Trądzik a zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników, czyli PCOS (ang. polycystic ovary syndrome) to częste zaburzenie endokrynologiczne, dotykające kobiety w wieku rozrodczym. Zaburzenia owulacji mogą prowadzić do niepłodności, ale wśród objawów obserwuje się także hiperandrogenizację i zaburzenia metaboliczne.

Trądzik a zespół policystycznych jajników

Co to jest zespół policystycznych jajników?

Zespół policystycznych jajników (wielotorbielowatość jajników) to zespół zaburzeń hormonalnych prowadzących do braku owulacji. Występuje u kobiet w wieku reprodukcyjnym (szacuje się, że może dotyczyć aż 15% z nich). Rozpoznanie PCOS wymaga  spełnienia 2 z 3 poniższych kryteriów:

  • zaburzenia owulacji (oligoowulacja lub anowulacja – czyli rzadkie owulacje lub ich brak),
  • hiperandrogenizm (objawy kliniczne lub biochemiczne wykładniki nadmiernej ilości androgenów),
  • jajniki policystyczne w obrazie USG.

W różnicowaniu przyczyn hiperandrogenizmu uwzględnia się: wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, hiperprolaktynemię, akromegalię, niedoczynność tarczycy czy guzy produkujące androgeny.

Zespół policystycznych jajników – badania

Diagnostyka w kierunku PCOS najczęściej prowadzona jest przez ginekologa, endokrynologa lub ginekologa-endokrynologa.

Jak wyglądają policystyczne jajniki? Zespół policystycznych jajników w USG charakteryzuje się występowaniem licznych torbieli w jajnikach (co najmniej 20 pęcherzyków o średnicy od 2 do 9 mm) i powiększeniem objętości jajnika (objętość jajnika wynosi co najmniej 10 cm3).

Taki obraz może nasuwać podejrzenie PCOS.

Badania laboratoryjne, które wykorzystuje się w diagnostyce to badania hormonalne: poziom testosteronu i wolnego testosteronu; poziom SHBG – globuliny wiążącej hormony płciowe; poziom androstendionu, DHEAS oraz stężenie progesteronu w 2 fazie cyklu miesiączkowego.

Wszystkie te badania możesz wykonać w Diagnostyce. Inne nieprawidłowości w wynikach badań obejmują wzrost poziomu insuliny i zaburzenia w profilu lipidowym (wzrost stężenia triglicerydów i cholesterolu LDL oraz obniżenie stężenia cholesterolu HDL).

PCOS – przyczyny

Nie znamy jednoznacznej przyczyny zachorowania na zespół policystycznych jajników. Prawdopodobnie, etiologia zaburzenia jest złożona i wiele czynników ma na nią wpływ.

Zwiększone stężenie LH, insulinooporność i hiperinsulinemia wiążą się ze zwiększoną produkcją androgenów, a hiperandrogenemia zaburza z kolei wydzielanie LH, przyczynia się do powstania otyłości i insulinooporności oraz prowadzi do rozwoju policystycznej morfologii jajników. Zwraca się także uwagę na czynniki genetyczne.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy

Na jakie objawy powinnaś zwrócić uwagę? Jednym z kryteriów rozpoznania PCOS są zaburzenia owulacji. Przyjrzyj się więc swoim cyklom miesiączkowym.

Zaburzenia miesiączkowania, a także kliniczne objawy hiperandrogenizmu, czyli nadmiaru androgenów w organizmie, mogą wskazywać na PCOS.

U pacjentek z zespołem policystycznych jajników często obserwuje się także otyłość centralną lub nadwagę. Badanie USG uwidacznia policystyczne jajniki.

Objawy PCOS:

  • zaburzenia miesiączkowania i owulacji dotyczą około 90% chorych na PCOS (rzadkie miesiączki, brak miesiączki),
  • hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie w obszarach typowo męskich występuje u 60-80% chorych na PCOS (np. nad górną wargą, na klatce piersiowej, plecach, brzuchu), 
  • zmiany łojotokowe i trądzik,
  • przetłuszczanie się włosów,
  • łysienie typu męskiego,
  • otyłość centralna czyli otyłość brzuszna, typu męskiego (szacuje, się że dotyczy około 40-60% chorych),
  • insulinooporność, stany przedcukrzycowe i cukrzyca, (manifestacją hiperinsulinemii może być np. rogowacenie ciemne czyli obecność pogrubionych, brązowawych fragmentów skóry w okolicy pach czy szyi),
  • problemy z zajściem w ciążę.

Warto pamiętać, że nieleczony zespół policystycznych jajników może doprowadzić do niepłodności, a także sprzyja występowaniu niekorzystnych zmian w profilu lipidowym i niesie ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz raka endometrium.

Zespół policystycznych jajników a ciąża

 

Zespół policystycznych jajników wiąże się z zaburzeniami miesiączkowania i oligo- lub anowulacją czyli rzadką owulacją lub jej brakiem. W związku z tym, wiele kobiet cierpiących na PCOS ma trudności z zajściem w ciążę. Warto jednak pamiętać, że rozpoznanie zespołu policystycznych jajników nie jest równoznaczne z rozpoznaniem niepłodności, a zajście w ciążę może być możliwe.

Leczenie zespołu policystycznych jajników

Celem leczenia PCOS jest nie tylko zmniejszenie objawów androgenizacji, regulacja cykli miesiączkowych, indukcja owulacji i leczenie niepłodności, ale także zmniejszenie ryzyka cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz raka endometrium.

Stosuje się odpowiednią farmakoterapię (antykoncepcję hormonalną, metforminę, leki antyandrogenne czy leczenie niepłodności), ale zwraca się także uwagę na modyfikację stylu życia: odpowiednią aktywność fizyczną i dbałość o utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Pamiętaj, że badania laboratoryjne możesz wykonać w Diagnostyce. Jeśli chcesz, możesz także skorzystać z konsultacji online.

Bibliografia:

  • Położnictwo i ginekologia – G. H. Bręborowicz.
  • The polycystic ovary syndrome: a position statement from the Polish Society of Endocrinology, the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians, and the Polish Society of Gynaecological Endocrinology – A. Milewicz, M. Kudła, R. Z. Spaczyński, R. Dębski, B. Męczekalski, M. Wielgoś, M. Ruchała, E. Małecka-Tendera, B. Kos-Kudła, D. Jędrzejuk, A. Zachurzok.

Co to właściwie jest PCOS i jak go leczyć?

  • Co to właściwie jest PCOS?
  • Jak diagnozuje się PCOS?
  • Skomplikowana choroba

Zespół policystycznych jajników (PCOS – polycystic ovary syndrome) wzbudza wiele emocji i kontrowersji zarówno ze strony pacjentek jak i lekarzy.

Z naszej (ginekolożek) strony wynika to z faktu, że każdego roku dostajemy nowe wytyczne czy dodatkowe wskazówki, stąd różne postępowanie u różnych specjalistów. Choroba jest wielowymiarowa i coraz to nowsze badania dostarczają nam coraz to więcej informacji, a sprzęt, który wykorzystujemy podczas diagnozy (np. ultrasonografy) jest coraz wrażliwszy i pomaga nam widzieć coraz więcej.

Ze strony pacjentek emocje powodowane są przez zaburzenia owulacji, a co za tym idzie problemy z miesiączkowaniem, czy, co gorsza, z zajściem w ciążę. Z drugiej strony PCOS często wpływa na wygląd kobiety: owłosienie w miejsach gdzie nie powinno go być czy trądzik.

Występuje nadropoznowalaność PCOS (czyli chorobę rozpoznaje się częściej niż ona faktycznie występuje), która wynika ze stwierdzenia podczas USG „ma pani policystyczne jajniki”, a niestety sprawa nie wygląda tak zero jedynkowo, bo PCOM (polycystic ovary morphology) nie jest równoznaczne z obecnością całego zespołu.

Co to właściwie jest PCOS?

Po raz pierwszy zespół ten został opisany w roku 1935 przez Steina i Leventhala, i od ich nazwisk została utworzona pierwsza nazwa. Główne objawy to wcześniej wspomniane zaburzenia miesiączkowania, objawy nadmiaru męskich hormonów płciowych (hiperandrogenizm), czyli problemy łojotokowe skóry albo problemy z nadmiernym owłosieniem (hirsutyzm). Często dołącza się otyłość.

Kiedyś wszystkie pacjentki z objawami PCOS szufladkowano i leczono podobnie. W związku z rozwojem nauki wiemy już, że występują trzy główne fenotypy, w których mamy różne postępowanie, ale o tym opowiem dokładniej później. Problem związany z PCOS nie ogranicza się niestety do okresu rozrodczego w życiu kobiety.

W okresie pomenopauzalnym są one narażone na częstsze występowanie cukrzycy typu 2, chorób układu sercowo- naczyniowego, rozrostów endometrium czy raka endometrium. Kiedy rozpoczyna się właściwie PCOS? Jest wiele teorii: jedne mówią, że już w życiu płodowym, inne że podczas dojrzewania. Jedno jest pewne- na długo przed pierwszymi objawami.

Zachorowanie wynika zarówno z czynników genetycznych jak i środowiskowych. Wiązane jest m.in. z zaburzeniem rozwoju wewnątrzmacicznego, małą masą urodzeniową oraz insulinoopornością. U córek, których matki chorowały na PCOS, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia tego schorzenia, ale wciąż trwają poszukiwania konkretnego genu.

Ostatnio dużą uwagę zwraca się na czynnik środowiskowy, jakim są produkty stosowane w produkcji plastiku (głównie BPA, czyli bisfenol A) zawarty w opakowaniach produktów spożywczych, kosmetyków, butelkach, rurach wodociągowe etc. oraz zaawansowane produkty glikacji (AGE – advanced glycation-end products).

Te ostatnie to produkty przetwarzania żywności, a jeśli nie jest ich zbyt dużo, organizm sam je eliminuje. Gdy powstają w nadmiarze, odkładają się w tkankach i mogą powodować szerokopojęte reakcje zapalne w naszym organizmie, które prowadzą do chorób cywilizacyjnych tj. chorób sercowo-naczyniowch, chorób układu kostno-stawowego czy cukrzycy.

Jak omijać AGE? Receptę słyszałyście pewnie wielokrotnie: spożywamy jak najmniej przetworzoną żywność i unikamy obróbki termicznej, jaką jest smażenie. Dodatkowo, AGE obecne są także w dymie tytoniowym. Wspomniane substancje to istotne czynniki związane z naszym postępem cywilizacyjnym, a linki dla osób chcących poszerzyć swoją wiedzę znajdziecie poniżej.

PCOS jest uważany za najczęstsze schorzenie endokrynologiczne wśród kobiet w wieku rozrodczym, a co za tym idzie, niestety najczęstszą przyczynę niepłodności.

W zależności od tego, do jakich wytycznych się stosujemy, jego częstość występowania określana jest na 10-15%, ale według niektórych źródeł wartości te mogą dochodzić nawet do 25%.

Cała ta rozbieżność wynika właśnie z kryteriów, na podstawie których diagnozujemy chorobę. Niestety jak to w medycynie często bywa, nic nie jest czarne albo białe, a granice są dość płynne.

Jak diagnozuje się PCOS?

Sztandarowe i najbardziej podstawowe kryteria rozpoznania PCOS to tzw. kryteria rotterdamskie z 2003 r. Zaproponowane przez ESHRE (European Society of Human Reproductive Medicine) oraz ASRM (American Society for Reproductive Medicine).

Obejmują one 2 z 3 główne punkty: oligoowulację (rzadkie owulacje) lub anowulację (brak owulacji), kliniczne objawy hiperandrogenizmu lub hiperandrogenemię oraz obraz wielotorbielowatych jajników w USG (co najmniej 12 pęcherzyków oraz objętość jajnika > 10ml). W 2018 r.

Leia também:  Torbiele wątroby – przyczyny, objawy, badania, leczenie

dostaliśmy nową dawkę wiedzy w postaci wytycznych International PCOS Network. Zwiększyła się w nich liczba wymaganych pęcherzyków w badaniu USG – do przynajmniej 20 (polskie towarzystwa naukowe sugerują nawet 25). Konieczny jest także brak pęcherzyka dominującego.

Sytuacja jest bardziej skomplikowana u młodszych pacjentek – podobnie jak w wielu innych jednostkach chorobowych, tak i tutaj postępowanie różni się od standardowego. W pierwszym roku po pierwszej miesiączce aż do 85% cykli jest bezowulacyjnych, a dla porównania w trzecim – 59%.

Oczywiście im większa nieregularność cykli u dziewczynki, tym większe prawdopodobieństwo zaburzeń w wieku rozrodczym. Ale wciąż to tylko prawdopodobieństwo.

Czynniki wystąpienia PCOS u młodocianych to wczesne rozpoczęcie miesiączkowania, dojrzewania, niska masa urodzeniowa podczas porodu oraz otyłość. Przy podejrzeniu PCOS u otyłych dziewczynek pierwszym zaleceniem powinna być zawsze redukcja masy ciała – już przy spadku o 5% widzimy korzyści w poprawie stanu zdrowia.

Musimy jednak pamiętać, że każdy organizm potrzebuje czasu do „przyzwyczajenia się” do nowych warunków, w tym przypadku – do miesiączkowania. W wytycznych z 2018 r. czas ten został wydłużony do 8 lat. Czyli dopiero 8 lat od rozpoczęcia miesiączkowania powinniśmy diagnozować PCOS.

Wcześniej oczywiście powinniśmy obserwować pacjentkę – przynajmniej przez 2 lata.

Poza oceną jajników w USG, konieczne jest wykonanie badań hormonalnych. W tym przypadku albo oznaczamy od razu wolny testosteron (ten, który nie jest związany z żadnymi białkami), albo obliczamy FAI (free androgen index), który wyliczamy ze stężenia całkowitego testosteronu i SHBG (globuliny wiążącej androgeny). Prawidłowe stężenie testosteronu? Idziemy dalej – oznaczamy pozostałe androgeny.

Oznaczamy też masę innych hormonów płciowych, a często też stężenie glukozy, cholesterolu itp. Dobra, bo już pewnie Was zanudziłam, a chodziło mi tylko o to, żebyście wiedziały, że cały proces jest skomplikowany i nie wystarczy jedna wizyta, aby zdiagnozować PCOS. Dlatego wykażcie się cierpliwością i nie denerwujcie się, że lekarz prowadzący zleca tonę badań, nie dając żadnych konkretów.

Obiecałam, że napiszę więcej o fenotypach (grupach o konkretnych cechach) związanych z PCOS. Dominujący jest fenotyp metaboliczny (inaczej określany jako klasyczny), czyli otyła pacjentka z insulinoopornością i hiperandrogenizmem.

Otyłość brzuszna związana jest niestety nie tylko z gromadzeniem się tłuszczu w tkance podskórnej, ale także w mięśniach i wątrobie (tzw. tkanka tłuszczowa trzewna), co pociąga za sobą dalsze konsekwencje.

Problemem nie są „tylko” zaburzenia miesiączkowania, ale całego organizmu: poprzez zaburzenia lipidowe, insulinooporność aż do chorób układu sercowo-naczyniowego czy pomenopauzalnego raka endometrium.

U tych pacjentek bardzo ważna jest redukcja masy ciała (dieta redukcyjna, zwiększenie aktywności fizycznej, czasami farmakoterapia – metformina), która pozytywnie wpływa na wszystkie układy. Niestety sprawa nie jest taka prosta, bo u tych pacjentek utrata masy jest po prostu trudniejsza niż w populacji nieobciążonej zaburzeniami hormonalnymi.

Kolejnym fenotypem jest fenotyp hiperandrogenny, czyli ten związany z nadmiarem męskich hormonów płciowych czy występowaniem charakterystycznych dla nich objawów (obie cechy nie muszą iść w parze). O tzw. androgenizmie biochemicznym wspomniałam wcześniej przy okazji wytycznych z 2018 r.

Jeśli chodzi objawy, które możecie u siebie zaobserwować, to problemy skórne (głównie zmiany łojotokowe, trądzik), nadmierne owłosienie ciała, czy łysienie androgenowe (rzadko).

Musimy pamiętać, że zwiększenie męskich hormonów płciowych może występować także przy wielu schorzeniach nadnerczy czy guzach. Dlatego bardzo ważne jest wykluczenie tych chorób, ale to pozostawcie lekarzowi 🙂 Leczeniem jest najczęściej dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna.

Sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana niż się wydaje, ale nie będę przytłaczać Was szczegółami – lekarz się Wami zaopiekuje.

Ostatni z fenotypów to fenotyp reprodukcyjny, czyli zasadniczo wszystko jest super, poza tym, że nie możecie zajść w ciążę. Testosteron jest w granicach normy, nie macie żadnych objawów, jesteście szczupłe, nie macie trądziku, ale macie nieregularne miesiączki.

Celem leczenia w tym fenotypie jest przywrócenie owulacji, dlatego leki stosowane przez ginekologów wpływają dokładnie na Waszą oś podwzgórze-przysadka-jajnik.

Postępowanie farmakologiczne mające na celu stymulacje owulacji jest dość skomplikowane i wymaga stałego nadzoru lekarza, a czasami także zabiegu operacyjnego.

Skomplikowana choroba

Jak widzicie na PCOS może chorować zarówno dziewczyna z nadwagą i nadmiernym owłosieniem, jak i szczupła z piękną cerą. Jest to oczywiście wielkie uproszczenie, ale chciałam zwrócić uwagę na fakt, jaka skomplikowana i różnorodna jest ta jednostka chorobowa.

Pamiętajcie też, że nie ma prostych granic między pacjentkami, mówimy zawsze o fenotypie dominującym. Właśnie ze względu na bogactwo objawów ważna jest terapia spersonalizowana. Nie będziemy tak samo leczyć pacjentki nr 1, jak 2, bo ich problem leży zasadniczo całkiem gdzie indziej.

Inną sprawą jest, że jeszcze nie do końca poznaliśmy przyczyny PCOS i wciąż leczymy jego objawy, a nie przyczynę. Ważne jest, żeby wybrać lekarza, któremu bez względu na to z jakimi objawami przychodzicie, zaufacie i będziecie konsekwentne w realizowaniu jego zaleceń.

Najgorszym, co możecie zrobić to zmieniać, co chwilę lekarzy, nie dając im szansy na pełną diagnozę. I daleka jestem od stwierdzenia, żebyście za wszelką cenę trzymały się pierwszego, do którego pójdziecie, ale przy ciągłej zmianie lekarzy cały proces diagnostyczno-terapeutyczny będzie rozpoczynał się na nowo.

I tak, każdy ginekolog może leczyć PCOS, ale pamiętajcie, że są jeszcze ginekolodzy endokrynolodzy, więc gdy macie za sobą już historię wielu wizyty, które nie przyniosły Wam polepszenia Waszego stanu, udajcie się po prostu do podwójnego specjalisty 😉

Jak leczyć trądzik hormonalny?

2 min. czas czytania

Zaburzenia w gospodarce hormonalnej bardzo często dają się zauważyć jako zmiany na skórze. Gra hormonów, wywołująca patologię pracy gruczołów łojowych, to nie tylko problem nastolatków. Trądzik hormonalny, zwany inaczej trądzikiem dorosłych, to schorzenie skóry pojawiające się u osób, które ukończyły 25. rok życia. Jak rozpoznać trądzik hormonalny i jak wygląda jego leczenie?

Trądzik hormonalny to schorzenie skórne, dotykające głównie kobiety, ale nieszczędzące i mężczyzn – chociaż u panów występuje zdecydowanie rzadziej. Krosty, pryszcze, czy inne wykwity, pojawiające się na twarzy nagle, niemal znienacka, przed miesiączką, w czasie ciąży, czy w pewnych tygodniach menopauzy to główna cecha tej przypadłości.

A odpowiadają za nią przede wszystkim hormony płciowe, czyli estrogeny i androgeny. Chociaż predyspozycje do trądziku są kwestią w głównej mierze uwarunkowaną genetycznie, to duży wpływ na grę hormonów mają także dieta, stres i styl życia.

Trądzik dorosłych stanowi także nierzadko problem kobiet, u których stwierdzono zespół policystycznych jajników (PCOS).

Trądzik hormonalny może objawiać się w różny sposób, a uzależnione jest to od dominacji danego hormonu. Trądzik androgenny, najczęstszy tego typu, zazwyczaj symptomatyzują zaskórniki i bolesne, duże grudki, pojawiające się w obwodowych częściach twarzy, czyli na czole, brodzie, szyi i plecach.

Dodatkowo przez wpływ androgenu może wystąpić nadmierne owłosienie a nawet hirsutyzm. Inną odmianą tego schorzenia jest trądzik estrogenny (różowaty). W początkowym jego stadium łatwo pomylić go z pękającymi naczynkami krwionośnymi, bowiem właśnie pojawia się na skórze w postaci “pajączków”.

Następne objawy przybierają postać zmian krostkowo-grudkowo-rumieniowych, pojawiających się szczególnie na brodzie, policzkach, nosie, czole, czasem też na plecach, skórze głowy i tej za uszami. Zmiany skórne wywołane przez nadmiar estrogenów wiążą się często z niekomfortowym uczuciem pieczenia i ściągnięcia skóry.

Niejednokrotnie pojawia się także świąd.

Pierwszym krokiem, tak jak w leczeniu innych odmian trądziku, jest wizyta u lekarza dermatologa, który zajmie się postawieniem właściwej diagnozy. Tylko ona może wprowadzić chorego na prawidłową ścieżkę leczenia, która jest odmienna dla różnych rodzajów trądziku hormonalnego.

Zazwyczaj terapię rozpoczyna się od wykonania badań hormonalnych. Trądzik, jak już wspomniano, zależy przede wszystkim od gry hormonalnej.

Najpierw sprawdza się krew, a w następnej kolejności, o ile jest to konieczne, określa się poziom hormonów wydzielanych przez przysadkę mózgową oraz tarczycę. Bardzo częstą praktyką leczniczą jest przepisanie pacjentom terapii hormonalnej na trądzik.

Oznacza to stosowanie antybiotykoterapii oraz niejednokrotnie innych dodatkowych farmaceutyków. Niekiedy specjalista może zlecić leczenie zabiegowe, polegające na wykonaniu określonych zabiegów dermatologicznych.

W leczeniu trądziku dorosłego pomaga również kosmetologia – głównie mikrodermabrazja, peelingi chemiczne oraz laseroterapia. Jednak są to jedynie półśrodki, które samodzielnie nie są w stanie wyeliminować choroby skóry.

Wywołany zaburzeniami hormonalnymi trądzik jest z pewnością schorzeniem kłopotliwym. Dlatego też, aby maksymalnie przyspieszyć jego leczenie, warto wspomóc je odpowiednią pielęgnacją.
Pierwszym krokiem jest tu wybór odpowiedniego kremu do skóry tłustej, który jak Effeclar K+ zadziała na skórę seboregulująco i zmatowi twarz.

Leia também:  Elektroterapia w kardiologii (elektrostymulacja)

Odpowiedni krem to taki, który będzie miał łagodny skład (czytaj krótką listę na etykiecie) oraz lekką formułę (czyli nie będzie lepki, ani ciężki). Drugim krokiem jest dokładne oczyszczanie twarzy. Do demakijażu najlepiej stosować delikatne płyny micelarne, które jednak silnie usuwają zanieczyszczenia.

Następną kwestią jest wykonywanie peelingu przynajmniej raz w tygodniu – dzięki temu, oczyści się zatkane pory, skóra będzie mogła lepiej oddychać i zostanie odżywiona.
W pielęgnacji skóry trądzikowej nie bez znaczenia jest także dieta i tryb życia.

Najlepiej, aby dermatolog podpowiedział, co w danym przypadku jest właściwe, a z czego lepiej zrezygnować. Jednak na ogół wyklucza się z codziennego menu słodycze czy też produkty wysokotłuszczowe.

Centrum Ginekologiczne Leszek Huzior – ZESPÓŁ POLICYSTYCZNYCH JAJNIKÓW

Czy są jakieś badania, które powinnam przejść?

Lekarz lub pielęgniarka zadecydują, które badania powinnaś przejść. Będzie to zależało od Twojego wieku, objawów oraz indywidualnych wskazań. Możliwe badania to m.in.:

• badanie krwi, aby zmierzyć poziom hormonów, cukru oraz cholesterolu, • test ciążowy, jeśli nie wystąpiła miesiączka, • USG miednicy – badanie to polega na wykorzystaniu fal dźwiękowych do uzyskania zdjęć

macicy oraz jajników. Lekarze czasem używają tego badania, aby móc ustalić, czy pacjentka cierpi na zespół policystycznych jajników.

Jak leczy się PCOS?

Najbardziej popularną metodą jest stosowanie tabletek antykoncepcyjnych. Tabletki nie wyleczą PCOS, ale mogą złagodzić wiele objawów, takich jak nieregularne miesiączki, trądzik czy owłosienie na twarzy. Tabletki antykoncepcyjne chronią także kobiety przed rakiem macicy.

Inne metody leczenia PCOS to: • Antyandrogeny – leki te blokują hormony wywołujące niektóre objawy PCOS.

Spironolakton to lek antyandrogenny stosowany przez wielu lekarzy. • Progestagen – hormon ten może uregulować miesiączki. Działanie to występuje wyłącznie,

kiedy jest on stosowany co miesiąc. Może on także obniżyć ryzyko nowotworu. Większość lekarzy stosuje medroksyprogesteron (nazwa handlowa: Provera) lub naturalnego progesteronu.

• Me ormina – jest to lek, który może pomóc w uregulowaniu miesiączek. Jednakże jest on skuteczny tylko u połowy kobiet, które próbują tej metody. U kobiet z cukrzycą lek ten pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi.

• Lecznicze balsamy lub antybiotyki stosowane w leczeniu trądziku. • Terapia laserem lub elektroliza pozwalające usunąć dodatkowe owłosienie.

Czy jest coś, co mogę zrobić na własną rękę, aby wyleczyć tę chorobę?

Tak. Jeśli masz nadwagę lub otyłość, utrata wagi może załagodzić wiele objawów. Utrata tylko 5% masy ciała może okazać się bardzo korzystna. W przypadku kobiety ważącej 90 kg to tylko 5 kg.

A jeśli będę chciała zajść w ciążę?

Nie trać nadziei. Większość kobiet z PCOS może zajść w ciążę, lecz może to trochę potrwać. Jeśli masz nadwagę, utrata wagi może pomóc w uregulowaniu miesiączki i zwiększyć Twoje szanse na zajście w ciążę. Jeśli schudniesz, a Twoje miesiączki wciąż będą nieregularne, lekarz może przepisać Ci leki stymulujące owulację oraz zwiększające prawdopodobieństwo zajścia w ciążę.

Jak będzie wyglądało moje życie?

Kobiety z PCOS mogą prowadzić normalny tryb życia. Jednakże ważna jest konsultacja z lekarzem. Odpowiednia terapia złagodzi objawy i pozwoli uniknąć innych chorób.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Inne określenie: PCOS, Zespół Steina i Leventhala

  Zespół policystycznych jajników (PCOS), zwany również zespołem Steina i Leventhala, to schorzenie, które dotyka 5 – 10% kobiet w wieku rozrodczym.

Wprawdzie nie do końca poznano jego przyczynę, lecz wiadomo, że w schorzeniu tym dochodzi do nadmiernego wydzielania androgenów (hormonów męskich – zazwyczaj testosteronu), braku owulacji, braku miesiączki (amenorrhea) lub menometrorrhagia (nieregularne, obfite krwawienia miesięczne), hirsutyzmu, insulinooporności o różnym natężeniu.

Jajniki i nadnercza zdrowej kobiety wytwarzają niewielkie ilości androgenów. Nawet nieznaczny wzrost aktywności tych hormonów może powodować objawy takie jak hirsutyzm (nadmierne owłosienie np. na twarzy i klatce piersiowej) i trądzik. W skrajnych przypadkach dojść może do wirylizacji – wystąpienia męskich cech fizycznych, takich jak niski głos, zarost i/lub łysienie.

Brak równowago hormonalnej ma również wpływ na cykl miesiączkowy i powoduje problemy z płodnością. Cykle u większości pacjentek z PCOS są nieregularne. Często występuje również przewlekły brak owulacji i brak miesiączki, lub nieregularne miesiączkowanie i nieprawidłowe krwawienia maciczne.

W PCOS jajniki zazwyczaj zwiększają swój rozmiar, nawet trzykrotnie. U 90% pacjentek w badaniu ultrasonograficznym na powierzchni jajników widoczne są torbiele – niewielkie pęcherzyki z niedojrzałymi komórkami jajowymi. Często są one połączone na wzór „sznura pereł”.

Jeżeli komórka jajowa nie zostaje uwolniona i nie dochodzi do menstruacji, organizm kobiety nie wytwarza wystarczającej ilości progesteronu. Prowadzi to do zaburzenia równowagi hormonalnej i braku “przeciwwagi” dla estrogenów.

Może to prowadzić do przerostu błony wyściełającej macicę (przerost endometrium) i zwiększyć ryzyko wystąpienia nowotworu endometrium. U pacjentek z PCOS, które jajeczkują i zachodzą w ciążę, występuje podwyższone ryzyko poronienia.

Wprawdzie przyczyny PCOS nie zostały do końca poznane, jednak niektórzy naukowcy uważają, że kluczowym czynnikiem jest insulinooporność. Insulina jest niezbędna do transportu i gromadzenia glukozy w komórkach.

Pomaga kontrolować stężenie glukozy we krwi i odgrywa rolę w metabolizmie węglowodanów i lipidów. Organizm próbuje skompensować oporność komórek na insulinę poprzez jej wzmożone wytwarzanie. Prowadzi to do hiperinsulinemii – podwyższonego stężenia insuliny we krwi.

Niektórzy naukowcy uważają, że hiperinsulinemia jest jedną z przyczyn wzmożonego wytwarzania androgenów w jajnikach.

U większości kobiet z PCOS występuje insulinooporność o różnym natężeniu, otyłość i zaburzenia lipidowe. Insulinooporność jest zazwyczaj większa u kobiet otyłych i tych, które nie jajeczkują. Z tego powodu kobiety z PCOS są w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2. i chorób sercowo-naczyniowych.

PCOS to choroba niejednorodna – pacjentki mogą doświadczyć różnorodnych objawów o różnym nasileniu. Kobiety często zgłaszają się do lekarza ze względu na zaburzenia cyklu miesiączkowego, niepłodność i/lub objawy związane z nadmiarem androgenów.

Objawy PCOS mogą być następujące:

  • nieprawidłowe krwawienie maciczne
  • rogowacenie ciemne, czyli ciemnienie i zgrubienie skóry szyi, pod pachami i w fałdach skórnych (czasami jest wynikiem hiperinsulinemii)
  • trądzik
  • brak miesiączki
  • zmniejszenie piersi
  • niższy głos (rzadko)
  • powiększone jajniki
  • hirsutyzm, w tym pojawienie się owłosienia o lokalizacji męskiej, np. twarz, bokobrody, broda, nad górną wargą, podbrzusze, klatka piersiowa, wokół brodawek sutkowych, okolica krzyżowo-lędźwiowa, pośladki i wewnętrzna strona ud
  • otyłość, w szczególności górnych partii ciała
  • włókniaki miękkie (brodawki skórne) w dołach pachowych i na szyi
  • przerzedzone włosy, łysienie typu męskiego.
  • bezdech senny

Rozpoznanie PCOS w pewnym stopniu odbywa się przez wykluczenie innych schorzeń, np.: zespołu Cushinga, akromegalię, niedoczynność tarczycy. Nie istnieje konkretne badanie służące rozpoznaniu PCOS i nadal nie ma zgodności co do kryteriów diagnostycznych.

U pacjentek wykonuje się badania wykluczające inne przyczyny braku owulacji i bezpłodności. Zazwyczaj zleca się szeroki zakres badań hormonalnych, co może pomóc w ustaleniu, czy nadmierne wytwarzanie hormonów spowodowane jest PCOS, guzem nadnerczy lub jajników czy też przerostem nadnerczy.

W celu oceny struktury narządów wewnętrznych oraz wykrycia torbieli wykonuje się badania ultrasonograficzne.

Lekarz rozpatruje wyniki badań laboratoryjnych w połączeniu z wywiadem, pod kątem objawów PCOS. W przypadku rozpoznania, można zlecić badanie profilu lipidowego i stężenia glukozy w celu monitorowania ryzyka wystąpienia dalszych powikłań, takich jak cukrzyca i choroby sercowo-naczyniowe.

Badania laboratoryjne:

  • FSH (hormon pobudzający pęcherzyki), w przypadku PCOS aktywność prawidłowa lub obniżona
  • LH (hormon luteinizujący), aktywność podwyższona
  • Stosunek LH/FSH. U kobiet przed menopauzą zazwyczaj wynosi 1:1, powyżej 2:1 lub 3:1 mogą świadczyć o PCOS
  • Stężenie prolaktyny prawidłowe lub obniżone
  • Testosteron, całkowity i/lub wolny, zazwyczaj podwyższony
  • DHEAS (badanie to można wykonać w celu wykluczenia wirylizującego guza nadnercza u kobiet z gwałtownie postępującym hirsutyzmem), zazwyczaj nieznacznie podwyższony
  • 17-ketosteroidy (metabolity androgenów w moczu, badanie wykonuje się w celu oceny czynności nadnerczy) – podwyższone lub obniżone?
  • Estrogeny – prawidłowe lub podwyższone
  • Stężenie globuliny wiążącej hormony płciowe (SBGH)   może być obniżone
  • Androstenedion – może być podwyższony
  • Stężenie kortyzolu i kreatyniny – w celu wykluczenia zespołu Cushinga
  • Stężenie 17-hydroksyprogesteronu – w celu wykluczenia wrodzonego przerostu nadnerczy
  • Stężenie  IGF-1 – w celu wykluczenia akromegalii
  • hCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa), wykonywana w celu stwierdzenia ciąży – ujemna
  • Profil lipidowy (niski cholesterol HDL, wysoki cholesterol LDL i całkowity, podwyższone triglycerydy)
  • Glukoza na czczo lub w teście tolerancji glukozy – może być podwyższona
  • Insulina – często podwyższona
  • TSH (hormon tyreotropowy) – u niektórych pacjentek z PCOS występuje również niedoczynność tarczycy
Leia também:  Nietolerancje pokarmowe a przewód pokarmowy

Badania poza laboratoriumBadanie ultrasonograficzne (przezpochwowe i/ lub przez powłoki brzuszne) wykonuje się w celu oceny stopnia powiększenia jajników. W PCOS jajniki mogą być 1,5 do 3 razu większe niż u kobiety zdrowej.

Charakterystyczne objawy to obecność ponad 8 pęcherzyków o średnicy poniżej 10 mm w każdym jajniku. Torbiele często układają się obok siebie na powierzchni jajników, tworząc  “sznur pereł”.

Wynik badania ultrasonograficznego nie przesądza o rozpoznaniu, ponieważ powyższe objawy występują u 90% kobiet z PCOS, ale również u prawie 25% kobit zdrowych.

W celu oceny jajników i endometrium (błony śluzowej macicy) można również wykonać laparoskopię. Zabieg ten jest również stosowany jako element leczenia chirurgicznego.

PCOS jest chorobą nieuleczalną. Wprawdzie odnotowano przypadki samoistnego wznowienia cykli menstruacyjnych, jednak u większości pacjentek objawy postępują do czasu zakończenia przekwitania. Leczenia polega na łagodzeniu objawów i zapobieganiu powikłaniom.

Celem leczenia jest wywołanie jajeczkowania, zapobieganie przerostowi endometrium, przeciwdziałanie aktywności androgenów oraz zmniejszanie insulinooporności. Dobór metody leczenia zależy od rodzaju i nasilenia objawów u pacjentki oraz od chęci zajścia w ciążę.

W celu ustabilizowania hormonów i przeciwdziałania estrogenom często stosuje się środki antykoncepcyjne o małej zawartości hormonów.

Mogą one w ciągu kilku miesięcy spowodować regulację cykli menstruacyjnych, ustąpienie lub osłabienie krwawień macicznych oraz spadek poziomu androgenów (złagodzić hirsutyzm i trądzik).

W celu złagodzenia znacznego hirsutyzmu i trądziku stosuje się czasami doustne środki antykoncepcyjne w połączeniu z antyandrogenami, takimi jak spironolakton (Aldactone), flutamid (Eulexin) czy cyproteron (Cyprostat). Nadmierne owłosienie można usuwać przy pomocy depilacji, golenia lub elektrolizy, a na trądzik zastosować kurację antybiotykową i retinoidy.

W celu zwiększenia wrażliwości na insulinę podaje się metforminę (Glucophage). Wstępne badania wykazały również skuteczność tego leku w leczeniu hirsutyzmu spowodowanego PCOS oraz w regulacji cykli menstruacyjnych, jednak nieznany jest jeszcze jego wpływ na bezpłodność i inne objawy PCOS.

W celu zmniejszenia insulinooporności, ciśnienia tętniczego oraz zaburzeń lipidowych,  zaleca się obniżyć masę i zwiększyć aktywność fizyczną oraz wzbogacić dietę o zdrowe produkty, takie jak warzywa, owoce, orzechy i produkty pełnoziarniste. Obniżenie masy ciała i może również spowodować spadek stężenia testosteronu, insuliny i LH. Zaprzestanie palenia papierosów również wpływa na obniżenie stężenia androgenów.Zabiegi chirurgiczne w leczeniu PCOS stosuje się niezwykle rzadko. Jednym z zabiegów chirurgicznych jest resekcja klinowa, czyli usunięcie części jajnika, na której znajdują się torbiele, co ma na celu przywrócenie owulacji. Inna opcja to elektrokauteryzacja jajników, czyli niszczenie torbieli przy pomocy igły podłączonej do prądu. Obie te procedury mogą czasowo zwiększyć płodność, lecz mogą również pozostawić blizny i zrosty.

Kobiecie z PCOS, która chce zajść w ciążę podaje się zazwyczaj cytrynian klomifenu (Clomid) – lek stymulujący owulację. Innym lekiem jest gonadotropina ludzka (Pergonal), jednak zwiększa on prawdopodobieństwo ciąży mnogiej.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy, przyczyny i leczenie

Ryzyko może być wyższe, jeśli kobieta jest otyła lub jeśli ma matkę, siostrę bądź ciotkę z PCOS.

Zaburzenia hormonalne związane z tym schorzeniem mogą być m.in. przyczyną nieregularnych miesiączek i trudności zajścia w ciążę.

Zespół policystycznych jajkniów (PCOS) co to jest

Kobiety z zespołem policystycznych jajników mają hiperandrogenizm jajników, który oprócz problemów z płodnością, nadmiernego owłosienia, trądziku i łysienia androgenowego prowadzi do rozwoju otyłości brzusznej i jej niekorzystnych konsekwencji metabolicznych.

Ponadto u kobiet z PCOS występuje wrodzona insulinooporność i związana z nią hiperinsulinemia, która może prowadzić do rozwoju miażdżycy tętnic, nadciśnienia tętniczego i cukrzycy typu 2. Schorzenia te wpływają na choroby sercowo-naczyniowe.

Zaburzenia równowagi hormonalnej powodują, że komórki jajowe nie dojrzewają lub nie mogą zostać uwolnione do jajowodu podczas owulacji. Pęcherzyki jajnikowe otaczające komórki jajowe obumierają i zmieniają się w małe torbiele.

  • Badania hormonalne w pakiecieOcena stanu gospodarki hormonalnej kobiety
  • Cena: 250 zł
  • KUP ONLINE

Zespół policystycznych jajników objawy

Typowe dla PCOS objawy to (na podstawie wytycznych diagnostycznych International PCOS Network z 2018 r.):

  • nieregularne cykle miesiączkowe lub ich ograniczona liczba (mniej niż 8 w roku);
  • rzadkie owulacje lub ich brak;
  • hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego), dotyczy aż do 70 proc. kobiet z PCOS;
  • trądzik (na twarzy, klatce piersiowej, na plecach);
  • hiperandrogenizm (nadmiar androgenów, potwierdzony badaniem laboratoryjnym);
  • wielotorbielowate jajniki w obrazie USG.

Jednym z najbardziej dokuczliwych i zmniejszających komfort życia objawem zespołu policystycznych jajników jest hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie typu męskiego. Owłosienie pojawia się w okolicy twarzy, brodawek sutkowych, okolicy lędźwiowo-krzyżowej.

Ponadto kobiety te częściej zgłaszają nadmierny przyrost masy ciała i trudności w pozbyciu się nadmiernych kilogramów. Otyłość wiąże się często z występowaniem insulinooporności, co wpływa na problemy z masą ciała i zajściem w ciążę.

Stwierdzono również, że kobiety z PCOS częściej cierpią na zaburzenia natury psychicznej, w tym zaburzenia lękowo-depresyjne. Dlatego opieka nad kobietami z PCOS powinna być interdyscyplinarna i oprócz ginekologa, endokrynologa i diabetologa obejmować również dietetyka i psychologa.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) dieta

Dietoterapia wraz ze zwiększeniem aktywności fizycznej u kobiet chorych na PCOS poprawia efektywność leczenia farmakologicznego.

Dieta i umiarkowany, ale regularny wysiłek fizyczny (co najmniej 3–4 razy w tygodniu po 30 minut) może pomóc w zakresie redukcji masy ciała i obniżenia stężenia glukozy we krwi. Ponadto aktywność i dieta poprawia insulinowrażliwość komórek oraz zmniejsza lipotoksyczność tkanki tłuszczowej.

Dieta w zespole policystycznych jajników (PCOS)

Większość kobiet z PCOS szuka informacji o chorobie ze względu na nadmierne owłosienie, trądzik i nadwagę. Jednak zespół policystycznych jajników to nie tylko objawy, które widać, lecz przede wszystkim te, których nie da się dostrzec gołym okiem.

Diagnoza PCOS potrafi wstrząsnąć całym życiem i zmienić je o 180 stopni, ale pozwala też podjąć walkę z problemami, które trapiły Cię od dawna.

Teraz, kiedy wiesz już, z czym walczysz, pomogę Ci dobrać odpowiednią broń w postaci diety, treningu i suplementacji.

Spis treści:
Czym jest PCOS?
Jakie objawy daje PCOS?
Dieta w PCOS – podstawowe zasady
Dieta w PCOS – czego unikać?
Dieta w PCOS – polecane przepisy
Jak wesprzeć dietę w PCOS ćwiczeniami?
Suplementacja w PCOS

Czym jest PCOS?

Zespół policystycznych jajników jest najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym występującym u kobiet w wieku rozrodczym. Okazuje się, że dotyczy nawet 4-12% kobiet w wieku przedmenopauzalnym [1,2]. To oznacza, że nie jesteś sama z tym problemem – odsetek kobiet zmagających się z nim jest całkiem duży.

Ponieważ w powstawaniu PCOS znaczenie mają nie tylko czynniki środowiskowe i hormonalne, lecz także genetyczne, możliwe, że w Twojej rodzinie ktoś jeszcze ma PCOS lub podwyższony poziom androgenów (jeśli masz PCOS, zachęć kobiety w najbliższej rodzinie do zrobienia badań).

Aby rozpoznać PCOS, muszą być spełnione dwa z trzech kryteriów:

  1. Brak owulacji lub jej rzadkie występowanie,
  2. Hiperandrogenizm – czyli podwyższony poziom męskich hormonów płciowych u kobiet. To ten objaw przyczynia się do nadmiernego owłosienia i trądziku w PCOS,
  3. Obecność policystycznych jajników w obrazie USG – czyli torbieli zlokalizowanych w jajnikach.

Jakie objawy daje PCOS?

PCOS jest bardzo zróżnicowany w swoich objawach. W różnym wieku możesz zauważać różne dolegliwości lub mogą one silniej Ci doskwierać, inne nigdy nie wystąpią. Warto jednak wiedzieć, czego można się spodziewać – do objawów PCOS należą:

  • zaburzenia miesiączkowania (zarówno zbyt krótkie i skąpe, jak i zbyt długie i bolesne krwawienia),
  • trądzik,
  • niepłodność,
  • hirsutyzm – czyli nadmierne owłosienie ciała,
  • łysienie typu męskiego – czyli cofanie się linii włosów i przerzedzanie się włosów na szczycie głowy,
  • otyłość,
  • insulinooporność.

W zależności od tego, który objaw jest dominujący i który doskwiera najbardziej, kobieta może zgłosić się do różnych specjalistów, dlatego rozpoznanie PCOS często trwa dosyć długo.

Tutaj warto zaznaczyć, że odpowiednia diagnostyka i leczenie są kluczowe w PCOS, ponieważ jest to najczęstsza przyczyna niepłodności u kobiet. Dodatkowo niesie za sobą szereg powikłań w późniejszym czasie, głównie związanych z płodnością i utrzymaniem ciąży.

PCOS zwiększa także ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i zespołu metabolicznego, na który składa się:

  • otyłość brzuszna,
  • hipertryglicerydemia,
  • niski poziom cholesterolu HDL,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nieprawidłowa tolerancja glukozy lub cukrzyca [1].

Zdaję sobie sprawę z tego, że mając PCOS wiesz zapewne całkiem sporo, jeśli nie wszystko, na temat jego objawów, a moim celem nie jest straszenie możliwymi powikłaniami.

Chcę jednak zwrócić szczególną uwagę na to, jak ważne jest jego leczenie, bo nadal spotykam kobiety, które z różnych powodów bagatelizują PCOS lub nawet odmawiają leczenia.

Dieta i ćwiczenia są nieodłącznym elementem leczenia PCOS, jednak nigdy nie powinny zastępować stałej kontroli i stosowania się do zaleceń doświadczonego lekarza.

Dieta w PCOS – podstawowe zasady

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*