Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Alergia pokarmowa u dzieci, dorosłych – objawy, przyczyny, leczenie

SPIS TREŚCI:

█ Nadwrażliwość pokarmowa – co to jest, podział

Nadwrażliwość pokarmowa (niepożądane reakcje po spożyciu pokarmu) cechuje się występowaniem określonych objawów, które powtarzają po spożyciu konkretnych produktów, które u osób zdrowych nie wywołują żadnej reakcji. Objawy nadwrażliwości pokarmowej mogą być natury żołądkowo-jelitowej i/lub ogólnoustrojowej (np. wysypki skórne na niektóre białka, wstrząsu anafilaktycznego).

Zależnie od mechanizmu odpowiedzialnego wyróżnić można różne nadwrażliwości na pokarm – mogą być one zależne od układu odpornościowego (zachodzi reakcja immunologiczna) lub niezależne.

Poniżej podział niepożądanych reakcji na jedzenie:

  1. reakcje immunologiczne – występuje tutaj nadwrażliwość alergiczna, która może być IgE zależna (np. anafilaksja, zespół alergii jamy ustnej, ostra pokrzywka), IgE niezależna, komórkowa (celiakia), mieszana (AZS).
  2. reakcje nieimmunologiczne – nietolerancja pokarmowa bez angażowania układu odpornościowego, metaboliczne (nietolerancja laktozy). Inny przykład to nietolerancja pokarmowa na tle czynnościowym w zespole jelita drażliwego (IBS).

█ Co to jest alergia pokarmowa?

Alergia pokarmowa to specyficzna reakcje na określone pokarmy, w którym udział bierze również układ odpornościowy i niektóre jego elementy.

Najczęściej powoduje ją mleko krowie (i jego białka), orzeszki ziemne / arachidowe, soja, jajka (i jego białko), pszenica, ryby i owoce morza.

Jeśli ich przebieg zależy od immunoglobulin IgE (które mogą być mediatorami tej reakcji), wtedy występują ostre objawy jak: pokrzywka, anafilaksja, świąd, obrzęk jamy ustnej, bóle brzucha i wymioty. Jeśli z kolei znaczenie ma IgE i odpowiedź komórkowa, to objawy występują w pewnym opóźnieniu i są to np.

AZS, eozynofilowe zapalenie przełyku, żołądka, jelit. Rozpoznanie alergii opiera się zarówno na wywiadzie, jak i wynikach testów alergicznych, badaniu obecnych przeciwciał IgE (np. ich ilości) i przy doustnych testach prowokacyjnych. Patomechanizm alergii pokarmowych jest złożony ze względu na możliwość angażowania IgE.

W statystycznym ujęciu alergia pokarmowa jest niepożądaną reakcją:

  • u niemowląt 6-7%,
  • dzieci i młodzieży 4-5%,
  • dorosłych 1-3%.

Najczęściej spotyka się alergię na białko mleka krowiego, która dotyczy do 4,4% populacji.

Czynniki ryzyka alergii pokarmowej

Znaczący wpływ na wystąpienie alergii pokarmowej ma podłoże genetyczne. Większa szansa na alergię występuje, gdy rodzice i/lub rodzeństwo cierpią na AZS (atopowe zapalenie skóry) lub alergię. Ryzyko to waha się w granicach 20-80%.

Inne czynniki ryzyka alergii pokarmowych to:

  • płeć męska,
  • rasa (żółta, czarna),
  • współistnienie innych chorób alergicznych u pacjenta(ki),
  • niedobór witaminy D,
  • otyłość,
  • dysbioza przewodu pokarmowego.

Alergia pokarmowa jest zależna od genów i zmienności populacyjnej, dlatego widoczne są różnice w alergii pokarmowej względem różnych krajów europejskich.

█ Jak może wyglądać alergia pokarmowa?

Alergia pokarmowa może objawiać się w różny sposób. Spotyka się różne jej postaci jak np.

reakcja anafilaktyczna (często zagrażająca zdrowiu i życiu), zespół alergii jamy ustnej, a także ostre/przewlekłe stany zapalne żołądka, przełyku, jelit.

Mogą być obecne również objawy pozajelitowe ze strony układu oddechowego jak astma, czy skóry – pokrzywka.

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)

Niekiedy alergia pokarmowa może przybrać postać ciężką, czyli anafilaksji. Reakcja ta (inaczej wstrząs anafilaktyczny) cechuje się zwykle ciężkim i szybko narastającym przebiegiem.

Wśród objawów odnotowuje się tachykardię, hipotensję, ból brzucha kolkowy, nagła biegunka, rozsiana pokrzywka, niedrożność dróg oddechowych, duszność, zaburzenia rytmu serca. W stanach zagrożenia życia w przebiegu reakcji anafilaktycznej podaje się epinefrynę.

Osoby, u których wystąpiła anafilaksja powinny być zaopatrzone w podręczny zastrzyk z adrenaliny (epinefryny).

Wstrząs anafilaktyczny to największe zagrożenie alergii nie tylko pokarmowej. Ten rodzaj reakcji alergicznej wymaga natychmiastowego działania ze względu na zagrażające życiu objawy.

Zespół alergii jamy ustnej (zespół pyłkowo-pokarmowy)

Zespół alergii jamy ustnej (kiedyś zespół alergii jamy ustnej) zwykle występuje po spożyciu określonych i świeżych produktów naturalnych, które wykazują reakcje krzyżowe z pyłkami roślin na które pacjent jest uczulony np. zespół brzozowo-jabłkowo-orzechowy, ale spotyka się również inne reakcje krzyżowe jak uczulenie na lateks z objawami alergicznymi na banana.

Zwykle gotowanie warzyw ogranicza ilość alergenu pokarmowego, który ulega degradacji w procesie gotowania. Dlatego część pacjentów odczuwa jedynie miejscowe objawy w obrębie gardła czy jamy ustnej przy spożyciu “ugotowanych alergenów”. Niekiedy jednak odnotowuje się nieco cięższe objawy jak obrzęk naczynioruchowy czy trudności w połykaniu pokarmu.

Zespół pyłkowo-pokarmowy jest diagnozowany częściej u osób, które wykazują alergię na pyłki drzew, z którymi istnieje możliwość alergicznej reakcji krzyżowej. Ten rodzaj alergii jest mediowany poziomem IgE. Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Jak często występuje alergia pokarmowa w poszczególnych grupach wiekowych?

█ Co to jest nietolerancja pokarmowa?

Nietolerancja pokarmowa to reakcja organizmu, w której nie bierze udziału układ immunologiczny i nie zależy ona od IgE. Na co może wystąpić nietolerancja pokarmowa? Np. na laktozę, sorbitol, fruktozę. Wiąże się ona z niedoborem określonych rozkładających je enzymów.

Jakie objawy towarzyszą nietolerancji pokarmowej? Są to m.in. wzdęcia, biegunki, nudności i bóle brzucha. Brak jest jednak objawów ze strony skóry czy układu oddechowego.

W ramach diagnostyki nietolerancji pokarmowych wykorzystuje się wodorowy test oddechowy, dzięki któremu bada się skład jakościowy i ilościowy powietrza z przewodu pokarmowego (sprawdza się ilości wydychanego wodoru, który jest produkowany w przewodzie pokarmowym).

Podstawowe leczenie opiera się na właściwej modyfikacji diety, czyli unikanie określonych substancji, na które organizm wykazuje nietolerancję. Dlatego bardzo ważne jest czytanie składów produktów i leków – laktoza to częsty wypełniacz wielu leków w formie tabletek. Taka informacja (o zawartości laktozy) jest zawarta w ulotce.

  • Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych
  • Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych
  • Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych
  • Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

█ Czym różni się nietolerancja pokarmowa a alergia pokarmowa?

Niepożądane reakcje na pokarmy określa się mianem nadwrażliwości pokarmowej. Zależnie od patomechanizmu mówi się o alergii lub nietolerancji pokarmowej.

JEŚLI reakcji na pokarm towarzyszy aktywność układu immunologicznego, wtedy zyskuje ona miano alergii. Wiąże się z tym możliwość innych objawów m.in. skórnych (pokrzywka, wysypka, świąd) lub oddechowych (duszność).

JEŚLI brak aktywności układu odpornościowego w odpowiedzi na spożyty pokarm oznacza to zwykle nietolerancję, której towarzyszą objawy ze strony układu pokarmowego. To rodzaj niealergicznej nadwrażliwości.

W przypadku wielu pokarmów można mówić o tzw. rzekomej alergii pokarmowej, której objawy związane z wazoaktywnym działaniem składników (np. z sera, wina, orzechów) lub niespecyficznym uwalnianiu histaminy w przypadku spożycia truskawek.

Jak szybko pojawiają się objawy alergii pokarmowej względem niealergicznej nadwrażliwości na pokarm?

Objawy alergii pokarmowej pojawiają się szybko po przyjęciu pokarmu, w ciągu kilku sekund / minut, do godziny. W przypadku nietolerancji mija zwykle kilka godzin. Dodatkowo “wachlarz” objawów jest zdecydowanie szerszy w przypadku alergii.

█ Objawy alergii pokarmowej

Dużo osób kojarzy, że alergii pokarmowej jak łatwo można się domyśleć towarzyszą objawy ze strony układu pokarmowego.

Jakie objawy można zatem odnotować ze strony przewodu pokarmowego?

Są to: spastyczne/kurczowe bóle brzucha, wymioty i nudności, a także te na tle organicznym jak zgaga i wzdęcia. Ze strony przewodu pokarmowego występują spastyczne/kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty, a także takie na tle organicznym, czyli wzdęcia i zgaga.

Oprócz tego może wystąpić biegunka, która może być przyczyną wystąpienia stanów zapalnych o przewlekłym charakterze.

Jakie są jeszcze objawy alergii pokarmowej? Istotną grupę stanowią skórne objawy, na które składa się pokrzywka (wzrost przepuszczalności naczyń, swędzące bąble, obrzęki), obrzęk naczyniopochodny, wyprysk skórny, świąd.

Objawy alergii pokarmowej na skórze występują często po kilku minutach od spożycia, niekiedy mogą być opóźnione.

Alergia pokarmowa – objawy ze strony układu oddechowego

Niewykluczone są inne reakcje ze strony np. układu oddechowego (astma, obrzęk nagłośni, alergiczny nieżyt nosa). Jednym z najcięższych symptomów jest duszność i nagły spadek ciśnienia, który może prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.

W przypadku alergii pokarmowej istotne jest wyeliminowanie składnika, który wywołuje reakcje uczuleniowe. Dalsze narażanie się może prowadzić do większych objawów alergicznych mediowanych przez IgE, które mogą prowadzić do ciężkich reakcji ogólnoustrojowych.

Alergia pokarmowa — objawy u dzieci i dorosłych

Zespół objawów jest podobny w przypadku powyższych grup wiekowych. Warto wiedzieć, że wraz z rozwojem dziecka wytwarza się zwykle tolerancja na określone pokarmy jak mleko czy białko jaja kurzego.

Osoby, które nie reagowały w sposób ostry na te produktu może rozważyć ich ponowne wprowadzenie w późniejszym czasie. Np.

ok 85% dzieci w wieku 3 lat wytworzy tolerancję na mleko krowie, z kolei co do jajek to są to 6-latki (55-80%).

█ Alergia pokarmowa u niemowląt i dzieci

W związku ze zmianą stylu żywienia niemowląt i dzieci (np. krótsze karmienie mlekiem matki, częstsze stosowanie produktów mleko zastępczych) jest związane z większym odsetkiem alergii pokarmowej. Nie bez znaczenia jest również fakt zbyt szybkiego odstawienia dziecka od mleka matki, zbyt wczesne / późne wprowadzanie niektórych pokarmów.

Dzieci najczęściej mają alergię na białka mleka krowiego, białko jaja kurzego. Często towarzyszy ona dzieciom z AZS.

Leia também:  Spondyloza szyjna i lędźwiowa – co to jest, jakie są objawy i leczenie

W przypadku alergii na białko mleka krowiego lekarz może zalecić specjalne mleko hipoalergiczne jak np. Bebilon Pepti DHA 2, Nutramigen 1 LGG zależnie od wieku dziecka.

█ Alergia pokarmowa u dorosłych

Wraz z wiekiem u dzieci dochodzi do rozwoju tolerancji na określone alergeny. Na niektóre z nich może nie wytworzyć się odpowiedni próg tolerancji, stąd alergia pokarmowa na niektóre składniki może występować do końca życia, szczególnie jeśli mają one potwierdzenie w produkcji IgE.

Niektóre leki jak inhibitory pompy protonowej mogą wpływać niekorzystnie na wytwarzanie tolerancji na określone składniki. Dzieje się tak ze względu na wzrost pH w żołądku, co ma znaczenia dla trawienia określonych alergenów.

Na co są uczuleni dorośli? Czy na to samo co dzieci? W przypadku dorosłych alergenami mogą być ryby i owoce morza, orzeszki ziemne, seler i pomidory.

Ryby są częstszym alergenem u dorosłych, podczas gdy u nich białka mleka krowiego są rzadszym alergenem w porównaniu do dzieci.

█ Dieta a alergia pokarmowa

Jak wygląda dieta na alergię pokarmową? Podstawą jest tutaj eliminacja potencjalnego alergenu. Dieta eliminacyjna często jest rozwiązaniem na niewystępowanie objawów jak i elementem diagnostycznym w kierunku tych dolegliwości.

Kiedy występują objawy alergii? Mogą one wystąpić u osób uczulonych na określone pokarmy. Wśród najczęstszych alergenów wymienia się białka mleka krowiego, jaja kurze czy orzechy.

Alergeny pokarmowe

Najczęstszymi alergenami pokarmowymi są białka o określonej masie cząsteczkowej (13-40 kDa) i ich pochodne — glikoproteiny 10-70 kDa.

Warto wspomnieć, że w przypadku niektórych alergenów występuje ryzyko reakcji krzyżowej, co wiąże się z pewnym podobieństwem budowy chemicznej do innych alergenów (są to tzw. panalergeny).

W takiej sytuacji dochodzi do ataku IgE do białka o zbliżonej budowie, na które potencjalnie do tej pory nie powstały “osobne” IgE.

Osoby uczulone na mleko krowie powinny uważać na inne mleka pochodzenia koziego czy owczego. Niekiedy rozwiązaniem mogą być “mleka / napoje roślinne” jak mleko sojowe, kokosowe, ryżowe. Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Przykłady najczęstszych alergenów pokarmowych

█ Diagnostyka alergii pokarmowej

Diagnostyka alergii pokarmowych obejmuje w pierwszej kolejności zebranie dokładnego wywiadu, gdzie padają pytania m.in. o tło genetyczne i występowanie samej alergii pokarmowej oraz innych (np. AZS). Kolejno pomocne są badania krwi, gdzie bada się ilość eozynofilów (np. dla eozynofilowego zapalenia na tle alergicznym), całkowitą ilość IgE i określenie alergenozależnych IgE.

W sprawdzaniu alergii pokarmowych stosuje się alergenowe testy skórne skaryfikacyjne (na skórę przedramienia zakrapla się alergen w płynnej formie na drobne nacięcie na skórze).

Dla wyniku testów alergicznych istotne jest stosowanie leków przeciwhistaminowych, które mogą tłumić reakcję alergiczną, co wpływa na pojawienie się wyniku fałszywie ujemnego.

Szybkie wyeliminowanie określonych produktów może w znaczący sposób ograniczyć objawy alergii pokarmowej. Niekiedy przeprowadza się również próby prowokacyjne, które polegają na podaniu określonego “podejrzanego” alergenu i obserwację ewentualnie występujących symptomów. W tym przypadku określony produkt należy wykluczyć z diety na tydzień-2 tygodnie przed takim badaniem.

█ Leczenie alergii pokarmowej

Leczenie alergii pokarmowej polega na eliminacji alergenów z diety, która polega m.in. na uświadomieniu pacjentowi konieczności czytania składów kupowanych produktów, a także spożywania jedzenia “na wynos” czy w restauracji.

Leki przeciwhistaminowe mogą przynieść częściową ulgę, szczególnie w zespole alergii jamy ustnej. Niekiedy stosuje się doustne glikokortykosteroidy w celu wyeliminowania cięższych objawów.

Osoby, które w ciężki sposób przechodzą spotkanie z alergenem powinny być zaopatrzone w ampułkostrzykawkę z adrenaliną na wypadek reakcji anafilaktycznej. W określonych przypadkach lekarz może zadecydować o odczulaniu.

Osoby uczulone na określone alergeny powinny zwracać uwagę na składy gotowych produktów, gdzie mogą znajdować się śladowe ilości takich składników jak orzechy, seler, białko jaja kurzego.

Zapobieganie i leczenie alergii pokarmowej u dziecka

Autor: Redakcja alergii na mleko krowie

Częstotliwość występowania alergii u dzieci systematycznie rośnie. Ma na to wpływ wiele czynników, m.in. kontakt z syntetycznymi substancjami chemicznymi czy zanieczyszczenie środowiska. Gdy oboje rodzice to alergicy, ryzyko odziedziczenia alergii u dziecka to nawet 60%. Sprawdź jak zapobiegać i leczyć alergię pokarmową u dziecka.

Spis treści:

Profilaktyka alergii pokarmowej

Ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej u dziecka można zmniejszyć poprzez wyłączne karmienie piersią przez pierwsze 4-6 miesięcy życia. Dzieci z rodzin obciążonych alergią, które z różnych przyczyn nie mogą być karmione piersią, powinny otrzymywać specjalne mieszanki mleczne, w których białko jest częściowo lub całkowicie rozłożone (mleko HA lub hydrolizaty wysokiego stopnia).

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Standardowe mleko modyfikowane ma w składzie białka mleka krowiego, które mogą być powodem alergii. Po poddaniu białek hydrolizie ich właściwości alergenne maleją, ponieważ hydroliza zmienia ich budowę (sprawia, że łańcuchy są krótsze).

Rozszerzanie diety

Rozszerzanie diety niemowlaka. Eksperci zalecają, aby dążyć do wyłącznego karmienia piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia. Tzw.

pokarmy uzupełniające wprowadzamy nie wcześniej niż po ukończeniu przez dziecko 17. tygodnia życia, ale też nie później niż w 26. tygodniu życia.

Zarówno zbyt wczesne, jak i zbyt późne rozszerzanie diety dziecka może zwiększać ryzyko wystąpienia alergii u dziecka.

  • Pierwsze warzywa i owoce. Ważne jest, aby pierwsze pokarmy uzupełniające były mniej słodkie, lepiej więc zaczynać od warzyw niż od owoców. Pierwsze warzywa, w oparciu o które rozszerzamy dietę, to np. marchew, zielony groszek, ziemniak czy dynia. Przyzwyczajenie dziecka do słodkiego smaku np. jabłek lub soków, często powoduje duże problemy z późniejszą akceptacją smaku warzyw.
  • Neofobia. Niechęć dziecka do nowego smaku i/lub nowej konsystencji pokarmu, określana naukowo słowem „neofobia”, jest bardzo częstym, wręcz naturalnym zjawiskiem i zwykle nie oznacza żadnej alergii lub nietolerancji. Należy konsekwentnie powtarzać próby rozszerzania diety, ponieważ czasami dopiero po 10-15 próbach dziecko akceptuje nowy pokarm. O tym, co powinno jeść dziecko, decyduje rodzic. Samo dziecko ma prawo decydować tylko czy zje i ile zje.
  • Gluten. To białko zawarte w trzech podstawowych zbożach europejskich: w pszenicy, życie i jęczmieniu. Jest to ważny i wartościowy składnik naszej diety. Niektórzy ludzie nie tolerują glutenu w diecie, ale nie jest to zjawisko bardzo częste – choroba ta, nazywana celiakią, dotyczy jedynie około 1% populacji.

Alergia a karmienie piersią

Spośród wielu możliwych metod zmniejszania ryzyka rozwoju alergii u dziecka, metodą najlepszą i najlepiej potwierdzoną naukowo jest wyłączne karmienie piersią przez co najmniej 4 miesiące.

U dzieci karmionych piersią alergia występuje kilkukrotnie rzadziej niż u dzieci karmionych sztucznie, ale czasami nawet przy wyłącznym karmieniu mlekiem mamy pojawiają się u dziecka objawy sugerujące alergię pokarmową.

Najczęściej są to zmiany skórne oraz różne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Wystąpienie objawów mogących sugerować chorobę alergiczną, takich jak zmiany skórne, kolki, wzdęcia, zmiana konsystencji stolców jest sygnałem, że należy zgłosić się do lekarza w celu badania oraz uzyskania właściwej porady i zaleceń. Pamiętaj, że wymienione powyżej objawy nie zawsze muszą wynikać z alergii i mogą być spowodowane wieloma innymi przyczynami.

Dziedziczenie alergii pokarmowej

W przypadku alergii pokarmowej duże znaczenie mają czynniki genetyczne. Uwarunkowania genetyczne są szczególnie wyraźne w procesie rozwoju tzw. chorób atopowych, czyli związanych z podwyższonym stężeniem immunoglobulin z klasy IgE. Ryzyko rozwoju choroby alergicznej u dziecka jest najwyższe, gdy oboje rodzice mają tę samą chorobę atopową.

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Dieta w ciąży a zapobieganie alergii pokarmowej

W wielu publikacjach dostępnych na rynku księgarskim oraz w internecie można znaleźć sugestie ograniczania spożycia w ciąży pokarmów potencjalnie alergizujących, co ma jakoby zmniejszać ryzyko alergii u dziecka.

Nie jest to prawda – żadne badania naukowe nie udowodniły, aby można było w ten sposób zapobiec lub przynajmniej zmniejszyć ryzyko alergii u dziecka. Będąc w ciąży możesz jeść niemal wszystkie produkty, nawet te, które potencjalnie mogą uczulić dziecko w przyszłości, o ile oczywiście sama nie masz na nie alergii.

Warto natomiast, aby Twoja dieta w czasie ciąży nie zawierała konserwantów, barwników i większej ilości cukrów prostych oraz aby Twój przyrost wagi w ciąży nie był nadmierny.

Konieczna jest suplementacja w kwas foliowy i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza kwasu określanego skrótem DHA, co można zapewnić poprzez odpowiednie spożycie ryb. Unikaj dymu papierosowego, ponieważ ma on niekorzystny wpływ na Ciebie oraz dziecko, zwiększa też ryzyko wystąpienia alergii po narodzinach.

Odporność dziecka a alergia pokarmowa

Bakterie jelitowe biorą udział w rozwoju układu immunologicznego, czyli odporności dziecka oraz równowagi zapewniającej ochronę przed chorobami alergicznymi i autoimmunologicznymi. Szczególne znaczenie w procesie kształtowania się prawidłowej flory bakteryjnej jelit mają pierwsze 2-3 lata życia dziecka.

Z tego powodu bardzo ważne jest długie karmienie naturalne, a w przypadku niemożności karmienia naturalnego stosowanie mieszanek mlecznych o składzie maksymalnie upodobnionym do mleka matki. Szkodliwie na florę bakteryjną jelit działają antybiotyki oraz tzw.

Leia também:  Twarde i nabrzmiałe piersi – o czym świadczy obrzęknięta i boląca pierś?

cukry proste zawarte w diecie, zwłaszcza w słodyczach i napojach.

Karmienie piersią jest najwłaściwszym sposobem żywienia niemowląt. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia skonsultuj się z lekarzem. Dowiedz się więcej… Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt oraz rekomendowane dla małych dzieci wraz z urozmaiconą dietą.

Mleko matki zawiera składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka oraz chroni je przed chorobami i infekcjami. Karmienie piersią daje najlepsze efekty, gdy matka prawidłowo odżywia się w ciąży i w czasie laktacji oraz gdy nie ma miejsca nieuzasadnione dokarmianie dziecka.

Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia matka powinna zasięgnąć porady lekarza.

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies.

Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania).

Alergia pokarmowa – objawy i leczenie alergii pokarmowej

Alergia pokarmowa występuje u 4–8% dzieci i 2–4% dorosłych. Już śladowa ilość uczulającego produktu może u alergików spowodować kolkę, biegunkę, wysypkę czy nawet – zagrażający życiu – wstrząs anafilaktyczny. Dowiedz się, czym jest alergia pokarmowa, co najczęściej uczula oraz jakie testy alergiczne pomagają ją diagnozować i leczyć.

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłychSpis treści:

Co to jest alergia pokarmowa?

Alergia to niewspółmierna do bodźca reakcja układu odpornościowego. Bodziec taki, zwany alergenem, jest nieszkodliwy dla większości osób, jednak u alergika wywołuje objawy chorobowe. W alergii pokarmowej objawy te powtarzają się każdorazowo po spożyciu określonego produktu żywnościowego. Alergenami mogą być pokarmy, jak i dodane do nich substancje.

Objawy alergii pokarmowej

Objawy alergii pokarmowej mogą być różnorodne i dotyczyć jednocześnie wielu narządów. Należą do nich np.:

  • pokrzywka,
  • świąd, wysypka (typowe dla atopowego zapalenia skóry),
  • katar,
  • kaszel,
  • zatkany nos,
  • duszności (będące jednym z objawów astmy),
  • obrzęk jamy ustnej, krtani,
  • podrażnienie śluzówki jamy ustnej,
  • kolka,
  • biegunka,
  • zaparcia,
  • ból brzucha,
  • nudności,
  • ciągłe rozdrażnienie,
  • zaburzenia snu,
  • wstrząs anafilaktyczny (silna, uogólniona reakcja organizmu, która może zagrażać życiu).

Alergia pokarmowa – co uczula

Oszacowano, że za 90% alergii pokarmowych odpowiada 8 produktów. Nazywa się je „wielką ósemką”. Są to:

  • mleko krowie (alergia na białko mleka krowiego to 1–5% alergii pokarmowych u dzieci),
  • jajka (białko jaja kurzego),
  • pszenica,
  • soja,
  • ryby,
  • skorupiaki,
  • orzeszki ziemne (arachidowe),
  • inne orzechy.

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Alergia pokarmowa a alergia wziewna na pyłki

Objawy alergii pokarmowej mogą także wynikać z tzw. reakcji krzyżowych. Dotyczą one m.in. osób pierwotnie chorujących na alergię wziewną, np. na pyłki roślin. Jest to najczęściej związane z podobieństwem w budowie alergenów.

Przykłady alergenów wziewnych, które krzyżowo mogą prowadzić do objawów alergii pokarmowej to:

  • pyłek brzozy, leszczyny – m.in. jabłka, owoce pestkowe, orzechy, surowa marchew, seler,
  • pyłek traw – m.in. melony, arbuzy, pomidory, orzeszki ziemne,
  • pyłek chwastów – m.in. zioła, przyprawy, seler, jabłka, marchew.

Alergia pokarmowa a nietolerancja

Alergia pokarmowa to nie to samo, co nietolerancja. Nietolerancja nie wiąże się z reakcją odpornościową. Wynika z braku lub niedostatecznej ilości czynnika, który pomaga w trawieniu lub wchłanianiu jakiegoś składnika pokarmu.

Najczęściej występuje nietolerancja – znajdującej się w mleku – laktozy, która jest spowodowana niedoborem lub brakiem enzymu laktazy. Wbrew potocznemu przekonaniu, nie istnieje „uczulenie na laktozę”.

Innym przykładem nietolerancji jest nietolerancja glutenu charakteryzująca celiakię (chorobę trzewną).

Alergia pokarmowa diagnostyka

Rozpoznanie alergii pokarmowej zaczyna się od szczegółowego wywiadu oraz obserwacji objawów, jeżeli w danej chwili występują. Następnie alergolog może zlecić wykonanie dodatkowych badań, do których należą testy alergiczne.

W diagnostyce alergii pokarmowej najczęściej stosuje się:

  • Testy skórne: bada się w nich reakcję skórną na poszczególne alergeny. W alergii pokarmowej większe znaczenie ma wynik ujemny, pozwalający na wykluczenie jakiegoś alergenu. 
  • Teksty alergiczne z krwi: najczęściej służą oznaczeniu miana swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom. Badania krwi znajdują zastosowanie zwłaszcza w alergii pokarmowej u dzieci do 4. roku życia, ponieważ testy skórne wymagają współpracy z pacjentem.
  • Prowokacje alergenem: polegają na wyeliminowaniu jakiegoś produktu z jadłospisu, a następnie zbadaniu reakcji organizmu na ponowne wprowadzenie go do diety.

Leczenie alergii pokarmowej

Leczenie alergii pokarmowej polega najczęściej na stosowaniu indywidualnie dobranej diety, z której (na stałe lub czasowo) wyklucza się uczulające pokarmy. W cięższych przypadkach, ta tzw. dieta eliminacyjna wspomagana jest leczeniem farmakologicznym.

Sprawdź także:Testy alergiczne – kiedy zrobić testy alergiczne?Alergia na zwierzęta – objawy i leczenie alergii na zwierzętaAlergia na pyłki – objawy i leczenie alergii na pyłki

“Alergeny i alergie pokarmowe”http://journal.pttz.org/wp-content/uploads/2018/01/02_Czernecki.pdf

“Alergia i pseudoalergia pokarmowa u młodzieży i osób dorosłych”http://m.alergie.pl/library/aai_volume-3_issue-2_article-211.pdf

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Alergia pokarmowa to uczulenie na produkty spożywcze i ich składniki, najczęściej mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne i pszenicę. Choć kojarzy się głównie z niemowlętami i dziećmi, występuje również u osób dorosłych.

Jej objawy są niespecyficzne, najczęściej przybierają postać wysypki skórnej, pokrzywki, kataru czy dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Jakie badania są pomocne w wykryciu alergii pokarmowej  i czy można ją leczyć? 

Według definicji, alergia pokarmowa to niepożądana reakcja organizmu w postaci powtarzalnych i odtwarzalnych objawów po spożyciu (nawet niewielkiej ilości) wybranych produktów, które u zdrowych osób nie wywołują żadnych dolegliwości.

Słowo alergia powstało z połączenia dwóch słów pochodzących z języka greckiego: „allos”- zmieniony oraz „ergon” – reakcja.

Przyczyną alergii pokarmowej jest nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego, który rozpoznaje substancje zawarte w pokarmie jako obce i uruchamia kaskadę mechanizmów mających za zadanie unieszkodliwić alergen. 

Alergia pokarmowa jest jedną z powszechniej występujących chorób.

Ma to związek z rozwojem cywilizacyjnym, w wyniku którego organizm narażony jest na coraz większą ilość substancji potencjalnie uczulających (barwniki, konserwanty żywności, emulgatory, preparaty modyfikujące smak).

Alergia pokarmowa stanowi poważne wyzwanie dla zdrowia publicznego, nazywana jest „drugą falą epidemii” po astmie. Szacuje się, że alergia pokarmowa może dotyczyć nawet 10 proc. populacji.

Termin alergia często niesłusznie stosowany jest  wymiennie z pojęciem nietolerancja pokarmowa.

U podłoża alergii pokarmowej leżą mechanizmy immunologiczne, natomiast nietolerancja pokarmowa jest związana z nieimmunologiczną odpowiedzią organizmu. Do nietolerancji pokarmowych należą m.

in nietolerancja laktozy i glutenu oraz nieprawidłowe wchłanianie węglowodanów. Symptomy alergii pokarmowej i nietolerancji są bardzo podobne, a więc i trudne do odróżnienia.

Przyczyny alergii pokarmowej

Za powstawanie alergii pokarmowej odpowiadają czynniki genetyczne  (mutacja w genie kodującym białko filagrynę, które pełni ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu bariery skórnej i nabłonka) oraz  środowiskowe, takie jak: zanieczyszczenie środowiska, narażenie na dym tytoniowy, wiek matki karmiącej i jej dieta. Co ciekawe, istnieje zależność między częstością występowania alergii pokarmowych, a porą roku: dzieci urodzone jesienią i zimą częściej chorują na alergie pokarmowe, co tłumaczy się niższą syntezą witaminy D, która ma działanie modulujące na układ immunologiczny.

W 1995 roku organizacja Food and Agriculture Organization ustaliła tzw. „wielką ósemkę” produktów najczęściej uczulających ludzi na całym świecie. Należą do nich:

  • mleko krowie,
  • jaja,
  • ryby,
  • orzechy,
  • orzeszki arachidowe,
  • soja,
  • pszenica.

Uczulać mogą zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego (przede wszystkim: mięso wieprzowe i wołowe, mleko krowie i kozie, ryby, skorupiaki, mięczaki oraz jaja i mięso kur, gęsi, kaczek, indyków), jak i roślinnego: ziarna zbóż (jęczmień, żyto, ryż, pszenica), jabłka, owoce cytrusowe, orzechy, śliwki, musztarda, kakao, ziemniaki, pomidory, papryka, pieprz, tytoń, marchew, pietruszka, seler oraz niektóre przyprawy.

Zdarzają się również tzw. alergie krzyżowe, których istotą jest połączenie alergii wziewnej z uczuleniem na niektóre składniki diety. Przykładowo, osoby uczulone na pyłek brzozy często mają alergię pokarmową na jabłko i seler.

Typy alergii pokarmowych 

Patomechanizm powstawania alergii pokarmowych jest dość skomplikowany. Alergie pokarmowe mogą przebiegać z udziałem grupy przeciwciał immunoglobuliny IgE ( reakcje IgE zależne) skierowanych przeciwko konkretnym alergenom pokarmu lub niezależnie od  przeciwciał (reakcje IgE niezależne). Wyróżnia się 4 typy alergii pokarmowych.

  1. Pierwszym z nich jest tzw. natychmiastowa reakcja alergiczna, w której antygen łączy się ze swoistymi przeciwciałami IgE. Dolegliwości pojawiają się bardzo szybko po spożyciu pokarmu (w fazie wczesnej do 30 minut, w fazie później do 6-8 godzin), na który jesteśmy uczuleni. Do reakcji natychmiastowych należą wstrząs anafilaktyczny, anafilaksja przewodu pokarmowego, pokrzywka, reakcje krzyżowe (alergia na lateks i pokarmy) oraz zespół alergiczny błony śluzowej jamy ustnej (OAS – oral allergy syndrome). 
  2. Kolejnym rodzajem jest reakcja alergiczna typu cytotoksycznego. W tym modelu antygen łączy się z receptorami błonowymi przeciwciał IgG i IgM, co aktywuje tzw. układ dopełniacza, który jest czynnikiem niszczącym komórkę. Najczęstszą przyczyną wystąpienia reakcji alergicznej typu II są leki lub ich metabolity oraz przetoczenie krwi. 
  3. Trzeci typ reakcji to reakcja typu kompleksów immunologicznych. Mechanizm jest podobny do typu II, po aktywacji uwolnione zostają enzymy lizosomalne z neutrofilów. Reakcja typu III odpowiada za występowanie pokrzywki i obrzęków.
  4. Ostatni typ reakcji to tzw. reakcja komórkowa (opóźniona), gdzie główną rolę odgrywają limfocyty T. Objawy pojawiają się  od kilku do kilkunastu godzin od spożycia pokarmu. Ten typ reakcji odpowiada za alergiczne kontaktowe zapalenie skóry oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego. 
Leia também:  Carros Jeep com Volante com regulagem de altura a Flex com final da placa 5,6

Objawy alergii pokarmowej mogą pojawić się w różnym odstępie czasowym od spożycia produktu (od kilku minut do kilkunastu godzin), dlatego tak trudno jest stwierdzić, który pokarm wywołuje działania niepożądane. Warto też podkreślić, iż ten sam produkt może u różnych osób wywołać odmienne objawy kliniczne. Wśród najczęstszych objawów alergii pokarmowej wymienia się:

  1. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Alergeny podrażniają błonę śluzową żołądka, co jest przyczyną nudności, wymiotów i bólu w nadbrzuszu. Po spożyciu pokarmów może wystąpić odbijanie, pieczenie gardła, rozlane bóle brzucha, biegunki z domieszką krwi i śluzu, zaparcia, wzdęcia, gazy o znacznym nasileniu i bardzo nieprzyjemnym zapachu, brak apetytu. Jeżeli pokarmy uczulające przyjmowane są regularnie, podrażnienie może przyjmować postać przewlekłych objawów dyspeptycznych. 
  2. Dolegliwości związane z drogami oddechowymi. Pojawia się alergiczny nieżyt nosa, przejawiający się katarem o wodnistej konsystencji, kichaniem, czasem uczuciem niedrożności nosa. Niekiedy dochodzi do nieżytu gardła, krtani i objawów przypominających astmę, w tym nadmiernego skurczu oskrzeli i duszności. 
  3. Zmiany w obrębie jamy ustnej – drobne owrzodzenia i zaczerwienienie błon śluzowych. Owrzodzenia mogą obejmować większe powierzchnie śluzówki, co jest przyczyną znacznych dolegliwości bólowych. Na dziąsłach mogą pojawiać się drobne, bolesne, białe plamki nazywane aftami. W cięższych przypadkach może dochodzić do obrzęku całej jamy ustnej, co znacznie utrudnia przyjmowanie pokarmów.
  4. Reakcje skórne:pokrzywka, wysypka, atopowe zapalenie skóry, świąd. 
  5. Dolegliwości nieswoiste: osłabienie, przewlekłe zmęczenie, rozdrażnienie, zaburzenia snu. 

W szczególnych przypadkach może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, którego głównymi objawami są: ból głowy, wzrost częstości akcji serca, spadek ciśnienia tętniczego krwi, utrata przytomności oraz niebezpieczny skurcz oskrzeli. Wstrząs anafilaktyczny stanowi bezpośrednie zagrożenie życia, dlatego jego wystąpienie jest wskazaniem do podjęcia natychmiastowej interwencji lekarskiej.

Wysypka przy alergii pokarmowej

W przebiegu alergii pokarmowej najczęstszą i najbardziej powszechną reakcją jest wysypka na twarzy, dłoniach i stopach, rzadziej w innych okolicach ciała. Drobno lub gruboplamista wysypka występuje pod postacią grudek, krost lub pęcherzyków wypełnionych treścią surowiczą, które po pęknięciu tworzą bolesne nadżerki.

 Skóra jest zaczerwieniona, obrzęknięta, a sama wysypka powoduje nasilony świąd. W przypadku przewlekłego działania czynnika uczulającego zmiany na skórze mogą przybrać blady kolor, skóra staje się sucha i pogrubiała, co może prowadzić do rozwoju liszaja. Rozdrapane w fazie ostrej zmiany mogą pozostawić po sobie drobne przebarwienia albo blizny.

 

Wysypkę leczy się przy użyciu preparatów stosowanych bezpośrednio na skórę w postaci kremów, maści, zasypek, roztworów. Miejscowo stosowane są preparaty steroidowe o działaniu przeciwzapalnym i przeciwświądowym oraz preparaty odkażające z zawartością antybiotyków lub leków przeciwgrzybiczych.

Wspomagająco zaleca się doustne leki przeciwhistaminowe, które zmniejszają ogólną nadwrażliwość organizmu.

Pielęgnacja domowa obejmuje stosowanie środków przeznaczonych dla alergików i osób z atopowym zapaleniem skóry oraz wybieranie proszków do prania i płynów do płukania o najuboższym składzie chemicznym, aby dodatkowo nie podrażniać zmian. 

Alergia pokarmowa u dzieci jest dość powszechna. Szacuje się, że dotyczy 6-8 proc. dzieci i 3-4 proc. młodzieży. Może pojawić się wkrótce po urodzeniu, w okresie rozszerzania diety dziecka o nowe produkty. U 80 procent dzieci alergia mija po 3.

roku życia (tzw. wyrastanie z alergii). Zdarza się jednak, iż u dzieci z alergią pokarmową i atopowym zapaleniem skóry wraz z wiekiem dochodzi do wystąpienia kolejnych objawów choroby alergicznej – alergicznego nieżytu nosa i astmy (tzw.

marsz alergiczny).

U niemowląt i dzieci alergię pokarmową wywołują zazwyczaj produkty pochodzenia zwierzęcego.W 9 na 10 przypadków źródłem alergii pokarmowych są: białka jaja kurzego, orzeszki ziemne, ryby i mleko krowie. Rzadziej uczulają: soja, orzechy laskowe, pomidory, truskawki czy brzoskwinie.

Objawy alergii pokarmowej u dzieci 

Alergia pokarmowa u noworodka (dziecka do 30 dnia życia) oznacza uczulenie na białka zawarte w mleku.

 Objawy alergii pokarmowej u noworodków karmionych sztucznie i naturalnie są takie same.

Występuje niechęć do jedzenia, kolki, wymioty, biegunki, spadek masy ciała lub nieprzybieranie na wadze i gazy o nieprzyjemnym zapachu. Może pojawić się także wysypka. 

Alergia pokarmowa u niemowlęcia (dziecka od 1 do 12 miesiąca życia) może dotyczyć zarówno uczulenia na mleko jak i produkty wprowadzane jako rozszerzenie diety np.

pszenicę czy jajka.

 Nowe produkty w diecie dziecka powinny być wprowadzane pojedynczo, aby w przypadku pojawienia się objawów alergii łatwo było określić składnik, który je wywołał. 

Objawy skórne u niemowląt i dzieci manifestują się przede wszystkim pod postacią pokrzywki lub atopowego zapalenia skóry (AZS). Pokrzywka prowadzi do znacznego świądu skóry, czasem obrzęku naczynioruchowego związanego z gromadzeniem się wysięku w przestrzeniach między tkankami.

W zależności od czasu trwania choroby pokrzywkę dzieli się na ostrą (do 6 tygodni) i przewlekłą (ponad 6 tygodni). Atopowe zapalenie skóry objawia się zmianami grudkowo-zapalnymi, nadżerkami i nasilonym świądem. Skóra jest bardzo sucha i ma tendencje do łuszczenia się.

Zmiany mogą obejmować wiele okolic ciała, ale najczęściej zlokalizowane są w zgięciach stawowych kolan i łokci. AZS z reguły ma przewlekły przebieg z tendencją do remisji i nawrotów.

Alergia pokarmowa u dorosłych 

Alergia pokarmowa dotyczy 1-3 proc. osób dorosłych. Może pojawić się w każdym wieku, nawet jeżeli wcześniej nie występowały żadne dolegliwości.

W przeciwieństwie do dzieci, dorosłych częściej uczulają produkty pochodzenia roślinnego: pszenica, jabłko, seler, kiwi, wiśnia czy marchew.

Alergia w wieku dziecięcym na warzywa strączkowe, ryby i owoce zazwyczaj utrzymuje się także w wieku dorosłym, w przeciwieństwie do uczulenia na białko jaja kurzego i mleka krowiego. Objawy alergii pokarmowej u dorosłych są bardzo podobne do tych występujących u dzieci.

Jak wykryć alergię pokarmową?

Diagnostyka alergii pokarmowej nie należy do łatwych, ponieważ brak jest jednego testu umożliwiającego postawienie rozpoznania, a uczulenie mogą wywoływać setki produktów spożywczych.

Diagnozę alergii pokarmowej stawia się w oparciu o: wywiad alergologiczny, badanie pacjenta, analizę stwierdzanych objawów klinicznych oraz interpretację badań alergiczno-immunologicznych.

W diagnostyce wykorzystuje się następujące metody wykrywania alergii pokarmowej:

  • Punktowe testy skórne z alergenami pokarmowymi.  Test polega na nałożeniu na skórę roztworu zawierającego alergen i nakłuciu jej igłą, tak aby uzyskać kontakt krwi z alergenem. Wynik odczytuje się po 15-20 minutach. Za reakcje pozytywne (potwierdzające reakcję alergiczną) uważa się zaczerwienienie i obrzęk skóry wraz z bąblem. Następnie ocenia się wielkość powstałego na skórze odczynu, który jest miarą siły reakcji uczuleniowej. Standardowo panel pokarmowy testów alergicznych obejmuje 20 najczęstszych antygenów, ale może zostać rozbudowany.
  • Stężenie specyficznych przeciwciał przeciwko alergenom pokarmowym w klasie IgE . Służy diagnostyce wyłącznie reakcji IgE zaleznych, więc ich ujemny wynik nie wyklucza jednoznacznie występowania alergii.
  • Doustna próba prowokacji, która jest metodą decydującą o ostatecznym rozpoznaniu. Pokarm rozważany jako szkodliwy podawany jest w kontrolowanych warunkach w postaci płynnej lub jako kapsułka. Próbę prowokacji powinna poprzedzać 1-4- tygodniowa dieta eliminacyjna, w czasie której wyklucza się  podejrzany pokarm i obserwuje ustępowanie objawów klinicznych.

Leczenie znacznie poprawia jakość życia alergików. Podstawowym i najskuteczniejszym rodzajem leczenia jest dieta eliminacyjna z wykluczeniem produktów, na które zostało zdiagnozowane uczulenie. Należy pamiętać, iż np. w razie alergii na mleko należy unikać nie tylko samego mleka, ale również wszystkich produktów, które w składzie mają białka mleka.

Dieta powinna być wprowadzona natychmiast po rozpoznaniu alergii, a wyeliminowane produkty zastąpione innymi, o podobnej wartości odżywczej. Kontrola zasadności stosowania diety eliminacyjnej powinna odbywać się co 6-12 miesięcy.

Badania potwierdzają, że wczesne wprowadzenie zmian żywieniowych łagodzi przebieg choroby, a często także prowadzi do wyleczenia. 

Jeżeli objawy alergii są nasilone, można stosować doustne leki antyhistaminowe. W przypadku objawów skórnych zalecane jest stosowanie miejscowo maści natłuszczających, sterydowych lub antybiotykowych ‒ w zależności od wskazań lekarza specjalisty. 

Bibliografia:

  1. W. Loh and M. L. K. Tang, “The epidemiology of food allergy in the global context,” Int. J. Environ. Res. Public Health, vol. 15, no. 9, Sep. 2018, doi: 10.3390/ijerph15092043. 
  2. Protasiewicz Monika and Iwaniak Anna, “Alergie pokarmowe i alergeny żywności,” Bromat. Chem. Toksykol., vol. XLVII, no. 2, pp. 237–242, 2014.
  3.  Kaczmarski M., Korotkiewicz-Kaczmarska, „Alergia i nietolerancja pokarmowa.,” E. Help-Med., 2013.
  4. Boyce JA, Assa’ad A, , et al. Guidelines for diagnosis and management of food allergy in the United States: Report of the NIAID – Sponsored Expert Panel. J Allergy Clin Immunol 2010;126:S1-58.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*