Alergia krzyżowa u dziecka

Alergia krzyżowa u dziecka

Pod pojęciem alergia krzyżowa kryją się objawy, które występują po kontakcie osoby uczulonej z alergenem, przypominającym alergen pierwotny. Podczas tego procesu przeciwciała reagują na obecność nie jednego, ale dwóch lub więcej alergenów. Zjawisko alergii krzyżowej zostało odkryte w latach 40. XX wieku, a mechanizm jego występowania opisano dopiero w latach 80. Obecnie szacuje się, że 60-80% przypadków alergii pokarmowych występuje wraz z alergiami wziewnymi.

Alergia krzyżowa wywołuje szereg objawów, które są charakterystyczne dla alergii IgE-zależnych. Pochodzą z różnych układów narządów organizmu człowieka i zalicza się do nich:

  •  duszność,
  •  kaszel,
  •  katar,
  •  obrzęk jamy ustnej i gardła,
  •  wymioty,
  •  nudności,
  •  biegunki,
  •  wzdęcia,
  •  bóle brzucha,
  •  świąd,
  •  pokrzywkę,
  •  atopowe zapalenie skóry,
  •  obrzęk naczynioruchowy,
  •  napad astmy oskrzelowej,
  •  wstrząs anafilaktyczny.

Przeczytaj również: alergia wziewna a bezdech senny i chrapanie

Alergie krzyżowe – jakie alergeny wchodzą w reakcje?

Alergia krzyżowa objawia się w postaci zespołów klinicznych lub reakcji krzyżowych:

  • zespół pyłkowo-pokarmowy – objawy występują do 30 minut po zjedzeniu owoców, warzyw lub orzechów, głównie w jamie ustnej i gardle, z biegiem czasu dołączają do nich bóle brzucha, astma oskrzelowa, obrzęk naczynioworuchowy, nudności, wymioty czy pokrzywka,
  • zespół lateksowo-owocowy – obserwowany jest u osób uczulonych na lateks, objawy nasilają się po spożyciu bananów, awokado, kiwi czy kasztanów jadalnych, a także innych warzyw i owoców,
  • zespół wieprzowina-sierść kota – uczulony na sierść kota ma objawy alergii po zjedzeniu wieprzowiny, ponieważ organizm ludzki myli albuminę surowiczą kota z albuminą świni, u alergika może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, bóle brzucha, obrzęk lub pokrzywka,
  • zespół ptak-jajo – objawy ze strony układu pokarmowego i jamy ustnej występują u uczulonych na pierze po spożyciu surowego żółtka jaja lub drobiu,
  • reakcja krzyżowa między roztoczami a skorupiakami – występuje po spożyciu owoców morza u osób uczulonych na roztocza,
  • reakcja krzyżowa na czerwone mięso po ukąszeniu kleszcza – węglowodan, wstrzyknięty przez kleszcza, jest traktowany przez organizm ludzki jako obcy, zawiera go także mięso wieprzowe, więc reakcja krzyżowa zachodzi również po jego spożyciu,
  • alergia na mleko krowie – reakcje krzyżowe z mlekiem innych ssaków oraz wołowiną i cielęciną,
  • pyłek brzozowy – alergia krzyżowa z pyłkiem leszczyny, olszy, grabu, buku i dębu oraz z owocami i warzywami,
  • pyłek bylicy – reakcja krzyżowa z selerem, marchewką i przyprawami,
  • pyłek leszczyny – wchodzi w alergię krzyżową z orzechami, pyłkami drzew, owocami i warzywami,
  • pszenica – alergia krzyżowa z innymi zbożami,
  • zarodniki grzybów – reakcja krzyżowa z innymi pleśniami.

Zobacz także: alergia wiosenna – najczęstsze alergeny, objawy, sposoby na alergię wiosenną

Diagnostyka i leczenie alergii krzyżowej

Zdiagnozowanie alergii krzyżowych nie jest zadaniem łatwym, ponieważ u alergików mogą występować zjawiska nadwrażliwości, alergii niezależnych lub nietolerancji pokarmowych.

W przypadku podejrzenia alergii krzyżowych wykonuje się standardowe testy alergologiczne – punktowe testy skórne oraz oznaczenie stężenia immunoglobulin IgE.

Leczenie alergii krzyżowej to przede wszystkim unikanie czynnika, który wywołuje objawy chorobowe.

W niektórych sytuacjach alergicy przyjmują leki antyhistaminowe (blokujące przebieg reakcji alergicznej), a przy zaostrzeniu objawów stosuje się terapię sterydową. Jedną z metod leczenia jest także immunoterapia, która opiera się na przyjmowaniu pierwotnych alergenów w minimalnej dawce i uodparnianiu organizmu na ich działanie.

UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ

Alergia krzyżowa – objawy. Tabela alergenów krzyżowych

Alergia krzyżowa polega na tym, że u osoby uczulonej na jeden alergen (np. pyłki brzozy) niepożądane objawy mogą się pojawić także po kontakcie z innym alergenem (np. jabłkiem).

Czym dokładnie jest alergia krzyżowa? Jakie są jej objawy? Na czym polega diagnostyka i leczenie? Które alergeny reagują krzyżowo? Na te i inne pytania odpowiada ekspert – dr n. med.

Zygmunt Nowacki, specjalista chorób dzieci, alergolog i wykładowca Polskiego Towarzystwa Zwalczania Chorób Alergicznych.

Spis treści

Alergia krzyżowa polega na tym, że u osoby, która jest już uczulona na jeden alergen, niepożądana reakcja może się pojawić także po kontakcie z innym alergenem. Wszystko przez podobieństwa strukturalne w budowie chemicznej alergenów wziewnych, kontaktowych i pokarmowych.

Alergia krzyżowa – co to jest?

  • Wiadomo, że białka obecne w pyłkach roślin bywają identyczne lub bardzo zbliżone pod względem budowy chemicznej do niektórych alergenów pokarmowych.
  • Wobec tego przeciwciała IgE wytwarzane przez układ immunologiczny w odpowiedzi na kontakt z alergenem mogą nie rozpoznać różnic w budowie poszczególnych antygenów i potraktować je jako tożsame.
  • “Myląc się”, atakują wszystkie podobne do siebie białka, czego skutkiem jest współwystępowanie objawów alergii u osób wykazujących jednoczasową nadwrażliwość na alergeny pokarmowe, wziewne i kontaktowe (panalergeny).

Aż 30 proc. chorych na alergię wziewną jest uczulonych również na niektóre pokarmy.

Tak właśnie definiuje się alergię krzyżową w medycynie. Klasyczne alergiczne reakcje krzyżowe zachodzą przede wszystkim pomiędzy pyłkami roślin oraz niektórymi owocami i warzywami (np. brzoza-jabłko-marchew; bylica-arbuz-seler), a dotyczą zwykle chorych z objawami alergicznego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej.

Amerykańscy uczeni odkryli nowy rodzaj alergii krzyżowej na czerwone mięso i kleszcze. Może się rozwinąć nawet u 5 proc. osób ukąszonych przez tego pajęczaka.

Objawy alergii krzyżowej mogą wywołać również:

  • niespokrewnione gatunki roślin (np. buk-brzoza-leszczyna-grab)
  • lateks i owoce (banan, kiwi, awokado, kasztan jadalny)
  • roztocze kurzu domowego i owoce morza (krab, krewetka, ostryga)
  • wieprzowina i sierść kota
  • mleko krowie i pochodzące od innych ssaków (np. kozy, owcy)
  • jaja kurze i inne, np. przepiórcze, kacze, indycze, perlicze czy nawet strusie

Alergia krzyżowa – kiedy powstają alergiczne reakcje krzyżowe?

– Zjawisko alergii krzyżowej uwarunkowane jest budową tzw. antygenów głównych, rozpoznawanych przez system immunologiczny człowieka i stymulujących syntezę specyficznych przeciwciał asIgE – objaśnia dr n. med. Zygmunt Nowacki, specjalista chorób dzieci, alergolog i wykładowca Polskiego Towarzystwa Zwalczania Chorób Alergicznych.

Reakcja krzyżowa jest wysoce prawdopodobna, gdy homologia (czyli podobieństwo) sekwencji białek w budowie tzw. antygenów głównych sięga 70 procent. Przy wartościach nieprzekraczających 50 proc. reakcja krzyżowa występuje bardzo rzadko.

W 1976 roku odkryto, że to profiliny, czyli białka szeroko rozpowszechnione w królestwie roślin (podobieństwo rzędu 70-80 proc.), są “mostem łączącym alergię pokarmową i wziewną”.

Odpowiadają one za alergiczne reakcje krzyżowe na linii: pyłek brzozy/bylicy-seler-przyprawy czy pyłek traw-seler-marchew. Podobnie reakcje krzyżowe lateksu z bananem, ananasem, selerem czy papryką tłumaczy się obecnością w nich profilin. Wyjaśniając, co to jest alergia krzyżowa, należy wspomnieć również o białkach przenoszących lipidy.

To one kryją się za reakcjami krzyżowymi między niespokrewnionymi warzywami i owocami (np. brzoskwinia, śliwki, jabłka, wiśnie, kukurydza, brokuł, pietruszka) oraz między nimi a jęczmieniem, pszenicą, soją czy orzechami. W tym przypadku do uczulenia może dojść na drodze doustnej, niekoniecznie związanej z alergią na pyłki roślin.

Alergia krzyżowa u dziecka

Nasometin Control zwalcza uporczywe objawy alergii: katar, zablokowany nos, kichanie oraz świąd oczu i nosa.

Nasometin Control to preparat w formie sprayu do nosa, który kupisz bez recepty. Efekty jego działania utrzymują się aż do 24 godzin! Lek nie powoduje senności i jest dostępny w poręcznej buteleczce z aplikatorem, dzięki czemu możesz mieć go zawsze przy sobie. Wypróbuj Nasometin Control i miej alergię zawsze pod kontrolą!1)

Tabela najczęstszych alergenów reagujących krzyżowo

Brzoza buk, dąb, olcha, jesion, leszczyna, kasztan, drzewo oliwne, topola, trawy/zboża, bylica, rumianek, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), banan, kiwi, liczi, mango, pomarańcza, marchewka (surowa), ziemniak (surowy), seler, soja, pomidor (surowy), anyż, curry, papryka, pieprz, kminek, kolendra, orzechy, lateks
Bylica brzoza, drzewo oliwne, trawy/zboża, ambrozja, rumianek, złocień (margaretka), słonecznik, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), kiwi, mango, groch, marchewka (surowa), seler, pomidor (surowy), anyż, curry, koper, papryka, pieprz, kminek, kolendra, orzech ziemny i inne orzechy, lateks
Lateks brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja, owoce pestkowe  (śliwka, brzoskwinia), banan, kiwi, mango, melon, papaja, awokado, ziemniak (surowy), seler, pomidor (surowy), orzech ziemny, kasztan jadalny, fikus
Seler brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja, owoce pestkowe (jabłko, gruszka), mango, melon, ogórek, marchewka (surowa), pomidor (surowy), koper, papryka, pieprz, kminek, kolendra, lateks
Trawy/zboża brzoza, jesion, drzewo oliwne, rzepak, bylica, słonecznik, owoce pestkowe (jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia), kiwi, melon, seler, pomidor (surowy), cebula, mąki (żyto, pszenica, owies), ryż, lateks

Alergia krzyżowa – objawy

Biorąc pod uwagę jednostkę chorobową, jaką jest alergia krzyżowa, objawy kliniczne tej choroby mogą być niezwykle zróżnicowane, jednak najczęściej objawia się zaburzeniami ze strony układu oddechowego:

  • nieżyt nosa
  • kaszel
  • napady duszności

oraz układu pokarmowego:

  • bóle brzucha
  • biegunka
  • nudności
  • wymioty

Jeśli objawy dotyczą osób z jednoczesną alergią wziewną i pokarmową, to dają o sobie znać zwykle 15-30 min po spożyciu świeżych owoców i warzyw.

U osób uczulonych na pyłki roślinne po spożyciu reagujących z nimi krzyżowo owoców i/lub warzyw obserwuje się również tzw. zespół alergii jamy ustnej (ang. OAS – oral allergy syndrome). Jego objawy to:

  • świąd
  • pieczenie
  • mrowienie w gardle
  • obrzęk warg i/lub podniebienia i/lub języka

– Alergiczne reakcje krzyżowe mogą również wywołać symptomy skórne, np. pokrzywkę, rumień czy zaostrzenie zmian w przebiegu atopowego zapalenia skóry. Z kolei u chorujących jednocześnie na astmę oskrzelową istnieje ryzyko wystąpienia ostrych objawów ogólnoustrojowych, zagrażających życiu – uczula alergolog.

Alergia krzyżowa – co jeść?

– Chorzy na alergię krzyżową mogą jeść gotowane lub pieczone owoce/warzywa, a muszą wystrzegać się surowych. Natomiast w przypadku alergenów, takich jak mleko czy pszenica, obróbka termiczna nie wystarcza.

Dzieje się tak dlatego, że alergeny mogą posiadać zarówno epitopy (fragmenty alergenu łączące się z przeciwciałami) liniowe – oporne na wysoką temperaturę – jak i epitopy konformacyjne, wrażliwe na nią  – wyjaśnia specjalista alergolog.

Tabela alergenów krzyżowych – ziarna, mięso i jajka

alergen alergeny reagujące krzyżowo
orzech ziemny bylica, owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia), groch, soja, pomidor (surowy), lateks
orzechy (pozostałe) brzoza, leszczyna, bylica, owoce pestkowe(śliwka, brzoskwinia) kiwi, mąki (żyto, pszenica, owies), sezam, mak
kasztan jadalny lateks
mąki (żyto, pszenica, owies) trawy/zboża, kiwi, orzechy, ryż, sezam, mak
ryż trawy/zboża, mąki (żyto, pszenica, owies)
sezam kiwi, orzechy, mąki (żyto, pszenica, owies)
mak kiwi, orzechy, mąki (żyto, pszenica, owies)
skorupiaki roztocza kurzu domowego
mięso wieprzowe sierść kota
jajo kurze lateks
groch bylica, orzech ziemny
Leia também:  Zapalenie rozcięgna podeszwowego – jak je leczyć?

Alergia krzyżowa – diagnostyka. Jakie badania wykonać?

Mimo postępu wiedzy medycznej, lekarze wciąż nie potrafią z całą pewnością odpowiedzieć na pytanie, czy u danego pacjenta wystąpi alergia krzyżowa. Możliwe jest tylko określenie prawdopodobieństwa takiej reakcji.

W przypadku zespołu alergii jamy ustnej kluczowym dla rozpoznania tej jednostki chorobowej jest powiązanie alergii na alergeny powietrznopochodne z alergią na składniki pożywienia odpowiedzialne za wystąpienie objawów.

Osoby uczulone na lateks mogą być też uczulone na:

  • brzozę
  • bylicę
  • trawy/zboża
  • ambrozję
  • owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia)
  • banany
  • kiwi
  • mango
  • melony
  • papaję
  • awokado
  • ziemniaki (surowe)
  • seler
  • pomidor (surowy)
  • orzechy ziemne
  • kasztany jadalne
  1. – W przypadku innych zespołów, problemy diagnostyczne w dużej mierze wynikają z różnorodności spożywanych pokarmów, dominacji pokarmów już przetworzonych (co znacznie wpływa na zmienność siły uczulającej), a także warunków przechowywania żywności i dodawanych do nich substancji konserwujących, zagęszczających, zakwaszających, a także stabilizatorów, emulgatorów i antyutleniaczy – tłumaczy dr Nowacki.
  2. Czytaj też: Konserwanty, barwniki, polepszacze – ograniczaj chemiczne dodatki do żywności
  3. Rozpoznanie choroby dodatkowo utrudnia fakt, że w medycynie nie istnieje wystarczająco wiarygodny test o wymaganej swoistości i czułości, który umożliwiałby jednoznaczne wskazanie lub/i przewidzenie takiej reakcji.

Stąd diagnostyka klasycznej reakcji krzyżowej bazuje na badaniu z wykorzystaniem alergenów rekombinowanych i nowych technik diagnostycznych, takich jak np. ImmunoCAP ISAC (Immuno Solid-Phase AlleroChip).

– Choć metoda ta jest precyzyjną wskazówką diagnostyczną, niestety pociąga za sobą wysoką cenę badania, co stanowi istotne jej ograniczenie – zaznacza lekarz.

Tabela alergenów krzyżowych – pyłki

alergen alergeny reagujące krzyżowo
buk brzoza, olcha, leszczyna
olcha brzoza, buk, leszczyna
jesion brzoza, bez, drzewo oliwne, trawy/zboża, ambrozja
bez jesion, drzewo oliwne
leszczyna brzoza, buk, dąb, olcha, orzechy
kasztan bylica
topola wierzba
wierzba topola
rzepak brzoza, trawy/zboża
ambrozja jesion, bylica, rumianek, owoce pestkowe (jabłka, gruszka)melon, seler, lateks
rumianek (również w herbacie i lekach) trawy/zboża, brzoza, bylica, ambrozja
złocień (margaretka) bylica, słonecznik
słonecznik (również ziarna) drzewo oliwne, trawy/zboża, bylica, złocień
drzewo oliwne brzoza, jesion, bez, bylica trawy/zboża, słonecznik

Czytaj też: Kalendarz pylenia roślin

Alergia krzyżowa – leczenie

Kluczowym elementem terapii alergii krzyżowej jest oczywiście unikanie czynnika wywołującego objawy chorobowe (jeśli został określony). Przykładem takiego postępowania jest chociażby dieta eliminacyjna. Nie należy jednak stosować jej “na wszelki wypadek”, lecz wykluczać ewentualne produkty spożywcze po zaobserwowaniu symptomów schorzenia bezpośrednio po ich spożyciu.

Lekarz może również zalecić przyjmowanie leków antyhistaminowych, które blokują aktywność histaminy – substancji  pośredniczącej w przebiegu reakcji alergicznej.

Warto pamiętać, że najnowsze leki z tej grupy (tj. II generacji – np.

feksofenadyna, desloratadyna czy jedna z najnowocześniejszych substancji – bilastyna, zwalczająca objawy alergicznego nieżytu nosa, alergicznego zapalenia spojówek i symptomy skórne typu pokrzywka, a po aplikacji doustnej działająca do 26 godzin) nie mają wpływu kardiotoksycznego i nie zaburzają czynności psychomotorycznych.

Takie działanie mają natomiast leki antyhistaminowe I generacji (np. antazolina, klemastyna, prometazyna). Leki te – w zależności od wskazań lekarza – należy przyjmować stale bądź doraźnie w przypadku wystąpienia objawów.

W sytuacji zaostrzenia objawów lekarz może zdecydować o konieczności stosowania terapii sterydowej. Glikokortykosteroidy w alergii mogą być podawane doustnie lub dożylnie.

Ze względu na to, że ich stosowanie obarczone jest dość licznymi skutkami ubocznymi, wprowadzono do leczenia również glikokortykosteroidy wziewne – podawane bezpośrednio do oskrzeli lub np. donosowo, w dawkach tysiące razy mniejszych niż doustne.

Dzięki temu działania niepożądane nie są tak odczuwane przez pacjenta.

Jedną z metod leczenia alergii krzyżowej jest również immunoterapia swoista. Polega ona na regularnym przyjmowaniu alergenów (pierwotnie uczulających – np. pyłek brzozy) w minimalnej dawce, która nie wywołuje objawów alergii, ale stopniowo uodparnia organizm na jej działanie. Pozwala to zrezygnować ze stałej aplikacji leków i wreszcie odetchnąć z ulgą.

  • Czytaj też:
  • Skuteczne leki na alergię
  • Leki na alergię na receptę: rodzaje i zastosowanie

Tabela alergenów krzyżowych – warzywa i owoce

alergen alergeny reagujące krzyżowo
owoce pestkowe (jabłko, gruszka) brzoza, trawy/zboża, bylica, ambrozja, owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia), ziemniak (surowy), seler, pomidor (surowy)
owoce pestkowe (śliwka, brzoskwinia) brzoza, trawy/zboża, bylica, lateksowoce pestkowe (jabłko, gruszka), orzech ziemny (arachid) i inne orzechy
banan brzoza, kiwi, melon, awokado, lateks
kiwi brzoza, trawy/zboża, bylica, banan, awokado, orzechy, mąki, sezam, mak, lateks
liczi brzoza
mango brzoza, bylica, marchewka (surowa), seler
melon trawy/zboża, ambrozja, banan, ogórek,marchewka (surowa), seler, lateks
pomarańcza brzoza
papaja lateks
awokado banan, kiwi, lateks
ogórek melon, marchewka (surowa), seler
marchewka (surowa) brzoza, bylica, mango, melon, ogórek, seler
ziemniak (surowy) brzoza, owoce pestkowe (jabłko, gruszka),pomidor (surowy), lateks
pomidor (surowy) brzoza, trawy/zboża, bylica, owoce pestkowe (jabłko, gruszka), ziemniak (surowy), seler, orzech ziemny, lateks
cebula trawy/zboża
papryka brzoza, bylica, seler

Alergia krzyżowa – dieta. Czego ze sobą nie łączyć?

Źródło:x-news/Dzień Dobry TVN

Przeczytaj także:

opracowanie redakcja na podstawie materiałów prasowych

Czy artykuł był przydatny?

Pyłkowo-pokarmowe reakcje krzyżowe a atopowo-alergiczne zmiany skórne u dzieci i młodzieży

BRAKUJĄCA RYCINA Fig. 1 

Pyłkowo-pokarmowe reakcje krzyżowe występują u pacjentów pierwotnie uczulonych alergenami pyłkowymi lub pokarmowymi. Objawy kliniczne są wynikiem alergicznej reakcji krzyżowej, głównie IgE-zależnej, zachodzącej pomiędzy alergenami pyłkowymi i pokarmowymi, homologicznymi pod względem budowy strukturalnej.

Ujawniają się one lub nasilają w określonym sezonie pylenia, po spożyciu przez pacjentów surowych owoców, warzyw, orzechów, przypraw. Tego typu reakcje krzyżowe nazywane są także zespołem pyłkowo-pokarmowym. Najczęstszą formą kliniczną alergii pyłkowo-pokarmowej jest zespół anafilaksji miejscowej błon śluzowych jamy ustnej i gardła (ang.

oral allergy syndrome – OAS).

Pyłkowo-pokarmowe reakcje krzyżowe odgrywają istotną etiopatogenetyczną rolę u chorych z atopowym zapaleniem skóry, powodując albo wyzwolenie, albo nasilenie objawów alergicznych, w tym objawów skórnych.

Zmiany atopowo-alergiczne skóry należą do częstych i wcześnie pojawiających się objawów klinicznych u pacjentów z nadwrażliwością na pokarmy.[1,2] Spotyka się je najczęściej u niemowląt i małych dzieci, rzadziej u pacjentów w wieku młodzieńczym i dorosłym.

[3,4,5] Pod względem semiotycznym zmiany skórne i śluzówkowe stwierdzane u osób z alergią pokarmową nie mają charakteru specyficznego i są indywidualnie zróżnicowane. Różnego rodzaju wykwity skórne, pojawiające się u osób uczulonych (plamka, grudka, bąbel, rumień), mogą być wywołane przez ten sam alergen pokarmowy (np.

białka mleka, jaja) i odwrotnie – różne alergeny pokarmowe (zawarte np. w owocach, warzywach, ziarnach roślin, mięsie, rybach) mogą wyzwalać u pacjenta taki sam wykwit pierwotny, np. bąbel pokrzywkowy.

[6,7] Atopowe zapalenie skóry (AZS), czyli przewlekły proces zapalny skóry o wieloczynnikowej etiologii, jest głównym przedstawicielem grupy chorób alergicznych w okresie wczesnodziecięcym. Schorzenie to dotyczy ok. 20-30 proc. pacjentów w wieku rozwojowym i ok. 3 proc. populacji dorosłej krajów uprzemysłowionych.[2,4,8]

Alergia pokarmowa i współistniejące atopowe zapalenie skóry należą do najwcześniejszej manifestacji klinicznej tzw. marszu alergicznego, którego ideę przedstawił w 1987 roku Zetterström.

[9] Wiadomo, że w tym marszu istotną rolę odgrywa zmieniająca się wraz z wiekiem pacjenta nadwrażliwość na alergeny pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego, co wpływa na zahamowanie lub dalszy rozwój określonej choroby alergicznej.

[9] Potwierdzają to obserwacje kliniczne, wskazujące na przewagę uczuleń na alergeny zwierzęce u pacjentów do ok. 15. r.ż., a na alergeny roślinne – u pacjentów starszych.[10,11]

Pewnym wytłumaczeniem wiekowo zależnej zmiany charakteru nadwrażliwości na alergeny pochodzenia zwierzęcego w kierunku nadwrażliwości na alergeny pochodzenia roślinnego są badania Moneret-Vautrin, które obrazowo przedstawia rycina 1.

BRAKUJĄCA RYCINA Fig. 2 

Z ryciny wynika, że głównymi alergenami pokarmowymi odpowiedzialnymi za proces uczulenia lub alergii pokarmowej w pierwszych 3 latach życia są białka zwierzęce (głównie mleka krowiego i jaja kurzego).

 W przedziale wiekowym powyżej 3-6 lat dominują nadal alergeny pochodzenia zwierzęcego, natomiast zauważalny jest już pewien odsetek dzieci uczulanych alergenami pochodzenia roślinnego. Począwszy od wieku szkolnego, odsetek osób uczulanych przez alergeny zwierzęce ulega zmniejszeniu i ustala się na poziomie odpowiednim dla danego wieku.

Odsetek zaś uczuleń alergenami roślinnymi systematycznie wzrasta wraz z wiekiem, osiągając wysoki poziom w wieku młodzieżowym i przenosząc się dalej w wiek dorosły.[12]

Etiopatogenetyczne podstawy pyłkowo-pokarmowych krzyżowychreakcji alergicznych pozwalają lepiej zrozumieć badania Novembre, Moneret-Vautrin, Sicherera, Bartra i innych.[10,12,13,14] Wskazują one na ich istotny udział w kształtowaniu zróżnicowanego obrazu klinicznego chorych w wieku zarówno rozwojowym, jak i dorosłym.

Pyłkowo-pokarmową reakcją krzyżową określa się jednoczasowe występowanie nadwrażliwości danego organizmu na alergeny pochodzenia roślinnego i pokarmowego. Alergeny te wykazują wysokie biologiczne podobieństwo dotyczące sekwencji aminokwasów w łańcuchu peptydowym, czyli epitopów liniowych lub konformacyjnych.

 Z punktu widzenia immunologicznego reakcja alergiczna zachodzi wówczas, gdy przeciwciała IgE, pierwotnie skierowane przeciw określonemu alergenowi, wiążą lub rozpoznają białka pochodzące z innych źródeł, zarówno bliskich, jak i odległych filogenetycznie taksonów roślin.

[15,16] Ze względu na charakter wieloważnego uczulenia, spektrum objawów klinicznych obejmujących początkowo jamę ustną i gardło, a także możliwość wystąpienia objawów z innych narządów (skóra, przewód pokarmowy, układ oddechowy, reakcja ogólnoustrojowa), tego rodzaju alergia krzyżowa została nazwana zespołem pyłkowo-pokarmowym (ang. pollen-food syndrome, PFS).[15,16,17]

Częstość występowania alergii pyłkowo-pokarmowej

Badania nad częstością występowania alergii pyłkowo-pokarmowej w populacji wieku zarówno rozwojowego, jak i dorosłego, przynoszą zróżnicowane dane, szacowane na ok. 8-20 proc.[18,19] Wynika to m.in. z tego, że w alergii pyłkowo-pokarmowej ważną rolę odgrywa miejsce zamieszkania danej populacji (kraj, kontynent).

 Z różnym położeniem geograficznym danego kraju wiążą się m.in. odrębne zwyczaje żywieniowe badanej populacji oraz zróżnicowana ekspozycja na określone alergeny roślinne i pokarmowe.[16,17] Prawdopodobieństwo częstszego występowania alergii krzyżowej jest większe w grupie pacjentów z już rozpoznaną chorobą alergiczną.

Leia também:  N/d Volkswagen em São Paulo com Computador de bordo a Gasolina

[17,20] W opisie zespołu OAS dokonanym przez Amlota i wsp. 45-80 proc. badanych pacjentów, znacząco obciążonych atopią, reagowało objawami alergicznymi po spożyciu niektórych pokarmów.[20] Podobne wyniki uzyskali Rodriquez i wsp., którzy stwierdzili u chorych uczulonych na pyłki brzozy z objawami pyłkowicy lub astmy oskrzelowej, że u 50-90 proc.

z nich określone objawy alergiczne występowały po spożyciu: jabłek, bananów, kiwi, selera i innych owoców lub warzyw.[21]

W badaniach nad udziałem krzyżowych reakcji alergicznych w kształtowaniu różnych dolegliwości narządowych i układowych, które prowadzili w Polsce Cudowska i Kaczmarski w grupie dziecięco-młodzieżowej 390 pacjentów z rozpoznaną alergią pokarmową lub wziewną, ten rodzaj alergii potwierdzono u 30 badanych dzieci (7,7 proc.). Po dokonaniu podziału pacjentów na trzy grupy wiekowe ustalono, że reakcje krzyżowe występowały najczęściej w wieku 6-12 lat (53,3 proc.). U dzieci do 6. r.ż. częstość ta wynosiła 13,3 proc., a u starszych (powyżej 12. r.ż.) – 33,4proc.[22]

Alergeny wyzwalające reakcję pyłkowo-pokarmową

Rodzaj najczęstszych alergenów odpowiedzialnych za reakcje krzyżowe przedstawia tabela 1.

BRAKUJĄCA RYCINA Tabela 1 

Reakcje kliniczne u osób uczulonych na pyłki występują najczęściej w sezonie pylenia roślin: drzew, krzewów, zbóż, traw, chwastów. Należy jednak pamiętać, że u niektórych osób z tej grupy objawy alergii krzyżowej mogą wystąpić w każdej porze roku, bez związku z sezonem pylenia.

[23,24,25,26] Reakcje krzyżowe w alergii pyłkowo-pokarmowej mają głównie charakter IgE-zależny i występują bezpośrednio po spożyciu niektórych owoców, warzyw (najczęściej surowych), orzechów, przypraw, które stanowią źródło uczulających alergenów.

Miejscem reakcji alergicznej są wówczas błony śluzowe jamy ustnej i gardła pacjenta, bardzo bogate w komórki tuczne.

 W następstwie kontaktu alergenu z błonami śluzowymi w ciągu 15-60 minut dochodzi do wyzwolenia objawów lokalnej reakcji alergicznej, nierzadko ewoluującej w inne alergiczne objawy narządowe lub układowe.[27]

U niektórych osób uczulonych na określone alergeny roślinne czynności takie jak obieranie owoców, warzyw lub łuskanie orzechów, mogą również zapoczątkować lokalną reakcję alergiczną, która najczęściej dotyczy skóry rąk (świąd, obrzęk, wysypka, zmiany rumieniowe).[24,26,27]

Alergie krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie

Objawy alergii nie należą do przyjemnych – wie o tym każdy, kto zmaga się z tym schorzeniem. Na dodatek może dojść do sytuacji, w której kolejne grupy alergenów wywołują reakcję uczuleniową. Tak właśnie powstają alergie krzyżowe, z którymi zmaga się średnio co trzeci alergik. Jakie są ich przyczyny? Jak leczyć alergie krzyżowe? Podpowiadamy.

Alergie to dziś dosyć powszechna dolegliwość.

Coraz więcej osób wykazuje symptomy uczulenia na różne grupy alergenów – od kosmetyków, przez czynniki fizyczne i chemiczne, pyłki i pokarmy, aż po reakcje uczuleniowe wywołane przez kontakt z określonymi substancjami. Dla części alergików, szczególnie tych zmagających się z alergią na pyłki, dodatkowym problemem jest zjawisko alergii krzyżowych. 

Na czym polega alergia krzyżowa?

Najprościej mówiąc alergia krzyżowa polega na tym, że osoba uczulona na jeden alergen wykazuje objawy alergiczne po kontakcie z innym czynnikiem uczulającym. Dla przykładu – osoba z alergią na pyłki brzozy może wykazywać reakcję uczuleniową na niektóre owoce i warzywa. 

Niestety predyspozycja do rozwoju reakcji alergicznej na jeden typ alergenów zwiększa ryzyko zwiększonej wrażliwości na inne grupy. Każdy alergik powinien znać tabelę reakcji krzyżowych, aby wiedzieć, jakie produkty lub czynniki mogą wywołać uczulenie. A przede wszystkim – jakich unikać. 

Kogo dotyczą alergie krzyżowe? Choć mogą pojawić się u każdego alergika, to szczególnie narażeni są na nie pacjenci z astmą oskrzelową i alergicznym nieżytem nosa.

Alergie krzyżowe – skąd się biorą?

Jak to się dzieje, że przy alergii na jeden typ alergenów niepożądana reakcja może pojawić się przy kontakcie z innym czynnikiem uczulającym? Zjawisko to wynika z podobieństwa w budowie i strukturze chemicznej alergenów z różnych grup czynników pokarmowych, wziewnych i kontaktowych.

Na poziomie komórkowym wynika to z faktu, że niektóre składniki budulcowe (np. białka) zawarte w pyłkach roślin są chemicznie i strukturalnie bardzo zbliżone do tych, które występują w niektórych pokarmach. Układ immunologiczny rozpoznaje je jako „główny” alergen i uruchamia łańcuch reakcji alergicznej.

Statystyki to potwierdzają, bowiem do najczęstszych typów alergii krzyżowych zalicza się właśnie te związane z pyłkami i pokarmami. Dla pacjentów z alergią na pyłki wiosna i lato to szczególnie trudny okres. Nie tylko ze względu na okres pylenia, ale także na fakt, że muszą bardzo uważać, co mogą jeść, aby nie nasilać reakcji alergicznej.

Alergia krzyżowa – objawy

Czy rozwój reakcji alergicznej na inny rodzaj alergenu daje takie same objawy? Tak, zwykle objawy są zbliżone, choć dosyć specyficzne. Pojawiają się one po około 20-30 minutach od zjedzenia alergenu. Nawet niewielka ilość pokarmu może skutkować pojawieniem się objawów skórnych, pokarmowych lub tych ze strony układu oddechowego. Do najczęstszych objawów należą:

  • nieżyt nosa w postaci wodnistego kataru
  • kaszel, duszności
  • bóle brzucha, nudności
  • biegunka, wymioty
  • zmiany skórne
  • łzawienie oczu.

Przy alergiach krzyżowych typu pyłki roślin – owoce i warzywa może pojawić się również grupa objawów określanych jako zespół alergii jamy ustnej, na które składają się: 

  • pieczenie języka
  • świąd i obrzęk policzków i warg
  • mrowienie w gardle.

Ale to nie wszystko. Alergie krzyżowe mogą objawiać się również zmianami skórnymi w postaci rumienia alergicznego, pokrzywki lub zaostrzenia zmian atopowego zapalenia skóry. 

Marsz alergiczny (atopowy) – czym się różni od alergii krzyżowej?

Choć oba pojęcia wiążą się z dwoma różnymi typami alergii, to oparte są na różnych mechanizmach i wynikają z wpływu różnych alergenów.

Marsz atopowy (określany także jako alergiczny) to stan pojawiających się po sobie różnych postaci choroby atopowej. Objawy zmieniają swój charakter, nasilenie, a nawet lokalizację.

Widać to dobrze u małych dzieci, kiedy mali uczuleni pacjenci najpierw zmagają się z objawami alergii pokarmowej, która zwykle jest pierwszym etapem marszu alergicznego.

Prawie równolegle pojawiają się objawy AZS, które z wiekiem ewoluują do rozwoju astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.

Natomiast w przypadku alergii krzyżowej pacjent w obu przypadkach ma podobne symptomy, jednak reakcja alergiczna jest wywołana przez inne alergeny.

Alergia krzyżowa – leczenie

Tak jak w przypadku każdej alergii, kluczowe jest unikanie czynników wywołujących uczulenie. W pierwszym etapie, przy podejrzeniu rozwoju tej dolegliwości, warto przede wszystkim sprawdzać tabele alergenów krzyżowych i wykluczyć te, które mogą powodować reakcje alergiczne. Zwykle chodzi o określane pokarmy, które należy usunąć z diety.

Podejrzewając pojawienie się alergii krzyżowej i jeśli objawy nie są zbyt nasilone, warto samodzielnie wykluczać pojedyncze produkty z diety i obserwować swój organizm po ich spożyciu. Już takie wstępne badanie może znacznie ułatwić późniejszą diagnostykę.

Równolegle warto skonsultować się z lekarzem i wykonać badania laboratoryjne, które pomogą precyzyjnie określić uczulający czynnik. Na podstawie wywiadu i diagnozy, specjalista może zalecić przyjmowanie antyhistaminowych leków na alergię, stosowanych długotrwale lub okresowo, jedynie w przypadku pojawienia się objawów.

Alergie krzyżowe można także leczyć za pomocą metod immunoterapii swoistej, która polega na regularnym stosowaniu uczulających alergenów, ale w bardzo małej dawce. Takiej, która nie wywołuje objawów alergii, ale pozwala na „przyzwyczajenie” organizmu do alergenu i stopniowe nabywanie odporności. 

Choć rozwój reakcji krzyżowej to dodatkowy problem dla osób zmagających się z alergiami różnego typu, to po dobrej diagnostyce istnieją skuteczne sposoby na radzenie sobie z nimi na co dzień, a nawet na wyleczenie. Nie należy lekceważyć objawów alergii pojawiających się w nietypowych momentach, np. po zjedzeniu określonych pokarmów. Warto obserwować swój organizm i porozmawiać ze specjalistą o sposobach leczenia.

Zobacz preparaty i emolienty do skóry atopowej >>

Alergia krzyżowa – na czym polega?

Alergia krzyżowa to zjawisko polegające na wystąpieniu objawów alergicznych po kontakcie z alergenem wykazującym podobieństwo do pierwotnie uczulającego alergenu. Jeden typ przeciwciał reaguje wówczas nie z jednym, określonym alergenem, ale z dwoma lub więcej.

W praktyce osoba uczulona np. na pyłek brzozy doświadcza objawów alergii także po spożyciu jabłka. Reakcję krzyżową na alergeny opisano po raz pierwszy w latach 40. XX wieku.

Zaobserwowano, że pacjenci cierpiący na katar sienny po spożyciu niektórych świeżych owoców lub warzyw skarżyli się na obrzęk i świąd w jamie ustnej. Patomechanizm schorzenia został wyjaśniony w latach 80. przez Amlota i Lessofa, którzy nadali mu nazwę alergii krzyżowej.

Obecnie szacuje się, że między 60 a 80% przypadków alergii pokarmowej współistnieje z alergiami wziewnymi, a więc może mieć swoje źródło w reakcjach krzyżowych.

Aby zrozumieć, w jaki sposób dochodzi do reakcji krzyżowej pomiędzy alergenami, należy przyjrzeć się ich właściwościom i mechanizmowi tworzenia kompleksów antygen-przeciwciało. Alergen to inaczej antygen, czyli substancja uznawana przez organizm za obcą, która ma potencjał do wyzwolenia reakcji alergicznej.

Z biologicznego punktu widzenia alergeny są białkami lub glikoproteinami o masie cząsteczkowej od 5 do 70 kDa. Docierając ze świata zewnętrznego do organizmu, wchodzą w interakcje z immunoglobulinami. Miejsce w obrębie antygenu, w którym dochodzi do bezpośredniego związania z przeciwciałem, nazywane jest epitopem.

Każdy alergen może posiadać wiele takich miejsc rozpoznawanych przez układ odpornościowy. Organizm alergika po zetknięciu się z obcą cząsteczką produkuje pulę specyficznych przeciwciał klasy IgE skierowanych przeciwko danemu alergenowi, aby w momencie ponownego kontaktu zadziałać szybko i intensywnie.

Jeśli dwa różne alergeny mają wspólne pochodzenie ewolucyjne lub pełnią podobne funkcje biologiczne, mogą wykazywać podobieństwo molekularne. Do reakcji krzyżowej może dojść, jeśli sekwencja epitopów dwóch różnych alergenów jest do siebie podobna. Problem z odróżnieniem alergenów jest najbardziej prawdopodobny, gdy ich homologia sięga 70% i więcej.

Wówczas obecne w ustroju przeciwciała klasy IgE wytworzone przeciwko alergenowi A, na który pacjent jest uczulony, mogą połączyć się z alergenem B mającym podobny epitop i również wywołać objawy alergii.  

Alergie krzyżowe różnią się od współistnienia nadwrażliwości na wiele alergenów. Organizm osoby uczulonej na wiele odrębnych alergenów wytwarza specyficzne populacje przeciwciał ukierunkowanych na konkretny antygen.

Leia também:  Carros usados 2019 com Volante com regulagem de altura a Diesel

W przypadku alergii krzyżowej pula immunoglobulin skierowanych pierwotnie przeciwko jednemu alergenowi może uaktywnić się także w odpowiedzi na inny alergen o podobnym epitopie. Dlatego też nawet przy pierwszym kontakcie z nowym alergenem może dojść do silnej reakcji organizmu.

W praktyce najczęściej obserwuje się reakcje krzyżowe zachodzące pomiędzy alergenami pyłków roślin a alergenami surowych owoców i warzyw. 

Alergia krzyżowa – objawy 

Objawy alergii krzyżowej przybierają postać charakterystyczną dla alergii IgE-zależnych: 

  • ze strony układu oddechowego: duszność, kaszel, katar
  • ze strony układu pokarmowego: obrzęk jamy ustnej i gardła, wymioty, nudności, biegunki, wzdęcia, bóle brzucha, 
  • zmiany skórne: świąd, pokrzywka, atopowe zapalenie skóry

Może także dojść do stanów zagrażających życiu w postaci obrzęku naczynioruchowego, napadu astmy oskrzelowej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. 

Jakie alergeny wchodzą w reakcje krzyżowe? 

Reakcja krzyżowa na poszczególne alergeny może przejawiać się tzw. zespołami klinicznymi alergii krzyżowej. Wyróżnia się następujące zespoły: 

  • zespół pyłkowo-pokarmowy (ang. Oral Allergy Syndrome – OAS), inaczej zespół alergii jamy ustnej lub zespół Amlot-Lessofa – występuje po spożyciu niektórych pokarmów u osób z alergią wziewną IgE-zależną. Mechanizm ten przypuszczalnie odpowiada za dużą część alergii pokarmowych u osób dorosłych. Charakterystyczne objawy występują w 5 do 30 minut po zjedzeniu posiłku, w którym znalazł się antygen o podobnej do alergenu uczulającego strukturze molekularnej. Objawy obejmują głównie błonę śluzową gardła i jamy ustnej. U chorego pojawia się świąd, obrzęk, pieczenie i mrowienie zlokalizowane na wargach, podniebieniu, języku i gardle. U dzieci często występuje również wysypka i rumień wokół ust. Objawy nasilają się po bezpośrednim kontakcie alergenu z błoną śluzową, utrzymują się dosyć krótko, po czym samoistnie zanikają zwykle w ciągu 10-30 minut. Pokarmy, które najczęściej wywołują reakcje krzyżowe z pyłkami, to:  
    • jabłko,  
    • brzoskwinia,  
    • wiśnia,  
    • seler,  
    • ziemniak,  
    • marchewka,  
    • orzechy ziemne,  
    • orzechy laskowe, 
    • migdały.  

Początkowo chorzy dobrze tolerują przetworzone pokarmy poddane obróbce termicznej.

Wraz z czasem trwania choroby tolerancja się zmniejsza, do alergenów dołączają kolejne pokarmy i pojawiają się coraz bardziej rozległe objawy ze strony innych narządów: pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, bóle brzucha, nudności, wymioty, zaostrzenie astmy oskrzelowej, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

  • zespół lateksowo-owocowy – jest obserwowany u osób uczulonych na lateks i polega na nietolerancji niektórych składników żywności. Lateks pozyskuje się z roślin kauczukodajnych, których mleczko zawiera 2% silnie alergennych białek. Lateks można spotkać przede wszystkim w rękawiczkach, prezerwatywach, smoczkach, balonach i kaloszach. Uczulenie na lateks dotyczy około 2% populacji, jednak znacznie częściej występuje u pracowników służby zdrowia (30%) ze względu na bardzo częsty kontakt z alergenem. U części tych osób (30-50%) objawy alergiczne mogą pojawić się po spożyciu: 
    • bananów,  
    • awokado,  
    • kiwi,  
    • kasztanów jadalnych.  

Rzadziej niepożądane reakcje powodują melon, mango, papaja, ananas, brzoskwinia, figi, ziemniak i pomidor

  • zespół wieprzowina-sierść kota – występuje, gdy osoba pierwotnie uczulona na sierść kota doświadcza objawów alergicznych po spożyciu wieprzowiny. Układ immunologiczny wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko albuminie surowiczej kota, które są mylone przez organizm z albuminą świni. Objawy pojawiają się od razu po spożyciu wieprzowiny. Mogą wystąpić pokrzywka, obrzęk, nudności, ból brzucha, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Do reakcji krzyżowej dochodzi częściej, gdy mięso jest w postaci surowej, wędzonej lub suszonej. U osób, które mają alergię także na sierść innych zwierząt (np. konia, psa, świnki morskiej), prawdopodobieństwo wystąpienia tego zespołu jest wyższe. 
  • zespół ptak-jajo – rzadko występujący zespół polegający na wystąpieniu niepożądanych objawów u osób uczulonych na pierze, które spożyły surowe lub półsurowe żółtko jaja, a czasem także mięso drobiowe. Najczęściej przejawem takiej reakcji krzyżowej są dolegliwości ze strony układu pokarmowego i jamy ustnej. Jajko ugotowane lub w formie upieczonej jest dobrze tolerowane, ponieważ albumina wywołująca alergię jest wrażliwa na wysoką temperaturę i podlega inaktywacji. Do reakcji krzyżowej pierze-mięso drobiowe dochodzi bardzo rzadko, ponieważ jest ono spożywane po obróbce termicznej, która niszczy strukturę albuminy. 
  • reakcja krzyżowa między roztoczem kurzu domowego a skorupiakami – może dotknąć osoby mające alergię wziewną na roztocza, które spożyły owoce morza (krewetki, kraby, ostrygi, ślimaki). Ustalono, że podobieństwo pomiędzy alergenem krewetki a roztocza sięga aż 71%. 
  • reakcja krzyżowa na czerwone mięso po ukąszeniu przez kleszcza – pajęczak wprowadza do krwi żywiciela węglowodan α-Gal, który jest składnikiem błon komórkowych bakterii, pierwotniaków i większości ssaków. Nie występuje natomiast u ssaków naczelnych, stąd też jest przez ludzki organizm traktowany jako substancja obca. Układ immunologiczny wytwarza przeciwciała przeciwko α-Gal, co daje reakcję krzyżową z czerwonym mięsem, które także zawiera ten wielocukier. Niepożądane objawy występują od 2 do 10 godzin od spożycia mięsa. Aż w 66% przypadków dochodzi do wstrząsu anafilaktycznego. α-Gal występuje także w leku o nazwie Cetuximab (przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu raka jelita grubego), w anatoksynie przeciwko jadowi węży oraz w żelatynie. 

Ponadto do alergii krzyżowych o największym znaczeniu klinicznym zalicza się: 

  • alergię na mleko krowie – daje reakcje krzyżowe z mlekiem pochodzącym od innych ssaków oraz z wołowiną i cielęciną (10% alergików). Aż 92% dzieci z alergią na białka mleka krowiego nie toleruje również mleka koziego. Zamiennikiem mleka krowiego mogłoby być mleko kobyle i wielbłądzie, które nie powoduje alergii krzyżowych; 
  • pyłek brzozy – reaguje krzyżowo z pyłkiem leszczyny, olszy, grabu, buku i dębu, a także z pokarmami: jabłko, gruszka, wiśnia, czereśnia, morela, brzoskwinia, mango, kiwi, seler, marchew, mak i pieprz; 
  • pyłek bylicy – alergia krzyżowa z selerem, marchwią i licznymi przyprawami; 
  • pyłek leszczyny – alergeny reagujące krzyżowo to przede wszystkim orzech laskowy, a także pyłki drzew (brzoza, olsza, grab, buk, dąb) i pokarmy (jabłko, gruszka, brzoskwinia, wiśnia, seler, marchew); 
  • pyłki traw – reakcja krzyżowa jest możliwa z pokarmami: seler, marchew, melon, arbuz, pomidor, pomarańcze, ziemniaki, orzechy ziemne; 
  • pszenica – alergeny krzyżowe to żyto, owies, sezam, kukurydza; 
  • zarodniki grzybów Alternaria alternataobjawy alergiczne mogą wystąpić także po kontakcie z innymi pleśniami: Cladosporium herbarum, Candida albicans, Aspergillus fumigatus, Penicillium citrinum, Fusarium solan. 

Diagnostyka alergii krzyżowej 

Poprawne zdiagnozowanie zespołów alergii krzyżowej sprawia wiele trudności. U alergików mogą nakładać się zjawiska nadwrażliwości na wiele odrębnych alergenów (kosensytyzacja), reakcje krzyżowe, różnego rodzaju alergie IgE-niezależne, a nawet nietolerancje pokarmowe niemające podłoża immunologicznego.

Nie bez znaczenia pozostaje też fakt wszechobecnych, chemicznych dodatków do żywności, które również mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości. Istnieje też zjawisko bezobjawowej sensytyzacji krzyżowej.

Jest to stan, w którym w organizmie obecne są przeciwciała IgE reagujące krzyżowo, które dają pozytywne wyniki w standardowych testach alergologicznych (punktowe testy skórne, oznaczanie stężenia specyficznych immunoglobulin IgE), ale w praktyce nie wywołują żadnych objawów klinicznych. Przykładem może być alergia na orzechy ziemne.

U 50% uczulonych osób przeprowadzone badania wskazują na współistnienie alergii na inne orzechy, podczas gdy nie obserwują oni żadnych niepożądanych symptomów po ich spożyciu.  

Kierując się wyłącznie wynikami badań dodatkowych, czasem może dojść do nieuzasadnionych interwencji takich jak podjęcie immunoterapii swoistej lub problematyczne wykluczanie kolejnych składników z diety.

Dlatego też Europejska Akademia Alergii i Immunologii Klinicznej wydała zalecenie, aby większy nacisk kłaść na badania kliniczne i wywiad lekarski poprzedzony dokładną obserwacją reakcji organizmu.

Jeśli w czasie wywiadu nie udaje się ustalić czynników alergizujących, złotym standardem są doustne próby prowokacyjne. Polegają na podaniu produktów potencjalnie alergizujących badanej osobie i obserwacji ewentualnych objawów.

Są one przeprowadzane wyłącznie w specjalistycznych ośrodkach pod kontrolą lekarską ze względu na ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, wymagającego szybkiego udzielenia profesjonalnej pomocy.  

Duży postęp w dziedzinie biologii molekularnej przekłada się na ciągłe opracowywanie nowych technik diagnostycznych. Do tej pory w badaniach wykorzystywano ekstrakty alergenowe, czyli mieszaninę składników alergizujących pochodzenia naturalnego.

Wiedza dotycząca struktury molekularnej alergenów umożliwiła identyfikację poszczególnych komponentów alergenu, które są rozpoznawane przez immunoglobuliny, tzw. molekuł alergenowych. Dzięki temu w tzw.

testach III generacji możliwe jest: 

  • wytypowanie potencjalnych reakcji krzyżowych, 
  • rozróżnienie otrzymanych wyników dodatnich na te wywołane alergią pierwotną oraz spowodowane reakcją krzyżową, 
  • oszacowanie ryzyka wystąpienia ciężkiej reakcji uogólnionej organizmu, np. wstrząsu anafilaktycznego, 
  • przewidywanie nasilenia objawów po ekspozycji na dany alergen, 
  • w przypadku dzieci możliwe jest prognozowanie, czy alergia może mieć charakter przemijający, czy utrwalony, 
  • ocena alergenności po poddaniu pokarmu obróbce termicznej, 
  • dostosowanie zaleceń do indywidualnego profilu pacjenta, 
  • jednoczesna analiza wielu molekuł alergenowych (ponad 120 z jednej próbki krwi), 
  • zmniejszenie liczby wizyt u lekarza, ingerencji medycznych i testów skórnych, 
  • szybszy czas uzyskania pełnej diagnozy, 
  • wysoka czułość diagnostyczna, 
  • precyzyjne określenie alergenu, co zwiększa skuteczność immunoterapii. 

Według prognoz liczba zachorowań na alergie wziewne będzie stale się zwiększać, pociągając za sobą wzrost częstości występowania reakcji krzyżowych.

Osoby ze zdiagnozowaną alergią muszą zwracać szczególną uwagę na potencjalne alergeny reagujące krzyżowo, aby uniknąć nieprzyjemnych objawów i ograniczyć ryzyko ciężkich reakcji alergicznych.

Na szczęście nowe, molekularne techniki diagnostyczne pozwalają coraz lepiej poznawać indywidualny profil alergiczny danego pacjenta, dzięki czemu łatwiej będzie opracować szczegółowe zalecenia.

Źródła: 

  • Buczyłko K., Zespół α-gal – nowe fakty kliniczne, nowe techniki diagnostyczne, Alergia, 2017. 
  • Wawrzeńczyk A., Bartuzi Z., Zespoły kliniczne alergii krzyżowej, Alergia Astma Immunologi, 2018. 
  • Piwowarek K. Ł., Mincer-Chojnacka I., Zdanowski R., Kalicki B., Alergiczna reaktywność krzyżowa – czy nowe wyzwanie dla alergologów?, Pediatria i medycyna rodzinna, 2015. 
  • Samoliński B., Choina M., Majsiak E., Korzyści, jakie przynosi diagnostyka molekularna w rozpoznawaniu i leczeniu alergii, Alergia, 2019. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*