Guzki Heberdena i Boucharda na palcach – objawy, leczenie, usuwanie

Reumatologia  to dziedzina medycyny, która zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób układu kostno-stawowego, tkanki łącznej i tkanek miękkich. Zawierają się w nich schorzenia o charakterze metabolicznym, zwyrodnieniowym, autoimmunologicznym oraz zapalnym.

Często są wywołane nieprawidłową reakcją układu immunologicznego, który zaczyna atakować i niszczyć własne tkanki, co prowadzi do stanów zapalnych i uszkodzeń w całym organizmie. Choroby reumatyczne atakują układ ruchu, a powikłania mogą również upośledzać działanie narządów wewnętrznych.

Postępująca przewlekła choroba reumatyczna prowadzi do wycofania społecznego, niepełnosprawności chorego, a nawet do zagrożenia życia.

Jakie objawy towarzyszą chorobom reumatycznym?

Objawy, które mogą wskazywać na choroby reumatyczne i powinny skłonić do konsultacji i dalszej diagnostyki to:

  • ból mięśni, stawów, kości
  • intensywny i powracający ból występujący często w kilku stawach, często symetrycznych stawach
  • może występować stan podgorączkowy, obrzęk lub zaczerwienienie skóry
  • dolegliwości ze strony narządów jamy brzusznej, po wykluczeniu problemów gastrologicznych
  • odczucie porannej sztywności stawów
  • zniekształcenie lub opuchlizna stawów
  • trudność w poruszaniu, schylaniu
  • podwyższona temperatura skóry w obrębie stawu
  • problem z utrzymaniem przedmiotów w palcach
  • problem schylanie się, podnoszenie przedmiotów

Szacuje się, że w Polsce na choroby reumatyczne choruje 7-10 milionów osób. Najczęściej występujące choroby reumatyczne to:

Choroby zwyrodnieniowe stawów (spondyloartorozy)

Choroby zwyrodnieniowe są powszechnym następstwem ścierania chrząstki stawowej, która pokrywa powierzchnie kości tworzących stawy. Z wiekiem zużywanie stawów jest procesem naturalnym, jednak nadmierne ścieranie prowadzi do ich przedwczesnej degeneracji i ograniczenia ruchomości.

Wtedy chrząstka staje się chropowata, ma nierówną powierzchnię i może dojść do jej całkowitego zaniku. Nadmierne przeciążenie stawów, w tym otyłość, dźwiganie ciężarów, wibracje, kontuzje mogą przyspieszać ten proces. Ścieraniu stawów sprzyjają również nieprawidłowości w budowie stawów (np.

kolana koślawe, szpotawe), obciążenia genetyczne, przebyte urazy kostne i stawowe oraz niektóre choroby np. cukrzyca.

Najbardziej charakterystyczny objaw to silny, tępy ból, nasilający się po dłuższym staniu i chodzeniu oraz zniekształcenie obrysu stawu. Po obudzeniu pacjenci często odczuwają poranną sztywność stawów i potrzebują ok. 30 minut na ich “rozruszanie”.

Leczenie ma na celu zminimalizowanie dolegliwości i utrzymanie aktywnego trybu życia, gdyż odpowiednie postępowanie pozwala zapobiec niesprawności. Zawiera się w niej odpowiednia dieta, rehabilitacja, leczenie farmakologiczne, leki podawane dostawowo, w niektórych przypadkach konieczna jest również endoprotezoplastyka.

Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotyczyć nawet połowy osób po 40. roku życia, najczęściej zlokalizowane są w:

  • stawach rąk (guzki Heberdena, guzki Boucharda)
  • stawach kolanowych (gonartroza)
  • stawach biodrowych (koksartroza)
  • stawach kręgosłupa (spondyloza)

Guzki Heberdena i Boucharda na palcach – objawy, leczenie, usuwanie

Spondyloza kręgosłupa

Bóle kręgosłupa uznawane są za najczęściej występujące dolegliwości układu kostno-szkieletowego zgodnie z Ogólnopolskim programem profilaktyki przewlekłych bólów kręgosłupa na lata 2019 – 2023.

Bardzo częste odczuwanie bólu w odcinku lędźwiowo-krzyżowym w Polsce dotyczy 23% osób w wieku około 40 lat. Wśród przewlekłych bólów kręgosłupa dużą grupę stanowią chorzy z tzw.

zapalnym bólem kręgosłupa, który jest charakterystyczny dla spondyloartropatii.

Spondyloza kręgosłupa to dolegliwości spowodowane deformacją struktur kręgosłupa: kręgów, krążków międzykręgowych, trzonów kręgów, stawów międzykręgowych oraz więzadeł.

Rozwija się z powodu odwodnienia tkanek, zmniejszonej sprężystości krążków, pogorszenia ich amortyzacji oraz przerostu kości lub więzadeł, tworzenia się kostnych narośli (osteofitów), może dotyczyć jednego lub kilku odcinków.

Główne objawy Spondylozy to promieniujący silny ból, uczucie sztywności pleców oraz ograniczenie ruchomości, mogą też występować:

  • spondyloza szyjna: sztywność karku i szyi, pogłębienie lordozy szyjnej, mrowienia, niedowłady i uczucie ciężkości rąk, zaburzenia widzenia, oczopląs, zawroty głowy, nudności
  • spondyloza piersiowa: zaburzenia mechanizmu oddychania, bólem promieniującym do łopatek i wzdłuż żeber, nasilający się podczas kaszlu
  • spondyloza lędźwiowa: obserwuje się m.in. zwiększone napięcie dolnych partii pleców z jednoczesnym osłabieniem ich siły, promieniujące bóle i parestezje do nóg, sztywność grzbietu, zaburzenie pracy jelit i układu moczowo-płciowego

Zmiany zwyrodnieniowe są także naturalną i typową konsekwencją starzenia się organizmu, ale na spondylozę cierpią nawet bardzo młodzi ludzie. Nieleczona powoduje coraz większą degenerację kręgosłupa i nasilenie objawów. Najczęściej ból zwiększa się po długim staniu, dźwiganiu ciężkich przedmiotów lub dużym wysiłku fizycznym.

Zmiany mogą również wywołać zwężenie kanału kręgowego, które w odcinku lędźwiowym daje objawy podobne do rwy kulszowej, może prowadzić do niedowładu kończyn dolnych, a nawet zaburzeń w kontrolowaniu oddawania moczu i stolca.

Celem leczenia jest zmniejszenie dolegliwości bólowych i innych objawów, spowolnienie postępu choroby oraz poprawa sprawności pacjenta. Zmiany, które już nastąpiły w kręgosłupie, są niestety nieodwracalne.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Choroba autoimmunologiczna- zwana kiedyś gośćcem, która dotyka około 350 tys. Polaków. Zazwyczaj pojawia się w wieku 25-50 lat, trzy razy częściej chorują kobiety. Charakterystyczne dla RZS dolegliwości to poranna sztywność, która trwa co najmniej godzinę oraz występujące symetrycznie stany zapalne w stawach.

Pojawiają się również objawy ogólne: zmęczenie, gorączka, bóle mięśni. Przebieg choroby jest zróżnicowany, występują w niej okresy zaostrzeń, naprzemiennie z okresami remisji objawów.

Początkowo dochodzi do stanu zapalnego błony maziowej, który prowadzi do jej przerostu i pogrubienia, a następnie błona odcina chrząstkę stawową od substancji odżywczych zawartych w płynie stawowym. Następnie dochodzi do uszkodzenia tkanek okołostawowych: torebek stawowych, ścięgien i więzadeł.

Choroba w dalszym procesie atakuje również inne układy, których dysfunkcje mogą również stanowić zagrożenie życia:

  • szybki rozwój miażdżycy i osteoporozy- ryzyko zawału, niewydolności serca oraz złamań osteoporotycznych jest znacznie podwyższone,
  • serce- ryzyko uszkodzenia zastawek czy zapalenia osierdzia,
  • płuca- może powodować zapalenie płuc,
  • nerwy- powikłania związane z uciskiem na rdzeń kręgowy, objawy zaburzenia czucia, mrowienia, drętwienia lub niedowładu kończyn.

Nie znane są przyczyny choroby, natomiast znamy czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia RZS: genetyczne, palenie papierosów, stres oraz zaburzenia układu odpornościowego.

Leczenie obejmuje zarówno farmakoterapię, jak również rehabilitację oraz ćwiczenia w domu, które mają na celu zahamowanie postępu choroby i niepełnosprawności pacjenta.

Osteoporoza

Osteoporoza zaliczana do chorób cywilizacyjnych to przewlekła, metaboliczna choroba szkieletu, charakteryzująca się postępującym spadkiem masy kostnej prowadzącą do zwiększonej podatności na złamania.

Największym zagrożeniem jest podatność osób chorych na złamania, które mogą wystąpić nawet przy niewielkich urazach.

Złamania osteoporotyczne występują najczęściej w obrębie: kości kręgosłupa, przedramienia oraz kości szyjki udowej.

Według danych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji na osteoporozę w Polsce choruje ok. 2 mln osób, a tylko 10% chorych jest leczonych. Na osteoporozę w Polsce cierpi około 25 % kobiet i 13 % mężczyzn po 60.roku życia.  Ryzyko wzrasta z wiekiem, szczególnie u kobiet po menopauzie ( choruje co trzecia kobieta).

Przez długi czas osteoporoza przebiega bezobjawowo, ale kiedy ubytek kostny jest już duży, pojawiają się objawy:

  • bóle kości długich i złamania
  • garb starczego (nadmiernej kifozy piersiowej)
  • obniżenie wzrostu (złamania kompresyjne kręgów)

Jakie czynniki sprzyjają zrzeszotnieniu kości?

  • dieta uboga w wapń, białko, witaminę D, niedożywienie
  • stosowanie używek: palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu
  • niska aktywność fizyczna
  • mała ekspozycja na światło słoneczne (witamina D)
  • niedobór estrogenu u kobiet i testosteronu u mężczyzn
  • czynniki genetyczne
  • niska masa ciała
  • wiek, szczególnie narażone osoby po 65 r.ż.
  • choroby tj.: cukrzyca i reumatoidalne zapalenie stawów

Osteoporoza wtórna jest wynikiem stosowania niektórych leków (np. sterydów) lub chorób współwystępujących tj.: cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów, niedoczynność przysadki, kamica nerkowa, zespół Cushinga.

Profilaktyka polega na usuwaniu czynników ryzyka, w tym uzupełnianiu niedoborów żywieniowych poprzez suplementację wapnia, witaminy D i białka. Bardzo ważna jest aktywność fizyczna tj. spacery, pływanie, codzienna gimnastyka, która wpływa na wzmocnienie kości i mięśni, a także korzystanie z kąpieli słonecznych.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK)

Zwana także chorobą Bechterewa przewlekła choroba kręgosłupa, stawów krzyżowo-biodrowych oraz przyległe do nich tzw. tkanki miękkie (więzadła, przyczepy mięśni, torebki stawowe).

Proces zapalny z nieznanej przyczyny, obejmuje stawy kręgosłupa, stawy obwodowe prowadzi do sztywności stawów i tworzenia zrostów między trzonami kręgosłupa.

Wraz z upływem czasu choroba powoduje trwałe usztywnienie kręgosłupa i ograniczenia jego ruchomości, a choroba powoduje uciążliwy ból.

Najczęściej występuje u mężczyzn między 16 – 35 rż., prowadzi do tworzenia się zespoleń kostnych i postępującego ograniczenia ruchomości kręgosłupa. Objawy mogą obejmować:

  • zapalny ból w dolnej części kręgosłupa, promieniujący do pośladka i tylnej części nogi,
  • ból pojawiający się w nocy lub rano, nie ustępujący w spoczynku, może wybudzać ze snu
  • usztywnienie kręgosłupa w godzinach porannych, ból ustępuje ustępuje w ciągu dnia lub pod wypływem wysiłku lub ćwiczeń
  • stan zapalny może rozprzestrzeniać się na coraz wyższe partie kręgosłupa i prowadzić do ich usztywnienia
  • niemożliwość wykonywanie ruchów takich jak zgięcie, prostowanie, rotacje, skręty w żadnym z odcinków kręgosłupa
  • charakterystyczna sylwetka z przykurczami w stawach biodrowych i kolanowych, pochylenie tułowia do przodu
  • choroba może zajmować także inne stawy (np. biodro, kolano) oraz różne narządy (m.in. oczy, serce i płuca).
Leia também:  Hatch em Rio De Janeiro Quilometragem Até 38,985 km com Banco do motorista com ajuste de altura

W Centrum Medycznym Biovena Ożarów Mazowiecki konsultacje reumatologiczne dla osób dorosłych realizuje lek. Katarzyna Pirko-Kotela.

​300 chorób w jednej. Jak bronić się przed reumatyzmem

Reumatyzm to nie jedna, ale około trzystu różnych chorób atakujących stawy i cały układ ruchu.

Eksperci przekonują, że codzienna obrona przed reumatyzmem to regularne, ale nie zbyt mocno obciążające, ćwiczenia fizyczne: pływanie lub wchodzenie po schodach, unikanie nadwagi, spacery, zmienianie często pozycji, nawet w pracy, gdy musimy siedzieć za biurkiem, a także systematyczny odpoczynek i wysypianie się.

Guzki Heberdena i Boucharda na palcach – objawy, leczenie, usuwanie Zdjęcie ilustracyjne /pixabay.com /Pixabay

Lekarze podkreślają, że jedna z popularnych zmian, która pojawia się na dłoniach to guzki związane z chorobą zwyrodnieniową, czyli tak zwane guzki Heberdena. Są to obrzęki na palcach, najbliżej paznokcia. Eksperci podkreślają, że takie guzki zwykle dziedziczy się, najczęściej w linii żeńskiej.

Czyli jeżeli babcia lub mama miały takie guzki, jest duże prawdopodobieństwo, że pojawią się też w kolejnym pokoleniu – podkreśla reumatolog profesor Brygida Kwiatkowska, zastępca dyrektora Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji.

Niestety, na zmiany zwyrodnieniowe nie mamy do tej pory żadnych możliwości terapeutycznych poza stosowaniem leków miejscowo działających, na przykład niesterydowych leków przeciwzapalnych, czyli żeli i maści – dodaje.

Inne guzki (tak zwane guzki reumatoidalne) mogą pojawić się przy okazji reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Ich obecność oznacza, że choroba jest bardzo aktywna i niewłaściwie leczona. Te guzki powinny zniknąć, gdy włączymy skuteczne leczenie – podkreśla profesor Brygida Kwiatkowska.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła zapalna układowa choroba tkanki łącznej o podłożu immunologicznym. Cechą charakterystyczną choroby jest zapalenie przeważnie symetrycznych stawów.

  • Do najczęstszych objawów RZS należą:
  • – zapalenie głównie drobnych stawów rąk i stóp,
  • – ból stawu podczas ucisku, obrzęk stawu i tkanek okołostawowych, wysięk w stawie, bez zaczerwienienia skóry,
  • – bólom i obrzękom stawów towarzyszy sztywność poranna, wywołana gromadzeniem się płynu obrzękowego w zmienionych zapalnie tkankach podczas snu,
  • – specjaliści podkreślają, że obserwuje się także występowanie zmian ogólnoustrojowych: stany podgorączkowe, bóle mięśni, uczucie zmęczenia, brak łaknienia, utrata masy ciała.

Reumatoidalne zapalenie stawów trzy razy częściej dotyka kobiety niż mężczyzn, a szczyt jej zachorowania przypada między 30. a 50. rokiem życia.

U około 10-20 proc. chorych choroba rozpoczyna się po 65. roku życia i różnica między zachorowalnością kobiet i mężczyzn jest znacznie mniejsza niż w przypadku RZS u młodych osób.

Choroba dotyka od 0,5-1,5 proc. populacji ludzi dorosłych. W Polsce szacuje się, że dotyczy 0,9 proc. populacji ludzi dorosłych.

Diagnostyka RZS opiera się na stwierdzeniu bólu i obrzęku (zapalenia) stawów, ich lokalizacji i rodzaju zajętych stawów, czasie trwania zapalenia stawów oraz podwyższonych parametrów laboratoryjnych aktywności choroby takich jak odczyn opadania krwinek (OB) i białka ostrej fazy (CRP), a także obecności autoprzeciwciał występujących w tej chorobie, takich jak czynnik reumatoidalny (RF) i przeciwciała przeciwcytrulinowe  (anty-CCP, anty-ACPA).

Nastolatkowie powinni zwracać uwagę na swoje dolegliwości – zwłaszcza gdy ktoś w pierwszej linii pokrewieństwa chorował na reumatoidalne zapalenie stawów.

Czynnikami środowiskowymi, które zwiększają ryzyko rozwoju tej choroby są palenie tytoniu, otyłość i nadmierne spożycie soli, a także zakażenia jamy ustnej, czyli parodontoza – wymienia profesor Brygida Kwiatkowska. RZS może zaczynać się “niewinnie” i na początku dotyczyć obrzęku pojedynczego stawu.

Najczęściej są to drobne stawy rąk i stóp. Taki początek obrzęku, który utrzymuje się w pojedynczym stawie, powinien zmusić nas do wizyty u reumatologa, bo leczymy wczesne zapalenia stawów. Nigdy nie bagatelizujemy obrzęku, nawet jeżeli możemy to wiązać z wysiłkiem.

Taki obrzęk boli, najbardziej w godzinach porannych, towarzyszy temu sztywność poranna, a ruch łagodzi dolegliwości bólowe. Nie ma skurczu, są za to ból, sztywność, i to zwłaszcza po przebudzeniu, rano – dodaje reumatolog.

Specjaliści podkreślają, że skuteczny efekt terapeutyczny w leczeniu RZS jest możliwy, gdy stosuje się leki dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów. Jednak przy niepowodzeniu leczenia z użyciem co najmniej dwóch leków modyfikujących przebieg choroby, można zastosować, w ramach programów lekowych, terapie lekami biologicznymi.

Niestety u części chorych nadal nie udaje się uzyskać zadowalającego zmniejszenia aktywności choroby.

Im więcej leków o różnym mechanizmie działania, tym większa szansa doboru takiej terapii, która dla pacjenta będzie najbardziej skuteczna i dzięki której nie będzie musiał rezygnować z dotychczasowego życia, a jedynie je modyfikować, co pozwoli na zachowanie aktywności społecznej i zawodowej osób z RZS.

Znaczenie wybranych metod fizykoterapii w przebiegu zmian zwyrodnieniowych palców dłoni – guzków Haberdena i Boucharda

Choroby zwyrodnieniowe należą do jednych z najczęstszych dolegliwości układu ruchu. Dochodzi do nich na skutek zaburzonej gry stawowej, a także pogorszenia się jakości i zmniejszenia ilości chrząstki stawowej, której docelową funkcją jest ochrona i amortyzowanie powierzchni stawowych.

W przebiegu tej choroby na skutek destabilizacji procesów degradacji i tworzenia się chrząstki rozwija się proces zajęcia struktur okołostawowych, takich jak więzadła, ścięgna, mięśnie.

W efekcie występują ograniczenia ruchomości w stawie, dolegliwości bólowe, nierzadko z wtórnymi zmianami zapalnymi (zmiany wysiękowe) o różnym nasileniu [1, 4].

Istnieją pewne predyspozycje do zapadalności na chorobę zwyrodnieniową. Są to m.in.:

  • płeć żeńska (u kobiet traktowana jako cecha genetyczna dominująca zaś u mężczyzn recesywna),
  • podeszły wiek,
  • osłabienie siły okołostawowych mięśni szkieletowych,
  • przeciążenia stawowe (w przypadku dłoni przeciążenia zginaczy głębokich palców),
  • zaburzenia propriocepcji [4].

Zmiany zwyrodnieniowe można podzielić na pierwotne i wtórne. 

Charakterystyczna dla zmian pierwotnych jest ich nieznana przyczyna i zdecydowanie częstsze występowanie.  Natomiast zmiany wtórne spowodowane są zaburzeniami mechanicznymi w obrębie stawu oraz współtowarzyszącymi chorobami ogólnoustrojowymi [4].

Bardzo powszechną chorobą zwyrodnieniową występującą w różnym wieku są zwyrodnienia stawów rąk.

Zmiany dotyczą przeważnie obu dłoni, obejmując stawy międzypaliczkowe bliższe (guzki Boucharda) i dalsze (guzki Haberdena).

Obraz wyżej wymienionych zmian to przeważnie zgrubienia okołostawowe kostne lub chrzęstne występujące na boczno-grzbietowej powierzchni paliczków palców rąk. Zdecydowanie częstszymi zmianami są guzki Haberdena.

Zmiany te doprowadzają do ograniczeń ruchu w stawach, a nawet do powstawania odczynów zapalnych. Pacjenci uskarżają się na występowanie krótkotrwałej sztywności stawowej w godzinach rannych, a także na dolegliwości bólowe po wcześniejszym bezruchu [4]. Guzki Haberdena i Boucharda uważane są za jeden z najintensywniejszych przejawów samoistnej choroby zwyrodnieniowej wielostawowej [2].

Badanie rąk

Badając dłonie pacjenta, należy zwracać uwagę na obie kończyny, dzięki temu można porównać ich stan (nawet gdy pacjent uskarża się na ból jednej z nich). Każda widoczna zmiana przemawia za konkretnymi patologiami, tj.:

  • obserwacja zaniku mięśni w przypadku odnerwień,
  • zmiana koloru skóry, gdzie bladość oznacza niedokrwienie, a zaczerwienienie świadczy o stanie zapalnym,
  • zesztywnienia, obecności guzków podskórnych, stwardnień, tkliwość, obrzęk i bolesność towarzysząca stanom zapalnym typowe w przebiegu choroby zwyrodnieniowej [19].

Szczegółowa diagnostyka obejmuje:

  • rentgenogram (RTG),
  • tomografię komputerową (TK),
  • ultrasonografię (USG),
  • rezonans magnetyczny (RM).

Najbardziej popularnym badaniem stosowanym w diagnozowaniu zmian zwyrodnieniowych jest rentgenogram. Pozostałe badania są niezbędne do diagnostyki różnicującej w przebiegu innych chorób stawów.Charakterystyczne zmiany w obrazie RTG:

  • obecność osteofitów,
  • obecność torbielek (geod) w nasadach kostnych w odcinkach ulegających największym obciążeniom,
  • zwężenia szpary stawowej,
  • sklerotyzacja podchrzęstna nasad [2, 4].

Zmiany, jakim ulega chrząstka na skutek patologii:

  • zmiana obrazu powierzchni chrząstki z gładkiej na kruchą i chropowatą,
  • dehydratacja chrząstki,
  • ubytki chrząstki powodujące odpryski, dające dostęp do jamy stawowej,
  • zmiana zabarwienia z jasnoniebieskiego na żółty.

Szereg dolegliwości, a także różnorodny przebieg choroby, mają znaczący wpływ na wybraną metodę leczenia.

W zależności od stopnia zaostrzenia choroby bądź też jej stadium wyróżnia się leczenie:

  1. farmakologiczne (podawanie leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych, długotrwała suplementacja siarczanem glukozaminy i chondroityny, wstrzyknięcia dostawowe, tj. kwas hialuronowy lub glikokortykosteroidy),
  2. niefarmakologiczne, tj. dobrana dieta, edukacja pacjenta na temat choroby, odciążanie za pomocą aparatów ortopedycznych, a także fizjoterapia [4, 5].

W przypadku fizjoterapii bardzo ważna jest dokładna diagnoza – zarówno w tej jednostce chorobowej, jak i każdej innej. To klucz do sukcesu i szybkiego powrotu do zdrowia pacjenta. Niewłaściwy wybór rodzaju zabiegu fizykalnego oraz jego parametrów może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia pacjenta.

Zmniejszenie dolegliwości bólowych u pacjentów jest spowodowane działaniem na:

  • zjawiska odpornościowe,
  • na krążenie w miejscu zajętym chorobowo lub ogólnoustrojowo,
  • możliwość wprowadzania środków farmakologicznych transdermalnie,
  • pobudzanie tkankowych procesów metabolicznych,
  • zmniejszenie aktywności mediatorów zapalenia [6].

W poniższym artykule zostaną przedstawione propozycje zabiegów fizykalnych dla jednostki chorobowej, jaką są zmiany zwyrodnieniowe dłoni.

PROPOZYCJE ZABIEGÓW FIZYKALNYCH

Terapia ciepłem

Wykorzystuje się do niej ciepło o temperaturze większej niż fizjologiczna temperatura organizmu. Przez lata zauważono bardzo korzystny wpływ ciepła na tkanki.

Leia também:  Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Działając ciepłem, poprawia się ich odżywienie, lokalne ukrwienie, zmniejsza napięcie mięśni, przyspieszamy prace procesów metabolicznych, mając tym samym wpływ na działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Na skutek lokalnego zwiększenia ciepłoty ciała następuje przyspieszenie procesów gojenia, zwiększenie wchłaniania wysięków i wydalania produktów toksycznych.

Bardzo praktyczne i poręczne zarazem są zabiegi z użyciem gorącej parafiny, która ma dużą pojemność cieplną i dość wolne jej oddawanie. Dodatkowo podczas wychładzania zmniejsza swoją objętość, dzięki czemu zależnie od formy aplikacji na tkanki (rękawiczki parafinowe) daje działanie uciskowe [6, 8].

Okłady polegają na pokrywaniu powierzchni dłoni parafiną o temperaturze 60°C. Parafinę nakłada się etapowo za pomocą pędzla, do momentu aż jej warstwa osiągnie grubość ok. 2 cm. Następnie okolicę zabiegową okrywa się folią i kocem.

Analogiczną formą zabiegu jest również wykonanie rękawicy parafinowej, uzyskuje się ją na skutek kilkakrotnego zanurzenia dłoni w ciekłej parafinie.

Temperatura skóry pod okładem waha się od 39 do 41°C, czas zabiegu powinien wynosić 30–60 minut [17].

Dość istotne wydaje się zwrócenie uwagi na fakt, że nie każdy korzystnie znosi zabiegi cieplne, a wyjątkowo należy ich unikać w przypadku stanu ostrego.

Krioterapia

Jej zastosowanie jeszcze do niedawna ograniczało się do zmniejszania obrzęków i działania pourazowego. Do krioterapii używane są obecnie cold packi, ciekły azot, dwutlenek węgla oraz rzadko stosowany masaż kostkami lodu.

Z uwagi na dwuetapowe działanie zimna występuje efekt silnego obkurczenia tkanek, zmniejszenia krążenia tętniczego i chłonki w obrębie tkanki podskórnej. Następuje zahamowanie procesów metabolicznych tkanek, zmniejszenie wrażliwości receptorów, mediatorów bólu oraz czucia.

W drugim zaś etapie dochodzi do silnego rozszerzenia naczyń i przekrwienia tkanek. Procesy metaboliczne przyspieszają wówczas, mając działanie przeciwzapalne (dochodzi do płynniejszego odprowadzania chłonki). Pierwszy etap działania krioterapii miejscowej w przypadku leczenia zmian zwyrodnieniowych dłoni jest niezwykle pomocny.

Niedotlenienie tkanek pozwala na znaczne zmniejszenie odczuć bólowych i napięcia mięśniowego. Stosuję się ją również jako zabieg poprzedzający pracę manualną [10, 13].

Przykładanie miejscowych okładów chłodzących powinno odbywać się średnio co 2 godziny na czas do 20 minut. Cold pack powinno się przykładać do skóry przez lnianą tkaninę, aby uniknąć ewentualnego odmrożenia tkanek. W przypadku zabiegów miejscowych wykonywanych gazami, tj.

ciekłym azotem bądź CO2, temperatury chłodzenia są jeszcze niższe. Pary azotu stosowane w krioterapii mają temperaturę –100 do –180°C. Podczas chłodzenia dłoni zaleca się wykonywanie ruchów w stawach międzypaliczkowych z uwagi na fakt, że dystalne części ręki ulegają znacznie szybszemu schłodzeniu.

Czas zabiegowy oscyluje między 1–3 minutami, w zależności od preferencji pacjenta.

Naświetlanie promieniami IR (infra-red) 

Podczas miejscowego naświetlania promieniami IR za pomocą lampy Bioptron lub Sollux w tkankach następuje: podniesienie progu odczuwania bodźców bólowych, reakcja autonomicznego układu nerwowego powodująca zmniejszenie napięcia mięśni, reakcja ze strony układu naczyniowego polegająca na rozszerzeniu się naczyń krwionośnych. Stymulowanie krążenia w miejscu naświetlania pomaga sprawniej przeprowadzić procesy regeneracji i gojenia tkanek [9]. 

Lampa Sollux emituje promieniowanie podczerwone (fala o długości 1400 nm) i widzialne. Natężenie fali promieniowania podczerwonego pozwala na głębokie wnikanie w tkanki. Do zabiegów w przebiegu choroby zwyrodnieniowej należy używać filtra czerwonego przepuszczającego promienie podczerwone i widzialne ze względu na działanie ściśle przeciwzapalne.

Promieniowanie lampy w przypadku małych powierzchni winno być ograniczane przez tubus, a odległość od dłoni powinna wynosić ok. 40–50 cm [16]. Czas zabiegu to przedział 10–20 minut. Zabieg nie może być stosowany w okresie ostrym, czyli przez ok. 2 tygodnie od momentu wystąpienia dolegliwości bólowych, wysięków i znacznego ograniczenia ruchu w stawach.

Natomiast w przypadku stanu przewlekłego jest jak najbardziej wskazany.

Niezwykle istotnym elementem zabiegów jest zawsze wiek pacjenta.

Z uwagi na to, że zmiany zwyrodnieniowe mimo wszystko częściej dotykają osoby starsze, należy brać pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta i istnienie chorób współistniejących, takich jak miażdżyca, nadciśnienie, stany wyniszczenia organizmu, osteoporoza.

Wszystkie te czynniki mogą doprowadzać do nieprawidłowej reakcji na bodźce. U osób w każdym wieku należy chronić oczy i pamiętać, że wraz z wiekiem obszar zabiegowy na ciele pacjenta powinno się minimalizować.

Pole magnetyczne

Zabieg fizykalny stosowany zarówno w stanach ostrych, jak i przewlekłych w przebiegu choroby zwyrodnieniowej dłoni ma działanie bardzo złożone i wielopłaszczyznowe, powodując szereg reakcji w tkankach, na które się oddziałuje, a także na cały organizm.

Działanie pola magnetycznego przyspiesza metabolizm wewnątrztkankowy, wpływając na biosyntezę białek w komórkach oraz zwiększanie przepływu naczyniowego. Procesy na poziomie komórkowym pozwalają na szybszą regenerację, umożliwiają poprawę struktury kolagenu, a także wpływają korzystnie na procesy toczące się w zakończeniach nerwowych [7].

Poza działaniem regeneracyjnym i silnie resorbującym wysięki i krwiaki nieocenione jest też działanie przeciwbólowe pola magnetycznego. Stymulowanie odpowiednich obszarów mózgu pozwala na uwalnianie endorfin tkankowych.

Dzięki funkcji przeciwbólowej i wyciszeniu organizmu procesy regeneracyjne mogą zachodzić szybciej i efektywniej [12]. Dawkowanie parametrów pola magnetycznego w przebiegu chorób zwyrodnieniowych spowodowanych m.in. reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS) zaczyna się od natężenia o wartości 1–7 mT oraz częstotliwości 4–6 Hz.

Czas zabiegu powinien wynosić 10–20 minut, zabieg powinien być wykonywany codziennie przez 2 tygodnie [18].

Laseroterapia

Działanie laseroterapii w leczeniu chorób zwyrodnieniowych ma charakter przeciwzapalny, przeciwbólowy i działa biostymulująco na tkanki. Okolice poddane działaniu lasera to miejsca przyczepów mięśni, obszary szpar i torebek stawowych.

Na skutek przenikania wiązki lasera w głąb skóry część ulega rozproszeniu, część powoduje przyspieszenie metabolizmu wewnątrztkankowego. Polepszeniu ulegają również mikrokrążenie i przepływ chłonki.

Dzięki tym zjawiskom można przeciwdziałać narastaniu obrzęków okołostawowych w stanach ostrych.

Natomiast w późniejszym czasie przez działanie biostymulacyjne lasera możliwe jest utrzymywanie prawidłowego funkcjonowania stawu, a w tym i kondycji struktur okołostawowych [14].

  Wykonywanie zabiegów umożliwiają trzy rodzaje aplikatorów: punktowy, prysznicowy i skaner.

Prawidłowy dobór dawki, a co za tym idzie – efekty zabiegu zależą od takich składowych, jak: moc lasera, częstotliwość impulsów, czas naświetlania, rozległości naświetlanego obszaru, gęstości dos…

Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • 10 wydań czasopisma “Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja”
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Blog

Ból kręgosłupa może pojawiać się w zwyrodnieniu kręgosłupa, w dyskopatii, skrzywieniu. Co robić by mieć zdrowy kręgosłup? Podstawą jest nieprzeciążanie jego struktur, profilaktyczne i lecznicze stosowanie ćwiczeń na kręgosłup. Warto przy tym zadbać o dobre warunki pracy, unikanie dźwigania i zdrowy sen. Na ból pleców pomaga odpowiednia rehabilitacja.

Problemy z kręgosłupem

Kręgosłup człowieka łączy podstawę czaszki z miednicą i stanowi centrum naszego ciała.

Jego budowa jest niezmiernie dokładna i złożona; podstawowym elementem budowy są kręgi, których liczba wynosi 33-34, między nimi znajdują się krążki międzykręgowe (tzw.

dyski), a w centrum znajduje się kanał kręgowy z rdzeniem nerwowym, a na zewnątrz stabilizujące i łączące całą konstrukcję więzadła, torebki stawowe oraz mięśnie.

Kręgosłup pełni bardzo ważną rolę; stanowi rusztowanie naszego ciała, gdyż przyczepiają się do niego inne kości, utrzymuje wyprostowaną postawę oraz ciężar ciała, zapewnia równowagę podczas lokomocji, amortyzuje wstrząsy oraz ochrania narządy wewnętrzne i rdzeń kręgowy. Patrząc od przodu oraz od tyłu, kręgosłup powinien być prosty. Z boku natomiast, odcinki szyjny i lędźwiowy wygięte są do przodu, co określa się mianem lordozy, natomiast piersiowy i krzyżowy wygięte są do tyłu, co określa się mianem kifozy.

Dolegliwości kręgosłupa stanowią obecnie nie tylko problem medyczny, ale ze względu na częstość ich występowania, także ważną kwestię społeczną. Schorzenia kręgosłupa dotykają około 80% dorosłej części społeczeństwa.

Najczęściej dotyczą ludzi, którzy pracują przy komputerze oraz wykonują ciężką pracę fizyczną. Narażeni są oni na przewlekłe dolegliwościami bólowymi i ograniczeniem ruchomości kręgosłupa. Pociąga to za sobą wysokie koszty leczenia i rehabilitacji.

Zdrowy kręgosłup wymaga profilaktyki, dbałości o kondycję, regularne wykonywanie ćwiczeń na kręgosłup i unikanie urazów.

Jeżeli będziemy wiedzieć więcej o schorzeniach kręgosłupa oraz o tym jakie działania profilaktyczne podejmować, będzie nam łatwiej nie tylko im zapobiegać i leczyć, ale przede wszystkim, w pierwszej kolejności unikać zagrożeń z nimi związanych.

Choroby kręgosłupa

Jakie mamy problemy z kręgosłupem? Przyczyną dolegliwości bólowych w kręgosłupie najczęściej są:

– choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa – zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa dotyczą przestrzeni międzykręgowych, stawów międzywyrostkowych oraz tkanek miękkich, na bocznych powierzchniach kręgów powstają narośla kostne, czyli osteofity, które powodują ból kręgosłupa, sztywność, dyskomfort oraz mogą uciskać nerwy i wyzwalać objawy neurologiczne, – uszkodzenie krążka międzykręgowego (dyskopatia) – badania dowiodły, że w 90% przypadkach sprawcą naszych kłopotów z kręgosłupem jest uszkodzony krążek międzykręgowy; jeśli jego struktury są uszkodzone, mają skłonność do przemieszczania się z każdym ruchem bądź zmianą pozycji ciała. Przemieszczanie się tych tkanek w kierunku korzeni nerwowych powoduje ich ucisk i w konsekwencji ból kręgosłupa lub inne objawy neurologiczne, które wymagają natychmiastowej konsultacji z neurologiem, – złamania kręgosłupa i kręgów – zdarzają się dość często; stanowią istotny problem leczniczy z racji roli kręgosłupa w organizmie oraz towarzyszącym uszkodzeniom rdzenia kręgowego. Ważne jest odpowiednie specjalistyczne leczenie pacjentów ze złamanym kręgosłupem oraz edukowanie społeczeństwa w zakresie udzielania takim poszkodowanym pierwszej pomocy, – boczne skrzywienia kręgosłupa (skoliozy) – do skrzywienia kręgosłupa dochodzi we wszystkich trzech płaszczyznach, 85% skolioz stanowią skoliozy idiopatyczne, czyli takie, których przyczyna nie jest znana, więc błędne jest stwierdzenie, że prowadzą do nich zła postawa, niewłaściwe siedzenie lub noszenie ciężkiego plecaka, problemem osoby ze skoliozą nie jest tylko nieestetyczny wygląd, ale przede wszystkim mogą pojawić się problemy z oddychaniem, pracą serca lub szybsza męczliwość i zmęczenie, – nadmierna ruchomość stawów kręgosłupa – jest rzadką przypadłością, u wielu pacjentów przez wiele lat nie daje objawów ani dolegliwości bólowych, jeśli układ mięśniowy jest odpowiednio wydolny, może niestety prowadzić do zaburzenia statyki kręgosłupa oraz dynamiki pracy mięśni, – kręgozmyk – jest przesunięciem kręgów względem siebie, najczęściej występuje w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, powoduje ból, utrudnia chodzenie i może wyzwalać objawy neurologiczne, – dysfunkcja stawów krzyżowo-biodrowych – wyzwalają dolegliwości bólowe, które ciężko odróżnić od objawów innych schorzeń zlokalizowanych w obrębie kręgosłupa, – nowotwory.

Leia também:  Pessary – peessarium i leczenie nietrzymania moczu i chorób pochwy

Prosty i zdrowy kręgosłup – jak dbać o plecy?

W uniknięciu schorzeń oraz dolegliwości bólowych kręgosłupa niezmiernie ważne jest stosowanie odpowiednich działań profilaktycznych. Musimy pamiętać, że lepiej najpierw zapobiegać niż później leczyć i że stan zdrowia naszego kręgosłupa uzależniony jest od nas samych. Gdy kręgosłup boli na początek wyeliminujmy czynniki działające niekorzystnie i stosujmy proste zasady profilaktyki.

  • Kręgosłup a praca przy komputerze
  • Ergonomia stanowiska pracy przy komputerze jest niezwykle ważna i pozwala wygodnie oraz wydajnie korzystać z komputera, zwłaszcza tym, którzy pracują z nim 8 albo więcej godzin dziennie. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia bólu kręgosłupa lub zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa z powodu długiej i niewłaściwej pozycji siedzącej należy:
  • – usiąść w wygodnej odległości od monitora, tak aby jego krawędź znajdowała się na wysokości naszych oczu, a nasz tułów z odcinkiem szyjnym kręgosłupa były wyprostowane, niewłaściwie umieszczony monitor powoduje wzmożone napięcie mięśni szyi, ramion oraz pleców, – umieścić wysokość biurka oraz podparcie na łokcie na wysokości pępka, – starać się utrzymywać zgięte pod kątem 90 stopni stawy kolanowe aby wspierały kręgosłupa w utrzymaniu odpowiedniej postawy, – zadbać o odpowiednie oparcie krzesła, które powinno być ukształtowane zgodnie z naturalną pozycją kręgosłupa i ściśle do niego przylegać oraz o regulację oparcia związaną z jej kątem nachylenia, – uważać, aby przednia krawędź krzesła nie naciskała na tylną powierzchnię kolan, co może prowadzić do zastojów żylnych, obrzęków i bólu, – pamiętać o przerwach i zmianach pozycji,

– upewnić się, że nie posiadamy wady wzroku; nie zdiagnozowana wada wzroku powoduje, że chcąc dostrzec słabo widoczne rzeczy na pulpicie, przyjmujemy pozycję głowy, która powoduje naciąganie i przeciążanie mięśni, jeśli posiadamy wadę wzroku trzeba dostosować na monitorze odpowiednią ostrość, kontrast, jasność i wielkość czcionki. Należy zwrócić uwagę aby od ekranu nie odbijało się mocne światło, które utrudnia czytanie i męczy wzrok.

Dźwiganie a choroby kręgosłupa

Osoby, które pracują fizycznie i maja problemy z kręgosłupem, powinny w sposób szczególny zadbać o przyjęcie odpowiedniej postawy ciała w trakcie podnoszenia i przenoszenia ciężkich przedmiotów.

Nieodpowiednie podnoszenie ciężarów powoduje przeciążenia i może spowodować nagłe uszkodzenie krążka międzykręgowego.

Należy robić to bezpiecznie z zastosowaniem odpowiedniej techniki schylania się, podnoszenia i przenoszenia.

  1. Musimy pamiętać o:
  2. – orientacyjnym określeniu wagi przedmiotu, tak by nie był zbyt ciężki, – bliskiej odległości naszego ciała od przedmiotu, – szerokim rozstawieniu stóp co zwiększa obszar podparcia i zapewni stabilność ciała podczas podnoszenia, – ugięciu kolan i utrzymaniu prostych pleców oraz napięciu mięśni brzucha podczas podnoszenia,
  3. – unikaniu pochyleń na boki i skrętów tułowia.
  4. Jak spać gdy boli kręgosłup?

Należy zadbać o odpowiednie łóżko – spędzamy w łóżku przeciętnie jedną trzecią swojego życia, a nie zdajemy sobie sprawy, jak istotny wpływ ma na nasz kręgosłup materac. Przede wszystkim pozwala odpocząć kręgosłupowi oraz zapewnia mu regenerację, więc idealne dopasowanie się materaca do jego anatomicznego kształtu zapewnia nam wyjątkowy komfort snu. Idealny materac powinien:

– nie być zbyt miękki, gdyż powoduje zapadanie się ciała i przyjmowanie niewłaściwej pozycji, – nie być za twardy, aby krew mogła swobodnie krążyć w miejscach ucisku, – utrzymać fizjologiczne krzywizny, – mieć odpowiednio dopasowany stelaż, – być przetestowany w sklepie; warto ułożyć się na nim w pozycji, w której zwykle śpimy, obróć się z jednego boku na drugi, upewnić się, że nasze ciało się w nim nie zapada,

– odpowiednia pozycja podczas spania – najlepiej spać w pozycji płodowej, gdyż odpręża ona stawy, krążki międzykręgowe i mięśnie przykręgosłupowe, poduszka powinna wypełniać przestrzeń pomiędzy głową a materacem tak, aby odcinek szyjny był w naturalnym położeniu względem reszty kręgosłupa oraz pozwalać głowie się w niej zanurzyć. Pozycja na wznak natomiast utrzymuje drogi oddechowe otwarte, redukując chrapanie i przerwy w oddychaniu. Jeśli budzimy się rano obolali i zmęczeni, to warto zwrócić uwagę na swoje łóżko i pozycję, gdyż dobry sen jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania naszego kręgosłupa i całego organizmu.

Ćwiczenia na mięśnie kręgosłupa

Jednym z najważniejszych elementów są ćwiczenia na zdrowy kręgosłup. Regularna aktywność fizyczna jest kluczem do zachowania zdrowia, bez względu na to w jakim wieku jesteśmy.

Najlepsze dla kręgosłupa są ćwiczenia rozluźniające, rozciągające oraz wzmacniające mięśnie przykręgosłupowe.

Warto ćwiczyć codziennie i najlepiej aby weszło nam to w nawyk, tak abyśmy mogli zachować kondycje na długie lata. Najlepsze ćwiczenia na kręgosłup to:

– stretching i fitness, czyli stopniowe rozciąganie mięśni, mające na celu poprawę ich elastyczności, odporności na uszkodzenia i precyzji ruchów oraz zapobieganie usztywnieniu. Polega on na utrzymaniu rozciągnięcia mięśnia przez około 20 sekund.

Mięśnie utrzymujące postawę naszego ciała zawierają dużo tkanki łącznej, więc mają tendencje do utraty elastyczności, powstawania przykurczów, więc należy je rozciągać codziennie, – nordic-walking, który jest dość popularną ostatnio w Polsce odmianą dynamicznego spaceru z kijkami, szczególnie jest polecany osobom starszym, zestresowanym lub z różnymi problemami zdrowotnymi.

Dzięki marszowi z kijkami spalamy kalorie, kształtujemy sylwetkę, rozwijamy układ mięśniowy, a jednocześnie odciążamy stawy kolanowe oraz kręgosłup,

– inne aktywności aerobowe; takie jak marsze, jazda na rowerze lub pływanie pozwolą zachować odpowiednią kondycję oraz prawidłową wagę. Warto je wykonywać 2-3 razy w tygodniu po 30-45 minut.

Jak mieć zdrowy kręgosłup?

– utrzymywać prawidłową postawę ciała – trzeba pamiętać, aby chodzić z prostym, nie zaokrąglonym kręgosłupem, trzymać w linii prostej uszy, ramiona, biodra, kolana i kostki. Warto od czasu do czasu samodzielnie się skorygować i stanąć przed lustrem.

Niestety długoletnie nawyki nieprawidłowej postawy ciała prowadzą do przeciążeń oraz choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, – utrzymywać prawidłową masy ciała – generalnie jeśli więcej ważymy, tym większy nacisk wywieramy na nasz kręgosłup, nadwaga zniechęca nas do podejmowania aktywności fizycznej oraz pogarsza nasze samopoczucie.

Warto skontaktować się z dietetykiem, który opracuje odpowiednią, zdrową dietę pozwalającą na skuteczną i bezpieczną utratę zbędnych kilogramów,

  • – stosować odpowiednią dietę – należy odżywiać się pełnowartościowo, nie zapominać szczególnie o dojrzałych, świeżych warzywach i owocach, które zawierają ekstremalnie dużo witam.
  • Rehabilitacja kręgosłupa

Swoim zdrowiem zazwyczaj zaczynamy się interesować dopiero wtedy gdy pojawi się ból kręgosłupa. Bywa wówczas konieczna rehabilitacja na kręgosłup. Zestaw zabiegów i ćwiczeń powinien zlecić lekarz specjalista (neurolog, neurochirurg lub specjalista rehabilitacji medycznej).

Większość chorób kręgosłupa można leczyć zachowawczo, więc lekarz powinien podjąć decyzję o korzystaniu z różnych form terapii. Niezbędna jest rehabilitacja, aby zmniejszyć dolegliwości bólowe, poprawić ruchomość oraz wzmocnić siłę mięśni kręgosłupa, by wrócić do pracy zawodowej oraz aktywności fizycznej.

Rehabilitacja obejmuje zabiegi fizykalne (krioterapię, pole magnetyczne, laseroterapię itp.), ćwiczenia lecznicze, masaże, terapię manualną, kinesiotaping oraz inne formy terapii. W leczeniu bólu kręgosłupa dużą skuteczność odnosi terapia metodą McKenzie, która wykorzystuje się techniki manualne stosowane przez terapeutę oraz siły mechaniczne generowane przez pacjenta.

Podstawą jest zebranie dokładnego wywiadu, ustalenie objawów, ich zmienności, topografii oraz zastosowanie ruchów testujących. Efektem dobrze przeprowadzonego badania jest ustalenie ruchu leczniczego, który stopniowo wyeliminuje przyczynę dolegliwości.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*