Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Ból nadgarstka nasilający się podczas wykonywania ruchów dłonią może wskazywać na jego nadwyrężenie. Nadwyrężona ręka w nadgarstku wymaga podjęcia odpowiednich działań terapeutycznych, które pozwolą uśmierzyć uciążliwe objawy i zahamować postęp zmian. Podpowiadamy, jak rozpoznać przeciążenie i co zrobić, kiedy dojdzie do nadwyrężenia nadgarstka. 

Jakie są przyczyny nadwyrężenia nadgarstka?

Zbudowany z delikatnych struktur staw nadgarstkowy łatwo ulega różnego typu urazom. Wystarczy niefortunny upadek, by doszło do poważnego w skutkach zwichnięcia czy złamania. Nadwyrężenie nadgarstka – choć mniej dotkliwe – zdarza się bardzo często, stając się źródłem szeregu nieprzyjemnych dolegliwości. 

Nadwyrężony nadgarstek to najczęściej efekt wykonywania powtarzalnych czynności angażujących tę część dłoni. Wielogodzinne używanie klawiatury, operowanie myszką, posługiwanie się smartfonem czy gra na instrumentach wymuszają długotrwałe, nienaturalne ułożenie dłoni, co prowadzi do nadmiernego obciążenia stawu. 

Nadwyrężona ręka w nadgarstku to również częsty problem osób aktywnych fizycznie uprawiających takie sporty, jak tenis, squash czy ping pong. Na uraz narażeni są również fani dyscyplin siłowych – podnoszenia ciężarów, przeciągania liny czy CrossFitu. Ryzyko przeciążenia jest największe, jeśli przed przystąpieniem do treningu nie zostanie przeprowadzona odpowiednia rozgrzewka dłoni. 

Objawy nadwyrężenia nadgarstka mogą wystąpić na skutek wykonywania wielu innych zadań związanych z manewrowaniem dłońmi i ich obciążeniem, takich jak dźwiganie zakupów, wielokrotne podnoszenie dziecka z łóżeczka czy grabienie liści. 

Nadwyrężony nadgarstek – objawy 

Podstawową oznaką przeciążenia jest dotkliwy ból w nadgarstku, który nasila się podczas ruchów ręką. Dolegliwości mogą osłabiać zdolności chwytne (problematyczne staje się np.

 utrzymanie kubka) oraz swobodne poruszanie palcami. Zdarza się, że ból promieniuje ku wyższym partiom kończyny, obejmując przedramię. Nadgarstek może być ocieplony i wrażliwy na dotyk.

Zdarza się, że pojawia się dodatkowo opuchlizna oraz uczucie drętwienia kończyny. 

Przeczytaj również: Stabilizacja nadgarstka – sposób na radzenie sobie z urazami stawu

Objawy nadwyrężenia nadgarstka nie powinny zostać zbagatelizowane. Dalsze obciążanie dłoni prowadzi do pogłębiania się nieprawidłowości i znacznego nasilenia dolegliwości. Na skutek zaniedbań może rozwinąć się m.in. bolesne zapalenie torebki stawowej czy zespół cieśni nadgarstka.

Ich leczenie jest bardziej wymagające i niekiedy długotrwałe, dlatego lepiej zapobiegać postępowi uszkodzeń. Najlepiej skonsultować symptomy z lekarzem.

Może się okazać, że konieczne jest przeprowadzenie badań obrazowych, które pozwolą ustalić, czy przyczyną bólu rzeczywiście jest przeciążenie. 

Co robić, kiedy dojdzie do nadwyrężenia ręki w nadgarstku? 

Przede wszystkim zaleca się unikanie forsowania dłoni. Przeciążenie wiąże się z powstaniem mikrourazów w obrębie elementów budujących staw, dlatego należy dać im czas na regenerację.

Jeśli objawy nie są zbyt intensywne i wystąpiły bezpośrednio po jednorazowym obciążeniu ręki, powinny ustąpić samoistnie.

Jeśli jednak symptomy są dokuczliwe, nasilają się lub mają tendencję do nawracania – konieczne jest podjęcie leczenia. 

Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Fot. Ból nadgarstka w pracy przy komputerze

Dobrym domowym sposobem na przeciążenie nadgarstka są okłady – ciepłe lub zimne (lodu nie można przykładać bezpośrednio na skórę, najlepiej jak warstwy ochronnej użyć czystej ściereczki lub gazy; okład ciepły powinien mieć optymalną temperaturę, nie może parzyć). Okład szybko złagodzi ostry ból i poprawi ruchomość dłoni.  

W leczeniu nadwyrężonego nadgarstka stosuje się preparaty w formie żelów, maści i kremów nakładanych w niewielkiej ilości na newralgiczne miejsce.

Środki te działają przeciwbólowo, przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie (w ich składzie znajdziemy takie substancje, jak np. diklofenak dietyloamoniowy czy ibuprofen).

Aplikowane 2-3 razy w ciągu doby powinny przynieść wyraźną poprawę już po kilku zastosowaniach. Wiele z nich dostępnych jest bez recepty, zatem warto skorzystać z porady farmaceuty.  

Nadwyrężenie ręki w nadgarstku może wymagać ograniczenia jego ruchomości. W tym celu stosuje się specjalne opaski usztywniające, które odciążają i stabilizują nadgarstek.

Sprzyjają także poprawie krążenia krwi, dzięki czemu tkanki szybciej się goją i regenerują.

Bardziej zaawansowane modele ortez posiadają dodatkowe szyny usztywniające, zapewniające lepszą ochronę przed niekontrolowanymi ruchami dłonią.  

Orteza na nadwyrężony nadgarstek powinna być odpowiednio dopasowana (warto postawić na model zaopatrzony w regulację), a także wykonana z oddychającego materiału, np. neoprenu, zapobiegającego powstawaniu otarć i podrażnień. 

Sprawdź również: Złamanie Collesa – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja

Stosowanie tego rodzaju zaopatrzenia medycznego warto skonsultować z ortopedą, który wskaże najlepszy rodzaj ortezy oraz określi, jak długo ją nosić.

Warto pamiętać, że niektórych rodzajów ortez można używać profilaktycznie, co jest zalecane zwłaszcza w czasie regularnych treningów.

Wykonywanie ćwiczeń w stabilizatorach wskazane jest także po zakończeniu leczenia do momentu, w którym dłoń nie powróci do pełnej sprawności. 

To, ile trwa nadwyrężenie nadgarstka, zależy od stopnia jego przeciążenia oraz czasu, w którym podjęte zostaną działania terapeutyczne. Im szybciej rozpoczniemy walkę z bólem, tym lepiej. 

Ortezy nadgarstka dostępne w naszym sklepie internetowym: Manu Neurexa, Manu ComforT, Manu Neurexa.

Ból nadgarstka – przyczyny, leczenie

Ból nadgarstka jest jedną z tych dolegliwości, które mają bardzo różne podłoże.

Najczęściej jest wynikiem przeciążenia lub drobnego urazu, ale może też świadczyć o rozwijającej się poważnej chorobie.

Na różnego rodzaju stany zwyrodnieniowe narażone są zwłaszcza osoby pracujące przy komputerze na klawiaturze i myszce. Bolący nadgarstek od myszki jest jednym z częstych powodów wizyt u ortopedy.

Ból nadgarstka – przyczyny. Dowiedz się, co może być powodem dolegliwości

Nadgarstek jest zbudowany z wielu kostek, stawów, mięśni, ścięgien i nerwów. To bardzo skomplikowana struktura, ale to właśnie to skomplikowanie pozwala nam na tak szeroki zakres ruchów. Niestety z tego samego względu narażony jest na uszkodzenia i przeciążenia.

Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Do najczęstszych przyczyn bólu nadgarstka należą urazy: złamania i zwichnięcia. Wystarczy nieodpowiednie podparcie się, upadek lub przeciążenie podczas prac manualnych, by bardzo szybko odczuć konsekwencje takiego urazu. Zazwyczaj dobry efekt przynosi czasowe usztywnienie nadgarstka np. bandażem elastycznym, jednak w przypadku poważniejszego urazu niezbędna będzie wizyta u ortopedy.

Oprócz urazów istnieją też inne mechanizmy, w których występuje ból nadgarstka. Przyczyny dolegliwości można upatrywać w nowoczesnym i niestety niezbyt zdrowym stylu życia. Mówi się, że jest to choroba cywilizacyjna, czyli związana z rozwojem cywilizacji i nowych technologii.

Praca przy komputerze, pisanie na klawiaturze, projektowanie czy granie w gry, mogą powodować przewlekłe dolegliwości, zwłaszcza ból nadgarstka od myszki, spowodowany długotrwałym ułożeniem dłoni w nienaturalnej pozycji.

Zapobiegać temu można, stosując specjalne ergonomiczne myszki, podkładki z oparciem na nadgarstek, a także wykonując ćwiczenia rozluźniające mięśnie dłoni.

Nieurazowe przyczyny bólu nadgarstka:

  • Przeciążenie w stawie na skutek długotrwałej pracy bez zachowania zasad ergonomii.
  • Zmiany zwyrodnieniowe stawu powstałe przez długoletnie niszczenie chrząstki stawowej.
  • Choroba reumatyczna, której cechami są ból, przewlekły stan zapalny i postępujące ograniczenie ruchomości stawów.
  • Niestabilność nadgarstka spowodowana np. wiotkością mięśni, starym urazem, czy niewydolnością tkanek miękkich, najczęściej dotyka osób starszych.
  • Zespół cieśni nadgarstka to częsta choroba, którą poprzedza bolący nadgarstek od myszki. Spowodowana jest uciskiem przeciążonych tkanek na nerw biegnący w kanale nadgarstka. Dochodzi do zaburzenia ukrwienia nerwu, obrzęku, silnego bólu, mrowienia w nadgarstku, osłabienia siły mięśniowej ręki. To choroba, która dotyka ludzi zawodowo piszących na klawiaturze, obsługujących myszkę komputerową lub grających na fortepianie. Charakterystyczny jest ból nadgarstka przy nacisku na chorą dłoń.
  • Choroba De Quervaina jest związana z procesem zapalnym pochewek ścięgnistych otaczających ścięgna mięśni kciuka i jest typowa dla osób uprawiających sporty. Ból może promieniować w kierunku przedramienia.
  • Ganglion,czyli torbiel galaretowata, występująca w formie torbieli na grzbietowej stronie nadgarstka. Nie jest groźna dla zdrowia, ale może powodować przykre dolegliwości bólowe zwłaszcza po przeciążeniu stawu.
  • Zespół kanału Guyona to ciężka dolegliwość spowodowana uciskiem nerwu łokciowego w kanale nadgarstka. Przyczyny mogą być różne: urazy, wady anatomiczne, schorzenia. Wiąże się z dużym bólem, zaburzeniami czucia i upośledzeniem funkcji nadgarstka.
  • Choroba Kienbocka powstaje na skutek problemów z krążeniem. Kość księżycowata w nadgarstku zapada się i powoduje dysfunkcje stawu.

Istnieje wiele innych przyczyn bólu nadgarstka, tutaj wymieniliśmy jedynie te najczęstsze, niezwiązane bezpośrednio z urazem. Jeżeli ból nadgarstka przy nacisku nasila się lub utrzymuje przez dłuższy czas, koniecznie należy zwrócić się po poradę do lekarza.

Jak leczyć ból nadgarstka i do jakiego lekarza udać się po poradę?

Nie każdy ból od razu musi oznaczać poważną dolegliwość.

Najczęściej wszystko, co na ból nadgarstka wystarczy, to okład z maści lub żelu zawierającego środek przeciwbólowy i przeciwobrzękowy działający miejscowo.

Nadgarstek należy unieruchomić na kilka dni bandażem elastycznym lub specjalną opaską usztywniającą, którą można kupić w aptece, sklepach medycznych oraz w sklepach sportowych.

Jeżeli ból nadgarstka jest długotrwały, nasila się przy ucisku i podczas pracy na klawiaturze oraz myszce, a także, jeżeli uniemożliwia normalne funkcjonowanie, należy skonsultować się z lekarzem ortopedą, który na podstawie wywiadu oraz dodatkowych badań, postawi właściwą diagnozę i zaleci leczenie. Czasami wymagane są konsultacje z innymi specjalistami, dlatego to, jaki lekarz w bólu nadgarstka będzie tym właściwym, ściśle zależy od czynnika powodującego objawy.

Oprócz podejścia ortopedycznego i chirurgicznego bardzo ważne są też zabiegi fizjoterapeutyczne oraz leczenie bólu różnymi metodami. Dowiedz się więcej, jak w AnalgoMed leczymy bóle stawów.

Poprzedni Wpis Następny wpis

Zespół cieśni nadgarstka – przyczyny, objawy, leczenie

Bóle rąk? Drętwienie i mrowienie palców? Dyskomfort podczas snu? To mogą być objawy zespołu cieśni nadgarstka. Przeczytaj, dowiedz się więcej i jeśli coś Cię zaniepokoi udaj się do lekarza.

Leia também:  Jakie Sa Objawy Alzheimera?

Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Autor: Justyna Krawaczyńska

Zespół cieśni nadgarstka jest schorzeniem charakteryzującym się objawami klinicznymi, wynikającymi z długotrwałego ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.

Najczęściej występuje u osób po 30 roku życia oraz po 50 roku życia, w następstwie monotonnych wielokrotnie powtarzanych ruchów i czynności.

Zmiany chorobowe występują zwykle w jednej ręce tzw. dominującej.

Zespół cieśni nadgarstka, kto jest narażony:

Do pojawienia się zespołu kanału nadgarstka predysponują:

  • przeciążenia nadgarstka na skutek wielokrotnych monotonnych ruchów i czynności np. praca biurowa przy komputerze, praca fizyczna, gra na instrumencie czy kelnerstwo
  • procesy chorobowe i urazy, np. zmiany zwyrodnieniowe, zapalenie ścięgien
  • zaburzenia hormonalne – ciąża, menopauza, niedoczynność tarczycy, itp
  • zaburzenia przemiany materii – cukrzyca, dna moczanowa, RZS ( reumatoidalne zapalenie stawów), itp
  • choroba Reynauda
  • nadciśnienie tętnicze

Należy mieć na uwadze, że ze względu na położenie nerwu oraz na budowę kanału już najmniejsze zmiany w ich strukturze będą manifestowały się objawami ucisku nerwu.

W Ortopedio.pl kupisz >> opaska na nadgarstek, miękki stabilizator na nadgarstek

Zespół cieśni nadgarstka – objawy:

Do najbardziej charakterystycznych objawów zespołu cieśni nadgarstka zaliczyć możemy:

  • dyskomfort, drętwienie, parestezje w obrębie dłoni i palców
  • narastający ból

Są to objawy, które występują w początkowym okresie i dokuczają szczególnie w nocy, dopiero w trakcie rozwoju choroby dołączają się:

  • zaburzenia czucia w obrębie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego
  • osłabienie mięśni dłoni
  • osłabienie siły chwytu
  • upośledzenie czucia temperatury
  • zanik mięśni kłębu kciuka

Z czasem wszystkie te dolegliwości zaczynają się pojawiać także w dzień, przekładając się na spadek jakości funkcjonowania pacjenta.

Chory nie może wykonywać precyzyjnych ruchów, nie może zacisnąć dłoni w pięść, kłopot sprawia mu również pisanie na klawiaturze.

Dodatkowo dyskomfort potęguje strach związany z możliwością upuszczenia chwyconych przedmiotów. Wszystko to sprawia, że codzienne czynności są trudne do wykonania i bardzo kłopotliwe.

Wybierz produkty dla siebie

Zespół cieśni nadgarstka – diagnoza i leczenie:

Najprostszym i najczęściej stosowanym sposobem na wykrycie zespołu cieśni nadgarstka jest wywiad przeprowadzony przez lekarza specjalistę.

Dla potwierdzenia swojej diagnozy lekarze przeprowadzają jeszcze testy funkcjonalne lub zlecają dodatkowe badania obrazowe w postaci elektromiografii, USG lub rezonansu magnetycznego.

Zaletą testów funkcjonalnych jest ich prostota i szybkość wykonania, bez problemu można je przeprowadzić także w domu i samemu potwierdzić lub wykluczyć schorzenie.

Najczęściej wykorzystuje się: Test Phalena oraz Test Tinela

Test Phalena – złącz przed sobą grzbietowe części dłoni, tak aby nadgarstki były zgięte dłoniowo. Zwróć uwagę aby całe dłonie przylegały do siebie od nadgarstków aż po czubki palców. Wytrzymaj w tej pozycji 1-2 minuty, jeśli nie pojawi się ból, mrowienie w okolicy nadgarstka bądź ból promieniujący to test jest negatywny, czyli nie potwierdza zespołu cieśni nadgarstka

Test Tinela – połóż dłoń i przedramię na stole, dłoń odwróć wewnętrzną stroną do góry. Drugą ręką opukuj okolice nadgarstka i nerwu promieniowego, jeśli nie pojawi się ból i mrowienie test jest negatywny, czyli nie potwierdza zespołu cieśni nadgarstka

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka należy rozpocząć jak najszybciej, zaraz po zdiagnozowaniu, nie należy również zwlekać z udaniem się do lekarza, gdyż początkowe zaburzenia w funkcjonowaniu nerwu są odwracalne. A odłożenie tego w czasie może skutkować nieodwracalnymi zmianami.

Leczenie zwykle rozpoczyna się od zabiegów fizjoterapeutycznych, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie oraz od noszenia opasek i stabilizatorów na staw nadgarstkowy (Sprawdź ofertę Ortopedio.

pl >> ortezy na staw nadgarstkowy), które odciążą i ustabilizują chory staw. Jeśli takie postępowanie nie przynosi zamierzonego celu to rozważany jest zabieg operacyjny, który polegać będzie na odbarczeniu uciśniętego nerwu.

Zwykle poddanie się zabiegowi chirurgicznemu jest ostatnim elementem i co należy podkreślić bardzo skutecznym w terapii zespołu cieśni nadgarstka.

>> Leki i maści na ból mięśni i stawów

Zaopatrzenie ortopedyczne:

Ważne zadanie przy leczeniu zespołu kanału nadgarstka odgrywa stosowanie opasek i ortez. Pełnią one rolę ochronną i odciążającą, dzięki czemu pacjent pamięta o tym aby nie przeciążać ręki, a w okresie pooperacyjnym chroni ją przed urazem.

Polecamy >> orteza stabilizująca staw nadgarstkowy

O autorze: Fizjoterapeuta z doświadczeniem w branży produktów ortopedycznych i rehabilitacyjnych. Prywatnie pasjonatka zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej.

Ból nadgarstka – poznaj przyczyny i pracuj bez bólu! – Morele.net

Bolący nadgarstek to problem, który dotyka coraz większej liczby osób. Potrafi znacznie utrudnić, a niekiedy wręcz uniemożliwić wykonywanie codziennych czynności związanych z prowadzeniem domu lub pracą zawodową. Co powoduje przywołaną dolegliwość? Jak z nią walczyć i gdzie szukać pomocy? Odpowiedzi na postawione pytania znajdziesz w przedstawionym artykule.

Jakie mogą być przyczyny bólu nadgarstka?

Nadgarstek stanowi niezwykle delikatną strukturę anatomiczną zbudowaną z wielu drobnych kości, ścięgien oraz nerwów. Ból tej części ciała może być wywołany przez szereg rozmaitych czynników, takich jak na przykład:

  • reumatoidalne zapalenie stawów – najczęściej atakuje ręce i stopy. Nieleczone prowadzi do powiększania oraz zniszczenia chrząstek, kości, wiązadeł i ścięgien przylegających do stawu;
  • zwyrodnienie stawów (artroza) – przebiega etapowo. Do głównych objawów przywołanej jednostki chorobowej zaliczyć należy ból (stały bądź napadowy), sztywnienie palców, zaczerwienienia, obrzęki, a także guzki ograniczające ruchomość górnej kończyny;
  • zespół cieśni nadgarstka – ma postać przewlekłą i ostrą. U podłoża pierwszej leży zazwyczaj stan zapalny ścięgien, zwichnięcie lub złamanie kości łódeczkowatej, tłuszczak, zaburzenia pracy naczyń krwionośnych oraz blizny pourazowe. Ostra odmiana jest zwykle spowodowana zwichnięciem, stłuczeniem bądź ropnym zapaleniem ręki;
  • choroba de Quervaina – zapalenie ścięgien kciuka. Wywołuje ból przy poruszaniu nadgarstkiem, a także uczucie ciepła i pieczenie. Skutkuje włóknieniem pochewki ścięgien i powstaniem tak zwanego palca trzaskającego;
  • zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej – inna mniej fachowa nazwa to łokieć tenisisty. Schorzenie zwykle dotyka osoby, które wykonują powtarzalne ruchy rękoma (sportowców, mechaników samochodowych, nauczyciele czy pracownicy biurowi). Objawia się promieniującym bólem od łokcia do nadgarstka. Chorzy narzekają również trudności z zaciśnięciem palców.

Ból w nadgarstku bez urazu bardzo często jest efektem nadmiernego, długotrwałego i jednostronnego obciążenia mięśni dłoni oraz przedramienia, na przykład podczas wielogodzinnej pracy przy komputerze – pisania na klawiaturze i trzymania rąk w powietrzu, bez odpowiedniego podparcia.

Polecane myszy komputerowe

Na co należy zwrócić uwagę?

Ból w nadgarstku – jak zasygnalizowano na wstępie – często bywa bagatelizowany. Wiele osób składa opisywane dolegliwości na karb przyjmowania złej pozycji podczas snu, nieostrożności czy niesprzyjającej pogody. W efekcie ignoruje problem i czeka, aż niepokojące oznaki znikną samoistnie.

Takie zachowanie to bardzo duży błąd – lekceważone niedyspozycje, zamiast ustępować, przybierają na sile, utrudniając realizowanie nawet prostych, codziennych zadań związanych z prowadzeniem domu lub obsługą sprzętów AGD.

Nagle utrzymanie w dłoni kubka z ciepłą herbatą albo przeniesienie talerzyka z pokoju do kuchni urasta do rangi prawdziwego wyzwania.

Kiedy boląca ręka w nadgarstku powinna skłonić do wizyty w gabinecie medycznym? Przede wszystkim w sytuacji, gdy dyskomfort trwa dłużej niż kilka dni i towarzyszą mu inne objawy, na przykład opuchlizna, zaczerwienienie, sztywność, mrowienie czy wysoka temperatura ciała. Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastąpi porady u specjalisty. W razie jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem.

Jak sobie radzić z bólem?

Ulgę przynieść mogą chłodne kąpiele lub okłady – zawiń lód bądź mrożonkę w ręcznik i owiń nim nadgarstki na około 20 minut. Zimno zawęża naczynia krwionośne, prowadzi do lepszego dotlenienia i odżywienia tkanek.

Stymuluje też układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał, zwalczających różnego rodzaju infekcje oraz stany zapalne rozwijające się w obrębie stawów, mięśni oraz narządów wewnętrznych.

Jeśli jednak procesy patologiczne są już mocno zaawansowane, chłodny kompres przyniesie tylko chwilowo poprawę.

Na ból dłoni przy chwytaniu pomagają również niesterydowe maści o właściwościach przeciwzapalnych, zawierające w swoim składzie ketoprofen, kwas acetylosalicylowy, indometacynę, diklofenak, ibuprofen, naproksen, nabumeton, meloksykam lub nimesulid. Tego typu środki wykazują działanie objawowe – leczą skutki, nie zaś przyczyny przypadłości. Nie rozwiązują więc problemu, a jedynie ułatwiają codzienne funkcjonowanie przy dużym nasileniu niepokojących dolegliwości.

Inną polecaną metodą walki z bólem rąk i nadgarstków są ćwiczenia wzmacniające oraz rozciągające mięśnie dłoni. Ich regularne stosowanie minimalizuje ryzyko wystąpienia kontuzji bądź urazu. Usiądź wygodnie na krześle i oprzyj łokcie o blat stołu albo biurka.

Ustaw dłonie pod kątem prostym do powierzchni meble, a następnie spróbuj wygiąć dłonie do przodu. Wytrzymaj kilka sekund w tej pozycji, a potem zmień kierunek wygięcia. Postępuj tak samo z drugą ręką.

Ćwiczenia możesz wykonywać w domu, w przerwach od pracy przy komputerze.

Dobrym rozwiązaniem jest fizykoterapia, specjalistyczne zabiegi przepisywane przez lekarza, na przykład krioterapia, masaże, stymulacja laserowa czy magnetoterapia.

Niemniej jednak lepiej zapobiegać niż leczyć – najważniejszą rolę w leczeniu dolegliwości bólowych ze strony nadgarstka paradoksalnie odgrywa profilaktyka.

Warto więc zadbać o właściwą pozycję ciała podczas pracy przy komputerze lub laptopie (podparte dłonie, wyprostowany kręgosłup, łokcie położone blisko tułowia), a także odpowiednie, ergonomiczne wyposażenie domowego biura.

Leia também:  Mononukleoza Kiedy Pierwsze Objawy?

Ból w nadgarstku – jakie mogą być przyczyny?

Ergonomiczne akcesoria do pracy biurowej

Na czym polega ergonomia w miejscu pracy i jak wdrożyć jej zasady w życie, nie wydając ogromnych pieniędzy? Wszystkie akcesoria, z których często korzystasz w ciągu dnia, powinny znajdować się w zasięgu Twojej ręki (zszywacze, kartki papieru, długopisy itp.). Ustaw monitor w odległości około 60-70 centymetrów od twarzy (im większy ekran, tym większy dystans). Wysokość krzesła czy fotela musi pozwalać Ci na dotykanie stopami podłoża i stabilne podparcie.

Utrzymaniu prawidłowej pozycji ciała w trakcie wykonywania różnych czynności na komputerze (pisania, grania, itp.) sprzyja również dobrze dobrana klawiatura. Zwróć uwagę, czy przyciski są podzielone na bloki i tak wygięte w łuk.

Takie rozmieszczenie poszczególnych klawiszy podnosi komfort korzystanie ze sprzętu – pozwala używać obu dłoni, co niweluje ryzyko przeciążenia rąk i stawów.

Ergonomiczne modele komputerowe bardzo często posiadają wbudowane specjalne podpórki pod nadgarstki gwarantujące stabilne podparcie podczas pracy.

Inwestując w bezpieczne wyposażenie komputerowe, zwróć uwagę także na kształt myszki Microsoft. Duże zainteresowanie budzą obecnie tak zwane modele wertykalne o specyficznej, pionowej budowie.

Odciążają mięśnie nadgarstka i przedramienia, a tym samym minimalizują ryzyko ewentualnych kontuzji i urazów. Zapewniają jednocześnie dużą precyzję ruchów i z pewnością przypadną do gustu grafikom, architektom oraz osobom, które na co dzień zajmują się obróbką materiałów audiowizualnych.

Na początku ich stosowanie może przysporzyć pewnych trudności, ale odczuwany dyskomfort szybko ustępuje.

Na popularności zyskuje również tak zwany roller bar, czyli podkładka pod klawiaturę z myszką Logitech w formie rolki. Pełni podobną funkcję jak klasyczny touchpad w laptopie. Nie zajmuje zbyt wiele miejsca i gwarantuje pełną swobodę działania. Nie wymaga skrętów tułowia ani nadmiernej gestykulacji, więc może okazać się świetną alternatywą dla tradycyjnych urządzeń.

Leczenie domowe bólu nadgarstka

Zniwelowanie bólu nadgarstka przebiegać może na wiele różnych sposobów. Obejmuje opisane już wcześniej zimne kompresy, chłodne kąpiele, ćwiczenia wzmacniające czy niesterydowe maści.

Dobry oręż w walce z przykrymi dolegliwościami stanowią też masaże z użyciem olejków eterycznych, na przykład tymianku z linalolem. Rozcieńcz je oliwą z oliwek, a następnie nałóż w niewielkiej ilości na oczyszczoną skórę i delikatnie rozmasuj. Powtarzaj zabieg kilka razy w tygodniu.

Pamiętaj o zdrowym odżywianiu – wyeliminuj z codziennego jadłospisu potrawy zakwaszające organizm oraz cukier. Pij duże ilości niegazowanej wody i nie unikaj aktywności fizycznej. Stosuj dziesięciominutowe przerwy w pracy co godzinę. Rozprostuj w tym czasie plecy i dłonie, idź na krótki spacer.

Nie zapominaj o jednej, ważnej kwestii – bolący nadgarstek przy zginaniu to problem, którego nie należy lekceważyć. Im szybciej zareagujesz, tym lepiej dla Ciebie i Twojego zdrowia.

Polecane artykuły

Bóle ręki i nadgarstka – przyczyny i leczenie

Ręka i nadgarstek to newralgiczne partie ludzkiego ciała, zbudowane z wielu drobnych części: kości, stawów, mięśni i ścięgien. Z jednej strony dzięki temu można wykonywać precyzyjne ruchy, z drugiej – są one narażone na choroby zapalne, przeciążenia i urazy. Sprawdzamy, co może wywoływać bóle ręki i nadgarstka, a także jak można je leczyć.

Bóle ręki i nadgarstka mogą mieć wiele przyczyn – dlatego tak ważne jest, by określić, co wywołało dolegliwości, których miejsc dokładnie dotyczą i czy bólowi towarzyszą inne objawy, mogące wskazywać na chorobę zapalną stawów (obrzęk, zaczerwienienie, stan podgorączkowy, osłabienie, uczucie rozbicia). Dlatego jeśli mimo zastosowania dostępnych bez recepty kremów czy maści przeciwbólowych dolegliwości nie mijają, a do tego występują inne objawy, a także zaburzenia czucia, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Bóle ręki i nadgarstka – przyczyny

Wśród najczęściej występujących przyczyn bólu ręki i nadgarstka znajduje się:

  • choroba zwyrodnieniowa stawów – występuje z reguły u osób po 40. roku życia, może być wywoływana przez mikrourazy spowodowane np. wykonywaną pracą lub uprawianiem sportu, ból nasila się w ruchu i zmniejsza w spoczynku, choć w zaawansowanych stadiach może występować także w nocy,
  • zapalne choroby stawów (np. reumatoidalne zapalenie stawów) – oprócz bólu cechuje się poranną sztywnością stawu, problemami z wyprostowaniem palców czy wykonywaniem ruchów wymagających precyzji, dodatkowo może występować ogólne osłabienie oraz uczucie rozbicia,
  • zespół cieśni nadgarstka – jest to choroba wywołana przez ucisk nerwu pośrodkowego biegnącego w kanale nadgarstka, jego objawem jest m.in. ból palców, uczucie cierpnięcia i mrowienia rąk, nasilające się podczas zginania nadgarstka oraz w nocy, w zaawansowanym stadium schorzenia może dojść nawet do zaniku mięśni,
  • przykurcz Dupuytrena – w przebiegu tego schorzenia dochodzi do pogrubienia rozcięgna dłoniowego, co prowadzi do postępującego przykurczu palców i niemożliwości pełnego otwarcia dłoni, narażeni na chorobę są przede wszystkim mężczyźni pracujący fizycznie.

Bóle ręki i nadgarstka – diagnostyka i leczenie

W diagnostyce bólu ręki i nadgarstka wykonuje się m.in. zdjęcie rentgenowskie, ultrasonografię, czasami również inne badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny. W diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka zastosowanie znajduje badanie przewodnictwa nerwowego, a w chorobach zapalnych stawów – również badania laboratoryjne.

W zależności od przyczyny dolegliwości, leczenie bólu ręki i nadgarstka może obejmować m.in. terapię farmakologiczną, miejscowe wstrzyknięcia steroidów, a także różne metody rehabilitacji. Niekiedy konieczne bywają zabiegi chirurgiczne.

Osoby zmagające się z urazami i kontuzjami ręki oraz nadgarstka zapraszamy do kliniki Rex Medica Sport na konsultacje z dr. n. med.

Jarosławem Strycharem, który specjalizuje się w chirurgii ręki, jest stypendystą Europejskiej Federacji Towarzystw Chirurgii Ręki, a doświadczenie zawodowe zdobywał m.in. podczas staży w Wielkiej Brytanii i w Niemczech.

Zadzwoń lub napisz do nas i umów się na wizytę w dogodnym terminie!

PRZYCZYNY BÓLU NADGARSTKA I DŁONI – Centrum Rehabilitacji Re-Flex Radzymin

Nadgarstek i dłoń są częściami ciała, których praktycznie na co dzień używa się cały czas.

Fakt, że składają się z licznych i drobnych kości, więzadeł oraz mięśni sprawia, iż narażone są na liczne przeciążenia oraz urazy. Okolice te dotykać mogą również różne stany chorobowe, powodując między innymi ból, drętwienie, obrzęki, zniekształcenia a także przykurcze.

Przyczyny bólu nadgarstka i dłoni

Choroby zapalne stawów

RZS (reumatoidalne zapalenie stawów) – nieswoisty, symetrycznie występujący stan zapalny, dotyczy najczęściej stawów obwodowych. Przyczynia się do niszczenia stawów i struktur wokół niego się znajdujących powodując upośledzenie ich funkcji. Typowe objawy RZS to:

  • – ból, – obrzęk, – poranna sztywność,
  • – symetryczne zajęcie nadgarstków oraz dłoni do stawów międzypaliczkowych bliższych.

Początek RZS może nastąpić w każdym wieku, jednak najczęściej zaczyna się w wieku między 25. a 50. rokiem życia.

Łuszczycowe zapalenie stawów – w tym przypadku stan zapalny występuje najczęściej asymetrycznie. Oprócz objawów typowych dla zapalenia stawów mogą wystąpić dodatkowo zmiany skórne i zajęcie wyłącznie stawów międzypaliczkowych dalszych dłoni.

Choroba zwyrodnieniowa stawów – polega zwykle na przedwczesnym zużyciu i zwyrodnieniu tkanek, które tworzą staw. W przebiegu choroby zwyrodnieniowej dochodzi najczęściej do uszkodzenia chrząstki stawowej oraz do wymuszonej przebudowy kości.

Dolegliwości bólowe dotykają najczęściej stawów międzypaliczkowych bliższych bądź dalszych oraz podstawę kciuka. Funkcja ręki zostaje ograniczona poprzez pojawiający się stan zapalny.

Typowym objawem choroby zwyrodnieniowej stawów jest powstawanie guzków Boucharda i Heberdena, po którym objawy bólowe nieco łagodnieją.

Okołostawowe schorzenia

Zespół cieśni nadgarstka – wynika z ucisku nerwu pośrodkowego, który przebiega ciasno przez kanał nadgarstka wytworzony przez kości nadgarstka i więzadło. Dotyka w większej liczbie kobiet po 40 roku życia oraz osoby, u których dochodzi do przeciążenia w obrębie nadgarstka. Na zespół ten narażone są również kobiety w ciąży i osoby z chorobą zwyrodnieniową stawów. Objawia się najczęściej:

  1. – występującym bólem rąk i nadgarstka, – drętwieniem, – cierpnięciem palców od 1 do 4, – zanikami mięśniowymi, – obniżeniem czucia.
  2. – objawy nasilać mogą się szczególny w nocy bądź po wybudzeniu.

Przykurcz Dupuytrena – powoduje przykurcz palców i znaczne ograniczenie otwarcia dłoni. Wynika to z przebudowy i grubienia się tkanki podskórnej dłoni (rozcięgno dłoniowe).

Na rozcięgnie dłoniowym pojawiają się charakterystyczne guzki oraz może pojawić się objaw palca trzaskającego (ciężko rozprostować palec po uprzednim jego zgięciu). Choroba ta występuje znacznie częściej u mężczyzn po 40.

roku życia i ma podłoże genetyczne.

Zespół de Quervaina – wynika z zapalenia pochewki ścięgnistej odwodziciela długiego i prostownika krótkiego kciuka.

Najczęściej do zapalenia dochodzi w wyniku sumujących się mikrourazów poprzez wykonywanie czynności, które angażują solidny chwyt i odwiedzenie ręki.

Ból lokalizuje się najczęściej w okolicy promieniowej nadgarstka (strona od kciuka) i nasila się przy poruszaniu kciukiem, mocnym chwycie i odwodzeniu ręki.

Ból rzutowany

Należy pamiętać, że oprócz wyżej wymienionych schorzeń, które przyczyniają się do występowania bólów nadgarstka i dłoni, mogą być również dolegliwości wynikające z uszkodzenia innego rejonu ciała niż tego, w którym jest problem. Przyczynić mogą się do tego między innymi objawy wynikające z uszkodzenia w obrębie kręgosłupa szyjnego, w obrębie naczyń, czy chociażby zespół łokcia tenisisty bądź zespół algodystroficzny bark-ręka.

  • Ból nadgarstka i dłoni – diagnostyka
  • Z racji tego, że przyczyn występowania bólu w obrębie nadgarstka i dłoni może być bardzo wiele, najlepiej zgłosić się do lekarza w celu konsultacji i postawienia diagnozy. Badania, które mogą pomóc w ustaleniu przyczyny to między innymi:
  • – ultrasonografia (obrazowanie struktur miękkich stawów), – RTG (obrazowanie struktur kostnych), – niekiedy rezonans magnetyczny bądź USG,
  • – badania pokazujące przewodzenie nerwowe.
  • Ból nadgarstka i dłoni – postępowanie
  • Gdy pojawia się ból nadgarstka i dłoni:
  • – można zastosować zimny bądź ciepły okład, w zależności co pomaga i przynosi bardziej ulgę; – należy ograniczyć wszelkie zbędne ruchy ręką, które nasilają objawy bólowe nadgarstka i ręki; – unikać dźwigania, noszenia ciężkich przedmiotów, aby nie dochodziło do przeciążeń w stawach;
  • – gdy ból utrzymuje się przez dłuższy okres czasu i wystąpią inne dodatkowe objawy charakteryzujące stan zapalny (obrzęk, zaczerwienienie), a także sztywność poranna czy osłabienie funkcji ręki, należy udać się do specjalisty.
  • Ból nadgarstka i dłoni – leczenie
Leia também:  Ile Dni Od Zakażenia Koronawirusem Występują Objawy?

Leczenie bólu nadgarstka i dłoni jest zależne od tego, co jest przyczyną wystąpienia problemów z nadgarstkiem i dłonią oraz jak silne są objawy. Najczęściej stosuje się różne formy rehabilitacji, od ćwiczeń ruchowych aż po zabiegi z działu fizykoterapii.

Wdrażane jest również leczenie farmakologiczne, najczęściej przy wykorzystaniu NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych). Dobre rezultaty daje miejscowe wstrzykiwanie steroidów w miejsca zmienione zapalnie.

W niektórych przypadkach konieczny jest zabieg chirurgiczny, który mimo wszystko nie zawsze przynosi efekt, którego się oczekuje.

Uraz nadgarstka. Jak sobie poradzić z kontuzją dłoni?

Urazy nadgarstka to jedne z najpopularniejszych problemów zdrowotnych w obrębie dłoni, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarza pierwszego kontaktu lub na SOR.

Nawet niegroźnie wyglądający upadek może spowodować zwichnięcie lub złamanie nadgarstka i ograniczyć jego ruchomość.

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu nadgarstka? Jak uśmierzyć ból w nadgarstku i odzyskać zdrowie?

Przyczyny bólu nadgarstka – urazy, kontuzje i schorzenia

Dłoń człowieka składa się z 27 kości, a nadgarstek (z łac. carpus)  z 8 kości, które są ułożone w dwóch szeregach. Jest zaliczany do najbardziej złożonych stawów w ludzkim organizmie.

Dzięki nadgarstkowi możemy podnosić różne przedmioty i wykonywać skomplikowane, precyzyjne ruchy w różnych kierunkach. Uraz nadgarstka może pojawić się u pacjentów w różnym wieku, niezależnie od płci.

Co najczęściej powoduje ból w nadgarstku? Jakie są najczęstsze schorzenia związane z nadgarstkiem? Są to m.in.:

  • Zespół cieśni kanału nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) występuje u 1% populacji, zaliczany jest do do neuropatii uciskowych. ZCN jest konsekwencją silnego i długiego ucisku nerwu pośrodkowego (biegnie on kanałem w nadgarstku). Zespołowi cieśni nadgarstka sprzyjają inne choroby np.

reumatyczne, pewne monotonne nawyki ruchowe ręki związane np. z szyciem, używaniem myszki komputerowej. Innym czynnikiem sprawczym są urazy nadgarstka (np. złamanie), obrzęk struktur w kanale nadgarstka, a niekiedy bezpośrednia przyczyna jest nieuchwytna.

Jak objawia się ta przypadłość? Chorzy na to zespół cieśni kanału nadgarstka odczuwają mrowienie, drętwienie palców i ból nadgarstka. Skarżą się również na osłabienie siły mięśniowej w obrębie kciuka i osłabione czucie w palcach.

Mają trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów.

Opuchlizna i silny ból nadgarstka może świadczyć również o jego stłuczeniu, które jest niegroźnym urazem mechanicznym. W miejscu stłuczenia pojawia się również zasinienie.  Leczenie tego typu urazu nadgarstka zwykle trwa 2-4 tygodnie.

  • Uszkodzenie kompleksu chrząstki trójkątnej

Przyczyny uszkodzenia kompleksu chrząstki trójkątnej (Triangular Fibrocartilage Complex – TFCC) dzieli się na zwyrodnieniowe i urazowe (np. po upadku).

Chorzy odczuwają ból nadgarstka po stronie łokciowej, często towarzyszy temu odgłos kliknięcia/trzaskania – nawet przy niewielkim ruchu ręką. Rotacja przedramienia nasila dolegliwości bólowe.

Ten uraz nadgarstka często dotyczy sportowców i osób aktywnych fizycznie (zwłaszcza uprawiających tenis i golf).

Choroba de Quervaina (z ang. de Quervain syndrome) to zapalenie ścięgna mięśnia odwodziciela długiego kciuka i prostownika krótkiego kciuka. Objawia się silnym bólem w nadgarstku i kciuki szczególnie przy jego odwodzeniu i prostowaniu – etiologia nie jest do końca poznana, jednak często choroba ma związek z przeciążeniem ręki. Zwykle pojawia się też obrzęk i zaczerwienienie. 

  • Złamanie kości łódeczkowatej

Ból w nadgarstku po upadku może być skutkiem złamania kości łódeczkowatej, która najczęściej jest konsekwencją upadku na wyciągniętą przed siebie rękę z wyprostowanym nadgarstkiem. Złamanie kości łódeczkowatej to bardzo częsta kontuzja, dotyczy 80% wszystkich złamań nadgarstka.

Ograniczona ruchomość, obolały i spuchnięty nadgarstek po upadku na wyprostowaną rękę, często jest oznaką złamania końca dalszego kości promieniowej (rzadziej przyczyną tego typu złamania jest bezpośredni uraz nadgarstka).

To najczęściej występujące złamanie kończyny górnej – doświadcza go 40% kobiet (szczególnie po menopauzie) i 13% mężczyzn. U osób ze stwierdzonym złamaniem z przemieszczeniem, widoczna jest deformacja ręki. Do czynników ryzyka zalicza się osteoporozę, schorzenia układowe, procesy rozrostowe.

Złamanie to wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Zespół kanału łokciowego (inaczej zespół rowka nerwu łokciowego). Przyczyną wystąpienia  choroby może być np.

bezpośrednie uderzenie, zmiany zapalne i zwyrodnieniowe, koślawość łokcia, gangliony, tłuszczaki i inne guzy nerwu kanału łokciowego, a także wrodzone podwichnięcie stawu łokciowego.

Jakie są główne objawy tej przypadłości? Pacjent odczuwa pieczenie, mrowienie i drętwienie palców IV-V, dolegliwości bólowe okolicy stawu łokciowego, które nasilają się w nocy.

Jest to galaretowata torbiel, która powstaje w okolicy nadgarstka, wypełnia ją płyn. Najczęściej występuje u pacjentów między 20. a 40. rokiem życia.

Nie jest to groźna zmiana, może nie dawać żadnych nieprzyjemnych objawów lub urosnąć do sporych rozmiarów i powodować osłabienie siły mięśni, zaburzenia czucia, uciążliwy ból nadgarstka (ganglion może okresowo zmniejszać się lub zwiększać, często ustępuje samoistnie). Powstawaniu ganglionu mogą sprzyjać przeciążenia, mikrourazy i stany zapalne.

Uraz nadgarstka – leczenie. Jak złagodzić ból nadgarstka?

Jak wygląda leczenie urazów nadgarstka? Skutecznie leczenie bólu nadgarstka wymaga odkrycia przyczyny dolegliwości bólowych oraz innych objawów towarzyszących. Podstawą jest badanie fizykalne, wywiad z pacjentem.

W celach diagnostycznych przydatne jest badanie elektromiograficzne, USG, RTG, CT, MRI, scyntygrafia kości, artroskopia nadgarstka.

Jeśli chodzi o leczenie schorzeń nadgarstka, w przypadku ZCN stosuje się glikokortykosteroidy (zwykle w formie zastrzyków, niekiedy doustnie), najczęściej jednak konieczny jest zabieg chirurgiczny.

Lekarz może wdrożyć jako element leczenia zachowawczego stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych NLPZ w formie maści lub samoprzylepnych plastrów do stosowania miejscowego. Plastry lecznicze z diklofenakiem łagodzą ból nadgarstka związany ze stanem zapalnym. Niekiedy wdraża się też iniekcje z bogatopłytkowego osocza. 

Nadgarstek po urazie należy odciążyć i unieruchomić (usztywnienie musi zostać wykonane poprawnie, ma to ogromny wpływ na efektywne leczenie i szybki powrót do zdrowia). W przypadku złamań nadgarstka, zwykle unieruchamia się go na kilka tygodni w ortezie lub longecie gipsowej.

Pomocne mogą być też zabiegi fizjoterapeutyczne, takie jak pole magnetyczne, laseroterapia, biotron. U pacjentów ze złamaniem z przemieszczeniem odłamów, niezbędna może być operacja (kwalifikacja do zabiegu następuje na podstawie badania tomografii komputerowej).

Przy stłuczeniu nadgarstka ulgę mogą przynieść zimne okłady np. (tzw. coolpack, które przed użyciem schładza się w zamrażarce). Jeśli chodzi o leczenie torbieli galaretowatej, najskuteczniejszą metodą jest operacyjne wycięcie ganglionu.

Często nakłuwa się też zmianę i usuwa wypełniający ją płyn – jednak istnieje duże prawdopodobieństwo nawrotu. 

Ćwiczenia na ból nadgarstka – ich rola w zdrowieniu pacjenta

Po urazach nadgarstka takich jak zwichnięcia i złamania, zwykle konieczne jest wdrożenie do swojej codzienności odpowiednio dobranych ćwiczeń, które pozwolą pacjentowi znów prawidłowo funkcjonować.

Rehabilitacja powinna odbywać się w tempie dostosowanym do typu urazu i stanu zdrowia danej osoby.

Ćwiczenia czynne nadgarstka i ręki mogą być wykonywane pod nadzorem doświadczonego fizjoterapeuty, a następnie kontynuowane przez pacjenta samodzielnie w domu.

Ból w nadgarstku – zapobieganie. Jak dbać o nadgarstek?

By uniknąć problemów z nadgarstkiem w przyszłości, zminimalizować ryzyko wystąpienia bólu w nadgarstku uniemożliwiającego normalne funkcjonowanie, należy regularnie wykonywać ćwiczenia rozgrzewające wzmacniające i rozciągające nadgarstki i przedramiona (nie tylko w okresie rehabilitacji) oraz dbać o kondycję całego ciała.

Warto też zatroszczyć się o ergonomię miejsca pracy, szczególnie jeśli spędzamy wiele godzin przy komputerze (pomocne będą specjalne podkładki pod nadgarstki). Warto co godzinę robić sobie kilkuminutową przerwę i wykonywać proste ćwiczenia profilaktycznie takie jak np.

strzepywanie palców, ich rozciąganie i łączenie, czy szybkie otwieranie i zaciskanie pięści.

Pamiętajmy, aby nigdy nie lekceważyć schorzeń, kontuzji i urazów nadgarstka oraz towarzyszących im dolegliwości bólowych. W przeciwnym razie, możemy doprowadzić do jeszcze bardziej skomplikowanych problemów z nadgarstkiem. Zaniechanie szybkiego leczenia niekiedy może nawet spowodować niepełnosprawność.

Lek. Michał Dąbrowski 

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*