Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Omdlenie jest częstym problemem medycznym. Wielu z nas miało do czynienia z sytuacją kiedy ktoś nagle osunął się na ziemię zemdlał lub zasłabł.

Zasłabnięcie jednak dotyczy sytuacji, kiedy nie doszło do utraty przytomności, a omdlenie wiąże się z krótkotrwałą utratą przytomności (definicja dostępne tutaj) i jest wywołane przejściowym niedotlenieniem mózgu.  Omdlenie może wystąpić u zdrowego człowieka.

Jednak dużo częściej dotyczy osób, u których stwierdza się między innymi, niskie ciśnienie krwi, przewlekłe zmęczenie, niedokrwistość, niedożywienie. Występuje również bardzo często w czasie dojrzewania, przekwitania oraz ciąży.

Kliknij tutaj i wejdź na bezpłatny kurs pierwszej pomocy online

Omdlenie pierwsza pomoc- definicja i statystyka:

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Podział ze względu na przyczyny omdlenia:

Omdlenie wazowagalne (neurokardialne) to najczęściej spotykany typ omdlenia. Jest najczęstszą przyczyną omdlenia u młodzieży. Może być wywołane:

  • bólem,
  • wysiłkiem,
  • wyczerpaniem,
  • odwodnieniem,
  • głodem,
  • strachem,
  • widokiem np krwi,
  • silnym przeżyciem emocjonalnym.

Omdlenie kardiogenne jest najczęściej wywołane zaburzeniami pracy serca lub nieprawidłową pracą serca, lub utratą krwi (krwotok zewnętrzny lub wewnętrzny)

Omdlenie wywołane hipotensją orostatyczną czyli chwilowym i przejściowym obniżeniem ciśnienia krwi. Może wystąpić podczas nagłego podniesienia się z pozycji siedzącej lub leżącej. U osób w wieku podeszłym na skutek przyjmowania leków obniżających ciśnienie krwi taka sytuacja może wystąpić również po obfitym posiłku.

Omdlenie pierwsza pomoc- negatywne skutki utraty przytomności

Omdlenie bardzo często występuje nagle, a poprzedzone jest uczuciem osłabienia, zawrotami głowy, nudnościami, złym samopoczuciem. Zdarza się że poszkodowani skarżą się na zaburzenia wzroku  tzw “mroczki przed oczami”. Nagłe wystąpienie silnego pocenia się lub kołatania serca.

Niestety na skutek spadku ciśnienia tętniczego krwi, zwolnienia akcji serca i nagłej utraty przytomności może dojść do wstąpienia obrażeń ciała. Poszkodowany tracąc kontrolę nad własnym ciałem upada na ulicę, chodnik, podłogę lub jeśli jedzie samochodem powoduje wypadek drogowy.

Szczególnie niebezpieczne są obrażenia w okolicach głowy, towarzyszyć temu zjawisku mogą także drgawki, prężenia ciała, a nawet bezwiedne oddanie moczu.

Omdlenie pierwsza pomoc postępuj według poniższych zasad:

  1. Staraj się podtrzymać poszkodowanego, aby złagodzić jego upadek (jeśli jesteś świadkiem zdarzenia).
  2. Jeśli nie byłeś świadkiem zdarzenia oceń sytuacje i bezpieczeństwo.
  3. Ułóż poszkodowanego na twardym podłożu.
  4. Udrożnij drogi oddechowe i sprawdź czy poszkodowany oddycha.

  5. Jeśli poszkodowany oddycha zapewnij dostęp świeżego powietrza, rozluźnij ubranie (krawat).
  6. Wynieś poszkodowanego jeśli do omdlenia doszło np w saunie, windzie lub zadymionym pomieszczeniu.
  7. Ułóż poszkodowanego w pozycji bezpiecznej lub czterokończynowej.

  8. Wezwij pogotowie ratunkowe jeśli poszkodowany nie odzyskuje przytomności lub doznał urazu (tamuj krwotoki wpis!!!).
  9. Kontroluj oddech u poszkodowanego.
  10. Nie podawaj poszkodowanemu niczego do picia i jedzenia (ryzyko zadławienia).
  11. Chroń poszkodowanego przed nadmiernym wychłodzeniem/ przegrzaniem.

  12. Jeśli odzyskał przytomność zbierz wywiad (SAMPLE) zapewnij komfort psychiczny.
  13. Jeśli poszkodowany nie oddycha rozpocznij resuscytację.

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Omdlenie pierwsza pomoc- wezwanie ambulansu pogotowia ratunkowego

Czy zawsze kiedy dojdzie do omdlenia należy wezwać zespół ratownictwa medycznego? Nie można jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie są sytuacje kiedy taka pomoc będzie niezbędna.

W sytuacji kiedy poszkodowany nie odzyskuje przytomności, doznał obrażeń w okolicach głowy, odczuwa ból w klatce piersiowej, kołatania serca, jest nie logiczny (nie wie gdzie jest, jak się nazywa).

Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że każda utrata przytomności powinna być skonsultowana z lekarzem (np rodzinnym).

Każdy pacjent jest inny i tylko dogłębny wywiad lub wykonanie badań dodatkowych da nam pewność czy sytuacja ta była incydentem jednorazowym czy wymaga dalszego leczenia. W zapobieganiu omdleniom ważne jest, aby odizolować poszkodowanego od czynników mogących taki stan wywołać np:

  • widok krwi,
  • szybkie wstawanie z łóżka,
  • nie jedzenie śniadania
  • nie dbanie o właściwe nawodnienie organizmu.

pozdrawiam

Adrian Zadorecki  

Omdlenie – przyczyny, rodzaje omdleń, pierwsza pomoc, objawy zwiastujące

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc
fot. Adobe Stock

Omdlenie to stan krótkotrwałej utraty przytomności (świadomości), który zazwyczaj jest nagły i po niedługim czasie (do 20 sekund) ustępuje, a osoba omdlała samoistnie odzyskuje świadomość. Omdlenie wiąże się z przejściowym, ostrym niedokrwieniem mózgu, odpływem krwi z mózgu lub zbyt małą zawartością tlenu we krwi docierającej do głowy.

Spis treści:

Przyczyny omdlenia. Jakie są rodzaje omdleń i jak im zapobiegać?

Omdlenie może mieć wiele przyczyn, w związku z czym istnieje kilka jego rodzajów. Najczęstszym typowym omdleniem, niezwiązanym z chorobą, jest omdlenie wazowagalne.

Omdlenie wazowagalne (inaczej odruchowe, neurogenne) to omdlenie spowodowane przykrymi bodźcami fizycznymi lub emocjonalnymi, jak ból, strach, widok krwi, kasłanie, ściskanie kołnierzyka, brak wentylacji w pomieszczeniu czy tłok w miejscu, gdzie przebywa dana osoba. Jest to najczęstszy rodzaj omdleń u ludzi młodych, bez chorób serca, ale zdarza się też u osób starszych.

Omdlenie wazowagalne przeważnie występuje podczas stania i wcześniej daje sygnały zwiastujące, takie jak osłabienie, nudności, pocenie się, ziewanie czy zamazane widzenie. Jego podłożem jest zaburzona reakcja odruchowa, która prowadzi do rozszerzenia naczyń lub zwolnienia pracy serca poniżej normy (bradykardii).

Zapobieganie omdleniu wazowagalnemupolega na:

  • unikaniu sytuacji sprzyjających omdleniu: ciasnych, dusznych pomieszczeń, odwodnieniu,
  • przyjmowaniu dużej ilości płynów, 
  • leczeniu przyczyn omdlenia, np. kaszlu,
  • reagowaniu na objawy zwiastujące (przyjmowanie pozycji leżącej lub siedzącej, niektórym pomaga wysiłek izometryczny: ściskanie piłeczki, krzyżowanie nóg, napinanie mięśni brzucha),
  • treningu ortostatycznym,
  • noszeniu uciskowych pończoch,
  • regularnej aktywności fizycznej,
  • spaniu z głową uniesioną wyżej niż reszta ciała.

Hipotensja ortostatyczna jest inną nierzadką przyczyną omdleń. To spadek ciśnienia tętniczego pojawiający się w ciągu 3 minut od przyjęcia pozycji stojącej.

Ten rodzaj omdleń częściej występuje u osób nadużywających alkoholu oraz przyjmujących leki diuretyczne i rozszerzające naczynia krwionośne. Częstość występowania hipotensji ortostatycznej rośnie z wiekiem.

Szacuje się, że dotyczy nawet co trzeciej osoby starszej.

Zespół zatoki tętnicy szyjnej (nadwrażliwość zatoki szyjnej) powoduje omdlenia związane z uciskiem tętnicy szyjnej.

Przyczyną jest zbyt duża wrażliwość baroreceptorów umiejscowionych w pobliżu tego naczynia.  Nadwrażliwość zatoki szyjnej występuje rzadko (ok. 1% omdleń).

Aby zapobiec utracie przytomności u niektórych pacjentów stosuje się wszczepienie dwujamowego stymulatora serca (sztucznego rozrusznika serca).

Omdlenie kardiogenne wywołane jest chorobą serca lub arytmią. Zazwyczaj występuje nagle i równie nagle i samoistnie przemija. Aby zapobiec tego rodzaju omdleniom, należy wyleczyć chorobę powodującą utraty świadomości. Wcześniej lekarz powinien zlecić badanie EKG metodą Holtera, aby wykryć ewentualną arytmię, lub inne badanie elektrofizjologiczne.

Omdlenie z przyczyn naczyniowomózgowych może zdarzyć się podczas napadu migreny, zwężenia tętnicy, napadu niedokrwienia mózgu np. u osób starszych z objawami miażdżycy. By zapobiegać tego typu omdleniom, należy leczyć chorobę podstawową.

Omdlenie w zatorowości płucnej występuje u osób ze zwężeniem lub zamknięciem naczyń płucnych. Towarzyszy mu duszność, przyspieszony oddech, dolegliwości w klatce piersiowej oraz sinica ciała. 

Omdlenie z przyczyn metabolicznych

Omdlenie – pierwsza pomoc

Zapewne każdy z nas przynajmniej raz w życiu doświadczył omdlenia. Nagłe uczucie gorąca pełzającego po całym ciele, szum w głowie, mroczki przed oczami i finalnie zaskakujące stwierdzenie, że siedzimy na podłodze, choć przed chwilą staliśmy.

Przyczyn omdlenia może być wiele: duszne pomieszczenie, brak czasu na zjedzenie śniadania… wymieniać można w nieskończoność. Zastanówmy się, co zrobić w takiej sytuacji, by w przyszłości, w spokoju i bez paniki, udzielić odpowiedniej pomocy osobie poszkodowanej.

Jak skutecznie pomóc?

Omdlenie to krótkotrwała i przemijająca utrata przytomności spowodowana zwykle chwilowym zmniejszeniem ilości tlenu dostarczanego do mózgu. Osoba po omdleniu po chwili sama odzyskuje przytomność.

Przyczyn omdleń może być bardzo wiele. Duszne pomieszczenie, wysoka temperatura, silny stres bądź wstrząs emocjonalny, przebywanie w pozycji stojącej przez długi czas, nagły spadek ciśnienia, odwodnienie, choroby układu krążenia czy też zbyt szybkie powstanie z pozycji siedzącej do pozycji stojącej (tzw. omdlenie ortostatyczne).

Omdlenie z reguły nie jest zwiastunem żadnych poważnych, zagrażających życiu lub zdrowiu wydarzeń, jednak pamiętajmy – jeśli podobne incydenty powtarzają się, należy niezwłocznie udać się na kontrolę i badania do lekarza pierwszego kontaktu, który pomoże znaleźć przyczynę nawracających omdleń.

W jaki sposób pomóc osobie po omdleniu?

Niezwłocznie powinniśmy sprawdzić, czy osoba poszkodowana oddycha – odchylmy więc głowę poszkodowanego ku tyłowi i nasłuchujmy przez 10 sekund. Powinniśmy usłyszeć przynajmniej 2 oddechy w tym czasie.

Jeśli incydent zdarzył się w dusznym pomieszczeniu, należy, jeśli istnieje taka możliwość, osobę poszkodowaną przetransportować na zewnątrz. Trzeba również zadbać o rozpędzenie tłumu ciekawskich, zależy nam bowiem na dostępie do świeżego powietrza. Po kilku chwilach poszkodowany powinien odzyskać świadomość.

Jeśli tak się nie dzieje, powinniśmy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe, a osobę, która zemdlała, ułożyć w pozycji bezpiecznej, monitorując jej czynności życiowe do czasu przyjazdu pogotowia.

Pamiętajmy też, by nie wykonywać czynności często błędnie przedstawianych w telewizji jako remedium dla człowieka, który zemdlał. Chlustanie wodą po twarzy bądź policzkowanie być może wygląda efektownie na ekranie kinowym, w rzeczywistości NIE JEST sposobem, w jaki pomagamy!

  • Proste, prawda?
  • Więc w razie konieczności – do dzieła!
  • Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc
Leia também:  Przewlekłe zaparcia – przyczyny, objawy, skutki i leczenie długotrwałych zaparć

Omdlenie – przyczyny, diagnostyka, pierwsza pomoc

Omdlenie to przemijająca utrata przytomności oraz napięcia posturalnego spowodowana chwilowym zmniejszeniem przepływu krwi w mózgu ustępująca samoistnie. Aby doszło do omdlenia, wystarczy już kilkusekundowe przerwanie dopływu krwi do mózgu lub zmniejszenie ilości dostarczanego do niego tlenu o 20%.

Zwykle trwa ono od kilku sekund do kilku minut i jest opisywane przez osoby, które go doświadczyły, jako odczucie „ciemności przed oczami”. Szacuje się, że znaczna większość społeczeństwa na którymś etapie swojego życia doświadczyła lub też doświadczy tego stanu.

Co jeszcze powinien więc wiedzieć każdy z nas na temat omdleń? Po więcej informacji na ten temat zapraszamy do naszego artykułu.

Przyczyny omdleń

Choć omdlenia mogą występować bez żadnej uchwytnej przyczyny, mogą być one spowodowane m.in.:

  • Niskim ciśnieniem tętniczym krwi,
  • Odwodnieniem,
  • Zbyt niskim stężeniem glukozy we krwi,
  • Silnymi emocjami np. strachem,
  • Silnymi bodźcami bólowymi,
  • Długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej,
  • Zbyt szybkie podniesienie się z pozycji leżącej lub wstanie z pozycji siedzącej,
  • Silnym kaszlem,
  • Zbyt wysoką temperaturą otoczenia,
  • Długotrwałym lub zbyt intensywnym wysiłkiem fizycznym,
  • Drgawkami,
  • Nadmiernym spożyciem alkoholu,
  • Spożyciem substancji psychoaktywnych.

Dodatkowo również niektóre leki mogą zwiększać ryzyko omdlenia, co ma miejsce szczególnie u pacjentów przyjmujących leki przeciwnadciśnieniowe, przeciwalergiczne i przeciwdepresyjne, oraz chorych na cukrzycę, arytmię, a także napady lękowe.

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Rodzaje omdleń

Z uwagi na przyczyny oraz mechanizmy, które doprowadziły do wystąpienia omdlenia, możemy wyróżnić różne rodzaje omdleń:

  • Omdlenia w wyniku hipotonii ortostatycznej – to epizody chwilowej utraty przytomności w wyniku nagłego spadku krwi przy zmianie pozycji na stojącą – ich przyczyną mogą być zaburzenia krążenia.
  • Omdlenia spowodowane zaburzeniami rytmu serca – np. w przebiegu migotania przedsionków.
  • Omdlenia związane z chorobami naczyń mózgowych.
  • Omdlenia odruchowe – wynik chwilowego zmniejszonego dostarczania krwi do mózgu wskutek niewystarczającej pracy serca. Do omdlenia dochodzi wskutek niewłaściwego przekazania impulsu nerwowego, co powoduje rozszerzenie naczyń lub bradykardię. Występują zwykle u osób młodych, bez towarzyszących chorób serca , choć mogą pojawić się także u osób starszych ze współistniejącą chorobą organiczną serca. To ten rodzaj omdleń występuje najczęściej.

Diagnostyka omdleń

Jeżeli pacjent jest w stanie ogólnym dobrym i nastąpiło jednorazowe omdlenie bez żadnych dodatkowych i niepokojących objawów, to taka sytuacja nie wymaga diagnostyki.

Konsultacji lekarskiej wymagają za to często powtarzające się omdlenia (>1 w miesiącu), szczególnie jeśli wcześniej takie sytuacje nie występowały, a także u osób z poważnymi schorzeniami m.in.

serca i mózgu oraz u osób starszych.

Podczas wizyty lekarz zbierze dokładny wywiad dotyczący okoliczności zdarzenia, a także aktualnych chorób i przyjmowanych leków i innych suplementów.

W trakcie rozmowy z lekarzem warto podać jak najwięcej szczegółów, które towarzyszyły omdleniu np. kołatania serca, ból głowy, silne uczucie lęku oraz poinformować go o występowaniu w rodzinie nagłych zgonów.

W zależności od wywiadu i badania fizykalnego lekarz może zlecić badania dodatkowe m.in.:

  • Badanie morfologii krwi,
  • EKG (ocena aktywności elektrycznej serca),
  • UKG (ocena budowy i funkcji serca),
  • EEG (ocena aktywności elektrycznej mózgu),
  • Badanie Holterowskie (monitorujące pracę serca przez 24 godziny na dobę).

Na podstawie wywiadu i wykonanych badań dodatkowych lekarz zadecyduje o postawieniu diagnozy, ewentualnym leczeniu lub o pogłębieniu diagnostyki. Warto pamiętać, że im więcej informacji pacjent dostarczy lekarzowi, tym szybsza i bardziej trafna będzie postawiona przez niego diagnoza.

Pierwsza pomoc przy omdleniach

W przypadku omdlenia należy w pierwszej kolejności odsunąć gapiów i zapewnić osobie poszkodowanej dostęp świeżego powietrza. Następnie delikatnie ułożyć omdlałego na plecach i po udrożnieniu dróg oddechowych ocenić jego funkcje życiowe (oddech przez 10 sekund i tętno – zalecane do wykonania tylko przez osoby z doświadczeniem).

Jeżeli poszkodowany oddycha, należy umieścić go w pozycji bezpiecznej. Jeżeli poszkodowany nie oddycha, należy zadzwonić po pogotowie i rozpocząć wykonywanie RKO według algorytmu BLS (30 uciśnięć klatki piersiowej : 2 wdechy).

Przypadek omdlenia może w każdej chwili dotknąć nas lub naszych bliskich, dlatego też warto wiedzieć, jak postąpić w takiej sytuacji i kiedy należy udać się po pomoc do specjalisty.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Jak rozpoznać omdlenie i jak udzielić pierwszej pomocy? – Blog

Omdlenie należy do najczęstszych przyczyn krótkotrwałych utrat przytomności. Szacuje się, że wystarczy przerwanie dopływu krwi do mózgu na czas 6-8 sekund, aby doszło do omdlenia.

W jaki sposób je rozpoznać? Co zwykle poprzedza omdlenie i jakie mogą być jego przyczyny? Upewnijmy się, że wiemy, jak udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy i w jakich przypadkach powinniśmy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe.

– CZYTAJ TAKŻE –

Czym jest omdlenie?

Omdleniem nazywa się nagłą i przejściową utratę świadomości oraz napięcia mięśniowego, spowodowaną niedotlenieniem mózgu, które nastąpiło wskutek zmniejszenia przepływu krwi przez ten narząd. Charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów aż do zupełnej utraty świadomości, krótkim czasem trwania oraz samoistnym i pełnym odzyskaniem przytomności. 

Objawy omdlenia

Omdlenie zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu sekund. Niekiedy może poprzedzać go uczucie określane jako „ciemność przed oczami”, a także wyraźne zblednięcie twarzy, sinica warg oraz zimny pot na czole i skroniach. Po upadku na ziemię osoba omdlała pozostaje bez ruchu, jest wiotka i zwykle ma chłodne kończyny oraz słabe tętno.

Każdorazowo warto upewnić się, czy na pewno mamy do czynienia z omdleniem. Konieczne jest przeprowadzenie wywiadu dotyczącego okoliczności poprzedzających incydent. Kluczowe będzie to, w jakiej pozycji przebywał poszkodowany, jakie czynności wykonywał i czy wydarzenia poprzedzały konkretne objawy.

Zwykle omdlenie nie powinno być źródłem niepokoju – szczególnie wówczas, gdy nie wiążą się z nim inne dolegliwości chorobowe. Jeśli jednak dochodzi do niego częściej i towarzyszą mu niepokojące objawy, należy bezwzględnie zgłosić się do lekarza. Warto także pamiętać, że u osób, które ukończyły 70. rok życia, ryzyko omdleń gwałtownie wzrasta.

Zawsze, szczególnie w przypadku wycieczek warto mieć przy sobie apteczkę pierwszej pomocy, która może udzielić poszkodowanemu pomocy.

Omdlenie a zasłabnięcie

Nie należy mylić omdlenia z zasłabnięciem, choć jedno może wiązać się z drugim. Zasłabnięcie bowiem w przeciwieństwie do omdlenia nie powoduje utraty przytomności. Może objawiać się zawrotami głowy, mdłościami, tzw.

zimnymi potami, problemami wzrokowymi, zaburzeniami świadomości i spadkiem napięcia mięśni.  Zasłabnięcie może – choć nie musi – prowadzić do omdlenia.

Jak więc rozpoznać omdlenie od zasłabnięcia? Powtórzmy – omdlenie powoduje utratę przytomności.

Utrata przytomności a omdlenie

Omdlenie jest więc krótkotrwałą utratą przytomności. Nie należy stawiać omdlenia i utraty przytomności jako tych samych schorzeń.

Omdlenie jest jednym z rodzajów utraty przytomności, która z kolei może być również bardziej długotrwała i wiązać się z o wiele bardziej poważnymi przyczynami. Utrata przytomności jest stanem zaburzenia świadomości, w którym osoba nie reaguje na żadne bodźce zewnętrzne.

Badaniem można sprawdzić reakcje na polecenia i bodźce. Osoba całkowicie nieprzytomna nie wykazuje żadnej reakcji na polecenia, a także nawet na silne bodźce bólowe.

Do najczęściej spotykanych stanów utraty przytomności, w których jest możliwa, a nawet konieczna świadoma i właściwa pierwsza pomoc należą:

  • niespodziewane zatrzymanie akcji serca i oddychania,
  • omdlenia,
  • udar cieplny i słoneczny,
  • zatrucie, np. gazem świetlnym i czadem,
  • niedocukrzenie krwi,
  • zmiany naczyniowe mózgu.

Przyczyny omdlenia

Choć w niektórych przypadkach omdlenie może wystąpić bez możliwej do ustalenia przyczyny, to zazwyczaj jest ono wywołane przez wiele czynników, wśród których należy wymienić:

  • silny stres lub przeżycie,
  • niskie ciśnienie krwi,
  • niskie stężenie cukru we krwi,
  • odwodnienie,
  • silny ból,
  • długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej lub zbyt szybkie wstanie z miejsca,
  • uprawianie aktywności fizycznej w wysokiej temperaturze,
  • nadmierne spożywanie alkoholu,
  • długotrwałe przebywanie na słońcu,
  • zażywanie narkotyków.
Leia também:  Zwichnięcie kostki (zwichnięcie stawu skokowego)

Ryzyko omdlenia może także podnosić przyjmowanie różnorodnych leków – w tym preparatów stosowanych w leczeniu nadciśnienia, depresji lub alergii. Do grupy osób szczególnie narażonych na omdlenia zalicza się chorych na cukrzycę, arytmię oraz cierpiących na napady lękowe i blokady serca.

– CZYTAJ TAKŻE –

Pierwsza pomoc w przypadku omdlenia

Jeśli doszło do omdlenia, to w pierwszej kolejności należy sprawdzić podstawowe czynności życiowe: przytomność i oddech. Jeśli poszkodowany nie oddycha, konieczne jest wezwanie pogotowia ratunkowego i rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Jeśli wyczuwamy oddech, to układamy nieprzytomną osobę w pozycji bocznej ustalonej. Zapewnijmy jej dostęp do świeżego powietrza oraz ułatwijmy oddychanie, np. poprzez rozpięcie koszuli, krawatu itd. Nie należy mdlejącemu lub omdlałemu podawać niczego do picia, ponieważ może dojść do zakrztuszenia.

Nie wolno także podawać mu na własną rękę leków ani polewać go zimną wodą, gdyż może to spowodować szok – zamiast tego możemy przetrzeć delikatnie jego twarz lub szyję mokrym ręcznikiem.

W przypadku omdlenia warto także okryć pacjenta płachtą ratunkową, która zapobiega wychłodzeniu, przemarznięciu, a także przed nadmiernym przegrzaniem organizmu. Taka płachta powinna się znajdować w każdej apteczce pierwszej pomocy, przede wszystkim w samochodach.

Pierwsza pomoc – resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa to zespół czynności stosowanych u poszkodowanego, u którego wystąpiło podejrzenie nagłego zatrzymania krążenia, czyli ustanie czynności serca z utratą świadomości i bezdechem. Przed przystąpieniem do resuscytacji krążeniowo-oddechowej należy ułożyć pacjenta na plecach, na twardej i równej powierzchni.

Może to oznaczać konieczność przeniesienia go z łóżka na podłogę czy z pochylonego terenu na płaski. Powinny wykonywać ją tylko osoby, które przeszły odpowiednie szkolenie i dobrze znają technikę uciśnięć, ich miejsce oraz różnicę w resuscytacji dzieci i dorosłych.

Warto znaleźć kurs szkolący w tym zakresie, bo nigdy nie wiadomo, kiedy przyda nam się taka wiedza.

Rodzaje omdleń

Można wyróżnić kilka rodzajów omdleń:

  • omdlenia w przebiegu hipotonii ortostatycznej – powtarzające się epizody, podczas których ciśnienie krwi spada w pozycji stojącej. Ich przyczyną mogą być zaburzenia krążenia,
  • omdlenia odruchowe – kiedy serce tylko przez chwilę nie dostarcza do mózgu odpowiedniej ilości krwi. Ich przyczyną jest niewłaściwe przekazanie impulsu przez łuk odruchowy, który to z kolei jest fragmentem układu nerwowego. Po takim omdleniu osoba jest w stanie normalnie funkcjonować, wie co się stało i w sposób logiczny odpowiada na zadane pytania,
  • omdlenia związane z chorobami naczyń mózgowych,
  • omdlenia spowodowane arytmią serca.

Najczęściej spotkać się można z omdleniami odruchowymi, nazywanymi także omdleniami neurogennymi. Omdlenie tego typu opiera się na reakcji odruchowej, powodującej rozszerzenie się naczyń lub bradykardię.

Występują głównie u ludzi młodych, którym nie towarzyszą organiczne choroby serca. Omdlenia odruchowe mogą również pojawiać się u ludzi starszych lub z chorobami organicznymi serca, np.

zwężenie ujścia aorty czy po zawale serca.

Objawami wskazującymi na ten rodzaj omdlenia, są:

  • brak objawów chorób serca,
  • omdlenie spowodowane niespodziewanym bodźcem,
  • omdlenie podczas przebywania w zatłoczonym i gorącym pomieszczeniu,
  • omdlenie podczas skrętu głowy lub wskutek ucisku okolicy zatoki szyjnej,
  • omdlenie występujące podczas posiłku lub po posiłku.

Omdlenie z drgawkami

Kiedy chory po omdleniu dostaje także drgawek, należy zapewnić poszkodowanemu warunki ograniczające możliwość obrażeń.

Przede wszystkim należy zachować spokój i zapewnić choremu bezpieczeństwo, czyli zabezpieczyć przed upadkiem i wtórnymi urazami.

Należy stabilizować głowę poszkodowanego oraz kontrolować drożność dróg oddechowych i podstawowych funkcji życiowych. Po ustaniu napadu ułożyć poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.

Pod żadnym pozorem:

  • NIE wkładaj choremu nic twardego między zęby,
  • NIE otwieraj na siłę zaciśniętych szczęk,
  • NIE powstrzymuj na siłę drgawek,
  • NIE podawaj choremu żadnych płynów,
  • NIE krępuj ruchów chorego,
  • NIE budź chorego od razu po ataku, zapewnij mu spokój!

Omdlenie z drgawkami może być objawem szeregu schorzeń:

  • padaczki,
  • zaburzeń elektrolitowych, w tym szczególnie wahania sodu i wapnia,

Omdlenie – PIERWSZA POMOC

Omdlenie to krótkotrwała i przemijająca utrata przytomności spowodowana nagłym rozszerzeniem naczyń. Efektem tego jest zmniejszony napływ krwi do mózgu, co powoduje jego niedokrwienie i utratę przytomności.
Najczęstsze przyczyny omdleń:

  • silne negatywne bodźce, np. widok krwi, niepomyślna wiadomość, silny lęk, nieprzyjemne zapachy, duszne pomieszczenia.
  • ból

Typowe objawy poprzedzające omdlenie:

  • osłabienie
  • „mroczki” przed oczami
  • szumy w uszach
  • blada, spocona skóra

Utracie przytomności często towarzyszy upadek poszkodowanego, co może doprowadzić do urazów wynikających z uderzenia o przedmioty znajdujące się w otoczeniu.
Rozpoznanie:

  • Na podstawie oceny funkcji życiowych:
    • poszkodowany jest nieprzytomny, ale
    • oddech jest zachowany,
    • tętno z reguły wyczuwalne (możliwe zwolnienie)
  • Oraz na podstawie wywiadu od świadków zdarzenia.

Postępowanie:

  1. Ułożenie poszkodowanego na plecach
  2. Zastosowanie pozycji czterokończynowej, tj. jednoczesne uniesienie kończyn górnych i dolnych. U kobiety w zaawansowanej ciąży, zamiast w/w pozycji należy zastosować ułożenie na lewym boku (bądź podłożenie poduszki lub koca pod prawy bok w pozycji na plecach)
  3. Zapewnienie dostępu świeżego powietrza
  4. Poluźnienie krawata, rozpięcie kołnierzyka
  5. Do momentu odzyskania przytomności – kontrola parametrów życiowych
  6. Jeśli po kilku minutach świadomość nie powraca – wezwanie pogotowia.

Nie wolno:

  • cucić poszkodowanego przez uderzenia w twarz
  • wlewać mu do ust zimnej wody (ryzyko zakrztuszenia!)

Powikłania:
Nieodzyskanie przez poszkodowanego przytomności pomimo zastosowania powyższej procedury może świadczyć o:

  • innej, poważniejszej przyczynie utraty przytomności
  • urazie czaszkowo-mózgowym, do którego doszło w trakcie upadku

W tych przypadkach należy wprowadzić postępowanie jak przy utracie przytomności.Należy pamiętać, że niedrożność dróg oddechowych spowodowana opadaniem języka może być przyczyną nagłego zatrzymania krążenia!

Omdlenie – Wikipedia, wolna encyklopedia

Omdlenie

syncope

Omdlenie (Pietro Longhi 1744)

ICD-10

R55Omdlenie i zapaść

Omdlenie (łac. syncope) – krótkotrwała utrata przytomności wywołana przejściowym globalnym zmniejszeniem perfuzji mózgowej[1]. Charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów aż do zupełnej utraty przytomności, krótkim czasem trwania oraz samoistnym i pełnym odzyskaniem przytomności[1].

W praktyce jest to zdecydowanie najczęstsza przyczyna krótkotrwałych utrat przytomności. W badaniach doświadczalnych wykazano, że przerwanie dopływu krwi do mózgu na czas 6-8 sekund powoduje utratę przytomności, podobny efekt powoduje także spadek ciśnienia skurczowego poniżej 60 mm Hg albo spadek ilości dostarczanego tlenu o 20%.

Epidemiologia

Omdlenie wystąpiło lub wystąpi u 40% populacji[2].

Klasyfikacja

Omdlenia odruchowe:

  • Omdlenia wazowagalne:
    • wyzwalane silnym emocjonalnym dyskomfortem (strach, ból, instrumentacja najczęściej przy dużych tętnicach, widok krwi)
    • wyzwolony obciążeniem ortostatycznym.
  • Omdlenia sytuacyjne
    • kaszlowe
    • wywołane stymulacją ze strony układu pokarmowego (np. połykanie, defekacja, ból trzewny).
    • mikcyjne
    • powysiłkowe
    • poposiłkowe
    • inne (wywołane śmiechem, grą na instrumentach dętych, podnoszeniem ciężarów)
  • Zespół zatoki szyjnej
  • Formy atypowe bez ewidentnego czynnika spustowego lub o nietypowym przebiegu.

Omdlenia związane z niedociśnieniem ortostatycznym

  • Pierwotna niedomoga autonomiczna: Zespół Shy’a-Dragera, zanik wieloukładowy, choroba Parkinsona, otępienie z ciałami Lewy’ego
  • Wtórna niedomoga autonomiczna w cukrzycy, amyloidozie, mocznicy, uszkodzeniach rdzenia kręgowego.
  • Polekowe niedociśnienie ortostatyczne: alkohol, leki wazodylatacyjne, diuretyki, fenotiazyny, antydepresanty.
  • Zmniejszenie krążącej objętości krwi: krwotoki, biegunki, wymioty itd.

Omdlenie kardiogenne (sercowo-naczyniowe)

  • Zaburzenia rytmu jako pierwotna przyczyna.
  • Choroba strukturalna
    • serca
    • inna: zatorowość płucna, ostre rozwarstwienie aorty, nadciśnienie płucne.

Omdlenie odruchowe

We wszystkich grupach wiekowych jest to najczęstsza przyczyna omdleń. Określenie to dotyczy heterogennej grupy sytuacji, kiedy to sercowo-naczyniowe odruchy, normalnie przydatne w kontroli krążenia stają się przejściowo nieadekwatne, w odpowiedzi na czynnik wyzwalający, co skutkuje wazodylatacją i/lub bradykardią i dalej spadkiem ciśnienia i uogólnioną hipoperfuzją mózgu.

Mechanizm prowadzący do spadku ciśnienia polega na nagłym spadku stymulacji sympatycznej (współczulnej) i wzrostu napięcia wagalnego z następową wazodylatacją i bradykardią. Bradykardię można zablokować podaniem atropiny, która jednak nie wpływa na element naczyniowy obserwowanej reakcji.

Zwykle omdlenie poprzedzają objawy stymulacji autonomicznej jak intensywne pocenie się, bladość, nudności.

Klasyfikacje omdleń odruchowych opierają się na rodzaju dominującej drogi eferentnej (wazodepresyjne, kardiodepresyjne, mieszane), albo na drodze aferentnej, opisując rodzaj czynnika wyzwalającego. Zwykle rodzaj czynnika wyzwalającego nie wpływa znacząco na rodzaj odpowiedzi, która jest raczej cechą osobniczą.

Większość dowodów i opinii ekspertów wskazuje na to, że mechanizm prowadzący do omdlenia odruchowego sam w sobie nie jest patologią, a jego powszechne występowanie wskazuje, że jest to prawdopodobnie rodzaj przystosowania, które (być może w odległej przeszłości) miało ochronną funkcję.

Wykazano podobne fizjologicznie i symptomatologicznie zjawiska u innych kręgowców (głównie ssaków i ptaków), szczególnie podobnym fenomenem jest, wazowagalny odruch w przebiegu wstrząsu krwotocznego, w modelach doświadczalnych wyzwalany przez niedociśnienie w obrębie klatki piersiowej.

Ochronną rolę tego odruchu można upatrywać hamowaniu nadmiernie stymulowanego sympatycznie serca, celem ograniczenia jego uszkodzenia.

Na drugi mechanizm może wskazywać tendencja do wyzwalania wazowagalnej reakcji przy instrumentalizacji dużych naczyń tętniczych, jest możliwe, że mechanizm ten, w przypadku urazu dużego naczynia, umożliwiał ochronienie pewnej objętości krwi przez obniżenie przejściowo ciśnienia dając warunki i czas do zadziałania miejscowych mechanizmów hemostazy. Jak by tego nie tłumaczyć, rozpowszechnienie zjawiska wśród zdrowej, dobrze rokującej w odległej obserwacji populacji wskazuje na silną presję ewolucyjną i korzystny jego wpływ w przeszłości, zwraca też uwagę znaczne osobnicze zróżnicowanie podatności na tę reakcję.

Omdlenia związane z niedociśnieniem ortostatycznym

Jest to rzadka przyczyna przed 40. rokiem życia (o ile nie jest spowodowana zmniejszeniem objętości krwi krążącej, lub porażeniem naczyń przez inny proces).

Niedociśnienie ortostatyczne jest zdefiniowane jako nadmierny spadek skurczowego ciśnienia tętniczego związany z przyjęciem pozycji stojącej.

Wynika on z pierwotnie osłabionej zdolności do prawidłowej wazokonstrykcji w związku z niedomogą układu autonomicznego, pierwotną, wtórną, czy indukowaną lekami.

Klinicznie taki stan charakteryzuje się przedłużającymi się objawami prodromalnymi w pozycji stojącej (czy siedzącej) pod postacią osłabienia, zawrotów głowy, zaburzeń widzenia, szumów w uszach itd. W tej sytuacji dochodzi do stanu przedomdleniowego, zasłabnięcia, stosunkowo rzadko do pełnej utraty przytomności. Opisuje się kilka rodzajów hypotonii ortostatycznej, różniących się dynamiką objawów, oraz grupą ludzi, których dotyczą.

  • Początkowa nietolerancja ortostatyczna: częste zjawisko u młodych, astenicznych osób, lub leczonych a-blokerami, występuje w pierwszych kilkudziesięciu sekundach po pionizacji ze znacznym spadkiem ciśnienia, zawrotami głowy, zaburzeniami widzenia słyszenia, zwykle objawy wycofują się z czasem i rzadko dochodzi do omdlenia.
  • Typowe niedociśnienie ortostatyczne, objawy pojawiają się 30 s do 3 min od pionizacji: zwroty głowy, zmęczenie, osłabienie, zaburzenia widzenia i słyszenia, kołatanie serca, stan przedomdleniowy, pełne omdlenie stosunkowo rzadko. Zjawisko często związane z lekami, starszym wiekiem, odwodnieniem.
  • Opóźniona (progresywna) hipotonia ortostatyczna: pojawia się od 3 do 30 minut po przyjęciu pozycji pionowej, objawy prodromalne trwają długo: (zawroty głowy, zmęczenie, osłabienie, kołatanie serca, zaburzenia widzenia i słyszenia, nadmierne pocenie się, ból pleców, szyi, okolicy przedsercowej), często dochodzi do omdlenia. Tego typu reakcja najczęściej jest związana z niedomogą układu autonomicznego.
  • Opóźniona hipotonia ortostatyczna wyzwalającą odruch wazowagalny.
  • POTS (postural orthostatic tachycardia syndrome): zjawisko obserwowane często u młodych kobiet, kiedy to po pionizacji spadkowi ciśnienia towarzyszy znaczna tachykardia, pomimo objawów nietolerancji pozycji stojącej zwykle nie dochodzi do omdlenia.

Nietolerancję ortostatyczną obserwujemy w wielu chorobach przy porażeniu naczyń (np. anafilaksja), słabej kurczliwości naczyń (choroba Addisona), hipowolemii (odwodnienie, krwotok), stąd konieczna duża czujność w ocenie pacjenta.
Wstępne postępowanie polega na ułożeniu chorego na wznak i uniesieniu kończyn dolnych.

Omdlenia kardiogenne

Są to omdlenia związane z pierwotną strukturalną czy elektryczną chorobą serca, lub sercowo-naczyniową.

Ten typ omdleń, bardzo zróżnicowany w swoich mechanizmach, niesie za sobą najpoważniejsze rokowanie, dlatego też diagnostyka przejściowych utrat przytomności skupia się na poszukiwaniu kardiologicznych przyczyn, ponieważ duża część z nich poddaje się skutecznemu leczeniu.
Kardiogenne przyczyny dzieli się na

  • wynikające z zaburzeń rytmu serca – tachykardia, bradykardia (w tym zespół Morgagniego-Adamsa-Stokesa),
  • związane ze strukturalną chorobą serca (i/lub naczyń). Ze względu na (często) słabo wyrażone inne objawy, przy bardzo poważnym rokowaniu, na uwagę zasługują omdlenia w zatorowości płucnej, ciasnej stenozie aortalnej, pierwotnym nadciśnieniu płucnym.

Inne stany napadowe wymagające różnicowania z omdleniami

  • Stany przebiegające z zupełną lub częściowa utrata przytomności bez globalnego spadku perfuzji mózgowej
    • napady padaczkowe

    Pierwsza pomoc przy omdleniach

    Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności, spowodowana spadkiem przepływu krwi przez centralny układ nerwowy, natomiast przy zasłabnięciu nie dochodzi do utraty przytomności.

    Omdlenia i zasłabnięcia zdarzają się zarówno wśród młodzieży (szacuje się, że nawet 15 proc. zdrowych dzieci w wieku dojrzewania doświadcza omdlenia), jak i osób dorosłych. Większość z takich sytuacji nie wymaga leczenia, ale zawsze trzeba sprawdzić, jaka jest ich przyczyna. U części pacjentów omdlenie to bowiem sygnał poważnych problemów zdrowotnych i konieczna może okazać się leczenie.

    Przykładowe choroby, u których podłoże mają omdlenia:

    • choroby naczyń mózgowych;
    • choroby serca (szczególnie w zaburzenia rytmu serca, wady anatomiczne serca);
    • cukrzyca;
    • padaczka.

    Większość omdleń nie jest jednak spowodowana tymi chorobami. Olbrzymią ich część, zwłaszcza wśród młodych osób, stanowią tzw.

    wazowagalne (odruchowe, pospolite) oraz ortostatyczne – częstsze u osób starszych – występujące przy zmianie pozycji ciała, np. u osób podatnych omdlenie powoduje zbyt gwałtowne wstawanie z łóżka: krew nagle „ucieka” do nóg, zanim zdąży dotrzeć do głowy, wskutek czego dochodzi do małego niedokrwienia mózgu.

    – Nazwa omdleń odruchowych wywodzi się stąd, że są wywołane nieprawidłową reakcją odruchową na jakiś bodziec, prowadzącą do spadku ciśnienia tętniczego lub zwolnienia pracy serca.

    Występują często przy długotrwałym staniu, szczególnie w upale, aktywności fizycznej a nawet ekspozycji na nieprzyjemny bodziec – zapach, dźwięk, czy ból – wyjaśnia lek.

    Dariusz Starczewski, anestezjolog z Centrum Medycznego MML w Warszawie.

    U starszych osób, które przyjmują stale leki, niektóre z nich mogą w niesprzyjających warunkach doprowadzać do omdlenia. Tak dzieje się na przykład z lekami na nadciśnienie, zwłaszcza wtedy, gdy pacjent przyjmie ich zwiększoną dawkę.

    – Osoby chore mają różną tolerancję na upały i szczególnie i ci którzy biorą leki odwadniające, zbyt dużą dawką mogą się gwałtownie odwadnić. Zmniejsza się wtedy objętość krwi krążącej, spada ciśnienie i ludzie mdleją – mówi lekarz.

    Jak zapobiegać omdleniom

    • Lepiej unikać sytuacji, w których dochodzi do omdlenia: długotrwałej pozycji stojącej, przebywania w dusznych pomieszczeniach, upału;
    • Zadbać o jedzenie; zwłaszcza nie należy rezygnować ze śniadania;
    • Pić dużo płynów, najlepiej wody;
    • Nie wstawać gwałtownie;
    • Jeśli dochodzi do stanu przedomdleniowego (uczucie zasłabnięcia, mroczki przed oczami, nagła bladość skóry, sine wargi), natychmiast się położyć, napić się wody;
    • W przypadku znalezienia się w sytuacji predysponującej do omdlenia należy wykonywać ćwiczenia izometryczne – krzyżowanie nóg, balansowanie palce-pięta, zaciskanie pięści, napinanie mięśni ramion;
    • Przy pobieraniu krwi należy leżeć, a nie siedzieć;

    Lekarze i ratownicy medyczni zgodnie twierdzą, że liczba wezwań na pogotowie do omdleń wzrasta w upalne niedziele, a adresem często jest… kościół.Powodem może być nie tylko to, że wielu ludzi wówczas stoi w dusznej atmosferze. Prof. Zbigniew Gaciong z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podejrzewa, że część takich omdleń to efekt niezdrowych nawyków u starszych osób cierpiących na choroby układu krążenia. Niektórzy starsi ludzie idą bowiem na mszę po zażyciu swoich leków nasercowych, czyli obniżających ciśnienie, ale bez śniadania. Połączenie tych dwóch czynników może się skończyć omdleniem podczas próby wstania w trakcie nabożeństwa.

    Czy można poznać, że ktoś za chwilę zasłabnie?

    Tak, sygnały wyprzedzające to dość częste zjawisko. Omdlenie często poprzedzają takie objawy, jak:

    • zblednięcie twarzy,
    • sinica warg,
    • zimny pot na czole i skroniach.

    Jak pomóc osobie, która zemdlała

    • Po pierwsze trzeba sprawdzić, czy oddycha i czy jest przytomna.
    • – Raczej nie szukamy tętna, bo robienie tego w stresie, przez osoby niewprawne, może nie przynieść dobrego skutku, a nawet zaszkodzić – zaznacza lekarz.
    • Jeśli stwierdzamy, że osoba nie oddycha, należy natychmiast wezwać pogotowie i rozpocząć resuscytację.

    Jeśli pacjent oddycha, ale jest nieprzytomny, należy ułożyć go w pozycji bezpiecznej na boku.

    Choć kiedyś zalecano podnoszenie nóg, ostatnie wytyczne nie zawierają tego rodzaju rekomendacji ze względu na ryzyko problemów kardiologicznych lub neurologicznych osoby, która zemdlała.

    – Z doświadczenia wiem, że zadbanie o dopływ świeżego powietrza, poluzowanie uściskanych rejonów ciała szybko daje dobry efekt i pacjent szybko odzyskuje świadomość – mówi lek. Dariusz Starczewski.

    Lekarz przestrzega, aby nie pionizować takiej osoby zbyt szybko – lepiej dać jej poleżeć, potem spokojnie posiedzieć, a przy wstawaniu asekurować, ponieważ możliwość nawrotu omdlenia jest dość duża. Warto taką osobę napoić, szczególnie podczas upałów, ale płyn podajemy tylko wtedy, gdy osoba jest przytomna i sama może unieść szklankę czy butelkę.

    Pod żadnym pozorem nie wolno dawać jej swoich leków, np. nitrogliceryny, ponieważ tego typu medykamenty mają za zadanie rozszerzać naczynia i obniżać ciśnienie, co może skończyć się powtórnym omdleniem.

    Monika Wysocka, Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl Artykuł na temat omdleń wazowagalnych u dzieci autorstwa I. Janiec, B. Werner, R. Pietrzaka opublikowany w Nowej Pediatrii

    Czytaj też:Domowe sposoby na poparzenia słoneczne

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*