Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Trzustka jest narządem położonym w górnej części jamy brzusznej, sąsiaduje z żołądkiem i wątrobą. Ma wydłużony, lekko spłaszczony kształt; w jej budowie wyróżnia się głowę, trzon i ogon.

Funkcje trzustki dzieli się na dwie kategorie:

  • zewnątrzwydzielniczą, jaką jest produkcja soku trzustkowego, zawierającego m.in. enzymy trawienne,
  • wewnątrzwydzielniczą, sprawowaną przez komórki zgrupowane w tzw. wyspy trzustkowe (Langerhansa), polegającą na wytwarzaniu niektórych hormonów, np. insuliny i glukagonu.

Nowotwory trzustki diagnozuje się na świecie u ok. 200 000 osób rocznie, częściej w krajach wysoko rozwiniętych. Mężczyźni chorują nieco częściej niż kobiety, przy czym dysproporcja ta zmniejsza się.

U obu płci nowotwory trzustki stanowią około 2% wszystkich nowotworów złośliwych. Rzadko rozpoznaje się chorobę u osób do 30. roku życia, większość zachorowań dotyczy ludzi po 50. roku życia (ponad 90% u obu płci).

Częstość zachorowań wzrasta wraz z wiekiem.

Rak trzustki rozwija się najczęściej w głowie narządu, w około 90% przypadków z komórek tworzących część zewnątrzwydzielniczą, przede wszystkim z komórek wyściełających przewody trzustkowe (gruczolakorak przewodowy). Mniej niż 10% przypada na raki pochodzące z nabłonka pęcherzyków trzustkowych (gruczolakorak pęcherzykowy). Pozostałe nowotwory trzustki stanowią razem do 1% zachorowań.

Rak trzustki jest w zdecydowanej większości przypadków nowotworem bardzo złośliwym i dającym liczne przerzuty.

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Przyczyny raka trzustki

Etiologia powstawania raka trzustki nie została jak dotąd jednoznacznie wyjaśniona. Zidentyfikowane zostały natomiast czynniki ryzyka, zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania:

  • palenie tytoniu – wymieniane przez wielu autorów jako silnie zwiększające ryzyko wystąpienia choroby; u palaczy jest ono ponad dwa razy wyższe
  • przewlekłe zapalenie trzustki – ryzyko wzrasta wraz z długością trwania choroby
  • predyspozycje genetyczne
  • otyłość
  • cukrzyca
  • wysokie spożycie tłuszczów i czerwonego mięsa
  • kontakt z niektórymi substancjami chemicznymi, takimi jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, pestycydy oraz chlorek metylenu i etylu
  • wiek

Nie udowodniono negatywnego wpływu spożywania alkoholu, jeśli nie współwystępuje ono z przewlekłym zapaleniem trzustki, jednak niektóre badania potwierdzają kancerogenny wpływ alkoholu.

Objawy raka trzustki

Rak trzustki jest nowotworem mogącym rozwijać się przez długi czas bezobjawowo. W początkowych stadiach obserwowane są niespecyficzne objawy, co utrudnia wczesne wykrycie choroby:

  • stałe bóle w nadbrzuszu, promieniujące do kręgosłupa
  • nudności, wzdęcia i biegunki, zmiana wyglądu i zapachu stolca
  • spadek apetytu i utrata masy ciała
  • osłabienie i uczucie zmęczenia bez widocznych zmian w rutynowych badaniach diagnostycznych

W późniejszym etapie mogą wystąpić:

  • nasilające się bóle brzucha i pleców
  • żółtaczka
  • świąd skóry
  • nagle pojawiająca się cukrzyca lub pojawienie się trudności w uregulowaniu cukrzycy dotychczas dobrze poddającej się leczeniu
  • ostre zapalenie trzustki

U pacjentów z zaawansowaną chorobą zauważyć można m.in.:

  • guz w nadbrzuszu
  • powiększony, wyczuwalny w badaniu lekarskim i niebolesny pęcherzyk żółciowy (objaw Curvoisiera)
  • wędrujące zapalenie żył powierzchownych (zespół Trousseau)
  • depresja i stany lękowe
  • cechy niedożywienia i wyniszczenia organizmu 

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Rozpoznanie raka trzustki

Wczesne wykrycie raka trzustki jest bardzo trudne i zdarza się wyjątkowo rzadko. Z powodu nieswoistości objawów i położenia organu w głębi jamy brzusznej, choroba jest rozpoznawana najczęściej w zaawansowanych stadiach, kiedy daje już wyraźne objawy.

Badania laboratoryjne mają małe znaczenie w diagnozowaniu raka trzustki. W jego wczesnych etapach wyniki pozostają w normie lub wykazują tak niewielkie odchylenia, że trudno je właściwie ocenić.

W późniejszych stadiach obserwowane bywają:

Nie istnieje marker nowotworowy1 swoisty dla raka trzustki. Stężenia markerów procesu nowotworowego (głównie oznaczanym w raku trzustki jest CA-19-9, rzadziej CEA) są podwyższone u 75-85% chorych, jednak mogą świadczyć także o raku innych narządów oraz o procesach zapalnych.

W badaniach obrazowych stosuje się wiele metod, m.in.:

  • Badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej z kontrastem lub bez – zazwyczaj jest wykonywane jako pierwsze, chociaż położenie trzustki utrudnia jego przeprowadzenie. Umożliwia uzyskanie ogólnego obrazu narządu, wykrycie istnienia guza, ocenę przewodów żółciowych i pęcherzyka żółciowego. Jego jakość może być jednak istotnie obniżona przez wiele czynników, takich jak znaczne otłuszczenie jamy brzusznej badanego czy nadmiar gazów w jelicie. Prawidłowy obraz trzustki w badaniu USG nie wyklucza nowotworu.
  • Tomografia komputerowa z kontrastem (CT, TK) – jest badaniem o większej czułości2 niż USG, pozwala wykryć 80-90% nowotworów. Umożliwia określenie stopnia zaawansowania choroby.
  • Endoskopowa ultrasonografia (EUS) – polega ona na wprowadzeniu przez jamę ustną endoskopu, w którym znajduje się głowica ultrasonograficzna. Umożliwia ocenę węzłów chłonnych oraz naciekania na naczynia krwionośne. Jest szczególnie przydatna przy wykrywaniu niewielkich guzów, o wielkości do 2 cm. Podczas badania możliwe jest wykonanie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej.
  • Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW/ERCP) – jest procedurą inwazyjną, połączeniem endoskopii i technik rentgenowskich, o zastosowaniu diagnostyczno-leczniczym. Wykrywa 70-90% guzów i umożliwia pobranie materiału do badania pod mikroskopem. Obecnie wykonywana rzadko, głównie jako metoda lecznicza w celu usunięcia złogów czy zakładania protez przywracających drożność dróg żółciowych w leczeniu paliatywnym.

Rzadziej wykonywane są również:

  • rezonans magnetyczny (RM, MRI)
  • pozytronowa tomografia emisyjna (PET)
  • sonoelastografia (USE)
  • cholangiopankreatografia metodą rezonansu magnetycznego (MRCP)
  • angiografia pnia trzewnego i tętnicy krezkowej górnej
  • pankreatoskopia

Jeśli objawy i wyniki badań diagnostycznych nie dają pewności w rozpoznaniu, to zalecane jest wykonanie laparotomii, czasami z oceną mikroskopową dokonaną już w trakcie operacji.

Leczenie raka trzustki

Jedynym sposobem leczenia, dającym szansę na długoletnie przeżycie, raka trzustki jest usunięcie guza podczas zabiegu chirurgicznego. Niestety, z powodu późnej wykrywalności nowotworu, jedynie 10-20% pacjentów jest kwalifikowanych do operacji. Głównymi przeciwwskazaniami do zabiegu bywają nacieki nowotworowe w dużych naczyniach krwionośnych oraz obecność przerzutów.

W zależności od okolicy umiejscowienia guza lekarze usuwają głowę lub ogon trzustki albo cały narząd. Zdarzają się sytuacje, w których usuwane są również sąsiadująco położone organy. Operacje resekcji guzów trzustki są obciążone dużym ryzykiem powikłań.

Jeżeli niemożliwe jest wykonanie operacji, to lekarze starają się tymczasowo poprawić stan chorego (jest to leczenie paliatywne). Wykorzystywanych jest do tego wiele metod:

  • chemioterapia – u części pacjentów może prowadzić do złagodzenia objawów choroby oraz wydłużyć okres przeżycia. Chemioterapia może wywoływać liczne skutki uboczne, m.in. wymioty, biegunki, anemię, spadek liczby leukocytów i płytek krwi, wypadanie włosów. Możliwe jest również połączenie chemioterapii z radioterapią.
  • leczenie żółtaczki wynikającej z ucisku guza na drogi żółciowe
  • chirurgiczne leczenie niedrożności dwunastnicy
  • wyrównywanie niedoborów żywieniowych
  • suplementacja enzymów trzustkowych
  • leczenie bólu, również z wykorzystaniem leków opioidowych
  • objęcie chorego i jego rodziny opieką psychoonkologa

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Rokowanie i powikłania raka trzustki

Rokowanie w raku trzustki jest złe lub bardzo złe. Średni czas przeżycia pacjentów z chorobą miejscowo zaawansowaną wynosi od 6 do 10 miesięcy, a w przypadku przerzutów skraca się do 6 miesięcy. 5-letni wskaźnik przeżywalności nie przekracza 3% u wszystkich chorych i 10–20% u pacjentów poddanych operacji wycięcia guza (jest to również skutek wysokiej śmiertelności pooperacyjnej).

Całkowite wyleczenie choroby jest rzadkie. Po leczeniu zazwyczaj dochodzi do nawrotów procesu nowotworowego. Większość z nich pojawia się w okresie do 14-16 miesięcy od operacji.

Rak trzustki wywołuje szereg poważnych powikłań, prowadzących do ogólnego wyniszczenia organizmu, występujących zwłaszcza podczas przebiegu choroby z przerzutami. Wiele powikłań pojawia się w trakcie i po leczeniu. Powikłania chemioterapii to m.in.:

  • zahamowanie produkcji krwinek w szpiku kostnym
  • niedokrwistość (anemia)
  • spadek odporności
  • trombocytopenia (małopłytkowość)
  • nudności, wymioty, biegunki
  • owrzodzenia jamy ustnej
  • pogorszenie pracy serca, nerek i płuc 

Zapobieganie rakowi trzustki

Nie są znane metody zapobiegania rakowi trzustki. Istnieją jednak czynniki zmniejszające ryzyko zachorowania na tę chorobę:

  • bezwzględne zaprzestanie palenia
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała
  • regularna aktywność fizyczna
  • dieta uboga w tłuszcze zwierzęce, bogata w owoce i warzywa

Źródła: 

  • www.uicc.org
  • Talar-Wojnarowska R., Małecka-Panas E., Objawy, diagnostyka i leczenie raka trzustki, Przewodnik Lekarza, 1/2007, 87-93,
  • Kulig J., Nowak W., Sierżęga M., Powikłania po resekcji trzustki, Powikłania w chirurgii jamy brzusznej, 2011, 133-144
  • Łacko A., Polkowski W., Reguła J., Pałucki j., Rak trzustki i brodawki Vatera, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, 2013, 140-151
  • Wojtukiewicz M., Sierko E., Alkohol a nowotwory, Nowotwory, 2000, t. 50, zeszyt 1, 39-47
  • www.e-histopatologia.pl
  • Jesipowicz J., Piłat J,. Jesipowicz M., Matras P., Rudzki S., Delayed diagnosis, advanecement and results of treatment of pancreatic cancer, Współczesna onkologia, 2000, t. 4, 2 (76-79)
  • onkologia.org.pl
  • Sherman C. D. (red.), Onkologia Kliniczna, Podręcznik da studentów i lekarzy, 1992.

1 Markery nowotworowe – Substancje, których obecność lub zwiększone stężenie w organizmie może świadczyć o rozwoju nowotworu. Wykorzystywane są przede wszystkim do monitorowania efektów leczenia nowotworów.

Wyjątkiem jest antygen specyficzny dla prostaty (PSA), który służy do badań profilaktycznych i wczesnego wykrycia bezobjawowego jeszcze nowotworu prostaty.

2 Czułość badania – Zdolność badania do prawidłowego rozpoznania choroby u wszystkich tych, u których ona występuje. Określa zdolność badania do wykrywania osób chorych. 

Przeczytaj także: 

Rak Trzustki – Przyczyny, Objawy, Badania

Rak trzustki to złośliwy nowotwór, który wywodzi się z komórek nabłonkowych budujących tkanki trzustki.

Nowotwory złośliwe charakteryzowane są poprzez ich możliwość naciekania okolicznych tkanek i organów oraz dawania przerzutów odległych, czyli tworzenia ognisk nowotworowych w innych narządach poprzez rozsiew patologicznie zmienionych komórek.

Jak każdy nowotwór rak trzustki powstaje, gdy zachodzi mutacja w materiale genetycznym komórki, która zaczyna się mnożyć w sposób niekontrolowany. W prawidłowych warunkach uszkodzone komórki podlegają procesowi apoptozy, czyli samoczynnego obumierania – w komórkach nowotworowych proces ten jest zaburzony i nie zostaje aktywowany.

Najczęstszym typem raka trzustki jest gruczolakorak (adenocarcinoma, jest to ok 90% wszystkich nowotworów trzustki), który powstaje z komórek produkujących enzymy trawienne w tym narządzie.

Rak trzustki najczęściej występuje u osób po 50 roku życia, ze szczytem zachorowań przypadającym na 65-70 lat.

Nowotwór ten może być zlokalizowany w każdej części trzustki, choć najczęściej jest to głowa trzustki (u mężczyzn guz częściej dotyczy głowy trzustki, u kobiet zwykle jest zlokalizowany w trzonie i ogonie).

Ta choroba może przez bardzo długi okres rozwijać się w sposób bezobjawowy, co ma znaczący wpływ na możliwości leczenia, które są coraz bardziej ograniczone wraz ze wzrostem stopnia zaawansowania raka.

Rak trzustki przyczyny

W przypadku chorób nowotworowych często trudno jest określić bezpośrednią przyczynę ich rozwoju. Na powstawanie raka trzustki ma wpływ wiele czynników, jednak można wyodrębnić kilka uwarunkowań, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju tej choroby u danego pacjenta.

Są to tak zwane „czynniki ryzyka” i najczęściej wyróżnia się:

  • wiek oraz płeć pacjenta- najbardziej narażeni na występowanie raka trzustki są mężczyźni po 65 roku życia, choć zdarzają się także rzadkie przypadki rozpoznania raka trzustki przed 40 r.ż.
  • palenie tytoniu- szacuje się, że długotrwałe palenie tytoniu zwiększa ryzyko zachorowania na raka trzustki około dwukrotnie w porównaniu do osób niepalących
  • otyłość
  • obciążenie genetyczne, czyli historia występowania raka trzustki w rodzinie pacjenta
  • przewlekły stan zapalny trzustki
  • cukrzyca
  • nadużywanie alkoholu – nie wpływa na powstawanie raka trzustki bezpośrednio, ale znacząco zwiększa ryzyko rozwoju przewlekłego zapalenia tego narządu, co posiada udowodniony związek z zapadalnością na ten nowotwór
  • dieta – nadmierne spożycie tłuszczy zwierzęcych (nasycone kwasy tłuszczowe), węglowodanów, a także grzybów, kapusty, fasoli, grochu, ostrych przypraw
  • czynniki zawodowe – przemysł chemiczny (pestycydy, plastik, benzydyna)
  • mutacje genowe – wyizolowano 4 geny odpowiedzialne za rozrost komórek trzustki
Leia também:  Objawy Uszkodzenia Pompy Co?

Rak trzustki objawy

Na wczesnych etapach rozwoju rak trzustki zazwyczaj nie daje objawów, które mogłyby być zauważone przez pacjenta (u 80% chorych rozpoznawany w stadium zaawansowania).

Najczęściej pierwsze symptomy są zauważalne dopiero w momencie powstania przerzutów lub też gdy guz pierwotny zaburza funkcjonowanie układu pokarmowego poprzez ucisk na okoliczne tkanki i narządy.

Do objawów, które mogą pojawić się podczas rozwoju raka trzustki, należą:

  • ból w nadbrzuszu – może promieniować w okolice żołądka i do pleców
  • żółtaczka, czyli zmiana zabarwienia skóry, błon śluzowych oraz twardówki oka na kolor żółtawy- wynika to z ucisku guza na przewód żółciowy, co utrudnia jej przepływ do jelit i wywołuje zastój. W wyniku tego zjawiska barwniki z żółci dostają się do krwiobiegu i odkładają w opisywanych powyżej tkankach
  • ciemne zabarwienie moczu
  • utrata masy ciała
  • nudności, szybkie uczucie nasycenia głodu nawet po spożyciu niewielkich ilości pokarmu – wynika to z ucisku guza na żołądek
  • cuchnące, tłuste stolce- konsekwencja nieprawidłowego trawienia treści pokarmowych związanego z zaburzeniem czynności trzustki
  • nagłe pojawienie się cukrzycy – zjawisko to może być niezwiązane z rakiem trzustki, jednak często bywa jednym z jego objawów

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Rak trzustki badania

Często rak trzustki wykrywany jest przypadkowo podczas wykonywania testów diagnostycznych, które obejmują badania obrazowe jamy brzusznej z uwidocznieniem trzustki. Mogą być one wykonywane z użyciem obrazowania metodą USG, tomografii komputerowej lub też rezonansu magnetycznego.

W przypadku podejrzeń tego nowotworu zlecane są także badania krwi, które obejmują m.in. ocenę aktywności enzymów trawiennych produkowanych przez trzustkę, czyli amylazy, amylazy trzustkowej (oznaczanej w surowicy i w moczu) oraz lipazy trzustkowej.

Ocenę poziomów aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy asparaginowej (AST), fosfatazy alkalicznej, bilirubiny całkowitej wykonuje się w określonych sytuacjach, gdy guz trzustki uciska na drogi żółciowe i wątrobę. Jedne z podstawowych badań w monitorowaniu tego raka.

Badania laboratoryjne mogą zostać poszerzone o inne testy, w zależności od oceny lekarza zlecającego – jak np. oznaczenie markera nowotworowego CA19-9 (marker z wyboru dla raka trzustki – czułość diagnostyczna 80 – 90% przy swoistości diagnostycznej 95%), którego poziomy często ulegają podwyższeniu w przebiegu raka trzustki.

Rak trzustki zapobieganie

Ważnymi elementami profilaktyki są:

  • stosowanie odpowiedniej diety
  • rzucenie palenia
  • okresowe badania laboratoryjne

Trzustka – objawy, choroby

Rak trzustki – źródła

Scroll Up

Rak trzustki – objawy, przyczyny oraz leczenie i rokowania

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Co to jest rak trzustki?

Rak trzustkinowotwór przewodu pokarmowego, stanowi pierwotną chorobę albo jest wtórnym rozrostem nowotworowych ognisk przerzutowych z innych narządów. Rak może pojawić się w każdym miejscu trzustki.

Do tej pory nie wiadomo, w wyniku działania jakich czynników rozwija się rak trzustki. Przez długi czas nowotwór trzustki nie daje żadnych objawów. Objawy związane z rakiem trzustki zależą od tego, w którym miejscu nowotwór zaatakował trzustkę.

Uciskając i blokując odpływ żółci, nowotwór trzustki rozrastający się w głowie narządu lub w miejscu wspólnego ujścia przewodów żółciowego i trzustkowego może powodować narastającą żółtaczkę.

Rozrastając się w ogonie trzustki, nowotwór trzustki może uciskać sąsiadujące sploty nerwowe i powodować silne bóle w jamie brzusznej. Rozrastające się hormonalnie czynne komórki wysp trzustkowych, tzw. wyspiaki, powodują ostre, zmienne zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Rak trzustki – jakie są przyczyny raka trzustki?

Nowotwory złośliwe trzustki stanowią 3 proc. wszystkich nowotworów złośliwych u człowieka.

Najczęściej występują zmiany związane z rakiem trzustki o charakterze gruczolakoraka przewodowego, torbielakogruczolakoraka i raka zrazikowo-komórkowego. Rzadziej pojawiają się raki płaskonabłonkowe, mięsaki czy chłoniaki.

Etiologia nowotworu trzustki nie jest do końca znana, ale wymienia się szereg czynników ryzyka, które uprawdopodobniają zachorowanie na nowotwór trzustki – związki mają jedynie charakter korelacji.

Czynniki mające wpływ na zachorowanie na nowotwór trzustki, to:

  • cukrzyca
  • przewlekłe zapalenie trzustki
  • niedokwaśność soku żołądkowego w wyniku przebytego leczenia chirurgicznego choroby wrzodowej
  • palenie tytoniu (nitrozaminy w dymie papierosowym)
  • nadmierne spożywanie mięsa
  • zbyt dużo węglowodanów i nasyconych kwasów tłuszczowych w pożywieniu
  • kontakt z pestycydami, np. chlorkami metylenu, beta naftylaminą, benzydyną czy DDT.

Nowotwór trzustki głównie rozwija się po 60. roku życia. Zmiany związane z rakiem są przeważnie wykrywane w bardzo zaawansowanym stadium – w 90 proc. przypadków pojawiają się już przerzuty.

Częściej z rakiem trzustki zmagają się mężczyźni niż kobiety. U mężczyzn zmiany nowotworowe związane z rakiem trzustki lokalizują się w głowie trzustki, u kobiet – raczej w trzonie i ogonie trzustki.

Uznaje się, że nowotwór trzustki jest uwarunkowany genetycznie (nabyta mutacja genowa).

Rak trzustki – jakie są objawy raka trzustki?

Objawy raka trzustki zależą od jego stopnia zaawanowania, lokalizacji, wielkości, inwazyjności oraz stopnia naciekania sąsiednich narządów. We wczesnym stadium nowotwór trzustki rozwija się bezobjawowo.

Często zdarza się, że objawy raka ujawniają się w bardzo zaawansowanym stadium choroby. Do głównych objawów raka trzustki zalicza się brak apetytu i spadek masy ciała. Z rakiem tego narządu jest związana również żółtaczka.

Bardzo często z rakiem trzustki wiążą się również nudności, wymioty i bolesność w okolicy trzustki. Pacjenci z rakiem często zgłaszają również uczucie tzw. burczenia w brzuchu, „przelewanie się”. W raku trzustki objawem są również wzdęcia, odbijanie i biegunki.

Częstym objawem raka trzustki są też okresowe zaparcia i wstrzymywanie gazów. Ponadto często obserwowanym u osób z rakiem trzustki objawem jest gorączka. U osób z rakiem zdarza się również anemia i zakrzepica. Objawem raka trzustki jest również zapalenie trzustki.

Wczesne objawy raka są często mylone z innymi dolegliwościami. Bardzo często zdarza się, że gdy objawy raka są już łatwo zauważalne, okazuje się, że rak trzustki zajął już inne narządy.

W początkowej fazie choroby objawy raka to głównie ból brzucha, a także nudności i żółtaczka. Objawem raka jest również duża utrata masy ciała. Często zdarza się, że widocznym objawem raka jest powiększony pęcherzyk żółciowy.

Większość objawów raka trzustki jest mało charakterystyczna i wiele osób przypisuje je innym dolegliwościom. Należy pamiętać, że nie każdy ból brzucha jest przyczyną niestrawności. Gdy ból brzucha występuje z innymi opisanymi objawami należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu wykonania badań pod kątem nowotworu trzustki.

Bardzo często te objawy raka są mylone z objawami innych schorzeń jak np. zwyrodnienia kręgosłupa. Kobiety, które całe życie się odchudzały, nagle zaczynają chudnąć, a po pewnym czasie pojawia się żółtaczka, objaw raka.

W przypadku trzustki zmiany są bardzo groźne właśnie ze względu na objawy raka, które nie budzą większych obaw. Gdy objawy raka skłaniają w końcu do wizyty u lekarza, zazwyczaj choroba jest już bardzo zaawansowana.

Pamiętajmy jednak, że te objawy raka nie zawsze muszą wskazywać na raka trzustki. Bardzo często są one objawem zapalenia trzustki, które jest również jednym z czynników ryzyka rozwoju raka.

Jednak od zapalenia obejmującego trzustkę różnią się w zależności od rodzaju.

Zapalenie trzustki dzielimy na ostre i przewlekłe. Ostre zapalenie trzustki dotyczy ok. 10-45 osób na każde 100 tys. osób. Rozwój zapalenia trzustki wynika najczęściej z kamicy żółciowej, za dużej wagi, alkoholizmu, urazów jamy brzusznej, leków oraz bulimii.

W ostrej postaci zapalenia trzustki stan zapalny sprawia, że aktywują się enzymy trzustkowe, które zaczynają niszczyć tkanki. Zapalenie trzustki obejmuje również tkanki naczyń krwionośnych i przewodu pokarmowego. W czasie zapalenia trzustki enzymy trzustkowe niszczą ścianki i powodują perforacje.

Nieleczone zapalenie trzustki może doprowadzić do niewydolności narządów.

Z kolei przewlekłe zapalenie trzustki trwa dużo dłużej i jest dużo rzadsze niż ostre zapalenie trzustki. Przewlekłe zapalenie trzustki dotyczy ok. 2-9 osób na każde 100 tys. mieszkańców. Przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki jest zazwyczaj choroba alkoholowa i często picie mocnych alkoholi. Objawy zapalenia trzustki mogą się również nasilać w wyniku palenia papierosów.

Rak trzustki – jak przebiega leczenie raka trzustki?

Trzustkę można leczyć odpowiednią dietą. Lekarze w leczeniu raka zalecają spożywanie pokarmów o dużej zawartości błonnika, nienasyconych kwasów tłuszczowych, witaminy C i innych antyoksydantów, które redukują zachorowanie na raka trzustki.

W zaawansowanym stadium choroby u osób z rakiem trzustki nacieka on na inne narządy wewnętrzne, np.: dwunastnicę, przewód żółciowy, tkanki okołotrzustkowe, żołądek, śledzionę, jelito grube i węzły chłonne. W leczeniu raka trzustki stosuje się chirurgiczne wycięcie zmienionych nowotworowo miejsc, np.

zespolenia omijające, resekcje paliatywne lub radykalne zabiegi operacyjne. Uzupełnieniem takiego leczenia raka może być chemioterapia i radioterapia. Leczenie raka, którym jest chemioterapia, polega na podawaniu w postaci np. gemcytabiny, cisplatyny, fluorouracylu (leki cytostatyczne).

Leczenie raka trzustki jest bardzo trudne. Na skuteczność leczenia raka wpływa moment w którym został on zdiagnozowany i od jego stopnia zaawansowania. W przypadku raka trzustki tylko 24 proc.

chorych z rakiem trzustki żyje około roku od momentu zdiagnozowania nowotworu trzustki, przeżycie pięcioletnie wynosi mniej niż 5 proc. Leczenie raka jest w tym wypadku mocno utrudnione przez późną diagnozę choroby.

Rak trzustki – gdzie jest dobry onkolog?

Jest wielu specjalistów zajmujących się leczeniem raka trzustki. Jedną z najlepszych przychodni onkologicznych jest Onkolmed Lecznica Onkologiczna, gdzie w Poradnii Nowotworów Układu Pokarmowego przyjmują wybitni specjaliści w dziedzinie onkologii.

W celu umówienia się na konsultację u chemioterapeuty, cirurga, onkologa w Poradni Nowotworów Układu Pokarmowego skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337.

Nowotwory złośliwe trzustki

Nowotwór trzustki rozwija się w wyniku niekontrolowanego przez organizm wzrostu komórek w obrębie tego narządu.

Mimo że nie jest to jeden z najczęściej występujących u człowieka nowotworów złośliwych (stanowi tylko 3% wszystkich nowotworów złośliwych), jest jedną z najczęściej doprowadzających do zgonu chorób nowotworowych.

Złe rokowanie u chorych na nowotwory złośliwe trzustki wynika z tego, że choroba rozwija się podstępnie, nie dając przez długi czas żadnych objawów, a jej leczenie jest bardzo trudne i rzadko kończy się pełnym sukcesem.

Jakie są rodzaje nowotworów złośliwych trzustki?

Ogólnie można wyróżnić dwie główne grupy nowotworów złośliwych trzustki. Niemal 95% nowotworów złośliwych rozwijających się w tym narządzie to raki gruczołowe (inaczej gruczolakoraki) wywodzące się z części zewnątrzwydzielniczej (tzn.

odpowiedzialnej za produkcję soku trzustkowego uwalnianego do światła jelita cienkiego [konkretnie do dwunastnicy]) i służącego do trawienia pokarmu (głownie tłuszczy). Dużo rzadszymi nowotworami trzustki są guzy powstające w jej części wewnątrzwydzielniczej (tzw.

dokrewnej); guzy należące do tej drugiej grupy rozwijają się z komórek produkujących hormony, przede wszystkim insulinę i glukagon – główne elementy mechanizmów regulujących stężenie glukozy we krwi.

Należy zaznaczyć, że rokowanie w nowotworach części wewnątrzwydzielniczej jest dużo lepsze.

Leia também:  Jakie Są Objawy Uszkodzenia Pompy Wtryskowej?

Jakie czynniki sprzyjają zachorowaniu?

Z uwagi na coraz większą liczbę przypadków zachorowania na raka trzustki lista czynników ryzyka zachorowania zmienia się bardzo dynamicznie. Do głównych czynników ryzyka należą: palenie tytoniu (odpowiada ono za ok. 25% zachorowań).

Dopiero po 20 latach od zaprzestania palenia ryzyko zachorowania jest równe z osobami, które nigdy nie paliły. Kolejnym ważnym elementem jest otyłość i często wiążące się z tym duże spożycie tłuszczów nasyconych (tj. pochodzenia zwierzęcego – np. masło, smalec), czerwonego mięsa.

Innymi czynnikami są nadużywanie alkoholu (bardzo często prowadzące do ostrego zapalenia trzustki) i cukrzyca.

Warto wspomnieć o innych czynnikach ryzyka, którymi są przewlekłe zapalenie trzustki, czynniki genetyczne (m.in.

mutacja genu BRCA1 [tego samego, który bardzo znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi i jajnika], mutacja genu APC, związanego z rodzinną polipowatością jelita grubego, oraz mutacje genów współodpowiedzialnych za występowanie zespołu dziedzicznego raka jelita grubego niezwiązanego z polipowatością [zespół HNPCC]). Dotychczas nie udowodniono związku pomiędzy usunięciem pęcherzyka żółciowego (cholecystostomia) a zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka trzustki.

Należy podkreślić, że palenie papierosów jest nie tylko głównym czynnikiem zachorowania, ale negatywnie wpływa też na proces leczenia samego nowotworu.

Jakie są objawy nowotworów trzustki?

Jak już wspomniano, nowotwory złośliwe trzustki na początkowym etapie swojego wzrostu przez bardzo długi czas nie dają żadnych objawów.

Na początku choroby niektórzy (ale nie wszyscy, co utrudnia i opóźnia rozpoznanie) chorzy uskarżają się na ogólne osłabienie, dyskomfort w górnej części brzucha, utratę apetytu, uczucie sytości przed zjedzeniem posiłku i wzdęcie brzucha.

Dodatkowo może nastąpić zmiana zapachu stolca i trudności ze spłukiwaniem toalety (ze względu na jego tłuszczowy charakter).

Do późnych objawów zaawansowanego raka trzustki należą:

  • żółtaczka i świąd skóry,
  • bóle brzucha lub pleców (charakterystyczne może być promieniowanie bólu od okolicy pępka obustronnie ku tyłowi do kręgosłupa – cześć chorych określa to uczucie jako uczucie „zaciskania” w okolicy piersiowego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa).
  • postępujące (często bardzo szybko) zmniejszanie się masy ciała,
  • czasem inne objawy, takie jak cukrzyca (uważa się ją zarówno za jedną z możliwych przyczyn rozwoju raka trzustki, jak i za objaw tego nowotworu), zakrzepica żylna, wędrujące zakrzepowe zapalenie żył itp.

W przypadku dużo rzadziej obserwowanych nowotworów powstających w części wewnątrzwydzielniczej trzustki poza wymienionymi objawami można stwierdzić również dolegliwości wywołane nadmierną produkcją niektórych hormonów. Do takich objawów należą m.in.:

  • duże wahania stężenia glukozy we krwi,
  • ciężka choroba wrzodowa żołądka,
  • ciężka biegunka.

Jak już wspomniano, rak trzustki często rozwija się skrycie, nie ujawniając się przez długi czas, dlatego wymienione powyżej główne objawy często w ogóle nie występują, a dolegliwości pojawiają się dopiero w bardzo zaawansowanym stadium choroby.

W jaki sposób rozpoznaje się nowotwór trzustki?

W diagnostyce chorych, u których podejrzewa się raka trzustki, typowo wykorzystuje się kilka badań.

  • USG jamy brzusznej – to podstawowe i bezpieczne dla pacjenta badanie wykorzystywane we wstępnej ocenie trzustki. Należy pamiętać, że ilość informacji, które możemy uzyskać z badania USG zależy głownie od doświadczenia osoby, która je wykonuje. Badanie to powinno być wykonane niezwłocznie w momencie, w którym pojawią się objawy nasuwające podejrzenie raka trzustki (tj. ogólne osłabienie, dyskomfort w górnej części brzucha, utratę apetytu, uczucie sytości przed zjedzeniem posiłku i wzdęcie brzucha.)
  • Tomografia komputerowa jamy brzusznej z zastosowaniem dożylnego kontrastu – badanie dokładniejsze niż USG, pozwala na określenie wielkości, dokładnego położenia, a także charakteru zmian w trzustce (tj. litej lub torbielowatej budowy) oraz stopnia zaawansowania choroby (np. obecności przerzutów w wątrobie lub w otaczających trzustkę węzłach chłonnych).
  • Endosonografia trzustki – polega na wykorzystaniu tradycyjnej metody ultrasonograficznej, ale głowicę urządzenia wprowadza się w pobliże trzustki za pomocą endoskopu (poprzez przełyk, żołądek i dwunastnicę); pozwala to na dokładniejszą niż w badaniu USG wykonywanym przez skórę ocenę zmian w obrębie trzustki.
  • Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?
    Ryc. 1. Obraz cytologiczny raka trzustki w materiale z biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (źródło: atlasy mp.pl)

  • Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW) – przez usta chorego wprowadza się do dwunastnicy (tj. do pierwszego segmentu jelita cienkiego, znajdującego się bezpośrednio za żołądkiem) giętki endoskop, a następnie pod jego kontrolą podaje się do dróg żółciowych i przewodu trzustkowego (poprzez ich ujście w dwunastnicy) środek kontrastowy i wykonuje serię zdjęć rentgenowskich; na uzyskanym obrazie można stwierdzić, na jakim poziomie znajdują się przeszkody w przewodzie trzustkowym.
  • Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) – umożliwia bardzo dokładne zobrazowanie narządów miąższowych jamy brzusznej (w tym trzustki).
  • Cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP) – podobnie jak ECPW, umożliwia nieinwazyjną, dokładną ocenę przewodu trzustkowego oraz dróg żółciowych; jest to badanie łączące niejako dwie techniki: ECPW i obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego.
  • Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa (PET-TK) – badanie to, w zależności od potrzeb, może pomóc w poszukiwaniu przerzutów odległych i zajętych węzłów chłonnych przed decyzją dotycząca radykalności leczenia i późniejszej kontroli choroby.

Uwaga:

Ogromna użyteczność badania PET-TK w diagnostyce i planowaniu leczenia onkologicznego jest niepodważalna, należy jednak pamiętać, że samo badanie, wykonane bez odpowiednich wskazań i prawidłowej interpretacji wyniku ma znacznie ograniczoną wartość.

W jaki sposób leczy się nowotwór trzustki?

Nowotwory złośliwe trzustki bardzo trudno poddają się dostępnym metodom leczenia. Dobranie odpowiedniego leczenia jest trudne i może ulegać zmianie w zależności od wyników zabiegu operacyjnego.

Szanse na wyleczenie zwiększają się u osób, u których chorobę rozpoznano bardzo wcześnie. Niestety, jak już kilkakrotnie wspomniano, zdarza się to rzadko. Jedynym sposobem leczenia dającym szanse na pełne wyleczenie jest doszczętne wycięcie nowotworu.

Dlatego też centralne miejsce w leczeniu nowotworów trzustki zajmuje chirurgia.

Ponieważ wyniki leczenia chirurgicznego nowotworów złośliwych trzustki są niezadowalające, podejmuje się próby zwiększenia skuteczności leczenia poprzez uzupełniające stosowanie radio- i chemioterapii (w różnych sekwencjach). Możliwe jest również zastosowanie przedoperacyjnej chemioterapii celem zmniejszenia wielkości guza co może ułatwić lub w niektórych przypadkach umożliwić jego usunięcie.

Radioterapię można stosować zarówno w trakcie operacji (tzw. radioterapia śródoperacyjna – napromienianie przeprowadza się wówczas, gdy brzuch chorego jest otwarty), jak i po jej zakończeniu (radioterapia pooperacyjna czyli adjuwantowa).

Chemioterapię (z użyciem różnych leków) stosuje się zazwyczaj po operacji i napromienianiu.

Schematy leczenia stosowane w raku trzustki należą do jednych z najbardziej obciążających, dlatego (jak w każdej kwalifikacji do leczenia systemowego) uwzględnia się stan sprawności chorego. Dodatkowo skuteczność tej metody postępowania w leczeniu nowotworów złośliwych trzustki jest niewielka. Bardzo często po okresie, który charakteryzuje się brakiem objawów choroby następuje ich nawrót.

Na przestrzeni ostatnich lat pojawiło się dużo informacji dotyczących nowych leków, które mogą być stosowane w leczeniu nowotworów trzustki (immunoterapia, leki ukierunkowane molekularnie).

Terapie te nie przyniosły jednak zadowalających efektów. Należy mieć na uwadze, że stosowanie ich jest ograniczone do nielicznych grup chorych (np.

posiadających odpowiednie mutacje w komórkach nowotworowych).

Leczenie chirurgiczne

Wycięcie nowotworu trzustki jest operacją skomplikowaną i obarczoną znaczną liczbą powikłań. Jest to jeden z największych i najbardziej złożonych zabiegów operacyjnych.

Stopień trudności i ryzyko związane z tą operacją wynikają z anatomicznej bliskości trzustki i wielu ważnych struktur/narządów (żyła wrotna [główna żyła odprowadzająca krew z większej części jelita], wątroba, dwunastnica [pierwszy segment jelita o delikatnej i podatnej na uszkodzenia ścianie], aorta [główna tętnica ciała o średnicy 2–3 cm, prowadząca krew pod dużym ciśnieniem bezpośrednio z serca], żyła główna dolna [największa żyła organizmu, odprowadzająca krew do serca z 2/3 całego ciała]). Ponadto poprzez trzustkę przebiega główna tętnica odżywiająca większość jelita – jej uszkodzenie może skutkować martwicą niemal całego jelita. Sąsiedztwo tych i innych struktur sprawia, że operacja staje się bardzo trudna i ryzykowna, a dodatkowo, jeśli dojdzie od nacieczenia (zajęcia) przez nowotwór tych struktur, szanse na doszczętne wycięcie guza bardzo maleją.

Leczenie objawowe

W niektórych przypadkach, kiedy przeprowadzenie operacji doszczętnej (czyli wycięcia całego nowotworu) nie jest możliwe, konieczne może być przeprowadzenie zabiegu paliatywnego, czyli takiego, który nie usuwając choroby, może zlikwidować część jej objawów w celu poprawy stanu chorego oraz jakości jego życia.

Przykładem takiego zabiegu może być operacyjne zespolenie dróg żółciowych z jelitem, powalające na odpływ żółci z wątroby do jelita (rosnący guz trzustki często uniemożliwia odpływ żółci drogą naturalną).

Inny przykład to zespolenie żołądka z pozadwunastniczym odcinkiem jelita cienkiego, aby stworzyć warunki do przechodzenia pokarmu do dalszych części przewodu pokarmowego z ominięciem zatkanej przez guz dwunastnicy.

U chorych w złym stanie ogólnym odbarczenie dróg żółciowych można wykonać endoskopowo, protezując drogi żółciowe poprzez założenie techniką endoskopową do ich światła stentów metalowych (samorozprężalnych) lub plastikowych. Technika ta pozwala na uzyskanie prawidłowego odpływu żółci u chorego z żółtaczką mechaniczną (czyli spowodowaną zamknięciem drogi odpływu żółci) bez konieczności wykonywania obciążającego zabiegu operacyjnego.

Bardzo ważnym elementem leczenia raka trzustki jest skuteczna opieka paliatywna i leczenie przeciwbólowe. Z pomocą przychodzą różnego rodzaju leki przeciwbólowe (których stosowania nie należy się obawiać i inne metody jak „blokada” splotu nerwów odpowiadających za odczuwanie dolegliwości bólowych.

Czy można uniknąć zachorowania na nowotwór trzustki?

Znane nam czynniki ryzyka zachorowania na nowotwór trzustki, z którymi można i trzeba walczyć, to nałóg palenia papierosów i otyłość. U osób niepalących ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy trzustki jest dwa razy mniejsze niż u palaczy. Aby zatem zmniejszyć ryzyko wystąpienia tej, a także innych chorób, należy bezwględnie zaprzestać palenia tytoniu.

Osoby otyłe, z pomocą lekarza rodzinnego i dietetyka, powinny dążyć do zdrowego, bezpiecznego dla organizmu zmniejszenia masy ciała i zmiany nawyków żywieniowych. (pamiętając, że główną przyczyną otyłości i nadwagi jest nadmierna podaż kalorii, a nie choroby przewlekłe np. tarczycy).

Czym jest CA 19-9?

Jest to białko, którego poziom możemy oznaczyć we krwi. NIE jest ono narzędziem do rozpoznawania nowotworów i nie sprawdza się jako badanie przesiewowe (zob. Jakie są sposoby wczesnego rozpoznawania nowotworów złośliwych?).

Oznaczanie jego poziomu w surowicy krwi ma głównie znaczenie w monitorowaniu odpowiedzi na leczenie, oceny jego skuteczności. Dodatkowo ma związek z rokowaniem chorego.

Jego podwyższone stężenie obserwujemy w innych rakach (głównie przewodu pokarmowego) lub chorobach nienowotworowych – dlatego tak ważna jest interpretacja badania przez lekarza, a nie samo jego wykonanie.

Leia também:  Pierwsze Objawy Ciąży Jaki Jest Śluz?

Rak trzustki

Informacje na temat trzustki znajdują się w rozdziale “Choroby trzustki”, w zakładce “Co to jest trzustka?”.Nowotwór złośliwy to niekontrolowany rozrost komórek, które tworzą struktury zwane guzami, mogą naciekać otaczające tkanki prawidłowe i w końcu tworzyć nowe ogniska w obrębie całego organizmu, czyli dawać przerzuty.

Większość (95%) złośliwych nowotworów trzustki stanowią gruczolakoraki, które rozwijają się w przewodach trzustkowych, a czasem w gruczołach wytwarzających enzymy w zewnątrzwydzielniczej części trzustki. Guzy endokrynne powstałe z komórek wewnątrzwydzielniczych są znacznie rzadsze i z reguły są mniej złośliwe niż raki części zewnątrzwydzielniczej.

Guzy endokrynne mogą być łagodne – nie dające przerzutów, jak łagodny wyspiak z komórek beta, albo złośliwe (wyspiaki złośliwe). Często, guzy te są wykrywane wcześniej niż raki części zewnątrzwydzielniczej trzustki, bo mają tendencję do nadmiernego wydzielania hormonów: insuliny i glukagonu.

Pozostała część niniejszego artykułu dotyczy raków części zewnątrzwydzielniczej trzustki, które są częstsze, bardziej złośliwe i groźniejsze, ponieważ trudno jest je wykryć, kiedy są jeszcze na wczesnym etapie rozwoju.

Guzów w obrębie trzustki nie udaje się zwykle zobaczyć lub wyczuć podczas badania lekarskiego, a w momencie pojawienia się objawów, rak z reguły nacieka już znaczną część trzustki i sąsiednie narządy.

Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest rak okolicy brodawki większej dwunastnicy, który rozwija się w miejscu, gdzie przewódy trzustkowy i żółciowy wspólny uchodzą do dwunastnicy.

Taki rak często powoduje niedrożność przewodu żółciowego wspólnego, upośledzenie odpływu żółci i żółtaczkę, dlatego można go wykryć wcześniej niż większość raków części zewnątrzwydzielniczej trzustki.

Rak trzustki pod względem częstości występowania stanowi ok. 3 % nowotworów złośliwych, częściej spotykany jest u mężczyzn niż u kobiet. Należy do nowotworów, których częstość występowania wykazuje wyraźna tendencję wzrostową.

We wczesnych stadiach zaawansowania choroba z reguły przebiega bezobjawowo. Objawy kliniczne zależą w znacznym stopniu od lokalizacji guza, jego wielkości i stopnia miejscowego oraz regionalnego zaawansowania.

Należą do nich bóle brzucha, nudności, utrata łaknienia, żółtaczka i niewyjaśniony spadek masy ciała. Takie objawy występują też w innych chorobach, dlatego na początku pacjent może ich nie zauważyć lub je zignorować.

Przewlekły ból, nudności, wymioty, zaburzenia wchłaniania i zaburzenia stężenia glukozy we krwi pojawiają się zwykle w zaawansowanej chorobie.

Niestety nie istnieją żadne badania laboratoryjne, które pozwoliłyby na wczesne wykrycie i rozpoznanie raka trzustki.

Zwykle rozpoznanie stawia się na podstawie badań obrazowych i biopsji, kiedy doszło już do rozsiewu raka.

Do badań laboratoryjnych przydatnych na różnych etapach szeroko pojmowanego procesu diagnostycznego jak i w monitorowaniu przebiegu i leczenia u chorych z rakiem trzustki należą:

  • amylaza – stężenie amylazy we krwi jest zazwyczaj znacznie podwyższone
  • panel badań metabolicznych: min. oznaczenie stężenia bilirubiny, enzymów wątrobowych i glukozy, przydatne w kontroli czynność wątroby i nerek,
  • CA 19-9 (antygen nowotworowy 19-9): marker nowotworowy przydatny w wykrywaniu wznowy raka trzustki. Nie ma zastosowania we wczesnym wykryciu raka lub postawieniu rozpoznania, ale zmiany stężenia markera mogą być pomocne w różnicowaniu pomiędzy rakiem i przewlekłym zapaleniem trzustki
  • CEA (antygen rakowo-płodowy, antygen karcynoembrionalny): przydatny w ocenie przebiegu choroby,
  • inne badania, takie jak tłuszcz w stolcu, trypsyna w stolcu, trypsynogen, amylaza i lipaza: można je wykonać, aby ocenić czynność trzustki i stwierdzić, czy pacjentowi trzeba podawać enzymy trzustkowe.

Poza badaniami laboratoryjnymi wskazane mogą być:

  • CT (tomografia komputerowa): przydatna w ocenie guza trzustki i poszukiwaniu przerzutów,
  • ECPW (endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna): może służyć do podania kontrastu przy badaniu rentgenowskim lub do wszczepienia stentu (metalowej lub plastikowej rurki, dzięki której utrzymuje się drożność przewodów trzustkowego i żółciowego wspólnego),
  • USG (badanie ultrasonograficzne) jamy brzusznej,
  • MRI (rezonans magnetyczny),
  • Biopsja: pozwala potwierdzić rozpoznanie raka trzustki, często wykonywana razem z CT.

Leczenie raka trzustki zaczyna się od określenia stopnia zaawansowania nowotworu, czyli stwierdzenia, jak dużą część trzustki zajmuje guz i czy rozprzestrzenił się on do innych narządów.

Stopień zaawansowania można wyrazić za pomocą specjalistycznego nazewnictwa albo zaliczyć nowotwór do jednej z kategorii: rak operacyjny (nadający się do chirurgicznego usunięcia, pozostający w obrębie trzustki), rak miejscowo zaawansowany (naciekający sąsiednie narządy i nieoperacyjny) lub rak z przerzutami do narządów odległych.

Niestety chirurgiczne usunięcie nowotworu możliwe jest jedynie w ok. 15% przypadków. Rozległość operacji zależy od umiejscowienia guza, jego wielkości, naciekania sąsiednich tkanek i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Chirurgia trzustki jest bardzo skomplikowanym zabiegiem i wiąże się z poważnymi powikłaniami, a okres rekonwalescencji trwa kilka tygodni. Możliwe zabiegi to:

  • operacja Whipple'a: chirurg usuwa głowę trzustki i część jelita cienkiego, przewód żółciowy i żołądek,
  • dystalna pankreatektomia: usuwa się trzon i ogon trzustki oraz śledzionę,
  • całkowita (totalna) pankreatektomia: usuwa się trzustkę, część jelita cienkiego, część żołądka, przewód żółciowy wspólny, pęcherzyk żółciowy, śledzionę i lokalne węzły chłonne.

W leczeniu uzupełniającym wykorzystuje się radio- i chemioterapię, ponieważ komórki nowotworowe zwykle są już rozsiane w organizmie w postaci niewielkich, niewykrywalych ognisk.

Niestety rak trzustki słabo odpowiada na obecnie stosowane leczenie. Pewną nadzieję daje gemcytabina, jeden z nowszych chemioterapeutyków. Został on zatwierdzony przez Amerykańską Agencję ds.

Żywności i Leków (FDA) i może być wykorzystywany w połączeniu z radioterapią.

Leczenie paliatywne (poprawiające jakość życia) jest leczeniem z wyboru u osób z nawrotowym lub nieoperacyjnym rakiem trzustki. W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych można stosować radioterapię, chemioterapię i leczenie chirurgiczne.

W nieoperacyjnym raku trzustki wykonuje się zabiegi chirurgiczne, aby udrożnić odpływ żółci, zmniejszyć ból i ograniczyć żółtaczkę. Temu służą też zabiegi endoskopowe z wszczepieniem stentu.

W razie bólu opornego na inne leczenie można wykonać zabieg polegający na przecięciu nerwów.

Chorzy z nieoperacyjnym rakiem trzustki mogą rozważyć udział w badaniach klinicznych nowych leków. Badania stwarzają nadzieję na opracowanie nowych możliwości leczenia tej choroby.

Jakie są czynniki ryzyka raka trzustki?

‍‍Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka raka trzustki. Uważa się, że w około 30% przypadków rak trzustki jest bezpośrednio związany z paleniem. Inne czynniki ryzyka to:

  • starszy wiek – większość chorych jest w wieku powyżej 60 lat,
  • płeć męska – rak trzustki występuje ok. 30% częściej u mężczyzn niż u kobiet,
  • przewlekłe zapalenie trzustki,
  • dieta bogata w mięso i tłuszcze,
  • cukrzyca,
  • narażenie zawodowe na niektóre przemysłowe związki chemiczne, np. niektóre pestycydy i produkty przemysłu naftowego,
  • przypadki raka trzustki w rodzinie – dziedziczna skłonność do tego nowotworu może mieć znaczenie w 5-10% przypadków.

Wato jednak pamiętać, że większość osób, u których występują czynniki ryzyka, nigdy nie zachoruje na raka trzustki, a rak trzustki rozwija się również u osób, które nie mają wymienionych czynników.

Nowotwory u osób starszych – rak trzustki. Jakie są jego przyczyny, objawy i jak go leczyć?

Z tekstu dowiesz się:

  • jakie są przyczyny raka trzustki,
  • jakie są objawy raka trzustki,
  • czy chorzy na raka trzustki mają duże szanse na wyleczenie,
  • jak diagnozuje się ten rodzaj raka,
  • jak przebiega jego leczenie.

Nowotwór trzustki to choroba występująca nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet, choć różnice te nie są duże i w ostatnich latach jeszcze się zmniejszyły. Pewne jest jednak to, że rak trzustki zazwyczaj ujawnia się u osób w wieku 70-80 lat – ponad 80% przypadków dotyczy pacjentów powyżej 55. roku życia.

Rak trzustki – przyczyny

Rak trzustki jest chorobą o złożonej, wieloczynnikowej etiologii. Ustalono, że może mieć on zarówno podłoże genetyczne, jak i dziedziczne. Częściej chorują pacjenci, u których zdiagnozowano wcześniej cukrzycę, przewlekłe zapalenie trzustki czy wrzody żołądka. Wśród czynników ryzyka znajdują się jednak również te związane z szeroko rozumianym stylem życia:

  • palenie papierosów – szacuje się, że około 20-30% przypadków raka trzustki jest spowodowane paleniem papierosów; zwiększone dwukrotnie ryzyko zachorowania zmniejsza się dopiero po około 10-15 latach od rzucenia palenia,
  • nieprawidłowa dieta – wiele badań wskazuje, że wśród czynników ryzyka raka trzustki jest dieta bogata w czerwone mięso, a uboga w kwas foliowy oraz warzywa,
  • spożywanie alkoholu – zwiększone spożywanie alkoholu to czynnik ryzyka rozwoju m.in. zapalenia trzustki, które z kolei sprzyja zachorowaniu na raka trzustki.

Rak trzustki – objawy

Rak trzustki jest niebezpieczną chorobą m.in. ze względu na to, że jego wczesne objawy są niecharakterystyczne. Mogą być kojarzone np. z niestrawnością, zatruciami pokarmowymi czy innymi kłopotami żołądkowymi. Pacjenci często je bagatelizują i do lekarza trafiają dopiero wówczas, gdy choroba jest już w mocno zaawansowanym stadium.

Wczesne objawy raka trzustki to:

  • nudności,
  • wzdęcia,
  • brak apetytu,
  • zaparcia i biegunki,
  • wymioty,
  • częste odbijanie.

W zależności od lokalizacji guza rak trzustki może się objawiać również żółtaczką albo bardzo ostrymi bólami w jamie brzusznej. W zaawansowanych stadiach choroby pojawia się także wychudzenie, zakrzepy o zmiennej lokalizacji czy krwotoki z przewodu pokarmowego.

Rak trzustki – przerzuty

Rak trzustki czasami zajmuje cały narząd, w innych przypadkach – tylko jego poszczególne elementy. Przerzuty dotyczą najczęściej wątroby, zdecydowanie rzadziej – płuc, opłucnej, nadnerczy, nerek czy kości.

Rak trzustki – rokowania

W odróżnieniu od np. raka płuc czy raka jelita grubego, w przypadku raka trzustki nie ma skutecznych badań przesiewowych, które pozwalają na szybką diagnozę schorzenia. W większości przypadków rokowania raka trzustki nie są niestety pozytywne – wykrycie schorzenia następuje za późno, kiedy szanse na skuteczne leczenie są już niewielkie.

Rak trzustki – diagnostyka

Ze względu na lokalizację trzustki oraz mało charakterystyczne objawy diagnostyka raka trzustki nie jest prosta – lekarz podczas wywiadu zbiera podstawowe informacje o objawach czy przypadkach chorób nowotworowych występujących w rodzinie.

Ważne są też możliwe symptomy przedmiotowe: spadek masy ciała, żółtaczka czy powiększenie się węzłów chłonnych. Dla potwierdzenia rozpoznania wykonuje się również m.in.

USG trzustki (wykazuje jej powiększenie), tomografię komputerową, a także biopsję cienkoigłową, czyli pobranie wycinka guza i poddanie go analizie histopatologicznej. To badanie umożliwia postawienie ostatecznej diagnozy.

Rak trzustki – leczenie

Leczenie raka trzustki zależy od stopnia zaawansowania oraz rozległości zmian.

Podstawą jest leczenie operacyjne, czyli wycięcie guza z marginesem zdrowej tkanki, a w mocno zaawansowanych stadiach – pankreatektomia, czyli całkowite usunięcie trzustki.

W zdecydowanej większości przypadków konieczne bywa także zastosowanie chemioterapii. W trakcie leczenia ważne są odpowiednia dieta, nawadnianie organizmu oraz podawanie pacjentowi enzymów trzustkowych.

Źródła:

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*