  • choroby przenoszone drogą płciową – zapalenie rzeżączkowe czy chlamydiowe;
  • ciąża ektopowa w przeszłości;
  • operacje miednicy mniejszej (na przykład niedrożność jajowodów po cesarce); częściej jednak w przypadku operacji na jajowodach.
Leia também:  Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła – przyczyny, objawy, leczenie

Zdarza się, że jajowody są niedrożne na skutek uszkodzenia przez nieprawidłowo założoną spiralę antykoncepcyjną. Zagrożeniem są także infekcje grzybicze, zwłaszcza przewlekłe, mogące skutkować powstaniem zrostów na jajowodach.  

 

Niedrożność jajowodów – objawy 

Nie wszystkie zrosty na jajowodach dają o sobie znać.

Wiele kobiet nie wie, że ma niedrożne jajowody dopóki nie zacznie starać się o dziecko i napotka się na trudności z tym związanych. 20 proc.

przyczyn niepłodności jest związane właśnie z czynnikiem jajowodowym. Przy problemach zajściem w ciążę przy regularnym współżyciu, jako przyczynę w pierwszej kolejności rozważa się niedrożny jajowód. 

Czasami do objawów niedrożnych jajowodów mogą należeć łagodne regularne dolegliwości bólowe podbrzusza po stronie, po której jajowody są niedrożne. Towarzyszą one najczęściej wodniakowi jajowodu. Zmiana powstaje w wyniku zbierania się płynu w świetle niedrożnego jajowodu i w konsekwencji prowadzi do jego poszerzenia.

Zdarza się, że niedrożne jajowody prowadzą do nieregularnych miesiączek.  

   

Badanie drożności jajowodów

Celem oceny drożności jajowodów wykonuje się tak zwaną histerosaplingografię (HSG), USG lub rezonans magnetyczny.

USG jest badaniem najmniej inwazyjnym, najszybszym i najłatwiej dostępnym.

Natomiast histerosalpingografia jest badaniem bardziej dokładnym i pozwala wyraźniej uwidocznić, czy jajowód jest drożny, a dodatkowo ocenić stan innych narządów rodnych.

W badaniu HSG do macicy i jajowodów poprzez kanał szyjki macicy wprowadzany jest środek kontrastowy. Jednocześnie wykonuje się serię zdjęć radiologicznych, które uwidaczniają “wędrówkę” środka. Badanie pozwala ocenić światło jajowodów, ale także wykryć inne wady, np. polipy czy mięśniaki. 

Specjalne przygotowanie do badania drożności jajowodów w przebiegu HSG nie jest konieczne, należy stawić się na czczo. Badanie odbywa się w szpitalu, zazwyczaj tego samego dnia można wrócić do domu. 

  

Leczenie niedrożności jajowodów

Jedną z metod leczenia niedrożnych jajowodów jest ich plastyka. Udrożnianie jajowodów może być przeprowadzone metodą laparoskopii lub laparotomii (operacja otwarta).

Laparoskopowe udrażnianie jajowodów jest metodą mniej inwazyjną i pozwala na szybszy powrót do zdrowia po operacji (zabieg ten bywa niepoprawnie nazywany czyszczeniem jajowodów).

O wyborze metody decydują warunki anatomiczne, stan zdrowia kobiety oraz choroby współistniejące.

Udrażnianie jajowodów polega na uwolnieniu ze zrostów zewnętrznych, nacięciu jajowodu lub częściowym jego wycięciu. 

Inną metodą – w sytuacji jeśli niedrożność jajowodów jest przyczyną bezpłodności – jest zapłodnienie pozaustrojowe (zapłodnienie in vitro).

Zapłodnienie pozaustrojowe polega na pobraniu z jajnika kilku komórek jajowych (po wcześniejszej tak zwanej hiperstymulacji jajnika) i połączeniu ich z nasieniem partnera w warunkach laboratoryjnych.

Po 24 godzinach sprawdza się czy doszło do zapłodnienia. Jeśli tak, wówczas po kolejnych 24 godzinach przenosi się embrion do macicy.

   

Domowe sposoby na niedrożne jajowody

Wszelkie domowe sposoby nie mają tutaj zastosowania. Borowina, plastry borowinowe czy zioła wykorzystywane jako naturalne leczenie niedrożności, to mity i zabobony, o których należy zapomnieć.

Zrosty będące przyczyną niedrożnych jajowodów są tkanką włóknistą, bliznowatą, której nie da się leczyć domowymi sposobami. Są końcowym i nieodwracalnym etapem procesu zapalnego. Jedynym sposobem ich leczenia są wyżej wymienione metody.

Możliwe jest natomiast zapobieganie powstaniu zrostów. W prewencji stosować można chociażby mechaniczną antykoncepcję (prezerwatywy), aby zapobiec zakażeniom przenoszonym drogą płciową, a tym samym rozwojowi stanów zapalnych i ostatecznie zrostom jajowodów. Do profilaktyki zaliczyć można także leczenie endometriozy – operacyjne bądź farmakologiczne.

Bibliografia:

  1. „Położnictwo i ginekologia: G. H. Bręborowicz
  2. https://www.healthline.com/health/womens-health/blocked-fallopian-tubes#pregnancy

Wodniaki jajowodów

Wodniak jajowodu, w mianownictwie łacińskim określany jako hydrosalpinx to częsta konsekwencja stanów zapalnych rozwijających się w obrębie narządów miednicy mniejszej. Nazwa wiąże się z zablokowanym odpływem z jajowodu płynnej treści, co powoduje jej nagromadzenie i jednocześnie obrzęk jajowodu.

Warto podkreślić, że termin wodniak jajowodu używany jest tylko i wyłącznie w odniesieniu do zablokowanego odpływu treści płynnej, surowiczej. Jeżeli pojawia się treść ropna mówimy wówczas o ropniaku jajowodu, a gdy jest to krew – analogicznie o krwiaku.

Zamknięcie jajowodu wyłącza jego podstawową funkcję, czyli możliwość transportu do macicy komórki jajowej co skutkuje trwałą niepłodnością. 
Wodniak jajowodu może powodować bóle w obrębie miednicy, czasem bardzo dotkliwe (gdy w organizmie nasili się stan zapalny).

Najczęściej jednak nie wywołuje żadnych objawów, a pacjentki dowiadują się o schorzeniu w czasie badania USG dopochwowego. Wodniak może również zostać wykryty w czasie badania rentgenowskiego macicy i jajowodów (HSG – histerosalpingografii).

Leczenie wodniaka jajowodu podejmowane jest przede wszystkim w przypadku leczenia niepłodności. W takiej sytuacji najczęściej zaleca się zabieg laparoskopowy i usunięcie wodniaka.

Często przy tej okazji uwalniane są zrosty pozapalne w okolicy jajowodu dzięki czemu zostaje odblokowany odpływ płynnej treści z jego wnętrza.

Niestety, nawet skrupulatnie wykonany zabieg nie gwarantuje pełnego sukcesu zabiegu, gdyż uszkodzony nabłonek jajowodu nie jest czasami w stanie skutecznie przetransportować zapłodnionej komórki jajowej. Usunięcie wodniaków jest konieczne u pacjentek przygotowujących się do procedury zapłodnienia in-vitro.

Zabieg laparoskopowy usunięcia wodniaków jajowodów nie jest zabiegiem trudnym do wykonania. Wymaga jednak specjalistycznego sprzętu laparoskopowego i odpowiednio przygotowanej sali operacyjnej oraz wyszkolonego zespołu operacyjnego. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym na stole operacyjnym przypominającym fotel ginekologiczny.

Jest on pochylony w ten sposób, że pacjentka znajduje się w tzw. pozycji Trendelenburga, czyli z głową ułożoną nieco niżej niż nogi. Na początku zabiegu podaje się do jamy brzusznej poprzez specjalną igłę dwutlenek węgla w celu wytworzenia odmy otrzewnowej.

Gaz unosi powłoki brzuszne do góry oraz „rozpycha” jelita pozwalając na wprowadzenie narzędzi laparoskopowych. Następnie poprzez niewielkie, około 10 milimetrowe, kosmetyczne nacięcie w pępku wprowadza się do jamy brzusznej kamerę oraz źródło światła.

Na monitorze uzyskuje się kolorowy obraz w znacznym powiększeniu, o bardzo wysokiej rozdzielczości. Poprzez trzy 5 milimetrowe nacięcia ponad spojeniem łonowym wprowadza się do jamy brzusznej dodatkowe mikro narzędzia. Przy ich pomocy usuwa się wodniaki jajowodów lub usuwa zrosty przywracając jajowodom drożność.

Czasami w trakcie zabiegu podaje się od strony pochwy do jamy macicy płyn obserwując, czy wypływa on przez ujścia brzuszne jajowodów do jamy brzusznej – co stanowi potwierdzenie ich drożności. Usunięte wodniaki usuwa z jamy brzusznej przez jedno z wykonanych uprzednio nacięć.

Po zakończeniu zabiegu narzędzia z jamy brzusznej usuwa się i wypuszcza wprowadzony uprzednio dwutlenek węgla. Na rany po wprowadzonych narzędziach zakłada się szwy kosmetyczne. Pacjentka uruchamiana jest około 6 godzin po zabiegu.

Kilka godzin po zabiegu pacjentka może pić płyny, a po pojawieniu się perystaltyki jelit, może zacząć spożywać lekkostrawne pokarmy. Pacjentka wypisywana jest domu następnego dnia po operacji. Ponieważ dolegliwości bólowe po zabiegu są bardzo niewielkie, stosuje się w domu jedynie ogólnodostępne leki przeciwbólowe. Po zabiegu można powrócić do codziennych zajęć po 3 dniach, a do pełnej aktywności po około 7-10 dniach.

1-2 godzinyCzas trwania zabiegu 4 tygodnieZalecany czas pobytu pod kontrolą lekarza Zalecenia przed operacją:

Zabieg laparoskopowego usunięcia wodniaków jajowodów lub przywrócenia drożności jajowodów. Jest wykonywany u kobiet. Jest zaliczany do większych zabiegów ginekologicznych.

W celu przygotowania się do zabiegu należy wykonać badania laboratoryjne oraz oznaczyć grupę krwi.

Wszystkie badania możemy wykonać bezpośrednio przed zabiegiem, jednak ich wcześniejsze wykonanie zwiększa prawdopodobieństwo wykonania zabiegu.

Zalecenia po operacji:

  • prowadzenie oszczędzającego trybu życia i unikanie dużych wysiłków fizycznych przez 7-10 dni
  • stosowanie diety lekkostrawnej przez 3 dni
  • samodzielna pielęgnacja ran po wkłuciach preparatem odkażającym i codzienna zmiana naklejonych, jałowych opatrunków
  • doraźne stosowanie ogólnodostępnych leków przeciwbólowych
  • zgłoszenie się do lekarza celem usunięcia szwów około 7 dnia po zabiegu
  • powstrzymanie się od współżycia do czasu kontroli lekarskiej
  • odebranie po 14 dniach od zabiegu wyników badań histopatologicznych i zgłoszenie się z wynikami do kontroli u lekarza

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*