Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie

Grudzień 12, 2018 Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie

Niedowład rozumiany jako wyraźny spadek siły mięśniowej jest wynikiem uszkodzenia układu nerwowego bądź zaburzenia w obrębie konkretnego mięśnia. W zależności od lokalizacji i rozległości uszkodzenia, powstające niedowłady będą miały inny zasięg oraz inne cechy charakterystyczne. Typowy podział dzieli niedowłady na wiotkie i spastyczne, a także na niedowłady połowicze, czterokończynowe i dwukończynowe. Zdarzają się jednak także niedowłady obejmujące pojedyncze mięśnie lub ograniczające się do zakresu unerwienia jednego nerwu (mononeuropatia).

Leczeniem z wyboru niedowładów jest zindywidualizowana terapia, ukierunkowana na odzyskanie prawidłowej siły mięśniowej oraz zniesienie patologicznych odruchów. W przypadkach niereagujących na leczenie zachowawcze, konieczna okazuje się interwencja neurochirurgiczna lub ortopedyczna.

Czym jest niedowład mięśniowy?

Niedowład (z łaciny paresis) oznacza zmniejszenie siły mięśniowej, przebiegające z jednoczesnym ograniczeniem zakresu ruchu, którego podłoża należy szukać w zburzeniach ośrodkowego bądź obwodowego układu nerwowego lub w zmianach w obrębie samego mięśnia.

Niedowłady mięśniowe podzielić można na:

  • niedowłady spastyczne są wynikiem zespołu górnego neuronu ruchowego
  • niedowłady wiotkie są wynikiem zespołu dolnego neuronu ruchowego bądź uszkodzeń w obrębie obwodowego układu nerwowego

Mechanizm powstawania niedowładów mięśniowych

Niedowłady mięśniowe są wynikiem zaburzeń w obrębie drogi ruchowej, przewodzącej impulsy z kory mózgowej do mięśni. Do uszkodzeń może dojść na różnych jej poziomach:

  • mózg
  • rdzeń kręgowy
  • nerwy obwodowe
  • płytka nerwowo-mięśniowa (płytka motoryczna)
  • mięsień

Uszkodzenia na poziomie mózgu i rdzenia kręgowego prowadzą do niedowładu ośrodkowego (tożsame nazwy uszkodzenia ośrodkowego to niedowład spastyczny, uszkodzenie układu piramidowego, uszkodzenie górnego neuronu ruchowego), który charakteryzuje się wzmożonym napięciem mięśniowym typu scyzorykowego, wygórowanymi odruchami ścięgnistymi oraz występowaniem odruchów patologicznych.

Natomiast uszkodzenia w obrębie nerwów obwodowych i mięśni prowadzą do niedowładów obwodowych, które  objawiają się obniżeniem napięcia mięśniowego. Charakterystyczne dla uszkodzeń obwodowych są także duże i szybkie zaniki mięśniowe ( z odnerwienia).

Na podstawie charakteru niedowładu, jego zakresu, szybkości narastania objawów, a także występowaniu innych objawów niż ruchowe, można bardzo dokładnie ocenić lokalizację procesu chorobowego:

  • niedowłady narastające nagle, w ciągu kilku minut lub godzin są charakterystyczne dla naczyniowych uszkodzeń mózgu (udary)
  • niedowłady narastające w sposób powolny świadczą raczej o występowaniu guzów w obrębie mózgu
  • osłabienie mięśniowe, ustępujące samoistnie po odpoczynku i obejmujące najczęściej liczne grupy mięśniowe związane jest z zaburzeniami w obrębie płytek nerwowo-mięśniowych
  • niedowład obejmujący zakres unerwienia jednego nerwu (mononeuropatia) jest wynikiem urazu lub procesu chorobowego obejmującego dany nerw
  • niedowład obejmujący zakres unerwienia jednego nerwu, ale występujący symetrycznie w obu kończynach (polineuropatia) jest wynikiem uogólnionych procesów chorobowych, takich jak cukrzyca czy mocznica
  • niedowład połowiczy świadczy o uszkodzeniu w obrębie półkuli mózgu
  • niedowład czterech kończyn (tetrapareza) świadczy o uszkodzeniu pnia mózgu
  • niedowład kończyn dolnych (parapareza) świadczy o uszkodzeniu rdzenia kręgowego

Niedowłady mięśniowe – przyczyny

Utrata siły mięśniowej, uogólniona bądź określonej grupy mięśniowej, najczęściej jest wynikiem toczącej się choroby. Niedowłady uogólnione występują w sytuacjach nieprawidłowości w obrębie struktur układu nerwowego:

  • choroby nerwów obwodowych
  • zespół Guillaina-Barrego
  • miastenia
  • zapalenie wielomięśniowe
  • stwardnienie rozsiane

Zdarza się również, iż niedowłady uogólnione spowodowane są niedoborami witamin, alkoholizmem, zatruciami lekami lub substancjami toksycznymi.

Niedowłady mięśniowe mogą także przybierać postać niedowładów połowiczych, które są typowe dla uszkodzeń w obrębie mózgu:

  • udar niedokrwienny
  • udar krwotoczny
  • urazy czaszki
  • uszkodzenia poprzeczne rdzenia kręgowego
  • choroba Parkinsona

W przypadku niedowładów określonych grup mięśniowych, przyczyny często mają charakter urazowy bądź przeciążeniowy:

  • uszkodzenie splotu barkowego
  • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
  • porażenia nerwów obwodowych
  • zespół Sudecka

Niedowład ośrodkowy a niedowład obwodowy – objawy

Ośrodkowy układ nerwowy w organizmie człowieka spełnia wiele funkcji, w tym odpowiada za wykonywanie ruchów dowolnych oraz postawę ciała – układ piramidowy. Układ ten składa się z dwóch neuronów:

  • ośrodkowego (komórka piramidowa Betza znajdująca się w 4 i 6 polu kory ruchowej)
  • obwodowego (komórka leżąca w rogu przednim rdzenia kręgowego lub w jądrze ruchowym nerwów czaszkowych)

Układ piramidowy unerwia ruchowo wszystkie mięśnie poprzecznie prążkowane w ludzkim organizmie, z czego droga korowo-jądrowa unerwia mięśnie twarzoczaszki, szyi oraz część mięśnia czworobocznego, natomiast droga korowo-rdzeniowa unerwia pozostałe mięśnie poprzecznie prążkowane.

W zależności od lokalizacji uszkodzeń wyróżnia się zespoły objawów uszkodzenia górnego (ośrodkowego) neuronu oraz dolnego (obwodowego) neuronu.

  1. Uszkodzenie górnego neuronu ruchowego – niedowład ośrodkowy
  2. Uszkodzenie dolnego neuronu ruchowego – niedowład obwodowy

Objawy uszkodzenia górnego neuronu ruchowego znacząco różnią się od objawów charakterystycznych dla zespołu dolnego neuronu. W przypadku uszkodzeń górnego neuronu, mówimy o zespole piramidowym lub zespole ośrodkowym, który charakteryzuje się:

  1. osłabieniem, niedowładem lub całkowitym porażeniem mięśni – lokalizacja zależna jest od miejsca uszkodzenia
  2. wzmożonym napięciem mięśniowym typu spastycznego
  3. osłabieniem odruchów powierzchniowych
  4. wzmożeniem odruchów głębokich
  5. występowaniem odruchów patologicznych:
  • odruch Babińskiego – objawia się wyprostowaniem i zgięciem w kierunku grzbietowym palucha stopy z jednoczesnym zgięciem podeszwowym pozostałych palców, w wyniku drażnienia części bocznej stopy (strona podeszwowa)
  • odruch Rossolimo – objawia się podeszwowym zgięciem palców stopy w odpowiedzi na szybkie ich uderzenie
  1. występowaniem klonusów (ataki mimowolnych skurczów mięśniowych po nagłym rozciągnięciu – np. rzepkotrząs, stopotrząs)
  2. występowaniem patologicznych współruchów (synkinezy) – ruchy, które w sposób mimowolny dołączają się do ruchów dowolnych (np. silne zaciśnięcie dłoni w pięść może wywołać zgięcie kończyny górnej we wszystkich stawach)
  3. występowaniem zaburzenia połykania (dysfagia)
  4. zaburzeniami mowy – mowa niewyraźna, spowolniona
  5. brakiem występowania zaników mięśniowych

Zespół dolnego neuronu ruchowego jest wynikiem uszkodzeń włókien nerwowych biorących początek w rogach przednich rdzenia kręgowego. Wyróżniamy 4 typy uszkodzeń dolnego neuronu ruchowego, ze względu na lokalizację:

  • uszkodzenie komórek rogów przednich rdzenia kręgowego
  • radikulopatie (uszkodzenie korzeni rdzeniowych)
  • pleksopatie (uszkodzenie splotów nerwowych)
  • neuropatie obwodowe

Zespół dolnego neuronu ruchowego charakteryzuje się:

  1. osłabieniem, niedowładem lub porażeniem mięśni
  2. wiotkością mięśni
  3. zanikami mięśniowymi
  4. osłabieniem lub całkowitym zniesieniem odruchów głębokich i ścięgnistych
  5. występowaniem fascykulacji (drżenia pęczkowe objawiające się bardzo szybkimi skurczami włókien mięśniowych – pacjenci odczuwają fascykulacje jako „robaki pod skórą”)
  6. występowaniem dysfagii (zaburzenia połykania) i dyzartrii (zaburzenia mowy)

Postępowanie lecznicze w przypadku niedowładów mięśniowych

Obecnie medycyna nie zna jeszcze przyczynowych metod leczenia zespołów neuronu ośrodkowego i obwodowego. Prowadzone postępowanie ma charakter objawowy i obejmuje:

Farmakoterapia w zależności od stanu pacjenta oraz toczących się chorób ukierunkowana jest na działanie obniżające patologiczne napięcie mięśniowe, działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, zastosowanie mają także leki spowalniające lub hamujące proces chorobowy.

  1. leczenie chirurgiczne (ortopedyczne, neurochirurgiczne)

Interwencje chirurgiczne konieczne są przede wszystkim w przypadku stanów utrwalonych, niereagujących na leczenie zachowawcze. Zabiegi ortopedyczne często mają charakter korygujący aparat ruchu (przecinanie ścięgien mięśniowych). Natomiast zabiegi neurochirurgiczne polegają przede wszystkim na przecinaniu korzeni nerwowych,  w celu zaprzestania patologicznej impulsacji.

Dobór odpowiedniego leczenia zależny jest od przyczyny wywołującej uszkodzenie układu nerwowego.

Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie

Opracowała: mgr Katarzyna Kumor, fizjoterapeuta

Bibliografia:

  • Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii, Andrzej Kwolek, Warszawa 2012
  • Neurologia kliniczna w zarysie, Władysław Jakimowicz, Warszawa 1981
  • Rehabilitacja neurologiczna, Przypadki kliniczne, Tarek, Gaber, Warszawa 2010

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, objawy, leczenie

Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie 19 maja 2020Opieka długoterminowa

Udar niedokrwienny spowodowany jest niedrożnością lub zatorem tętnic doprowadzających krew do mózgu. To stan bezpośrednio zagrażający życiu, dlatego po zaobserwowaniu objawów udaru, należy bezzwłocznie skorzystać z pomocy lekarza. Jakie są przyczyny zawału mózgu? Jak go rozpoznać i jak leczyć?

Co to jest udar niedokrwienny mózgu?

Udar mózgu stanowi drugą – po niewydolności serca – przyczynę zgonów na świecie. Każdego roku udaru doznaje około 80 tysięcy Polaków.

Mimo ogromnego postępu, jaki na przestrzeni ostatnich 20 lat dokonał się w diagnostyce i leczeniu niewydolności krążenia mózgowego, w dalszym ciągu stwarza ono poważny problem medyczny, przyczyniając się do zaawansowanej niepełnosprawności, która w wielu przypadkach jest nieodwracalna.

Wyróżnia się dwa typu udaru: krwotoczny oraz niedokrwienny. W ponad 80 proc. przypadków u pacjentów stwierdza się udar niedokrwienny.

Udar niedokrwienny jest skutkiem zatoru lub niedrożności tętnic doprowadzających krew do mózgu.

Mechanizm powstawania udaru przypomina zawał serca, dlatego bywa on określany także jako zawał mózgu (w klasyfikacji ICD10 występuje pod kodem I63).

Zwężenie lub całkowite zamknięcie światła naczynia prowadzi do niedotlenienia i niedożywienia komórek mózgowych, a w efekcie – ich obumieranie.

Jakie są przyczyny udaru niedokrwiennego?

Najczęstszą przyczyną udaru niedokrwiennego jest miażdżyca. W jej przebiegu odkładające się w naczyniach (zwykle w tętnicach szyjnych i kręgosłupowych, doprowadzających bezpośrednio krew do mózgu) blaszki cholesterolu powodują zgrubienie ścian tętnic oraz stopniowe zwężenie ich światła, co utrudnia swobodny przepływ krwi.

Zdarza się także, że w zwężonym odcinku naczynia tworzy się skrzeplina, której fragment odrywa się i niesiony z prądem krwi blokuje mniejszą tętnicę, powodując całkowitą jej niedrożność. Do rozwoju miażdżycy w największej liczbie przypadków dochodzi u osób z nadciśnieniem tętniczym. Czynnikami ryzyka są także podwyższony poziom cholesterolu oraz cukrzyca.

Zarówno wysokie ciśnienie, jak i przekraczający normę poziom glukozy typowy dla diabetyków mogą prowadzić do uszkodzenia i zwężenia małych tętniczek zaopatrujących tkanki mózgowe. Początkowo dochodzi do niedokrwienia niewielkich obszarów mózgu (tzw. mały udar mózgu), jednak postępujące zmiany wywołują coraz większe uszkodzenia, prowadząc do pełnoobjawowego udaru.

Wśród przyczyn niedokrwiennego udaru mózgu wymienia się również niektóre choroby serca, np. migotanie przedsionków. Tworząca się na skutek zaburzonej pracy mięśnia sercowego skrzeplina może dotrzeć do tętniczek mózgowych, powodując zator.

Jak wynika ze statystyk, na udar w większym stopniu narażeni są mężczyźni, zwłaszcza po 40.

roku życia, jednak prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia mózgowo-naczyniowego tego typu rośnie wraz z wiekiem (po 55. roku życia podwaja się co dekadę).

Nie bez znaczenia są także predyspozycje genetyczne. Ryzyko udaru jest znacznie wyższe wśród osób obciążonych w wywiadzie rodzinnym.

Zmianom naczyniowym skutkującym niedokrwiennym udarem mózgu sprzyjają ponadto:

  • otyłość,
  • palenie papierosów,
  • zespół bezdechu sennego,
  • nadużywanie alkoholu,
  • dna moczanowa,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej.

Jak rozpoznać objawy udaru niedokrwiennego?

Najbardziej charakterystycznym objawem udaru jest niedowład lub porażenie połowicze obejmujące kończyny po jednej stronie ciała. Typowa jest również asymetria twarzy – jednostronne obniżenie kącika ust oraz opadanie powieki.

Rodzaj i nasilenie objawów udaru niedokrwiennego mózgu zależą od lokalizacji zmian. U pacjenta mogą wystąpić dodatkowo:

  • afazja – zaburzenia mowy – niewyraźne, bełkotliwe wypowiadanie się, trudności z rozumieniem mowy, problemy z przypomnieniem sobie określonego słowa;
  • zaburzenia równowagi oraz koordynacji ruchów;
  • silny ból i zawroty głowy, nudności, wymioty;
  • zaburzenia widzenia (np. widzenie podwójne, czasem – całkowita utrata widzenia);
  • osłabienie mięśni gardła i języka (trudności w połykaniu);
  • zaburzenia świadomości lub całkowita utrata przytomności.

Wraz z postępem niedokrwienia objawy mogą ulegać nasileniu na przestrzeni kilku do kilkunastu godzin. Jeśli w ciągu doby ustąpią samoistnie, mamy do czynienia z tzw. przemijającym niedokrwieniem mózgu. Stanu takiego pod żadnym pozorem nie należy jednak ignorować, gdyż często poprzedza on „właściwy” udar mózgu.

Wystąpienie wymienionych dolegliwości powinno skłonić nas do jak najszybszego skorzystania z pomocy medycznej – najlepiej na oddziale udarowym. Należy pamiętać, że im dłużej zwlekamy z podjęciem leczenia, tym bardziej tragiczne mogą być skutki niedokrwienia.

Przyjmuje się, że jeśli fachowa pomoc zostanie udzielona nie później niż 3 godziny od wystąpienia pierwszych symptomów udaru, zmiany można całkowicie odwrócić lub znacznie ograniczyć ich konsekwencje w postaci ciężkiej niepełnosprawności.

Liczy się każda sekunda!

Dowiedz się, jakie są objawy spastyczności poudarowej i jak ją leczyć 

Niedokrwienny udar mózgu – leczenie

Diagnostyka udaru niedokrwiennego opiera się na rozpoznaniu objawów oraz tomografii komputerowej. Badanie pozwala stwierdzić, czy do udaru rzeczywiście doszło, i czy był to udar niedokrwienny czy krwotoczny. Niektórym pacjentom może zostać zlecony rezonans magnetyczny. Ponadto wykonuje się m.in. badanie krwi, EEG i USG tętnic.

Standardową procedurą w leczeniu udaru niedokrwiennego jest podanie leków trombolitycznych, których zadaniem jest rozpuszczenie skrzepu odpowiedzialnego za zaburzony przepływ krwi.

Niezwykle ważne jest, by pacjent przyjął je nie później niż 5 godzin od wystąpienia pierwszych objawów udaru. Im później podjęta zostanie terapia, tym większy obszar niedokrwienia ulegnie trwałemu uszkodzeniu.

Po tym czasie podanie trombolityków nie przyniesie już oczekiwanych efektów.

Jeśli mamy do czynienia z niedrożnością tętnicy szyjnej lub dużej tętnicy mózgowej, aby usunąć skrzeplinę z naczynia wykonuje się trombektomię mechaniczną. Zabieg należy przeprowadzić w czasie do 6 godzin po wystąpieniu symptomów udaru.

 Jakie są rokowania po udarze niedokrwiennym?

Rokowania po udarze mózgu zależne są przede wszystkim od rozległości niedokrwienia oraz wieku i ogólnej kondycji zdrowotnej pacjenta. Czynnikiem rokowniczym jest także tempo poprawy jego stanu po ustąpieniu fazy ostrej. Jeżeli w ciągu pierwszych dni po udarze dolegliwości będą się nasilać, rokowanie pogarsza się.

Jak wygląda rehabilitacja po udarze?

Rehabilitacja po udarze niedokrwiennym jest niezbędnym elementem leczenia – aktywizacji pacjenta oraz procesu zdrowienia. Powinna rozpocząć się jak najwcześniej, najlepiej – jeśli jest to możliwe – jeszcze w szpitalu.

Obejmuje wówczas prawidłowe układanie chorego, co pozwala zapobiec powstawaniu odleżyn i przykurczów mięśni. Gdy stan chorego zacznie się poprawiać, rehabilitację rozszerza się o ćwiczenia fizyczne oraz zabiegi z zakresu fizjoterapii.

Ponowne opanowanie zdolności siadania, wstawania, a wreszcie chodzenia po udarze wymaga regularnej pracy pod okiem specjalisty.

Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie

Rehabilitacja po udarze niedokrwiennym mózgu to ważny element leczenia, często wymaga zastosowania specjalistycznego sprzętu.

Aktywizacja obejmuje nie tylko ćwiczenia fizyczne, ale także logopedyczne (powikłaniem udaru u osób po udarze niedokrwiennym lewej półkuli mózgu bardzo często jest wspomniana afazja) czy sesje psychologiczne.

W czasie opieki nad bliskim i rehabilitacji pomocny jest specjalistyczny sprzęt medyczny.

Łóżko rehabilitacyjne, materac przeciwodleżynowy, pionizator, pomoce w chodzeniu w postaci balkoników czy kul – asortyment jest bardzo szeroki, jednak podstawowym wyznacznikiem są indywidualne potrzeby chorego.

W przypadku wątpliwości, co do tego, jakie wsparcie może okazać się potrzebne, warto skonsultować się z lekarzem, fizjoterapeutą lub specjalistą w sklepie medycznym.

Sprawdź profesjonalny sprzęt medyczny w konkurencyjnych cenach

Udar mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, rozpoznanie

Niedowład – przyczyny, rodzaje, leczenie

Udar mózgu następuje w wyniku zwężenia albo całkowitego zamknięcia tętnic doprowadzających krew do mózgu. W takiej sytuacji nie dociera do niego w odpowiedniej ilości krew i tlen. Inna postać to udar niedokrwienny mózgu. Wylew również jest formą udaru.

W Europie w związku z rosnącą liczbą osób starszych udar staje się coraz poważniejszym wyzwaniem dla służb medycznych. Do tego stopnia, że Europejska Organizacja Udarowa (ESO) przygotowała na lata 2018-2030 Europejski Plan Walki z Udarem (ESAP).

Choroba w dużej mierze ma związek ze stylem życia, a odpowiednia hospitalizacja może wydłużyć życie pacjentów i poprawić jego jakość, dlatego sporo zależy tu od służb krajowych i europejskich.

Jednak przede wszystkim chorzy powinni zdobywać wiedzę na własną rękę, by móc odpowiednio zapobiegać udarowi i leczyć jego konsekwencje.

Pierwsze objawy udaru mózgu

Zdarza się, że udar przechodzi niezauważony. Jednak u wielu osób da się zareagować szybko, jeśli zostaną odpowiednio wcześnie zauważone pierwsze objawy udaru mózgu:

  • opadający kącik ust,
  • uczucie niedowładu, słabości w jednej części ciała,
  • utrudnienia w mówieniu,
  • niewyraźne widzenie,
  • zawroty głowy,
  • silny ból głowy.

Jeśli po zaobserwowaniu takich objawów atak zostanie szybko rozpoznany, możliwa jest pomoc lekarska. W przeciwnym razie udar może zakończyć się nawet trwałą niepełnosprawnością lub śmiercią. Najpoważniejsze możliwe skutki udaru mózgu to niedowład kończyn lub nawet połowy ciała i zaburzenia mowy.

Objawy udaru mózgu mogą oznaczać, że już do niego doszło. Zdarza się jednak, że pacjent zauważa jedną z powyższych przypadłości, która mija po kilkunastu minutach lub kilku godzinach. Wtedy warto natychmiast udać się do lekarza i zacząć leczenie.

Mogą to być objawy ostrzegawcze, które nie oznaczają, że udar nastąpił, ale zapowiadają jego pojawienie się w ciągu najbliższych miesięcy. Stały kontakt z lekarzem, wprowadzanie pierwszych zmian stylu życia i obserwacja swojego organizmu mogą sprawić, że gdy nastąpi, będzie miał łagodniejszy przebieg.

Szybciej zostanie wówczas również udzielona pierwsza pomoc.

Jakie czynniki zwiększają ryzyko udaru?

Najczęściej do udaru dochodzi w wyniku:

  • zakrzepu żył i tętnic,
  • zatoru w obrębie serca,
  • uszkodzenia tętniczek.

W przypadku zakrzepu tętnicy dochodzi najpierw do stwardnienia tętnic. Zazwyczaj odkłada się w nich cholesterol i wapń, w wyniku czego tętnice stają się mniej elastyczne i węższe.

W końcu krew z trudem przedostaje się przez tętnice, aż dochodzi do zakrzepu. Jeśli chodzi o uszkodzenia tętniczek, to z uwagi na ich niewielki rozmiar, bardzo łatwo może skończyć się całkowitą lub częściową niedrożnością.

Również migotanie przedsionków czy zakrzepy w obrębie serca należą do częstych przyczyn udaru.

Profilaktyka udaru mózgu

Przyczyną udaru mózgu są zakrzepy i zatory, które wiążą się najczęściej z nieprawidłowym stylem życia. Chodzi głównie o:

  • palenie papierosów i picie alkoholu,
  • dietę bogatą w tłuszcze nasycone, tłuszcze utwardzane i cukier,
  • brak ruchu,
  • nieprawidłowo leczoną lub nierozpoznaną cukrzycę.

W przypadku większości pacjentów, gdy badania wykazują stale rosnący poziom cholesterolu czy nadciśnienie tętnicze, nie da się uniknąć wprowadzenia zmian stylu życia. Chodzi głównie o większą dawkę ruchu, rezygnację z nałogów i zdrowe odżywianie się. W nieco trudniejszej sytuacji są pacjenci chorujący na cukrzycę

Wśród rodzajów udarów wyróżnia się też „pocukrzycowe”, czyli związane z powikłaniami po cukrzycy.

Choć chorzy niekiedy bagatelizują to ryzyko, w rzeczywistości nieleczona cukrzyca może łatwo przerodzić się właśnie w udar i inne poważne zaburzenia czy schorzenia.

Niekiedy da się zatrzymać zmiany i zapobiec udarowi, jeśli tylko zostanie wprowadzone szybkie i prawidłowe leczenie cukrzycy. 

Ryzyko wystąpienia udaru mózgu i jego konsekwencje

Ciekawe badania nad osobami po udarze mózgu przeprowadzono w 2010 roku w Klinice Neurologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku. Wzięto pod uwagę 299 leczących się tam pacjentów. Okazało się, że:

  • ryzyko udaru jest nieco wyższe w przypadku kobiet: wśród pacjentów było 51,5% kobiet i 48,5% mężczyzn,
  • średni wiek osoby dotkniętej udarem to 74 lata,
  • 80 proc. pacjentów miało jednocześnie nadciśnienie tętnicze,
  • ok. 10 proc. osób miało chorobę niedokrwienną serca,
  • 5,1 proc. było po zawale mięśnia sercowego (w grupie chorych na cukrzycę – 9,4 proc.),
  • u 40,4 proc. osób występowało migotanie przedsionków (przy cukrzycy: u 46,9 proc.),
  • u 14 proc. (29,7 proc. z cukrzycą) stwierdzono zwężenie naczyń szyjnych.

Średnio pacjenci po udarze spędzali w szpitalu ok. 16 dni. Dla mniej więcej co piątego był to już któryś udar z kolei. Po zakończonych badaniach stwierdzono, że udar zakończył się śmiercią dla co 11 pacjenta. 

Jak widać, po udarze szczególnie powinny dbać o siebie osoby chore na  cukrzycę. Chorzy powinni regularnie się badać i przyjmować leki. Ryzyko choroby spadnie, jeśli będą kontrolowali poziom cukru we krwi i utrzymywali go na prawidłowym poziomie.

Badania dla chorych z udarem mózgu

Udar wpływa na stężenie glukozy we krwi, nawet jeśli pacjent kontroluje swoje schorzenie i prawidłowo się leczy, o czym powinni pamiętać cukrzycy i osoby wrażliwe na wahania poziomu cukru we krwi.

Każda osoba, która podejrzewa u siebie udar lub go przeszła, powinna dbać o aktualne wyniki badań krwi (lipogram, morfologia, kreatynina, glukoza), bo mogą się przydać do planowania leczenia specjaliście, który będzie czuwał nad stanem pacjenta.

Leczenie udaru mózgu

Po udarze mózgu pierwsza pomoc powinna opierać się na natychmiastowym udaniu się do szpitala. Statystyczny czas, jaki spędzają w nim chorzy, wynosi ok. 2 tygodnie, choć oczywiście może być krócej. Chorzy na cukrzycę zazwyczaj spędzają w nim nieco więcej czasu, bo leczenie jest bardziej skomplikowane.

Poza tym pierwsza pomoc po udarze mózgu to podanie kroplówki. Jeśli to konieczne, pacjent zostaje podłączony do respiratora. Lekarz może zlecić tomografię komputerową głowy. Dodatkowe badania podczas pobytu w szpitalu to:

  • EKG,
  • badanie krwi,
  • RTG klatki piersiowej
  • USG tętnic,
  • rezonans magnetyczny,
  • arteriografia tętnic.

Następnie zostają podane określone leki, tzw. rekombinowane tkankowe aktywatory plazminogenu. Mają za zadanie rozpuścić skrzep krwi, by znów swobodnie tętnicą krew mogła popłynąć do mózgu. Tu liczy się szybkość, bo takie leki są najbardziej skuteczne do ok. 3-4 godzin po udarze mózgu. Leczenie tego typu niestety nie jest dostępne w każdym szpitalu.

Wiele zależy tu też od szybkości reakcji pogotowia ratunkowego i służb szpitalnych. Zdarza się, że chory miał udar nocą i zauważył jego skutki dopiero rano. Wtedy mogło już dojść do niedotlenienia mózgu i nieodwracalnych zmian.

Jeśli nastąpił udar mózgu lewostronny lub prawostronny krwotoczny, może być konieczna operacja, która wpływa na długość pobytu w szpitalu i rokowania.

Rehabilitacja po udarze

Państwowa służba zdrowia nie zawsze oferuje rehabilitację na poziomie, który jest w stanie pomóc pacjentom. Warto więc również na własną rękę szukać dostępnych form terapii pamiętając, że udar jest dziś najczęstszą przyczyną niepełnosprawności.

W niektórych przypadkach odpowiednia rehabilitacja może poprawić jakość życia lub zapobiec trwałemu kalectwu. Chodzi o tradycyjną rehabilitację ruchową i fizjoterapię. Dopiero od niedawna w kontekście rehabilitacji po udarze mózgu mówi się o psychoterapii czy terapii społecznej.

Sam udar to czasem kilka minut bólu i pewien czas spędzony w szpitalu. Jednak dla chorego może oznaczać duży stres, a czasem trwałe zmiany w osobowości. Pogłębiają się, jeśli dotychczas sprawny człowiek jest zdany na pomoc innych i musi zmienić pracę czy styl życia.

W szpitalach nie zawsze mówi się o tego typu czynnikach, dlatego to często od pacjenta zależy, czy skorzysta z takich form rehabilitacji po udarze, jak:

  • pomoc psychologa, psychoterapeuty,
  • rehabilitacja społeczna,
  • rehabilitacja zawodowa,
  • terapia poprzez pracę,
  • hipoterapia i inne terapie z udziałem zwierząt.

W pierwszej chwili może się wydawać, że na tle operacji i zaawansowanych leków terapie ukierunkowane na psychikę mają małe znaczenie dla zdrowia. Nic bardziej mylnego. Badania na ten temat przeprowadzono w Szwecji na 123 pacjentach. Każdy z nich miał udar od 10 miesięcy do 5 lat przed badaniem.

Części z nich zalecono hipoterapię (terapię z udziałem koni), zajęcia muzyczno-ruchowe, a reszcie tradycyjną rehabilitację w szpitalu. Po 12 tygodniach hipoterapii (zajęcia dwa razy w tygodniu) jeźdźcy mieli wyniki badań lepsze o 10 proc. U ponad połowy poprawa utrzymała się również do pół roku po zakończeniu jazd.

Zajęcia muzyczne i taneczne poprawiały stan pacjentów tylko o 5 proc. Tradycyjna rehabilitacja przyniosła efekt tylko 0,5 proc. To pokazuje, jak wiele zależy od pozytywnego podejścia i wychodzenia poza schematy, również podczas szukania dla siebie terapii i badań.

Szczególnie u pacjentów z cukrzycą, którym często towarzyszy wówczas strach i przygnębienie, związane z koniecznością rygorystycznego pilnowania poziomu cukru we krwi i diety.

Jak zapobiec udarowi mózgu w przyszłości?

Z badań USK w Białymstoku wynika, że spośród 299 badanych pacjentów po udarze mózgu, dla 18,3 proc. był to już kolejny udar. W przypadku cukrzyków odsetek wyniósł 26,6 proc. Oznacza to, że mają nieco większe szanse na ponowny udar mózgu

Niedowład kończyn: jakie choroby powodują niedowład kończyn, leczenie niedowładu

Niedowład kończyn (łac. paresis) to ograniczenie zakresu ruchów kończyn lub też zmniejszenie siły mięśni. Ruchy osoby z niedowładem są nieprecyzyjne, czasem wykonanie prostej czynności, typu pisanie czy uścisk dłoni stają się niemożliwe.

Bezpośrednią przyczyną niedowładu są zmiany w obrębie mięśni lub patologie w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym.

Dzieje się tak na skutek uszkodzenia układu nerwowego, w tej części, która odpowiada za przewodzenie impulsów nerwowych z mózgu do mięśni.

Mechanizm “zarządzania” ruchem kończyn zaczyna się w korze mózgowej. Do mięśni, które wykonują polecenia mózgu, prowadzą dwie grupy neuronów (komórek nerwowych). Główne neurony ruchowe, zwane górnymi motoneuronami, znajdują się w korze mózgowej.

Ich wypustki, czyli aksony, biegną z kory do rdzenia przedłużonego i na koniec do rdzenia kręgowego, gdzie łączą się z aksonami dolnych neuronów ruchowych (dolne motoneurony), które z kolei, poprzez swoje wypustki i specjalne złącza, łączą się z mięśniami.

Aksony dolnych neuronów ruchowych opuszczają bowiem rdzeń kręgowy i tworzą wraz z innymi neuronami, nerwy ruchowe lub ruchowo-czuciowe. Tą drogą przebiega impuls z kory mózgowej do mięśnia, który mówi mu, jak powinien się kurczyć.

Do niedowładu mięśni dochodzi, jeżeli na drodze impulsu z kory mózgowej do mięśnia dochodzi do uszkodzenia. Uszkodzeniu może ulec sama kora mózgowa, rdzeń przedłużony i rdzeń kręgowy, komórki nerwowe (neurony), mięśnie oraz miejsce łączenie się wypustek nerwowych z mięśniami (styk nerwowo-mięśniowy). Ponadto za niedowład mięśni może odpowiadać psychika, na przykład napad histerii.

Niedowłady dzieli się na dwa główne rodzaje:

  • niedowład wiotki – uszkodzenie w obrębie dolnego neuronu ruchowego (obwodowego układu nerwowego) powoduje niedowład konkretnego mięśnia lub grup mięśni. Towarzyszy mu postępujący szybko zanik mięśni.
  • niedowład spastyczny – porażenie jest wynikiem uszkodzenia górnego neuronu ruchowego (ośrodkowego układu nerwowego) i powoduje przykurcz mięśni. Obejmuje większe obszary ciała, czasem nawet całą jedną stronę ciała.

Niedowład wiotki może być wynikiem uszkodzenia jednego nerwu (mononeuropatia) z powodu urazu w miejscu przebiegania nerwu lub choroby. Polineuropatia z kolei dotyka zazwyczaj obie kończyny i jest spowodowana toczącym się w organizmie procesem chorobowym.

W zależności od miejsca uszkodzenia układu nerwowego lub mięśni objawy niedowładu będą nieco inne i o różnym nasileniu. Będą także inaczej rozłożone w czasie.

Do nagłego niedowładu kończyn najczęściej dochodzi w wyniku udaru mózgu. Objawia się m.in. niedowładem lub paraliżem nogi i ręki po jednej stronie ciała, zaburzeniami mowy, brakiem koordynacji ruchów i utratą równowagi, zaburzeniami chodzenia, aż do zaburzeń świadomości lub całkowitej utraty przytomności włącznie.

Niedowład kończyn powodują także urazy czaszki, krwiaki w mózgu, guzy w mózgu, uciskające nerwy lub powodujące przerwanie neuronów, a także wszelkie inne stany zapalne w korze mózgowej.

Do niedowładu dochodzi przy uszkodzeniu poprzecznym rdzenia kręgowego. A także w wyniku urazów kończyn i uszkodzenia nerwów wiodących do mięśni nóg czy rąk. Niedowład spowodować może także nadmierny ucisk na nerwy, wychodzące z rdzenia kręgowego lub przechodzące przez nadgarstek.

Niedowład dotyczy też często starszych osób, u których doszło do zmian miażdżycowych. Przyczyną niedowładów bywają także ciężkie zatrucia solami metali ciężkich oraz borelioza.

Wśród chorób, które stoją za niedowładem kończyn, znajdują się:

Najważniejszym działaniem leczniczym przy niedowładach kończyn jest specjalistyczna rehabilitacja, dostosowana do danego schorzenia. Mogą to być ćwiczenia, odpowiednie masaże lecznicze, leczenie sanatoryjne.

Fizjoterapeuta stara się zmniejszyć napięcia mięśniowe i przeciwdziałać zanikowi mięśni. Wzmacnia się także odpowiednie grupy mięśni, aby umożliwić poruszanie się chorego.

W poważnych przypadkach zaleca się zabiegi neurochirurgiczne lub ortopedyczne.

Dystrofia mięśniowa – przyczyny, objawy, fizjoterapia

Problemy mięśniowe stanowią dość dużą grupę problemów w dziedzinie szeroko rozumianej patologii. Schorzenia dotyczące pojedynczych, konkretnych mięśni są zazwyczaj przypadłościami wpisującymi się do grona chorób z zakresu ortopedii, chirurgii urazowej czy też reumatologii.

Zupełnie inaczej jest w przypadku zaburzeń wiążących się kilkoma grupami, a niekiedy wręcz obejmującymi cały układ mięśniowy, które zwykle wiążą się z problemami o charakterze neurologicznym.

Jednymi z najpopularniejszych przykładów są: postępująca dystrofia mięśniowa oraz miastenia – będące głównymi tematami niniejszego tekstu.

Mianem dystrofii mięśniowej określa się grupę chorób zwyrodnieniowych, które wykazują przewlekły charakter.

Choć ich etiologia po dziś dzień nie została poznana, to często przyjmuje się, że dystrofie stanowią efekt genetycznie uwarunkowanego zaburzenia o podłożu enzymatycznym.

Problem rozwija się w głównej mierze u dzieci i młodzieży, ale odnotowuje się przypadki wśród osób dorosłych. Sam przebieg choroby ma powolne tempo i stosunkowo łagodny charakter.

Początek dystrofii mięśniowej polega na stopniowym osłabieniu siły mięśniowej. Objawia się postępującym i pierwotnie niezauważalnym zanikiem mięśni w obrębie obręczy barkowej lub miednicznej.

Pierwszym, a zarazem znaczącym sygnałem dla pacjenta o ewentualnym przypuszczeniu pojawienia się zmian dystroficznych, jest pojawienie się znaczących trudności w trakcie chodu (specjaliści podkreślają, że zwykle występują one w trakcie wchodzenia/schodzenia po schodach), bądź utrudnionego unoszenia kończyn górnych (np. w trakcie czesania czy porannego przeciągania się). W bardziej rozwiniętych stanach dystrofii dochodzi do widocznego, obustronnego zaniku mięśni: barków, ramion, pośladków i ud. Postawa ciała w znaczący sposób dąży do ustawienia lordotycznego, a łopatki chorego przybierają skrzydłowate ustawienie.

Wspomnianym zmianom często towarzyszy tzw. łydka gnoma, polegająca na rzekomym przeroście mięśni łydek. Wówczas w miejscu zanikłej tkanki mięśniowej organizm rozwija duże ilości tkanki łącznej.

Wspomniany już niedowład i zanik mięśni pośladkowych prowadzi do upośledzenia chodu (ten natomiast przybiera charakter „kaczkowaty”). Sam pacjent bardzo często ma problemy ze wstawaniem z pozycji leżącej.

W klasyfikacji medycznej wyróżnia się trzy zasadnicze postaci dystrofii mięśniowej:

  • Twarzowo – łopatkowo – ramieniową – ujawniającą się zazwyczaj między 20, a 30 rokiem życia; ma łagodny i niezwykle powolny przebieg, zwykle rozpoczyna się od zaniku mięśni twarzy oraz obręczy barkowej
  • Obręczowo – kończynowa – rozwija się bez względu na wieku, ma powolne tempo przebiegu; swój początek ma w obrębie miednicy lub pasma barkowego i później rozwija się wstępująco bądź zstępująco
  • Rzekomoprzerostowa Duchenne’a – ten model dystrofii mięśniowej rozwija się przede wszystkim u chłopców między 2, a 6 rokiem życie; charakteryzuje się bardzo intensywnym przebiegiem i może szybko doprowadzić do inwalidztwa. Jest to spowodowane wspomnianym już wcześniej nadmiarem tkanki łącznej w stosunku do utraconej tkanki mięśniowej.

Dystrofia mięśniowa jest nieuleczalną chorobą, dlatego też terapia pacjentów stanowi niezwykle trudne zadanie na całe życie.

Kluczową rolę odgrywa tu rehabilitacja ruchowa wraz z zaopatrzeniem ortopedycznym, które mają na celu pomóc poszkodowanym w codziennym funkcjonowaniu oraz ułatwić akceptację własnych ograniczeń.

Częstym wsparciem dla chorych i rodzin są także zajęcia z terapeutą zajęciowym lub psychologiem.

Istotą fizjoterapii w przypadku dystrofii mięśniowej jest przeciwdziałanie uciążliwym przykurczom oraz dążenie do ograniczenia nadmiernego napięcia mięśniowego.

W początkowych stadiach choroby, gdy deficyty ruchowe są jeszcze niewielkie, pacjenci samodzielnie wykonują odpowiednie ćwiczenia z zakresu gimnastyki korekcyjnej i usprawniania, które umożliwią utrzymanie prawidłowej ruchomości w stawach.

Wraz z biegiem czasu, a co za tym idzie i postępem choroby, stretching jest wykonywany przez terapeutę. W przypadku dystrofii mięśniowej niezwykle istotne znaczenie ma zaangażowanie rodziny chorego w sam proces leczenia.

Fizjoterapeuta powinien poinstruować bliskich poszkodowanego w tym zakresie, a także przedstawić im proste techniki relaksacyjne, które będą mogli wykorzystać w ramach domowej rehabilitacji.

Duże znaczenie u osób z dystrofią odgrywa już sprzęt ortopedyczny. Łuski korekcyjne, szyny, gorsety czy wózki inwalidzkie umożliwią chorym sprawniejsze funkcjonowanie w otoczeniu.

To także jeden ze sposobów na utrzymanie niezależności chorego (np. przy korzystaniu z toalety) oraz pomoc w wykonywaniu codziennych czynności.

Fizjoterapeuci mają za zadanie odpowiednio poinstruować pacjentów i ich rodziny w kontekście korzystania oraz obsługi danego przyrządu.

Do innych zadań fizjoterapeuty będzie należeć m.in.:

  • nauka prawidłowego oddychania i terapia oddechowa
  • drenaż ułożeniowy i ograniczenie ryzyka rozwoju odleżyn
  • korekcja postawy i przeciwdziałanie zaburzeniom liniowości struktur
  • ścisła współpraca z lekarzami innych specjalizacji np. gastrenterologiem, logopedą czy psychologiem w celu zapewnia choremu kompleksowej opieki na wielu płaszczyznach

Jeśli powyższy problem dotyczy także Ciebie, skontaktuj się z nami telefonicznie pod numerem 12 342 81 80 bądź wyślij e-maila na adres [email protected]

Centrum rehabilitacji i terapii Open Medical tworzą wysoko wyspecjalizowani lekarze, którzy nie tylko posiadają ogromną wiedzę i lata doświadczenia, a także dbają o ciepłą atmosferę.

Dołącz do grona zadowolonych pacjentów Open Medical i zacznij żyć pełnią życia!

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*