Rak gruczołu krokowego – leczenie hormonami

Rak prostaty, a właściwie rak gruczołu sterczowego, plasuje się w ścisłej czołówce statystyk zachorowalności i śmiertelności z przyczyn nowotworowych. W ciągu ostatnich dekad opracowano wiele technik leczenia choroby w różnych stadiach zaawansowania, dzięki czemu poprawiły się wskaźniki uleczalności. W dalszym ciągu pojawiają się też nowe, obiecujące formy terapii tego schorzenia.

Rak prostaty został opisany po raz pierwszy w 1853 roku przez chirurga J. Adams’a. Lekarz w swoich zapiskach określił obraz histologiczny jako „niezwykle rzadką zmianę”.

Tymczasem współczesne opracowanie Bello PA. i in. donosi, że rak prostaty jest u mężczyzn drugim pod względem zapadalności nowotworem na świecie.

Co wpłynęło na tak znaczne rozpowszechnienie nowotworu w populacji mężczyzn? 

Leczenie nowotworów prostaty – znajdź klinikę

  • Warszawa
  • Kraków
  • Poznań
  • Częstochowa

Po pierwsze, do początku XXI w. lekarze nie potrafili precyzyjnie odróżnić raka prostaty od innych typów rozrostów. Po drugie, w ciągu ostatniego stulecia znacznie wydłużyła się średnia długość życia, co stało się przyczyną wzrostu odsetka zgonów z powodu nowotworów.

Wreszcie udoskonalono metody diagnostyki przesiewowej (oznaczenie PSA-antygenu sterczowego), a niemożność ścisłego uzależnienia rozpoznania raka stercza od konkretnej wartości antygenu doprowadziła do jego nadrozpoznawalności.

W konsekwencji pojawił się trend dużej dynamiki wzrostu zachorowalności, stojącej w opozycji do obserwowanego spadku śmiertelności. Jak wynika z raportu Howlader N. i in.

populacyjne prawdopodobieństwo rozwinięcia się pełnoobjawowego raka stercza w ciągu dziesięciu lat u 30-letniego mężczyzny wynosi 1%. U 60-latka sięga już 6-7%.

50 lat temu pacjenci zgłaszali się do lekarza dopiero, gdy pojawiły się objawy świadczące o zaawansowanej chorobie. Stąd pierwszym w historii skutecznym sposobem leczenia raka stercza była hormonoterapia. Dziś wczesna wykrywalność pozostawia lekarzom większe pole manewru co przynosi wymierne korzyści dla pacjentów.

Od czego zależy wybór metody leczenia raka stercza?

Odpowiednia strategia postępowania po zdiagnozowaniu nowotworu stercza ma kluczowe znaczenie. Plan działania i rokowanie opiera się na dokładnej ocenie stadium zaawansowania w skali TNM z wykorzystaniem różnorodnych technik obrazowania. Pacjenta można zakwalifikować do jednej z trzech grup:

  • rak ograniczony do gruczołu krokowego (cecha T1, T2)
  • zmiany wykraczające poza torebkę gruczołu (cecha T3, N1)
  • rak rozsiany

Wybór konkretnego sposobu leczenia raka prostaty jest wypadkową wnikliwej analizy, w czasie której uwzględnia się między innymi wiek chorego, stadium klinicznego zaawansowania raka, przewidywaną długość życia, a także wpływ danej terapii na jakość życia chorego.

Jakie są metody leczenia chirurgicznego raka prostaty?

Rak gruczołu krokowego – leczenie hormonami

Wczesna faza rozrostu złośliwego przemawia za radykalnym wycięciem chirurgicznym stercza (prostatektomia) lub leczeniem miejscowym z wykorzystaniem radioterapii (RTH). W trakcie prostatektomii rutynowo wycina się węzły chłonne oraz pęcherzyki nasienne.

Załonowa prostatektomia wykonywana jest z cięcia w linii pośrodkowej od pępka do kości łonowej. Pacjent znajduje się w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.

Gdy istnieje ryzyko nacieczenia lokalnych węzłów chłonnych chirurg może je pobrać do badania histopatologicznego, bądź zlecić wykonanie badania wycinków podczas operacji (tzw. „intra”). Bezpośrednio po zakończeniu zabiegu w pęcherzu umieszczany jest cewnik (pozostaje na 1-2 tygodnie).

Pacjent w dobrym stanie ogólnym może opuścić szpital po kilku dniach. Zaleca się ograniczanie normalnej aktywności przez okres kilku tygodni.

Dostęp przez krocze, czyli z cięcia pomiędzy odbytem a moszną, jest wykorzystywany rzadziej ze względu na częstsze powikłania pod postacią zaburzeń erekcji oraz brak możliwości pobrania węzłów do badania histopatologicznego.

Zaletą procedury jest jednak krótszy czas zabiegu i rekonwalescencji. Techniki laparoskopowe z kolei cechują się bardzo dobrym efektem kosmetycznym, zapewniają krótszy czas hospitalizacji oraz powrotu do normalnej aktywności.

W każdej sytuacji po zabiegu operacyjnym regularnie kontroluje się poziom PSA w surowicy. Podwyższenie parametru może sugerować wznowę, a to z kolei wymusza konieczność poddania się radioterapii lub hormonoterapii w przypadku stwierdzenia przerzutów.

Leczenie nowotworu stercza za pomocą izotopu promieniotwórczego może mieć postać brachyterapii – źródło promieniowania znajduje się wówczas wewnątrz ciała pacjenta, jak i teleterapii, gdy źródło emitujące promieniowanie umieszczone jest zewnętrznie. W leczeniu początkowych stadiów raka stercza metody chirurgiczne, jak i RTH cechują się podobną skutecznością.

Niemniej leczenie z użyciem skalpela proponuje się młodszym mężczyznom, u których zastosowanie RTH mogłoby wiązać się z większą liczbą działań niepożądanych.

Do powikłań radioterapii należą przede wszystkim nudności, wymioty i biegunka, a także stany zapalne skóry, utrata owłosienia okolicy napromienianej, zapalenie przełyku, zaburzenia hematologiczne oraz zwłóknienia, przetoki i utrudnione gojenie.

Leczenie hormonami w raku stercza

Rak gruczołu krokowego – leczenie hormonami

Leczenie raka naciekającego poza stercz składa się z terapii hormonalnej, po której następuje etap napromieniania zmian. Rak stercza jest nowotworem hormonozależnym. Połączenie testosteronu z receptorami, obecnymi na komórkach prostaty, stymuluje ich rozwój. Szczególną rolę odgrywa tu dihydrotestosteron (DHT). Charakteryzuje się on dużym powinowactwem do receptorów komórkowych. Terapia hormonalna eliminuje wpływ DHT na komórki raka stercza. W tym celu pacjent przyjmuje leki z grupy agonistów LHRH (np. goserelina, leuprolid), przez krótki okres równolegle z antagonistami androgenowymi. Podobny rezultat można uzyskać przy pomocy zabiegu usuwającego jądra (orchiektomia). Akceptowalność kastracji chirugicznej w porównaniu do farmakologicznej jest jednak bardzo niska. Po wyeliminowaniu pobudzającego wpływu androgenów na komórki nowotworu przystępuje się do etapu napromieniania okolicy gruczołu krokowego. Zwykle po nim kontynuuje się hormonoterapię.

W sytuacji, gdy pacjent ma powyżej 70 lat, jego stan jest stabilny, ale współistnieją ciężkie choroby przewlekłe i oczekiwany czas życia jest krótki, można podjąć decyzję o odstąpieniu od leczenia, przyjmując strategie uważnego obserwowania. Każda interwencja medyczna może wiązać się z dużym ryzykiem dla chorego, a podjęte leczenie znacznie pogorszyć jakość życia. Leczenie przeciwnowotworowe podejmuje się dopiero gdy stwierdzi się postęp choroby.

Leczenie objawowe i nowoczesne techniki w leczeniu raka prostaty

Rak gruczołu krokowego – leczenie hormonami

Najbardziej zaawansowane stadia raka stercza wymagają zastosowania zabiegów, zmniejszających uciążliwe objawy w sytuacji blokady odpływu moczu. Należy do nich elektroresekcja przezcewkowa stercza (TURP) – wykonywana gdy objętość gruczołu nie przekracza 80 ml, oraz wyłonienie przezskórnej przetoki nerkowej (PPN). Celem obu interwencji jest odbarczenie dróg moczowych. Ciągła produkcja moczu razem z blokadą na poziomie cewki moczowej skutkuje bowiem stałym narastaniem ciśnienia, przyczyniającego się do silnych dolegliwości bólowych. 

Postęp w dziedzinie leczenia raka prostaty dokonuje się nadal. Nowoczesna technika NanoKnife pozwala za pomocą precyzyjnie dostarczonej do ogniska nowotworowego energii zniszczyć patologicznie zmienione komórki.

Obiecujące są również wyniki terapii skoncentrowanymi wiązkami ultradźwięków (HIFU). Komórki, ulegające apoptozie, są następnie usuwane w sposób naturalny z udziałem makrofagów. Jak stwierdza Ramsey CR i in.

, brak długoterminowych, dużych i porównywalnych badań nie pozwala jednak jeszcze wyciągnąć pewnych wniosków na temat skuteczności procedur małoinwazyjnych w porównaniu do innych metod.

Metody leczenia raka stercza – ceny w Polsce i za granicą

Podjęte interwencje medyczne u chorych na raka prostaty mają za zadanie przedłużyć życie lub poprawić jego komfort.

Leczenie raka prostaty w Polsce jest w dużej mierze refundowane przez NFZ, jednak refundacja nie obejmuje terapii nowymi lekami i metodami, które są bardzo kosztowne.

Przykładowo, terapia HIFU w ramach lecznictwa prywatnego w Polsce kosztuje 20 000 – 25 000 zł, a cena leczenia raka prostaty techniką NanoKnife to wydatek rzędu 50 000 zł.

W zagranicznych placówkach ceny są jednak na ogół znacznie wyższe: w Glasgow Royal Infirmary za leczenie NanoKnife trzeba zapłacić 15 000 £ (ponad 75 000 zł), natomiast cena HIFU w Cleveland Clinic w Toronto to 20 000 $, czyli w przeliczeniu na złotówki ponad 60 000 zł. Również inne techniki leczenia raka prostaty za granicą są kosztowne: leczenie za pomocą teleterapii w Harley Street Clinic w Londynie kosztuje 15 000 £ ok. 75 000 zł), a radykalna prostatektomia w tej placówce kosztuje 23 000-25 000 £ (100 000 zł). 

Referencje: Denmeade SR., Isaacs JT. A history of prostate cancer treatment. Nat Rev Cancer. 2002; 2(5): 389–396; Plata Bello A, Concepcion Masip T. Prostate cancer epidemiology. Archivos Espanoles de Urologia.

2014; 67(5): 373-382; Howlader N, Noone AM, Krapcho M, Garshell J, Miller D, Altekruse SF, Kosary CL, Yu M, Ruhl J, Tatalovich Z, Mariotto A, Lewis DR, Chen HS, Feuer EJ, Cronin KA. SEER Cancer Statistics Review 1975-2012; Borówka A, Dobruch J, Chłosta P.

Leczenie hormonalne chorych na raka gruczołu krokowego. Przegląd Urologiczny. 2011;1(65); Ramsay CR, Adewuyi TE, Gray J, Hislop J, Shirley MDF, Jayakody S. et al. Ablative therapy for people with localised prostate cancer: a systematic review and economic evaluation.

HEALTH TECHNOLOGY ASSESSMENT. 2015;19(49); Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy pod red. Radzisława Kordka. VIA MEDICA. 2013.

Leczenie nowotworów prostaty

– sprawdź ceny w 5 klinikach!

Oceń artykuł: 4.5/5 (opinie 8)

Rak prostaty – leczenie

W leczeniu raka gruczołu krokowego, w zależności od stopnia zaawansowania oraz dodatkowych czynników określanych przez lekarza, możemy stosować:

  •  leczenie chirurgiczne,
  • radioterapię,
  • hormonoterapię,
  • chemioterapię.

W niektórych, uzasadnionych, wypadkach można również wyłącznie obserwować pacjenta, aby podjąć odpowiednie kroki we właściwym momencie. O wyborze sposobu leczenia decyduje wiele czynników, m.in. stopień zaawansowania choroby, stopień złośliwości nowotworu, schorzenia współistniejące oraz wiek chorego.

W przypadku miejscowo zaawansowanego raka stercza najczęściej stosuje się leczenie radykalne, które często oznacza zabieg operacyjny – radykalną prostatektomię. Radioterapia stanowi często alternatywną metodę leczenia radykalnego, a decyzję odnośnie rodzaju leczenia podejmuje lekarz w porozumieniu z pacjentem.

Leczenie hormonalne polega na podawaniu długodziałających (średnio 3 miesiące) leków, które wstrzymują produkcję testosteronu, wpływającego na rozwój raka stercza. Hormonoterapia może być zastosowana zarówno we wczesnych stadiach choroby, jako leczenie wspomagające chirurgię lub radioterapię, jak i w postaci zaawansowanej.

Do tego typu leczenia kwalifikuje lekarz urolog lub onkolog, w oparciu o wyniki badań dodatkowych (np. stężenie testosteronu, PSA czy badania radiologiczne). Po pewnym czasie niestety dochodzi do wytworzenia oporności raka stercza na działanie hormonów. Najczęściej, jako pierwszy objaw obserwuje się wzrost stężenia PSA.

Stanowi to wskazanie do rozważenia leczenia chemioterapią.

Nowoczesna chemioterapia redukuje zarówno dolegliwości bólowe związane z chorobą (bóle kości itp.), poprawia jakość życia, obniża stężenie PSA ale, co najważniejsze, redukuje wielkość nowotworu i wydłuża przeżycie, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych.

O leczeniu chemioterapią decyduje lekarz onkolog w oparciu o całkowity przebieg choroby i stan chorego. Ważne jest, aby podczas leczenia chemioterapią pacjent był pod stałą kontrolą swojego lekarza urologa, ponieważ ma to istotny wpływ na dodatkową poprawę jakości życia.

W okresie pomiędzy jednym a drugim podaniem chemioterapii pacjent może przebywać w domu i prowadzić normalne życie.

Objawy uboczne pojawiające się podczas chemioterapii (tj. nudności, osłabienie, biegunka, gorączka itp.) należy zgłaszać lekarzowi, ponieważ większość z tych objawów stosunkowo łatwo można ograniczyć lub wręcz zlikwidować.

Leia também:  Jak rozpoznać co jest przyczyną infekcji intymnych? Jak leczyć infekcje i im zapobiegać?

Leczenie raka prostaty – najczęstsze pytania

Rozpoznano u mnie raka gruczołu krokowego. Jak będę leczony?

Decyzja o sposobie leczenia raka gruczołu krokowego zależy od wielu czynników. Najlepiej, jeżeli w jej podejmowaniu bierze udział wielodyscyplinarny zespół lekarzy: urolog, onkolog kliniczny i onkolog radioterapeuta.

Najważniejszy jest wyjściowy stopień zaawansowania choroby – istotne jest, czy nowotwór jest ograniczony tylko do gruczołu krokowego, czy wychodzi poza stercz (prostatę), wreszcie czy pojawiły się przerzuty do innych narządów lub tkanek. Lekarz bierze pod uwagę wyjściowe stężenie tzw.

antygenu swoistego dla prostaty (PSA). Jest to substancja wydzielana przez gruczoł krokowy, a w zwiększonej ilości przez komórki nowotworu tego narządu. Jej stężenie oznacza się we krwi.

Aby stwierdzić czy nie ma przerzutów wykonuje się badania rentgenowskie klatki piersiowej, USG jamy brzusznej, a jeżeli stężenie PSA jest wysokie, także scyntygrafię kości.

Scyntygrafia to badanie z użyciem specjalnego znacznika, które pokazuje, czy nie ma przerzutów w kościach – takie zmiany przerzutowe intensywniej wychwytują znacznik. Bardzo ważnych danych dostarcza także wynik badania mikroskopowego po biopsji prostaty. Na podstawie tych wszystkich informacji lekarz prowadzący (urolog, radioterapeuta lub onkolog) pomoże Panu podjąć decyzję o wyborze najlepszej dla Pana metody leczenia.

Czy  raka prostaty można wyleczyć?

Tak, jeżeli choroba zostanie rozpoznana wcześnie, to znaczy wtedy, kiedy rak nie zdążył jeszcze rozprzestrzenić się poza gruczoł krokowy. Leczenie, które jest w stanie wyleczyć pacjenta z nowotworu nazywa się w onkologii leczeniem radykalnym.

W przypadku raka prostaty są dwie metody leczenia radykalnego: chirurgia i radioterapia. Obydwie mają porównywalne wyniki jeśli chodzi o skuteczność, różnią się natomiast działaniami niepożądanymi.

To, która z tych metod jest dla Pana lepsza, może zasugerować lekarz, biorąc pod uwagę wiek, obecność dodatkowych chorób (zwłaszcza nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej, cukrzycy) czy przeciwwskazań do operacji. Bardzo istotne jest Pana zdanie na ten temat.

Jeśli nie ma wyraźnych przesłanek medycznych na korzyść jednej lub drugiej metody, decyzja należy do pacjenta.

Na czym polega leczenie operacyjne?

Operacja polega na usunięciu całego gruczołu krokowego, razem z przylegającymi do niego strukturami anatomicznymi  [rysunek]. Cięcie chirurgiczne przebiega zazwyczaj tuż nad spojeniem łonowym. Cewkę moczową łączy się następnie z pęcherzem moczowym.

Operacja taka nosi nazwę prostatektomii. Niedługo po zabiegu stężenie PSA powinno być bliskie zeru.

Do najczęstszych ubocznych skutków prostatektomii należą: zaburzenia wzwodu i wytrysku, nietrzymanie moczu i zwężenie zespolenia pęcherza moczowego z cewką, co może prowadzić do zatrzymania moczu.

Na czym polega radioterapia?

Radioterapia polega na napromienianiu gruczołu krokowego przy użyciu specjalnych aparatów. Całe leczenie trwa kilka tygodni. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz onkolog radioterapeuta wyznacza pole do napromieniania. Dzienna dawka napromieniania, tzw. frakcja, to zaledwie kilka minut leżenia pod aparatem do radioterapii.

Nie jest więc konieczne leżenie w szpitalu – można na radioterapię zgłaszać się ambulatoryjnie. Tak jak każda metoda leczenia, również radioterapia ma swoje działania niepożądane, tzw. odczyny popromienne.

Zwykle dotyczą one układu moczowego (pieczenia, bóle przy oddawaniu moczu), końcowego odcinka przewodu pokarmowego (biegunki, bolesne wypróżnienia, krew w stolcu) lub skóry (suchość i złuszczanie skóry, przebarwienia). Odczyny popromienne mogą pojawić się już w trakcie leczenia, a także wiele miesięcy po jego zakończeniu.

Zazwyczaj w większości przypadków radioterapia skojarzona jest z leczeniem hormonalnym, które rozpoczyna się zwykle na 3 miesiące przed radioterapią, jest kontynuowane w trakcie i często kilka miesięcy po radioterapii. Innym rodzajem radioterapii jest brachyterapia u chorych z małym zaawansowaniem choroby nowotworowej.

Polega ona na wprowadzeniu poprzez wkłute przez krocze igły (zabieg wykonuje się w pełnym znieczuleniu) izotopu promieniotwórczego bezpośrednio w okolice guza. Zabieg ten zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych gdyż ogranicza tzw. pole napromieniania najczęściej wyłącznie do guza nowotworowego.

Radioterapia u pacjentów z rakiem prostaty może być nie tylko leczeniem radykalnym. Czasem może być zastosowana u pacjentów po prostatektomii, u których doszło do nawrotu (tzw. wznowy miejscowej), ale tylko w miejscu po usuniętej wcześniej prostacie.

Jeżeli wystąpiły przerzuty do kości i związane z tym dolegliwości bólowe, można zastosować również napromienianie (jedną lub kilka frakcji) na konkretną okolicę zajętą przerzutami, np. na odcinek kręgosłupa, miednicę czy żebra. Takie leczenie zmniejsza dolegliwości bólowe i zapobiega złamaniom kości osłabionych przez przerzuty nowotworowe.

Możliwe jest również leczenie paliatywne (ograniczające rozwój choroby oraz dolegliwości bólowe) za pomocą izotopu promieniotwórczego podawanego doustnie.

O rodzaju terapii decyduje lekarz onkolog radioterapeuta.

Kiedy i w jakim celu stosuje się hormonoterapię?

Lekarz onkolog wybierze leczenie hormonalne wtedy, kiedy w momencie rozpoznania są obecne przerzuty lub bardzo wysokie PSA, a także zazwyczaj wtedy, kiedy dochodzi do nawrotu choroby po leczeniu radykalnym (operacji lub radioterapii).

Rak gruczołu krokowego rozwija się szybciej pod wpływem męskich hormonów (testosteronu i dihydrotestosteronu), a założeniem leczenia jest obniżenie stężenia tych hormonów we krwi. Większość hormonów męskich produkowana jest w jądrach. Klasyczną stosowaną od wielu lat metodą hormonoterapii jest operacyjne usunięcie obu jąder (tzw. kastracja chirurgiczna).

Zabieg ten jest stosunkowo prosty technicznie, jednak wielu mężczyzn nie godzi się na tę metodę z przyczyn psychologicznych.

Współcześnie dysponujemy lekami hormonalnymi, które doprowadzają do tzw. kastracji farmakologicznej – czyli również obniżają poziom męskich hormonów niemal do zera. Do terapii hormonalnej służą leki (implanty) podskórne podawane średnio co 12 tygodni.

Istnieją również doustne leki hormonalne. O rodzaju terapii decyduje lekarz urolog lub onkolog. Po włączeniu leczenia hormonalnego stężenie PSA obniża się, a przebieg choroby zostaje spowolniony.

Nie jest jednak możliwe całkowite wyleczenie, a tylko utrzymanie choroby pod kontrolą, nawet przez wiele miesięcy czy lat.

Jakie są wady hormonoterapii?

  • utrata masy kostnej prowadząca do osteoporozy
  • utrata masy mięśniowej i wzrost tkanki tłuszczowej
  • uderzenia gorąca
  • anemia
  • depresja
  • bolesne powiększenie piersi (ginekomastia)
  • obniżenie popędu płciowego (libido)
  • zaburzenia wzwodu (erekcji)

Do najczęstszych działań niepożądanych hormonoterapii należą: obniżenie popędu seksualnego, zaburzenia wzwodu, uderzenia gorąca, bolesne powiększenia piersi (ginekomastia).

Długotrwała hormonoterapia prowadzi również do zaburzeń metabolicznych, z których szczególnie istotne jest nasilenie resorpcji kostnej mogące w konsekwencji prowadzić do ubytków masy kostnej (osteoporozy).

Osłabienie kości może prowadzić do złamań i związanych z tym innych komplikacji i pobytów w szpitalu.

  • Leki, za pomocą których reguluje się procesy zachodzące w kościach to bisfosfoniany.
  • Jak zadbać o zdrowie kości w trakcie hormonoterapii ?
  • Rekomendujemy:
  • zapytać swojego lekarza o badanie mierzące gęstość kości (densytometria);
  • przebywać na słońcu około 15 minut dziennie aby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na witaminę D;
  • zwracać uwagę na występujący ból, jeśli trwa powyżej 7 – 10 dni należy skontaktować się z lekarzem;
  • zwracać uwagę na dietę, należy spożywać pokarmy mleczne, zawierające wapń i witaminę D;
  • systematycznie, codziennie ćwiczyć. Polecane jest zwłaszcza szybkie chodzenie, czy podnoszenie niewielkich ciężarków.

Kiedy stosuje się chemioterapię?

Do niedawna nowotwór złośliwy stercza był uważany za raka mało wrażliwego na chemioterapię. Ostatnie badania z nowymi lekami obaliły to twierdzenie.

Rozpoczęcie chemioterapii ma z reguły miejsce w momencie kiedy rak przestaje reagować na leczenie hormonalne i dochodzi do progresji choroby. Po pewnym okresie, (okres ten może być różny dla każdego chorego), leczenia hormonalnego komórki nowotworu stają się na to leczenie oporne, mówimy wtedy o hormonoopornym raku stercza.

Pierwszym sygnałem, że tak się dzieje jest zwykle systematyczny wzrost stężenia PSA. U chorych, u których PSA narasta powoli, czas od wzrostu PSA do wystąpienia przerzutów może wynosić wiele miesięcy lub lat.

Lekarz onkolog, na podstawie wcześniejszego przebiegu choroby, ocenia jak często powtarzać badania dodatkowe (scyntygrafia kości, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub kości, USG jamy brzusznej).

Jeśli w badaniach stwierdza się nowe ogniska choroby, czyli przerzuty, to w wielu przypadkach mogą one nie powodować dolegliwości odczuwalnych przez pacjenta, wówczas decyzja o momencie podjęcia leczenia chemioterapią należy do lekarza onkologa.

Zastosowanie chemioterapii może zmniejszyć dolegliwości bólowe, spowodować obniżenie stężenia PSA lub zahamować jego wzrost, poprawić  jakość życia (np. usprawnić codzienne czynności wykonywane przez chorego) ale przede wszystkim wydłuża czas przeżycia.

Decyzja o chemioterapii jest podejmowana przez lekarza onkologa w oparciu o cały obraz choroby, w tym stan chorego w danym momencie. Chemioterapia jest leczeniem cytotoksycznym, a więc mogą wystąpić działania niepożądane. Najczęściej występuje osłabienie, nudności . a czasem wymioty.

Może wystąpić również  przejściowe pogorszenie morfologii krwi, a co za tym idzie, upośledzenie odporności, skłonność do infekcji czy krwawień. Dokładna informacja o możliwych działaniach niepożądanych jest udzielana przez lekarza onkologa, który odpowiednio dobierze chemioterapię oraz leki, które zminimalizują prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych. W związku z tym należy zawsze informować lekarza prowadzącego o innych chorobach, które u Pana występują.

Rak prostaty – badania kliniczne

We wszystkich chorobach w tym także nowotworowych, poszukuje się nowych terapii. Badania kliniczne są organizowane z udziałem pacjentów i są niezbędne do zarejestrowania i wprowadzenia nowych leków do codziennego użytku.

Nie ma na chwilę obecną innych metod sprawdzenia efektywności nowego leczenia jak wyłącznie tzw. próba biologiczna. Badania kliniczne odpowiadają na pytania dotyczące zastosowania nowych terapii, badają skuteczność w danej jednostce chorobowej i bezpieczeństwo nowych leków.

Badania kliniczne mogą też analizować efektywność znanego leku w nowych jednostkach chorobowych.

Każde badanie kliniczne dotyczy specjalnie dobranej grupy pacjentów z określoną chorobą nowotworową, a nawet określonym jej stadium. Pacjent, musi spełniać kryteria włączenia do badania aby móc wziąć w nim udział.

Lekarz proponujący udział w badaniu klinicznym powinien szczegółowo poinformować o możliwych korzyściach i zagrożeniach wynikających z leczenia. Udział w badaniach klinicznych daje chorym szansę dostępu do nowych obiecujących terapii i jest całkowicie dobrowolny.

Leia também:  Awitaminoza witamin z grupy B

Każde badanie kliniczne musi uzyskać szereg zgód, zarówno ze strony administracji szpitala, organizacji rządowych (CEBK) oraz specjalnej komisji czuwającej nad etyczną stroną badania. Został stworzony nawet specjalny kodeks dobrej praktyki przeprowadzania badań klinicznych (GCP – Good Clinical Practice).

W Polsce, podobnie jak w EU i USA, dzięki badaniom klinicznym od wielu lat chorzy mają dostęp do najnowocześniejszych terapii.

Czy leczenie jest w ogóle konieczne?

W niektórych przypadkach, u pacjentów z rozpoznanym rakiem gruczołu krokowego, na pewnym początkowym etapie zaawansowania choroby, możliwa jest dokładna i częsta obserwacja (watchful waiting),z odroczeniem innych terapii.

Ma to miejsce u mężczyzn starszych lub w wieku podeszłym, u których rak stercza jest rozpoznany na wczesnym etapie i rozwija się powoli. Decydują o tym wyniki opisanych wyżej badań, głownie badania mikroskopowego po biopsji stercza, wyjściowe, najwyższe stężenie PSA i wyniki badań obrazowych.

Obserwacja polega na oznaczaniu PSA oraz badaniu urologicznym w odpowiednich odstępach czasu. O tym, czy można bezpiecznie pozostawić nowotwór w obserwacji decyduje lekarz.

Wielu pacjentów, obawia się jednak, że nieleczony nowotwór może się szybciej rozwijać, co jest powodem lęku podczas oczekiwania na kolejną wizytę. Rozmowa z lekarzem na temat własnych oczekiwań i obaw pozwoli wybrać najlepsze rozwiązanie.

Mam raka prostaty, jak mogę sobie pomóc i prowadzić zdrowe życie ?

Jest wiele codziennych aktywności, które pomagają w codziennym życiu pacjenta. Ważną rolę odgrywa dieta, ćwiczenia, styl i podejście do życia, wsparcie emocjonalne, oraz dobre samopoczucie.

Wcześniejsza dbałość o swoje zdrowie, z pewnością zaprocentuje w takiej sytuacji. Mimo, iż przyczyny powstawania raka stercza nie są do końca poznane, to prawidłowe odżywianie, odpowiednia ilość wypoczynku i regularnych ćwiczeń mogą poprawiać stan zdrowia i jego jakość, co jest nie bez znaczenia przy długotrwałym leczeniu.

Źródło: prostatanalata.pl

Podziel się

Ekspert: nowy rodzaj hormonoterapii o dwa lata opóźnia powstanie przerzutów raka prostaty

Dr Artur Drobniak z Oddziału Klinicznego Onkologii w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie zaznaczył, że wspomniane leki są bardzo potrzebne pacjentom z rakiem gruczołu krokowego, u których istnieje duże ryzyko powstania przerzutów, i których nowotwór jest oporny na leczenie tradycyjną hormonoterapią (inaczej: rak oporny na kastrację). Dzięki temu, że leki te można przyjmować w postaci tabletek w domu, pacjenci mogą normalnie funkcjonować, zachować aktywność – dodał.

Specjalista przypomniał, że w Polsce rośnie liczba zachorowań na raka prostaty. „W Polsce zbliżamy się do średniej europejskiej, gonimy mocno zaawansowaną technologicznie Europę Zachodnią” – powiedział onkolog. Zaznaczył, że od lat 80.

liczba zachorowań na raka prostaty w naszym kraju wzrosła siedmiokrotnie, a liczba zgonów 2,5-krotnie. Co roku notuje się 17 tys. nowych przypadków raka prostaty i pięć tys. zgonów z jego powodu. „Zatrważające jest to, że w Polsce aż 15 proc.

z nich rozpoznaje się w zaawansowanym stadium z przerzutami, gdzie możliwość wyleczenia zbliża się do zera. Natomiast w USA ten odsetek wynosi 3-4 proc.” – powiedział dr Drobniak.

„Wcześnie rozpoznany rak prostaty jest w pełni wyleczalny; nie mamy natomiast obecnie metod, by wyleczyć zaawansowane stadia tego nowotworu” – podkreślił specjalista.

Jak wyjaśnił, aby zwiększyć szansę na wczesne rozpoznanie raka gruczołu krokowego, mężczyźni po ukończeniu 50. roku życia powinni zgłosić się do urologa na badanie per rectum (palcem przez odbytnicę) oraz pomiar poziomu glikoproteiny określanej jako PSA.

Mężczyźni, którzy mieli bliskich krewnych z rakiem prostaty, powinni wykonywać te badania już od 40. roku życia. Również utrzymujące się zaburzenia w oddawaniu moczu, np.

parcie na mocz, ból przy oddawaniu moczu, przewlekłe infekcje układu moczowego, są wskazaniem do badania per rectum oraz oznaczenia poziomu PSA.

„Objawy, że coś dzieje się w drogach moczowych nie powinny być bagatelizowane” – zaznaczył dr Drobniak.

Zwrócił uwagę, że pacjenci często sami ma własną rękę stosują wtedy leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, zamiast poprosić lekarza podstawowej opieki zdrowotnej o skierowanie do urologa.

„Pacjent może być wtedy zdiagnozowany w ośrodku specjalistycznym i to jest najlepsze rozwiązanie” – ocenił.

Onkolog podkreślił, że poziom PSA może być podwyższony również w innych schorzeniach gruczołu krokowego, jak zapalenie czy rozrost prostaty.

Jeśli w kolejnych badaniach obserwuje się szybki wzrost poziomu PSA to może to sugerować rozwój raka. Wówczas należy wdrożyć kolejne opcje diagnostyczne, w tym badania obrazowe.

Ostateczną diagnozę stawia się na podstawie badania histopatologicznego tkanek pobranych podczas biopsji gruboigłowej.

Leczenie chorych na raka prostaty dobiera się w zależności od zaawansowania nowotworu i obecności przerzutów, wieku pacjenta, występowania u niego chorób współistniejących, tłumaczył dr Drobniak.

We wczesnym stadium zaawansowania stosuje się leczenie chirurgiczne oraz radioterapię – napromienianie prostaty i okolicznych tkanek, by zlikwidować przerzuty. W leczeniu uzupełniającym stosuje się tzw. hormonoterapię, która ma za zadanie obniżyć poziom lub zablokować działanie testosteronu (pobudzającego wzrost raka prostaty) i powstrzymać dalszy rozwój nowotworu.

Dr Drobniak zaznaczył, że po pewnym czasie rozwija się jednak oporność na standardowe leczenie hormonalne (rak oporny na kastrację). Rośnie poziom PSA, ale nie wykrywa się jeszcze przerzutów. W tej grupie pacjentów ogromne korzyści przynosi zastosowanie nowych leków z grupy tzw. antyandrogenów, które blokują działanie testosteronu w komórkach.

Na przykład badanie kliniczne nad lekiem z tej grupy o nazwie apalutamid wykazało, że może on nawet o 40 miesięcy opóźnić pojawienie się przerzutów w porównaniu ze standardową hormonoterapią, która opóźnia przerzuty o ok. 16 miesięcy. „To różnica dwóch lat. Mało jest leków przeciwnowotworowych, które tak spektakularnie mogą wpływać na opóźnienie rozwoju choroby i poprawę jakości życia pacjentów” – zaznaczył dr Drobniak.

Lek jest stosowany w wygodnej postaci tabletek, daje mało działań niepożądanych, a chorzy zachowują sprawność i aktywność.

Onkolog przypomniał, że obecnie leki z grupy nowych antyandrogenów mogą być w Polsce stosowane, gdy u chorych dojdzie już do przerzutów. „My chcielibyśmy móc wdrożyć nowoczesne leczenie zanim przerzuty się pojawią” – podsumował. (PAP)

Autorka: Joanna Morga

jjj/ zan/

Rak prostaty (rak gruczołu krokowego)

Rak prostaty najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn, oraz drugim, po raku płuca, pod względem ilości zgonów. W 2017 roku zdiagnozowano w Polsce ponad 16000 nowych zachorowań na raka prostaty oraz odnotowano ponad 5000 zgonów. Zachorowalność na raka prostaty wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie po 50 roku życia.

Badania przesiewowe (screening) u chorych w wieku 55-69 lat przeprowadzone w Europie, w ciągu 13 lat obserwacji, doprowadziły do zmniejszenia śmiertelności z powodu raka prostaty o 21%.

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka prostaty rośnie wraz z wiekiem. Rzadko rozpoznawany jest poniżej 40 r.ż. szczyt zachorowania występuje około 65-70 r.ż., osiągając ponad 60% ryzyko wystąpienia u osób powyżej 80 r.ż. W większości przypadków u osób w starszym wieku choroba nie występuje w postaci objawowej.

U mężczyzn rasy czarnej w USA i na Karaibach zachorowalność na raka prostaty jest najwyższa na świecie. Zachorowalność w krajach Europy zachodniej jest porównywalna.

Zwraca się uwagę na aspekty środowiskowe, co opisano badając zwiększoną zachorowalność osób pochodzenia azjatyckiego, które wyemigrowały do USA w porównaniu do ilości zachorowań w krajach ich pochodzenia. Do czynników ryzyka należy także spożywanie produktów bogatotłuszczowych.

Otyłość jest następnym czynnikiem ryzyka a z kolei zwiększona aktywność fizyczna jest czynnikiem ograniczającym to ryzyko. Spożycie produktów zawierających karotenoidy zmniejsza ryzyko zachorowania na raka prostaty.

Do czynników ryzyka należy także obciążenie genetyczne. Zachorowanie na raka prostaty u członka rodziny w pierwszej linii pokrewieństwa zwiększa ryzyko 2-3 krotnie. Im większa ilość przypadków zachorowania na raka prostaty w rodzinie, tym większe ryzyko, dochodzące nawet do 10-krotności ryzyka zachorowania w stosunku do populacji osób nieobciążonych dziedzicznie.

Jednym z badań pozwalających na wczesne wykrycie raka prostaty jest badanie poziomu antygeny specyficznego dla prostaty antygenu PSA (Prostate Specific Antigen). Norma wynosi < 4,0 ng/mL, ale należy pamiętać, że nawet u 10% osób z poziomem PSA w granicach normy może dojść do zachorowania na raka prostaty.

Z drugiej strony nawet u 25% mężczyzn z podwyższonym poziomem PSA nie ma raka prostaty. Do podwyższonego poziomu PSA może dochodzić także w ciągu 48 godzin od jazdy na rowerze lub stosunku płciowego. Badanie PSA powinni wykonywać mężczyźni po 50 r.ż.

lub młodsi, w rodzinach których dochodziło do zachorowań na ten nowotwór. Badaniem bardziej specyficznym jest oznaczanie t.zw. „wolnego” PSA (fPSA). Jest to frakcja całkowitej ilości PSA, wynosząca około 5% – 40%, niezwiązana z enzymami proteolitycznymi. Stosunek fPSA do PSA całkowitego powinien wynosić więcej niż 25%.

Jeśli jest mniejszy niż 10% uważa się, że ryzyko raka prostaty jest zwiększone. Jeszcze innym badaniem jest ocena gęstości PSA (stosunek stężenia PSA do objętości prostaty, ocenianej badaniem ultrasonograficznym (USG).

Badaniem, które pozwala na ocenę bezpośrednią gruczołu krokowego jest badanie przez odbyt (per rectum). Za pomocą tego badania można ocenić nie tylko wielkość gruczołu, ale jego konsystencję (twardość) i budowę (symetryczna, guzowata).

Badaniem najbardziej miarodajnym jest ultrasonografia przezodbytnicza (TRUS – TransRectal UltraSonography). Badania populacyjne wykazały, że badania przesiewowe nie są wskazane u osób po 70 r.ż., u których nie występują objawy związane z powiększeniem prostaty.

Uwaga: Mężczyźni po 50 r.ż. powinni mieć wykonane badanie przez odbyt i oceniony poziom PSA

Objawy związane są z powiększeniem gruczołu krokowego, przez który przechodzi cewka moczowa. Ucisk cewki koczowej prowadzi do dłuższego oddawania moczu, słabszego strumienia moczu, niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego, co z kolei powoduje uczucie parcia na mocz, częstsze oddawanie moczu oraz potrzebę nocnego oddawania moczu (nycturia).

Zastój moczu w pęcherzu może prowadzić do zakażeń układu moczowego, co objawia się bólem przy oddawaniu moczu lub bólem podbrzusza. Jeśli nowotwór rozwija się miejscowo i nacieka cewkę moczową może pojawić się krew w moczu (krwiomocz, hematuria). Bardziej zaawansowane miejscowo guzy mogą doprowadzić do całkowitego bezmoczu, zaburzeń oddawania stolca, bolesności krocza.

Przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych może doprowadzić do obrzęku kończyny dolnej lub genitaliów. Pierwszym objawem raka prostaty mogą być powikłania wynikające z przerzutów do kości, takie jak bóle kostne czy złamania patologiczne. Dopiero dalsza diagnostyka pozwala na wykrycie ich przyczyny, ale u mężczyzn po 50 r.ż.

zawsze należy myśleć o raku gruczołu krokowego jako o jednej z możliwych przyczyn.

Leia também:  Grzybica paznokci u nóg

Rak prostaty w 90% przypadków jest wykrywany w stadium miejscowym, a jedynie 10% w stadium zaawansowanym.

Mężczyźni, którzy dziedziczą mutacje genów supresorowych, biorących udział w naprawie DNA takich jak BRCA2 i BRCA1 są bardziej narażeni na występowanie agresywnych postaci raka prostaty.

Mutacje w innych genach biorących udział w naprawie DNA, takich jak ATM, CHEK2 i MSH2/MSH6 także związane są ze zwiększonym ryzykiem.

Pomimo tej wiedzy brak jest specyficznych rekomendacji dotyczących leczenia chorych z dziedzicznymi mutacjami tych genów lub rodzinnego występowania agresywnych postaci raka prostaty.

Badania poszczególnych mutacji genowych mogą być wykonywane w ośrodkach zajmujących się diagnostyką genetyczną. Mogą być wykonywane oddzielnie lub w kompleksie, często w postaci specyficznych testów (np. OncotypeDX® Genomic Prostate Score).

Pierwszym, podstawowym badaniem prostaty jest badanie tego narządu palcem przez odbyt (DRE – Dogital Rectal Examination). Niezbędna jest ocena poziomy antygenu sterczowego PSA w surowicy krwi. Do badań diagnostycznych należy ultrasonografia przez brzuszna lub, bardziej precyzyjna, ultrasonografia przezodbytowa (TRUS).

Badanie TRUS umożliwia pobranie wycinków biopsyjnych z prostaty. Pobiera się je osobno z każdego płata, uzyskując kilka wycinków (bioptatów) z każdego z nich. Następnym badaniem ,które pozwala ocenić stopień zaawansowania miejscowego jest tomografia komputerowa (TK) lub badanie rezonansem magnetycznym (MRI).

To ostatnie badanie uważa się za najbardziej dokładne w ocenie miejscowej raka prostaty. U chorych, u których podejrzewa się przerzuty do kości, lub stopień zaawansowania może wskazywać na ich istnienie, wykonuje się scyntygrafię kości (badanie izotopowe).

Ograniczeniem tego badania jest brak możliwości różnicowania zmian nowotworowych ze zmianami zapalnymi i pourazowymi.

Badanie klasyczne PET (Pozytonowa Emisyjna Tomografia) z użyciem izotopu glukozy jest rzadko stosowanym ze względu na mała aktywność metaboliczną komórek raka prostaty. W celu uwidocznienia zmian nowotworowych, w raku prostaty większe zastosowanie ma inny znacznik – cholina, znakowana radioaktywnym izotopem węgla lub fluoru.

Najczęstszym rodzajem zmian nowotworowych prostaty jest rak gruczołowy, występujący w 95% przypadków. Do mniej częstszych nowotworów należą nowotwory drobnokomórkowe (small-cell carcinoma) i nowotwory neuroendokrynne, które mogą stanowić także część utkania wraz z rakiem gruczołowym. Różnicowanie to jest ważne ze względu na odmienne sposoby leczenia w zależności od rodzaju nowotworu.

Zaawansowanie kliniczne raka prostaty określane jest według klasyfikacji TNM.

Czym jest klasyfikacja TNM i dlaczego jest tak istotna.

T (tumor) – guz pierwotny nowotworu
Tx nie można ocenić guza pierwotnego
T0 nie stwierdza się guza pierwotnego
T1 guz klinicznie niewidoczny w badaniach obrazowych, niebadalny
  T1a przypadkowo wykryty guz w wyciętej tkance < 5% objętości wyciętej tkanki
  T1b przypadkowo wykryty guz w wyciętej tkance > 5% objętości wyciętej tkanki
  T1c guz wykryty biopsją wykonaną z innych wskazań, np. podwyższony poziom PSA
T2 guz wyczuwalny lub widoczny w badaniach obrazowych, w obrębie prostaty
  T2a wielkość poniżej połowy jednego płata, guz ograniczony do jednego płata
  T2b wielkość powyżej połowy jednego płata, guz ograniczony do jednego płata
  T2c guz obejmuje oba płaty
T3 guz przekracza granice torebki gruczołu krokowego
  T3a guz nacieka poza torebkę, w tym mikroskopowe naciekanie szyi pęcherza moczowego
  T3b naciekanie pęcherzyków nasiennych
T4 guz nieruchomy lub naciekający przyległe struktury inne niż pęcherzyki nasienne, np. zwieracz zewnętrzny odbytu, pęcherz moczowy, mięsień dźwigacz odbytu, ściana miednicy
N (lymph nodes) – stan regionalnych węzłów chłonnych
Nx nie można ocenić regionalnych węzłów chłonnych
N0 brak przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych
N1 obecne przerzuty w regionalnych węzłach chłonnych
M (metastases) – przerzuty odległe
Mx brak możliwości oceny przerzutów odległych
M0 nie stwierdza się obecności przerzutów odległych
M1 obecne przerzuty odległe
  M1a przerzuty w jednym lub więcej pozaregionalnych węzłach chłonnych
  M1b przerzuty do kości
  M1c Przerzuty o innym umiejscowieniu niż wcześniej wymienione

Badanie histopatologiczne określa stopień złośliwości histologicznej osobno dla tkanki z każdego bioptatu. Pod uwagę bierze się dwie skrajne wartości i je dodaje. Badanie ocenia osobno stopień złośliwości dla płata prawego i lewego. Stopień złośliwości określa się punktowo od 1 pkt (rak wysoko zróżnicowany) do 5 pkt (rak niezróżnicowany).

Na podstawie klasyfikacji TNM (cechaT), oceny histopatologicznej z pobranych wycinków (skala Gleasona) oraz poziomu antygenu sterczowego PSA ocenia się stopnie ryzyka dla przebiegu raka prostaty

Tab. Stopnie ryzyka dla raka gruczołu krokowego

 Niskie ryzykoPośrednie ryzykoWysokie ryzyko
cecha T T1 – T2a T2b lub T2c lub
Skala Gleasona (GS) GS < 6 GS 7 lub GS 8 do 10 lub
Poziom PSA (ng/mL) PSA < 10 PSA 10 do 20 PSA > 20

Najbardziej optymalnym sposobem leczenia wczesnych postaci raka prostaty jest chirurgiczne usunięcie tego narządu. Polega ono na wycięciu prostaty klasycznym dojściem załonowym, ale bardziej popularne obecnie są zabiegi laparoskopowe. Coraz częściej zabiegi wycięcia prostaty wykonywane są za pomocą chirurgii robotowej.

Do najważniejszych zasad chirurgicznych, którymi należy się kierować, należy wycięcie nowotworu w granicach tkanek zdrowych, minimalna utrata krwi i maksymalne ograniczenie powikłań pooperacyjnych.

W ostatnim czasie do kryteriów związanych z wynikiem leczenia chirurgicznego doszła także jakość życia po operacji, co jest niezmiernie ważne także przy podejmowaniu decyzji odnośnie wskazań do zabiegu.

Jednak, biorąc pod uwagę nie tylko stopień zaawansowania nowotworu ale także wiek chorego, choroby współistniejące, ostatecznie o sposobie leczenia decyduje konsylium lekarskie złożone z onkologów klinicznych, radioterapeutów, urologów, radiologów i patologów po rozmowie z pacjentem. Opcje lecznicze, w zależności od stopnia ryzyka podano w poniższej tabeli (na podstawie poz. 2. piśm.).

Tab. Opcje lecznicze w zależności od stopnia ryzyka raka prostaty

Grupy ryzyka dla raka gruczołu krokowegoNiskie ryzykoPośrednie ryzykoWysokie ryzyko
• Radykalne wycięcie prostaty,• Dokładna okresowa kontrola,• Brachyterapia (radioterapia miejscowa),• Teleterapia (radioterapia zewnętrzna) • Radykalne wycięcie prostaty,• Dokładna okresowa kontrola,• Brachyterapia (radioterapia miejscowa),• Teleterapia (radioterapia zewnętrzna) +/- ADT • ADT + Radioterapia + ADT,• Radykalne wycięcie prostaty z limfadenektomią (wycięcie regionalnych węzłów chłonnych

ADT – hormonalne leczenie antyandrogenowe (Androgen Deprivation Therapy)

Interesującą opcją leczenia jest terapia protonowa.

Polega ona na zastosowaniu energii protonów metodą skumulowanej wiązki, co pozwala chronić okoliczne tkanki, leżące w najbliższej odległości od gruczołu krokowego, przed ich szkodliwym działaniem.

Jak dotychczas nie ma jednak wystarczających dowodów, pozwalających stwierdzić, że ta metoda leczenia jest lepsza pod względem terapeutycznym od „klasycznej” radioterapii.

Jest to nieinwazyjna metoda leczenia guzów, w tym nowotworów prostaty, polegająca na zastosowaniu wysokoskupionej wiązki fal ultradźwiękowych do miejscowego podniesienia temperatury tkanek, które ma na celu doprowadzenie do jej zniszczenia.

Metoda HIFU może być stosowana jako leczenie pierwszorzutowe lub w przypadku niepowodzenia innych form terapii, takich jak brachyterapia. Charakteryzuje się niskim odsetkiem powikłań i porównywalnym do innych metod leczenia odsetkiem wznów miejscowych. Metoda HIFU jest obecnie traktowana jako terapia eksperymentalna, ale coraz częściej stosowana.

W tym stopniu zaawansowania leczenie chirurgiczne nie jest zalecane, poza chorymi w stopniu zaawansowania T3a, u których po zabiegu należy wykonać radioterapię.

Opcją zabiegu operacyjnego jest wykonanie wycięcia prostaty połączone z wycięciem regionalnych węzłów chłonnych, ale częściej stosuje się leczenie hormonalne antyandrogenowe (ADT) w połączeniu z radioterapią (ADT – Radioterapia – ADT), ze względu na niepewną rokowniczo wartość wycięcia węzłów chłonnych.(1)

W przypadku stwierdzenia po zabiegu wycięcia prostaty naciekania torebki gruczołu lub/i naciekania pęcherzyków nasiennych należy pacjenta zakwalifikować do uzupełniającej radioterapii, najczęściej w połączeniu z terapią antyandrogenną.

Leczeniem z wybory są leki antyandrogenne (ADT) mające na celu zmniejszenie poziomu tersosteronu. W przypadku braku odpowiedzi na leki ADT (t.zw.

pacjenci oporni na kastrację farmakologiczną) stosuje się leki antyandrogenne drugiej generacji (enzalutamid, abiraterone – inhibitor enzymu CYP17A biorącego udział w syntezie androgenów), kastrację chirurgiczną, cytostatyki (mitoxantron, docetaxel, cabazitaxel, leki immunologiczne (sipilueucel-T). Stosuje się także terapię radem (radium223).

Objawy przerzutów raka prostaty do kości

Rak prostaty jest nowotworem, w którym, w zaawansowanej postaci, często obserwuje się przerzuty do kości. Do objawów należy ból, spowodowany naciekaniem okostnej i okolicznych struktur nerwowych. Mogą wystąpić także złamania patologiczne, aczkolwiek nie są one częste.

Leczenie przerzutów raka prostaty do kości

Leczenie przerzutów do kości w raku prostaty polega przede wszystkim na farmakologicznym zmniejszeniu dolegliwości bólowych. Poza lekami typowo przeciwbólowymi należy rozważyć leki zmniejszające obrzęk (sterydy) oraz leki stosowane pomocniczo w przypadku bólów neuropatycznych związanych z naciekaniem nerwów ( np.

gabapentyna). W przypadku pojedynczych, zlokalizowanych miejsc bólowych stosuje się radioterapię. Uogólnione, rozległe dolegliwości bólowe związane z licznymi przerzutami do kości można leczyć wykorzystując preparaty zawierające radioaktywne izotopy strontu Sr89.

Leczenie to wykonywane jest w szpitalnych zakładach medycyny nuklearnej.

Przerzuty do kości raka prostaty, w odróżnieniu od przerzutów innych nowotworów, mają formę osteosklerotyczną, t.zn, zwiększającą gęstość kości, a nie osteolityczną (zmniejszającą gęstość). Jednak także w przypadku tych przerzutów podaje się niektóre leki zmniejszające aktywność komórek rozrzedzających gęstość kości (osteoklasty) jakimi są bifosfoniany.

Opracowanie: dr hab. n. med. Tomasz Jastrzębski, prof. ndzw. GUMed Klinika Chirurgii Onkologicznej

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku

Piśmiennictwo:

  1. Cancer. Principles and Practice of Oncology. DeVita, Hellman, Rosenberg. Wyd. Wolters Kluwer 2019;
  2. Parker C. i wsp.: Cancer of the prostate: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2015;25(suppl):v69-v77.
  3. Guidelines on Prostate Cancer. Wytyczne postępowania u chorych na raka stercza. PTU 2011
  4. Cheng H. i wsp.: Prostate Cancer Screening in a New Era of Genetics. Clin Genitourin Cancer 2017;15:625-628;
  5. Badania genetyczne – Oncotype DX prostaty – Europejskie Centrum Zdrowia Otwock
  6. Hostiou T. i wsp.: Salvage high-intensity focused ultrasound for locally recurrent prostate cancer after low-dose-rate brachytherapy: oncological and functional outcomes. BJU Int 2019 May;
  7. Glybochko P. i wsp.: Hemiablation of Localized Prostate Cancer by High-Intensity Focused Ultrasound: A Series of 35 Cases. Oncology 2019;97:44-48;
  8. Stabile A. i wsp.: Medium-term oncological outcomes in a large cohort of men treated with either focal or hemi-ablation using high-intensity focused ultrasonography for primary localized prostate cancer. BJU Int 2019 Feb.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*